Almanca Şart Cümleleri (Konditionalsätze): wenn, falls, sofern, es sei denn ve wenn’siz Şart, Örnekler ve Alıştırmalar
Şart cümlesi (Konditionalsatz), bir olayın hangi koşulda gerçekleşeceğini anlatan yan cümledir; Türkçedeki -sa/-se ekine karşılık gelir. En genel bağlaç wenn’dir; falls olasılığı belirsiz bir koşulu, sofern resmî bir koşulu, es sei denn “-medikçe” anlamını verir. Yan cümlede çekimli fiil sona gider: Falls es regnet, bleiben wir zu Hause.
wenn / falls / sofern + … + çekimli fiil, + çekimli fiil + özne + …
Bu derste öğreneceklerin
- 1Almanca Şart Cümleleri Nedir?
- 2Şart Cümlesi Nasıl Kurulur? Fiil Yeri ve Cümle Sırası
- 3Almanca Şart Bağlaçları: wenn, falls, sofern ve es sei denn
- 4Şart Cümleleri Ne Zaman Kullanılır?
- 5Wenn’siz Şart Cümlesi: Fiille Başlayan Koşul
- 6İsimle Şart: bei + Dativ ve im Fall(e) + Genitiv
- 7Gerçek ve Gerçek Dışı Şart: Indikativ ve Konjunktiv II
- 8Almanca Şart Cümleleri ile En Sık Yapılan Hatalar
- 9Şart Cümleleri ile ob, auch wenn ve als Farkı
- 10Derinleşmek İsteyenlere
- 11Almanca Şart Cümleleri Alıştırmaları
- 12Almanca Şart Cümleleri Konu Özeti
- 13Almanca Şart Cümleleri Hakkında Sık Sorulan Sorular
Almanca Şart Cümleleri Nedir?
Bir şart cümlesi iki parçadan oluşur: koşulu veren yan cümle (Bedingung) ve o koşul gerçekleşince ne olacağını söyleyen temel cümle (Folge). Wenn ich Zeit habe, komme ich. (Vaktim olursa gelirim.) cümlesinde koşul “vaktimin olması”, sonuç ise “gelmem”dir. Türkçede koşulu çoğunlukla fiile eklenen -sa/-se ile veririz; “eğer” kelimesi ise isteğe bağlıdır, söylesek de söylemesek de anlam değişmez.
Almancada koşulu ekle değil, cümlenin başındaki bir bağlaçla veririz ve bu bağlaç atılamaz. Bağlaç bir yan cümle kurduğu için çekimli fiil yan cümlenin sonuna gider. Tek istisna, bağlacın tamamen düştüğü ve fiilin başa geçtiği wenn’siz şart yapısıdır. Türkçedeki farklı şart kalıplarının her birinin Almancada kendine yakın bir karşılığı var:
| Türkçe kalıp | Almanca | Örnek |
|---|---|---|
| -sa/-se (eğer) | wenn, falls | Wenn du willst, helfe ich dir. (İstersen sana yardım ederim.) |
| olur da …, -dığı takdirde | falls, falls … sollte, Sollte … | Falls der Flug ausfällt, buchen wir um. (Uçuş iptal olursa yeniden rezervasyon yaparız.) |
| -mesi şartıyla, -dığı takdirde | sofern, vorausgesetzt | Sofern das Wetter mitspielt, fahren wir an den See. (Hava izin verirse göle gideriz.) |
| -medikçe, meğer ki | es sei denn | Ich komme mit, es sei denn, ich muss arbeiten. (Çalışmam gerekmediği sürece gelirim.) |
| … durumunda, -dığında (isimle) | bei + Dativ, im Fall(e) + Genitiv | Bei Regen fällt das Fest aus. (Yağmur yağarsa şenlik yapılmaz.) |
| -saydı, -sa … -ırdı (gerçek dışı) | wenn + Konjunktiv II | Wenn ich Zeit hätte, würde ich kommen. (Vaktim olsa gelirdim.) |
Şart Cümlesi Nasıl Kurulur? Fiil Yeri ve Cümle Sırası
Şart cümlesi temel cümleden önce ya da sonra gelebilir; hangi sırayı seçersen seç, yan cümlede çekimli fiil sona gider. Değişen, temel cümlenin düzenidir. Aşağıdaki tablo dört düzeni yan yana gösteriyor; ilk ikisi bu bölümde, wenn’siz yapı ve es sei denn ise kendi başlıklarında anlatılıyor.
| Düzen | Örnek | Fiilin yeri |
|---|---|---|
| Şart cümlesi sonda | Wir bleiben zu Hause, wenn es regnet. | Yan cümlede fiil sonda |
| Şart cümlesi başta | Wenn es regnet, bleiben wir zu Hause. | Virgülden sonra temel cümlenin fiili |
| wenn’siz şart | Regnet es, bleiben wir zu Hause. | Şart cümlesi fiille başlar |
| es sei denn | Wir gehen raus, es sei denn, es regnet. | Hep sonda; ardından düz cümle düzeni |
Birinci satırda yalnız yan cümlenin fiili kalın; temel cümle (Wir bleiben zu Hause) normal düzendedir.

Şart cümlesi sonda: temel cümle önde
Temel cümle başta durursa kendi normal düzenini korur: özne, fiil, öteki öğeler. Virgülden sonra bağlaç gelir, yan cümledeki çekimli fiil en sona gider. Fiil iki parçalıysa (modal fiil, Perfekt) çekimli parça en sonda, öteki parça hemen onun önünde durur; ayrılabilen fiil ise yan cümlede bitişik yazılır: …, sofern Sie die Ware zurückschicken. Bu sıra Türkçeye ters gelir, çünkü Türkçede koşul genellikle önce söylenir; Almancada ise sonradan eklenen koşul da tamamen doğaldır ve konuşmada sık duyulur. Yan cümlede fiilin neden sona gittiğini yan cümle kuralları dersinde ayrıntılı bulabilirsin.
- Ruf mich an, wenn du Hilfe brauchst.Yardıma ihtiyacın olursa beni ara.
- Wir können morgen grillen, falls das Wetter gut bleibt.Hava güzel kalırsa yarın mangal yapabiliriz.
- Ich nehme die Wohnung, falls der Vermieter mit Haustieren einverstanden ist.Ev sahibi evcil hayvana razı olursa evi tutarım.
- Sie bekommen das Geld zurück, sofern Sie die Ware innerhalb von 14 Tagen zurückschicken.Ürünü 14 gün içinde geri gönderdiğiniz takdirde paranızı geri alırsınız.
- Du kannst bei uns übernachten, wenn du den letzten Zug verpasst hast.Son treni kaçırmışsan bizde kalabilirsin.
Şart cümlesi başta: virgülden sonra fiil
Şart cümlesi başa gelirse bütün yan cümle, temel cümlenin ilk öğesi sayılır. Almancada ana cümlede çekimli fiil ikinci yerde durduğu için virgülden hemen sonra temel cümlenin fiili gelir, özne onun arkasına geçer: Wenn es regnet, bleiben wir … Türkçede “Yağmur yağarsa biz evde kalırız.” derken özneyi fiilden önce söylediğimiz için virgülden sonra “wir bleiben” demek kolayca ağza gelir; ama bu düzen yanlıştır.
- Wenn du Hilfe brauchst, ruf mich an.Yardıma ihtiyacın olursa beni ara.
- Falls der Bus nicht kommt, nehmen wir ein Taxi.Otobüs gelmezse taksiye bineriz.
- Wenn die Heizung wieder ausfällt, rufe ich den Hausmeister an.Kalorifer yine bozulursa kapıcıyı ararım.
- Wenn Sie den Antrag online stellen, müssen Sie nicht zur Behörde gehen.Başvuruyu internetten yaparsanız daireye gitmeniz gerekmez.
Almanca Şart Bağlaçları: wenn, falls, sofern ve es sei denn
Dört bağlacın hepsi bir koşul kurar, ama aralarında anlam, üslup ve cümle düzeni farkı var. wenn en genelidir, falls belirsizliği öne çıkarır, sofern resmî metinlerin bağlacıdır, es sei denn ise koşulu tersinden, istisna olarak verir. Bu dört bağlacın yanında, yine yan cümle kuran birkaç kalıp da şart anlatır.

wenn: en genel şart bağlacı
wenn, günlük konuşmada da resmî yazıda da kullanılan en geniş şart bağlacıdır. falls’a göre daha nötrdür; koşulun belirsizliğini ayrıca vurgulamaz. Genel kurallar ve tekrarlanan durumlar için de wenn kullanılır: “ne zaman … -sa, her … -dığında”. Gerçek dışı şart (Konjunktiv II) da çoğunlukla wenn ile kurulur; bunu aşağıda ayrı bir bölümde göreceksin.
- Wenn du willst, zeige ich dir die Stadt.İstersen sana şehri gezdiririm.
- Wenn man Wasser auf 100 Grad erhitzt, kocht es.Su 100 dereceye kadar ısıtılırsa kaynar.
- Wenn die Kinder krank sind, arbeitet Elif von zu Hause aus.Çocuklar hasta olunca Elif evden çalışıyor.
- Wir fangen pünktlich an, wenn alle da sind.Herkes gelirse tam vaktinde başlarız.
falls: olasılığı belirsiz şart
falls “eğer, şayet, olur da” anlamındadır. wenn’den iki farkı var. Birincisi, falls yalnız koşul bildirir; zaman anlamı taşımaz, bu yüzden “-dığında” diye anlaşılmaz. İkincisi, falls’ta koşulun gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli değildir; konuşan, bunun olabileceğini ama kesin olmadığını vurgular. Pek çok cümlede wenn ile falls yer değiştirebilir; falls’u seçmek, belirsizliğin altını çizmektir. Belirsizliği daha da güçlendirmek için yan cümleye sollte eklenir: falls … sollte “olur da … -cak olursa” demektir.
- Falls du Fragen hast, schreib mir einfach.Soruların olursa bana yazman yeterli.
- Nimm einen Regenschirm mit, falls es regnet.Yağmur yağarsa diye yanına şemsiye al.
- Falls der Termin nicht klappt, suchen wir einen neuen.Randevu olmazsa yenisini buluruz.
- Falls Sie Ihre Meinung ändern sollten, sagen Sie mir Bescheid.Fikrinizi değiştirecek olursanız bana haber verin.
sofern: resmî dilde koşul
sofern “-mesi koşuluyla, -dığı takdirde” anlamındadır ve yan cümle kurar. Anlamı wenn ve falls’a yakındır, ama üslubu farklıdır: sözleşmelerde, kullanım koşullarında, resmî e-postalarda ve kurallarda sık geçer, günlük konuşmada ise daha az duyulur. Arkadaşına “Sofern du Zeit hast …” demek resmî ve mesafeli durur. sofern sık sık nicht ile birlikte kalıplaşmış ifadeler kurar: sofern nicht anders angegeben (aksi belirtilmedikçe), sofern nichts anderes vereinbart ist (aksi kararlaştırılmadıkça).
- Sofern Sie sich bis Freitag anmelden, ist die Teilnahme kostenlos.Cumaya kadar kaydolursanız katılım ücretsiz.
- Sofern nichts anderes vereinbart ist, beträgt die Kündigungsfrist drei Monate.Aksi kararlaştırılmadıkça fesih süresi üç aydır.
- Die Garantie gilt zwei Jahre, sofern das Gerät richtig benutzt wird.Cihaz doğru kullanıldığı takdirde garanti iki yıl geçerlidir.
- Wir liefern am nächsten Tag, sofern die Ware auf Lager ist.Ürün stokta olduğu takdirde ertesi gün teslim ediyoruz.
es sei denn: -medikçe, meğer ki
es sei denn koşulu tersinden verir: temel cümledeki durum geçerlidir, yalnız bir istisna dışında. Türkçede “-medikçe”, “meğer ki” ya da “… olmadığı sürece” diye çevrilir. Ich komme mit, es sei denn, ich muss arbeiten. “Çalışmam gerekmedikçe gelirim.” demektir (günlük Türkçede “Çalışmam gerekmediği sürece gelirim.” daha doğal durur); “-medikçe” demek için yan cümleye ayrıca nicht konmaz, olumsuzluk bağlacın anlamında zaten vardır; nicht eklenirse anlam tersine döner. Bu kalıbın üç düzen kuralı var: es sei denn her zaman temel cümleden sonra gelir, başa alınamaz; ardından gelen cümle düz ana cümle düzenini korur (fiil ikinci yerde); ya da dass ile kurulur ve o zaman fiil sona gider. Yazımda es sei denn’in önüne virgül konur; ardından düz cümle geliyorsa bu cümle de virgülle ayrılır.
- Wir fahren morgen an den See, es sei denn, es regnet.Yağmur yağmadığı sürece yarın göle gidiyoruz.
- Lukas kommt immer mit dem Fahrrad, es sei denn, er hat einen Kundentermin.Lukas’ın müşteri randevusu olmadığı sürece hep bisikletle geliyor.
- Die Praxis ist mittwochs geschlossen, es sei denn, es ist ein Notfall.Acil bir durum olmadığı sürece muayenehane çarşamba günleri kapalı.
- Ich unterschreibe den Vertrag nicht, es sei denn, dass die Miete gesenkt wird.Kira düşürülmedikçe sözleşmeyi imzalamam.
vorausgesetzt, angenommen, im Fall, dass: kalıplar
Bazı kalıplar da bağlaç gibi çalışır ve şart anlatır. Çoğunun arkasından ya dass’lı bir yan cümle (fiil sonda) ya da dass’sız düz bir cümle (fiil ikinci yerde) gelir. Bunlar koşula ayrıca bir renk katar: kesin bir ön şart, bir varsayım ya da bir olasılık.
- vorausgesetzt, (dass) “-mesi şartıyla”: koşul kesin bir ön şarttır. Wir fahren am Samstag los, vorausgesetzt, das Auto ist bis dahin repariert. (Araba o zamana kadar tamir edilmiş olması şartıyla cumartesi yola çıkıyoruz.)
- unter der Bedingung, dass “… şartıyla”: resmî, açıkça bir koşul koyar. Der Vermieter erlaubt die Katze unter der Bedingung, dass wir für Schäden aufkommen. (Ev sahibi, zararları bizim karşılamamız şartıyla kediye izin veriyor.)
- angenommen, (dass) ve gesetzt den Fall, (dass) “diyelim ki, farz edelim ki”: bir varsayım kurar, ardından çoğu zaman soru gelir. Angenommen, du bekommst die Stelle in Hamburg – würdest du dann umziehen? (Diyelim ki Hamburg’daki işi aldın, o zaman taşınır mıydın?)
- im Fall, dass / für den Fall, dass “… olması durumunda”: falls’un uzun ve daha resmî karşılığı. Für den Fall, dass der Flug ausfällt, haben wir eine Versicherung. (Uçuşun iptal olması ihtimaline karşı sigortamız var.)
- nur wenn ve außer wenn “yalnızca … -sa” ve “… -madıkça”: koşulu daraltır. Ich trinke Kaffee nur, wenn ich müde bin. (Kahveyi yalnızca yorgunsam içerim.) Wir essen um sieben, außer wenn Papa länger arbeiten muss. (Babamın daha uzun çalışması gerekmediği sürece yedide yeriz.)
Şart Cümleleri Ne Zaman Kullanılır?
Hangi şart yapısını seçeceğin hem koşulun ne kadar olası olduğuna hem de nerede konuştuğuna ya da yazdığına bağlıdır. Aşağıdaki kartlar şart cümlelerinin en çok iş gördüğü yedi durumu özetliyor; her kartta o duruma en uygun yapıları görebilirsin.

1Plan yapmak ve sözleşmek: wenn, falls
Arkadaşla, aileyle ya da iş arkadaşıyla plan yaparken koşul çoğunlukla wenn ya da falls ile söylenir.
- Wenn du am Wochenende Zeit hast, können wir zusammen kochen.Hafta sonu vaktin olursa birlikte yemek yapabiliriz.
- Falls es heute später wird, schreibe ich dir.Bugün geç olursa sana yazarım.
2Talimat ve tavsiye vermek
Doktorun, öğretmenin ya da bir kullanım kılavuzunun “şu olursa şunu yap” dediği cümlelerde koşul başa, talimat temel cümleye gelir.
- Wenn das Fieber steigt, kommen Sie bitte wieder in die Praxis.Ateş yükselirse lütfen yine muayenehaneye gelin.
- Falls das Gerät nicht startet, ziehen Sie kurz den Stecker.Cihaz açılmazsa fişi kısa bir süre çekin.
3Resmî yazı ve kurallar: sofern, Sollten Sie …
Sözleşme, kullanım koşulları ve resmî e-postalarda sofern ve sollte ile başlayan wenn’siz şart sık görülür.
- Sofern nicht anders angegeben, gelten alle Preise inklusive Mehrwertsteuer.Aksi belirtilmedikçe bütün fiyatlara KDV dahildir.
- Sollten Sie noch Fragen haben, stehe ich Ihnen gern zur Verfügung.Başka sorunuz olursa memnuniyetle yardımcı olurum.
4İstisna belirtmek: es sei denn, außer wenn
Genel bir durumu söyleyip tek bir istisnayı eklerken es sei denn ya da außer wenn kullanılır.
- Ich fahre mit dem Fahrrad zur Arbeit, es sei denn, es regnet stark.Şiddetli yağmur yağmadığı sürece işe bisikletle giderim.
- Mehmet geht jeden Abend joggen, außer wenn er Spätschicht hat.Mehmet’in geç vardiyası olmadığı sürece her akşam koşuya çıkar.
5Varsayım kurmak: angenommen, gesetzt den Fall
Bir ihtimali tartışmaya açarken, “diyelim ki” diye başlayan bir varsayımla konuşma yönlendirilir.
- Angenommen, die Miete steigt wieder – was machen wir dann?Diyelim ki kira yine arttı, o zaman ne yaparız?
- Gesetzt den Fall, der Zug fällt aus – wie kommen wir dann nach Köln?Farz edelim ki tren iptal oldu, o zaman Köln’e nasıl gideriz?
6Kısa uyarı ve duyurular: bei + Dativ
Tabelalarda, duyurularda ve kılavuzlarda koşul yer kazanmak için çoğu zaman bir isimle verilir.
- Bei Feuer den Aufzug nicht benutzen.Yangın durumunda asansörü kullanmayın.
- Bei Fragen wenden Sie sich bitte an unser Team.Sorularınız olursa lütfen ekibimize başvurun.
7Hayal ve gerçek dışı durum: wenn + Konjunktiv II
Koşul şu an gerçek değilse ya da geçmişte gerçekleşmemişse fiil Konjunktiv II’ye geçer.
- Wenn ich mehr Zeit hätte, würde ich Gitarre lernen.Daha çok vaktim olsa gitar öğrenirdim.
- Wenn wir früher gebucht hätten, wäre der Flug billiger gewesen.Daha erken rezervasyon yapsaydık uçuş daha ucuz olurdu.
Wenn’siz Şart Cümlesi: Fiille Başlayan Koşul
Almancada wenn bağlacı atılabilir; o zaman koşulu bağlaç değil, cümlenin başına geçen çekimli fiil gösterir. Bu yapının iki türü var: koşulu Indikativ fiille başlatan düz biçim ve sollte ile kurulan, belirsizliği vurgulayan biçim.
Fiil başta: Hast du Zeit, …
wenn düşünce yan cümlenin çekimli fiili sondan başa geçer: Wenn das Wetter gut ist, … → Ist das Wetter gut, … Temel cümle de yine fiille başlar ya da başına dann/so alır. Böylece cümlede iki fiil art arda, virgülün iki yanında durur: Ist das Wetter gut, gehen wir ins Kino. Bu wenn’siz şart cümlesi neredeyse her zaman temel cümleden önce gelir. Yazıda soru cümlesiyle karışmaz, çünkü sonunda soru işareti değil virgül ve bir temel cümle vardır; konuşmada da tonlama ayırır.
- Hast du morgen Zeit, (dann) können wir zusammen lernen.Yarın vaktin olursa birlikte ders çalışabiliriz.
- Steigt die Nachfrage weiter, stellt die Firma neue Leute ein.Talep artmaya devam ederse şirket yeni eleman alır.
- Fährt kein Bus mehr, nehmen wir ein Taxi.Artık otobüs yoksa taksiye bineriz.
- Hätte ich das früher gewusst, wäre ich nicht gekommen.Bunu daha önce bilseydim gelmezdim.
Sollte ile şart: Sollten Sie Fragen haben
Resmî yazışmada çok sık görülen biçim, sollte ile başlayan wenn’siz şarttır. Burada sollte “-meli” anlamında değil, Konjunktiv II biçiminde bir olasılık işaretidir: “olur da … -ırsa, … -cak olursa”. Anlamı falls … sollte ile aynıdır, yalnız bağlaç düşmüş ve sollte başa geçmiştir. Mastar en sonda kalır. Bu yapı iş e-postalarında, şirket duyurularında ve resmî mektuplarda yaygındır; arkadaşlar arasındaki konuşmada ağır kaçar, orada falls tercih edilir.
- Sollten Sie Fragen haben, rufen Sie uns gern an.Sorunuz olursa bizi arayabilirsiniz.
- Sollte es regnen, findet das Fest in der Turnhalle statt.Yağmur yağacak olursa şenlik spor salonunda yapılacak.
- Sollten Sie den Termin nicht wahrnehmen können, sagen Sie bitte rechtzeitig ab.Randevuya gelemeyecek olursanız lütfen zamanında iptal edin.
- Sollte die Lieferung beschädigt sein, schicken Sie uns bitte ein Foto.Teslimat hasarlı çıkarsa lütfen bize bir fotoğraf gönderin.
İsimle Şart: bei + Dativ ve im Fall(e) + Genitiv
Bir koşul, yan cümle kurmadan bir edat ve bir isimle de anlatılabilir. Bu yol yazı dilinde, özellikle kılavuzlarda, duyurularda ve resmî metinlerde yaygındır, çünkü cümleyi kısaltır. En sık kullanılan edatlar bei ve im Fall(e)’dir; mit ve ohne da bağlama göre koşul taşıyabilir.
bei + Dativ: … durumunda, -dığında
bei Dativ alan bir edattır ve şart anlamında “… durumunda, … olursa” demektir. Arkasından fiil değil, bir isim gelir; isim artikelsizse önündeki sıfat Dativ eki alır: bei schlechtem Wetter, bei falscher Bedienung. Yan cümleyi isme çevirirken fiil bir isme dönüşür ya da koşulu taşıyan isim tek başına kalır. bei’nin öteki anlamlarını Dativ edatları dersinde görebilirsin.
| Yan cümle (wenn / falls) | bei + Dativ |
|---|---|
| Wenn es Glatteis gibt, fallen viele Busse aus. | Bei Glatteis fallen viele Busse aus. |
| Wenn das Wetter schlecht ist, fällt das Konzert aus. | Bei schlechtem Wetter fällt das Konzert aus. |
| Wenn das Gerät falsch bedient wird, erlischt die Garantie. | Bei falscher Bedienung erlischt die Garantie. |
| Falls Sie Fragen haben, rufen Sie uns an. | Bei Fragen rufen Sie uns an. |

im Fall(e), mit ve ohne: öteki edatlar
im Fall(e) Genitiv alır ve “… durumunda” anlamında daha resmî bir tondadır; acil durum talimatlarında ve sigorta metinlerinde sık geçer. mit ve ohne ise bağlama göre olumlu ve olumsuz bir koşul anlatabilir: “… olursa” ve “… olmazsa”. Genitiv alan resmî edatları Genitiv edatları dersinde, yan cümleleri bu tür isim öbeklerine çevirmeyi de C1’deki isim üslubu dersinde bulabilirsin.
- Im Falle eines Brandes benutzen Sie bitte die Treppe.Yangın durumunda lütfen merdiveni kullanın.
- Im Fall einer Verspätung informieren wir Sie per SMS.Gecikme durumunda sizi SMS ile bilgilendiririz.
- Mit etwas Glück schaffen wir den Zug noch.Biraz şansla treni hâlâ yakalarız.
- Ohne Termin können wir Sie heute leider nicht behandeln.Randevunuz yoksa sizi bugün maalesef muayene edemiyoruz.
Gerçek ve Gerçek Dışı Şart: Indikativ ve Konjunktiv II
Şimdiye kadarki örneklerin çoğu gerçek şarttı: koşul gerçekleşebilir ve fiil Indikativ’dedir. Koşul şu an gerçek değilse ya da geçmişte gerçekleşmemişse gerçek dışı şart kurulur ve iki cümlede de fiil Konjunktiv II’ye geçer. Türkçede bu fark “-sa … -ır” ile “-sa … -ırdı” ve “-saydı … -ırdı” arasındaki farktır.
| Tür | Almanca | Türkçe |
|---|---|---|
| Gerçek (Indikativ) | Wenn ich Zeit habe, komme ich. | Vaktim olursa gelirim. |
| Şimdi gerçek dışı (Konjunktiv II) | Wenn ich Zeit hätte, würde ich kommen. | Vaktim olsa gelirdim. |
| Geçmişte gerçek dışı | Wenn ich Zeit gehabt hätte, wäre ich gekommen. | Vaktim olsaydı gelirdim. |
Gerçek dışı şartta da wenn atılabilir: Hätte ich Zeit, würde ich kommen.
Gerçek dışı şart, konuşan kişinin koşulun gerçekleşmediğini bildiğini gösterir: Wenn ich Zeit hätte … diyen kişinin şu an vakti yoktur. Bu yüzden gerçek şartla gerçek dışı şart aynı cümlede karıştırılmaz; yan cümle Indikativ, temel cümle Konjunktiv II olursa anlam bozulur. Konjunktiv II biçimlerinin kuruluşunu Konjunktiv II dersi anlatıyor; hätte … gemacht ve wäre … gekommen gibi biçimlerle kurulan geçmişte gerçek dışı şart ve modal fiilli yapılar ise ayrı bir B2 dersinde.
Almanca Şart Cümleleri ile En Sık Yapılan Hatalar
Şart cümlesi hatalarının çoğu iki kaynaktan gelir: Türkçede koşulun bir ekle verilmesi ve İngilizcedeki “if”in hem şart hem dolaylı soru kurması. Fiilin yerine dair hatalar ise yan cümle ile ana cümle düzeninin karıştırılmasından çıkar.
Wenn es regnet, wir bleiben zu Hause.
Wenn es regnet, bleiben wir zu Hause.
Türkçede “Yağmur yağarsa biz evde kalırız.” derken özne fiilden önce gelir. Almancada baştaki şart cümlesi temel cümlenin ilk öğesidir; virgülden sonra hemen fiil gelir, özne arkasına geçer.
Falls hast du Zeit, komm vorbei.
Falls du Zeit hast, komm vorbei.
falls, wenn ve sofern yan cümle kurar; çekimli fiil yan cümlenin sonuna gider. Fiil yalnız bağlaç tamamen atıldığında başa geçer: Hast du Zeit, komm vorbei.
Ob du Hilfe brauchst, ruf mich an.
Wenn du Hilfe brauchst, ruf mich an.
İngilizcede “if” hem şart hem dolaylı soru kurar (“I don’t know if …”), bu yüzden ob ile wenn kolay karışır. Almancada şart wenn/falls, “-ip -madığını” anlamındaki dolaylı soru ise ob ile kurulur.
Wenn du morgen kommen wirst, koche ich.
Wenn du morgen kommst, koche ich.
Koşul gelecekte gerçekleşeceği için gelecek zaman kullanma isteği doğabilir. Almancada gelecekteki bir koşul da normalde Präsens ile söylenir, wird-Futur olağan değildir; zaman zarfı (morgen) geleceği zaten gösterir.
Es sei denn, es regnet, gehen wir spazieren.
Wir gehen spazieren, es sei denn, es regnet.
Türkçede “Yağmur yağmadığı sürece yürüyüşe çıkarız.” cümlesinde koşul başta durur. es sei denn ise başa alınamaz; her zaman temel cümleden sonra gelir.
Ich komme morgen, es sei denn, ich muss nicht arbeiten.
Ich komme morgen, es sei denn, ich muss arbeiten.
Türkçedeki “-medikçe” olumsuz bir ek taşıdığı için yan cümleye nicht koyma isteği doğar. Ama olumsuzluk es sei denn’in kendi anlamında vardır; nicht eklenince anlam tersine döner (“çalışmam gerekmezse gelmem” gibi bir anlam çıkar).
Bei schlechtes Wetter fällt das Konzert aus.
Bei schlechtem Wetter fällt das Konzert aus.
Türkçede “kötü havada” derken sıfat değişmez. bei Dativ ister; artikelsiz isimde Dativ’i sıfat gösterir: das Wetter → bei schlechtem Wetter.
Wenn ich mehr Geld habe, würde ich eine größere Wohnung mieten.
Wenn ich mehr Geld hätte, würde ich eine größere Wohnung mieten.
Türkçede “param olursa” ile “param olsa” yalnız küçük bir ek farkıyla ayrılır; bu fark Almancada fiil biçimine yansıtılmayı kolayca unutturur. Almancada gerçek dışı şartta iki cümle de Konjunktiv II’de olur; yan cümle Indikativ kalırsa iki şart türü karışır.
Şart Cümleleri ile ob, auch wenn ve als Farkı
Türkçede -sa/-se eki “yağsa bile” gibi kalıplarda da geçtiği, İngilizcede de “if” dolaylı soru kurduğu için şart bağlaçları üç komşu bağlaçla sık karışır: dolaylı soru kuran ob, “-se bile” anlamındaki auch wenn ve geçmişteki tek bir olayı anlatan als. Aşağıdaki tablo dördünü aynı bağlamda karşılaştırıyor.
| Bağlaç | Anlam | Örnek |
|---|---|---|
| wenn / falls | şart: -sa/-se | Wenn es regnet, bleibe ich zu Hause. (Yağmur yağarsa evde kalırım.) |
| ob | dolaylı soru: -ıp -madığını | Ich weiß nicht, ob es regnet. (Yağmur yağıp yağmadığını bilmiyorum.) |
| auch wenn / selbst wenn | zıtlık: -se bile | Auch wenn es regnet, gehe ich joggen. (Yağmur yağsa bile koşuya çıkarım.) |
| als | geçmişte tek olay: -dığında | Als es gestern regnete, blieb ich zu Hause. (Dün yağmur yağdığında evde kaldım.) |
Ayırmanın kısa yolu şu: Cümleyi “-ıp -madığını” diye çevirebiliyorsan bu bir dolaylı sorudur ve ob gelir; “wissen, fragen, nicht sicher sein” gibi fiillerden sonra çoğu zaman bu durumdasındır. “-se bile” diyorsan koşul sonucu engellemiyordur; bunu zıtlık cümleleri dersinde auch wenn ve obgleich ile bulacaksın. Geçmişte bir kez olan bir olayı anlatıyorsan şart değil zaman söz konusudur; wenn ve als farkı dersi bu ayrımı ayrıntılı gösteriyor.
Derinleşmek İsteyenlere
sonst ve andernfalls: koşul olmazsa ne olur?
Bazen koşulu değil, koşul yerine gelmezse ne olacağını söylemek istersin. Bunun için ana cümleye sonst (yoksa, aksi hâlde) ya da daha resmî andernfalls eklenir. İkisi de bağlaç değil zarftır; ilk yeri alır ve fiil hemen arkasından gelir: Beeil dich, sonst verpassen wir den Bus. (Acele et, yoksa otobüsü kaçırırız.) Bitte zahlen Sie bis zum 15., andernfalls müssen wir Mahngebühren berechnen. (Lütfen ayın 15’ine kadar ödeyin, aksi hâlde gecikme ücreti almak zorundayız.)
solange: süre boyunca geçerli koşul
solange aslında bir zaman bağlacıdır (“-dığı sürece”), ama çoğu zaman bir koşulu da içerir: koşul sürdüğü müddetçe sonuç da geçerlidir. Solange du Fieber hast, solltest du zu Hause bleiben. (Ateşin olduğu sürece evde kalmalısın.) Du darfst bleiben, solange du dich an die Hausordnung hältst. (Ev kurallarına uyduğun sürece kalabilirsin.) sofern ile farkı, solange’nin bir süreyi öne çıkarmasıdır.
je nachdem, ob: koşula göre değişen sonuç
Sonuç tek bir koşula değil, iki seçenekten hangisinin gerçekleşeceğine bağlıysa je nachdem, ob ya da je nachdem, wie/wann kullanılır: “… -ıp -madığına göre, … -a bağlı olarak”. Wir fahren mit dem Auto oder mit dem Zug, je nachdem, ob es schneit. (Kar yağıp yağmamasına göre arabayla ya da trenle gideriz.) Burada ob gelir, çünkü yapı bir dolaylı soru içerir.
sofern ile soweit: koşul mu, sınır mı?
sofern bir koşul koyar: koşul yoksa sonuç da yoktur. Buna yakın duran soweit ve insofern, als ise çoğunlukla bir sınır çizer: “… kadarıyla, … ölçüde”. Soweit ich weiß, ist das Büro heute geschlossen. (Bildiğim kadarıyla ofis bugün kapalı.) cümlesinde koşul yoktur; konuşan bilgisinin sınırını belirtir. Bu sınırlama yapıları C1’deki kısıtlama bildiren cümleler dersinde ayrıntılı anlatılıyor.
Almanca Şart Cümleleri Alıştırmaları
Birinci alıştırmada bağlamaya göre doğru bağlacı seçeceksin, ikincide wenn’siz şart ve fiil yeri üzerine çalışacaksın, üçüncüde Türkçe cümleye uyan doğru Almanca cümleyi bulacaksın. Yanlış cevaplarda açıklamayı oku.
Alıştırma 1: Doğru bağlacı seç
Cümlenin anlamına ve fiilin yerine bak; boşluğa uyan tek seçeneği işaretle.
- 1
Weißt du, ___ der Supermarkt heute geöffnet hat?
- 2
___ Glatteis fallen viele Busse aus.
- 3
___ Sie Fragen haben, wenden Sie sich bitte an die Rezeption.
- 4
Ich komme gern mit, ___ ich bis 18 Uhr mit der Arbeit fertig bin.
- 5
Wir grillen am Samstag im Garten, ___ es regnet. Dann bleiben wir drinnen.
- 6
Der Vertrag verlängert sich automatisch um ein Jahr, ___ er nicht drei Monate vorher gekündigt wird.
Cevap anahtarı
- ob — “Açık olup olmadığını biliyor musun?” bir dolaylı sorudur; şart değil, ob gelir.
- Bei — Arkadan fiil gelmiyor, yalnız bir isim var: bei + Dativ (Bei Glatteis).
- Falls — Bir koşul var ve fiil (haben) sonda: falls. es sei denn başa gelemez, ob dolaylı soru kurar.
- sofern — Fiil (bin) sonda olduğu için yan cümle bağlacı gerekir: sofern. es sei denn’den sonra fiil ikinci yerde olurdu; ob anlam olarak uymaz.
- es sei denn, — Anlam “yağmur yağmadığı sürece bahçede mangal yaparız; yağarsa içeride kalırız”; istisna bildiren es sei denn. falls ve sofern “yağmur yağarsa bahçede mangal yaparız” gibi, ikinci cümleyle çelişen bir anlam verir.
- sofern — Resmî bir koşul ve fiil (wird) sonda: sofern … nicht. es sei denn’den sonra fiil sona gitmez, ikinci yerde durur; bu cümlede ise fiil sonda.
Alıştırma 2: wenn’siz şart ve fiil yeri
Boşluğa parantezdeki fiilin doğru biçimini tek kelimeyle yaz. Cümle başında büyük harf kullan.
- 1
Wenn du Hunger hast, mache ich dir ein Brot. → du Hunger, mache ich dir ein Brot. (haben)
- 2
Wenn es morgen schneit, bleiben die Kinder zu Hause. → es morgen, bleiben die Kinder zu Hause. (schneien)
- 3
Wenn der Zug Verspätung hat, wir ein Taxi. (nehmen)
- 4
Ich rufe dich an, wenn ich heute Abend Zeit . (haben)
- 5
Sie den Termin nicht wahrnehmen können, sagen Sie bitte rechtzeitig ab. (sollen)
- 6
Hätte ich mehr Zeit, ich öfter Sport machen. (werden)
- 7
Bei Wetter fällt das Konzert aus. (schlecht)
Alıştırma 3: Türkçe cümleye uyan doğru cümle
Türkçe cümlenin anlamını veren ve dilbilgisi bakımından doğru olan tek seçeneği işaretle.
- 1
Yarın vaktim olursa seni ararım.
- 2
Vaktin olursa bana yaz.
- 3
Treni kaçırırsam seni ararım.
- 4
Sis olduğunda lütfen daha yavaş sürün.
- 5
Yağmur yağmadığı sürece yürüyüşe çıkarız.
- 6
Daha çok param olsa daha büyük bir ev kiralardım.
Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları
B2 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.
- Okuma çalışmalarıKısa metni oku, anlama sorularını cevapla3 ücretsiz
17 Premium - Dinleme çalışmalarıSesli metni dinle, ne anladığını göster3 ücretsiz
17 Premium - Yazma çalışmalarıBoşlukları doldur, kendi cümlelerini yaz3 ücretsiz
17 Premium - Konuşma çalışmalarıCümleleri sesli söyle, telaffuzunu ölç3 ücretsiz
17 Premium
Almanca Şart Cümleleri Konu Özeti
- Şart cümlesi koşulu veren yan cümle ile sonucu veren temel cümleden oluşur; Türkçedeki -sa/-se’ye karşılık gelir.
- wenn en genel bağlaçtır ve zaman da bildirebilir; falls yalnız koşul bildirir ve belirsizliği vurgular; sofern resmî dilin bağlacıdır.
- es sei denn “-medikçe, -mediği sürece” anlamındadır, hep temel cümleden sonra gelir; olumsuzluk anlamı kendinde olduğu için “-medikçe” demek için ayrıca nicht eklenmez.
- Yan cümlede çekimli fiil sona gider; şart cümlesi baştaysa virgülden sonra temel cümlenin fiili gelir.
- wenn atılabilir: Hast du Zeit, …; resmî dilde Sollten Sie Fragen haben, … çok yaygındır.
- Koşul bir isimle de verilebilir: bei schlechtem Wetter, im Falle eines Brandes.
- Gerçek dışı şartta iki cümle de Konjunktiv II’ye geçer: Wenn ich Zeit hätte, würde ich kommen.
Almanca Şart Cümleleri Hakkında Sık Sorulan Sorular
Almancada şart cümlesi nasıl kurulur?
wenn ile falls arasındaki fark nedir?
sofern ne demek, nerede kullanılır?
es sei denn ne demek ve nasıl kullanılır?
wenn’siz şart cümlesi nedir?
Almancada “eğer” için ob kullanılır mı?
Gelecekteki bir koşul için Futur kullanılır mı?
bei + Dativ şart anlamı verir mi?
Benzer dersler
- A2Almanca wenn Cümleleri: wenn Bağlacı ile Koşul ve Zaman, Cümle Sırası, Örnekler ve Alıştırmalar
- B1Almanca Konjunktiv II Konu Anlatımı: hätte, wäre, würde ile Dilek, Gerçek Dışı Şart ve Pişmanlık, Örnekler ve Alıştırmalar
- B2Almanca Zıtlık Cümleleri: obgleich, auch wenn, während, dagegen Konu Anlatımı, Örnekler ve Alıştırmalar
- A2Almanca Dolaylı Soru Cümleleri (Indirekte Fragesätze): ob ve W-Kelimeleri ile Konu Anlatımı, Örnekler ve Alıştırmalar
- B2Almanca Sebep Cümleleri Konu Anlatımı: weil, da, denn, zumal, deshalb, wegen, aufgrund ve dank, Örnekler ve Alıştırmalar
- A2Almanca Bağlaçlar Konu Anlatımı: Eşit Bağlaçlar, Yan Cümle ve Bağlaç Zarfları, Tablo, Örnekler ve Alıştırmalar
