Logo
Almanca Portalı
B1
B1Gramer · Edatlar

Almanca Genitiv Edatları Konu Anlatımı: wegen, trotz, während, statt, innerhalb, außerhalb, Örnekler ve Alıştırmalar

Almanca PortalıGüncellendi: 23 dk okuma
Kısa cevap

Genitiv edatları, kendinden sonra gelen ismi Genitiv’e (-in hâli) sokan edatlardır. B1’de öğrenilen başlıcaları şunlardır: wegen (-den dolayı), trotz (-e rağmen), während (sırasında), statt (yerine), innerhalb (içinde) ve außerhalb (dışında). Artikel des ya da der olur, eril ve nötr isim -s alır: wegen des Regens (yağmurdan dolayı).

Genitiv edatı + des / der / eines / einer + isim (eril ve nötrde -s / -es)

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1Almanca Genitiv Edatları Nedir?
  2. 2Genitiv Edatlarından Sonra Artikel ve İsim Nasıl Değişir?
    1. 2.1Artikel ve isim eki: des Regens, der Kälte
    2. 2.2Sıfatlı isim grubu: wegen des starken Regens
    3. 2.3İyelik zamiri ve kein: trotz seiner Krankheit
  3. 3Genitiv Edatlarının Anlamları ve Örnek Cümleler
    1. 3.1Wegen: sebep bildirmek (-den dolayı)
    2. 3.2Trotz: zıtlık bildirmek (-e rağmen)
    3. 3.3Während: zaman bildirmek (sırasında)
    4. 3.4Statt ve anstatt: bir şeyin yerine
    5. 3.5Innerhalb ve außerhalb: içinde ve dışında
  4. 4Genitiv Edatları Ne Zaman Kullanılır?
  5. 5Genitiv mi, Dativ mi? Yazı Dili ve Konuşma Dili
    1. 5.1Yazı dili: wegen des Regens
    2. 5.2Konuşma dili: wegen dem Regen
    3. 5.3Artikelsiz isimler: wegen Krankheit, innerhalb von
  6. 6Genitiv Edatlı Cümlede Kelime Sırası
  7. 7Genitiv Edatları ile En Sık Yapılan Hatalar
  8. 8Genitiv Edatları ile Bağlaçların Farkı: wegen mi, weil mi?
  9. 9Derinleşmek İsteyenlere
  10. 10Genitiv Edatları Alıştırmaları
  11. 11Genitiv Edatları Konu Özeti
  12. 12Genitiv Edatları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca Genitiv Edatları Nedir?

Edat (Präposition) ismin önüne gelir ve o ismin hangi hâlde kullanılacağını belirler. A1 ve A2’de iki grup gördün: ismi Akkusativ’e sokan Akkusativ edatları (für, ohne, durch, gegen, um) ve Dativ’e sokan Dativ edatları (mit, bei, nach, von, zu, aus, seit). B1’de üçüncü grup ekleniyor: ismi Genitiv’e sokan edatlar. Almancada bunlara Präpositionen mit Genitiv denir. Genitiv hâlinin kendisini, des ve der biçimlerinin bütün kullanımlarını Genitiv dersinde bulabilirsin; bu ders edatlara odaklanıyor.

Türkçede aynı anlamları isimden sonra gelen edatlarla kurarız ve her edat ismi belli bir hâle sokar: “yağmura rağmen”, “yağmurdan dolayı”, “yemek sırasında”, “araba yerine”. Almancada mantık aynıdır, yalnız sıra terstir. Edat ismin önüne geçer, isim de Genitiv’e girer: trotz des Regens, wegen des Regens, während des Essens, statt des Autos. Kısaca Türkçede “isim + hâl eki + edat”, Almancada “edat + Genitiv artikeli + isim” sırası vardır.

Altı temel Genitiv edatı
EdatTürkçesiBildirdiğiÖrnek
wegen-den dolayı, yüzünden, nedeniylesebepwegen des Staus
trotz-e rağmenzıtlıktrotz der Kälte
währendsırasında, boyuncazamanwährend des Urlaubs
statt / anstattyerineseçenekstatt eines Briefes
innerhalbiçindeyer ve zamaninnerhalb einer Woche
außerhalbdışındayer ve zamanaußerhalb der Stadt

Genitiv Edatlarından Sonra Artikel ve İsim Nasıl Değişir?

Genitiv edatı kullandığında değişen yalnız artikel değildir: eril ve nötr isimler sonlarına -s ya da -es alır, araya giren sıfatlar Genitiv eki alır, iyelik zamirleri de artikel gibi çekilir. Bu bölümde bu üç durumu sırayla göreceksin.

Artikel ve isim eki: des Regens, der Kälte

Genitiv’de belirli artikel eril ve nötrde des, dişil ve çoğulda der olur. Belirsiz artikel eril ve nötrde eines, dişilde einer’dir; çoğulda belirsiz artikel yoktur. Eril ve nötr isimler buna ek olarak sonlarına -s ya da -es alır. Dişil ve çoğul isimler hiç ek almaz; bu yüzden onlarda Genitiv’i yalnız artikelden anlarsın.

Genitiv edatından sonra artikel ve isim
Maskulin (eril)Feminin (dişil)Neutrum (nötr)Plural (çoğul)
Nominativ (yalın hâl)der Regendie Kältedas Wetterdie Ferien
Genitiv, belirliwegen des Regenstrotz der Kältewegen des Wetterswährend der Ferien
Genitiv, belirsizwegen eines Unfallsinnerhalb einer Wochestatt eines Geschenks–

Kalın yazılanlar Genitiv işaretleridir. Dişil ve çoğulda isim değişmez, yalnız artikel der olur.

Almanca Genitiv edatlarından sonra artikel: wegen des Staus, trotz der Kälte, während des Essens, während der Ferien
Edattan sonra Genitiv: eril ve nötrde des + -s, dişil ve çoğulda der
  • Birden çok heceli eril ve nötr isimler genellikle -s alır: des Wetters, des Urlaubs, des Termins, des Unfalls.
  • -s, -ß, -x, -z, -sch ile biten isimler -es alır: des Hauses, des Fußes, des Platzes, des Tisches. der Bus ve der Fluss gibi isimlerde s ikilenir: des Busses, des Flusses.
  • Tek heceli birçok isimde iki biçim de doğrudur: des Tages / des Tags, des Kindes / des Kinds, des Briefes / des Briefs.
  • N-Deklination’a giren eril isimler -s almaz, Genitiv’de de -n / -en ile biter: des Kollegen, des Kunden, des Studenten. Birkaçı -ns alır: des Namens. Bu isimleri N-Deklination dersinde bulacaksın.

Sıfatlı isim grubu: wegen des starken Regens

Edat ile isim arasında bir sıfat varsa o sıfat da Genitiv’e uyar. Belirli ya da belirsiz artikelden sonra Genitiv’de sıfat eki her cinsiyette ve çoğulda aynıdır: -en. Artikel yoksa sıfat, artikelin işini üstlenir: eril ve nötrde -en, dişil ve çoğulda -er alır; eril ve nötr isim yine -s ekini taşır. Bu eklerin bütün tablosu sıfat çekimi konusunda var.

Sıfatlı Genitiv grupları
  • Wegen des starken Regens bleiben wir zu Hause.Şiddetli yağmur yüzünden evde kalıyoruz.
  • Trotz der hohen Miete wohnt Lena gern in der Stadtmitte.Kira yüksek olmasına rağmen Lena şehir merkezinde oturmaktan memnun.
  • Während eines langen Fluges schläft Can meistens.Can uzun uçuşlarda genellikle uyur.
  • Wegen schlechten Wetters fällt das Spiel aus.Kötü hava nedeniyle maç yapılmayacak.
  • Trotz großer Probleme hat das Team das Projekt beendet.Büyük sorunlara rağmen ekip projeyi bitirdi.

İyelik zamiri ve kein: trotz seiner Krankheit

mein, dein, sein, ihr, unser, euer, Ihr ve kein, belirsiz artikel ein gibi çekilir: Genitiv’de eril ve nötrde -es, dişil ve çoğulda -er alır. Eril ve nötr isim yine -s ya da -es eki taşır. Türkçede “hastalığına rağmen” derken iyelik eki ismin kendisine gelir. Almancada iyelik ayrı bir kelimedir ve Genitiv ekini o kelime taşır: seiner Krankheit, meines Termins.

İyelik zamiriyle örnekler
  • Trotz ihrer Erkältung ist Elif heute ins Büro gekommen.Elif nezlesine rağmen bugün ofise geldi.
  • Wegen meines Termins beim Arzt komme ich später.Doktor randevum yüzünden daha geç geleceğim.
  • Während unserer Reise nach Hamburg hat es nur geregnet.Hamburg gezimiz boyunca hep yağmur yağdı.
  • Wegen seines neuen Jobs zieht Lukas nach München.Lukas yeni işi yüzünden Münih’e taşınıyor.

Genitiv Edatlarının Anlamları ve Örnek Cümleler

Altı edatın her biri farklı bir ilişki kurar: sebep, zıtlık, zaman, seçenek ve sınır. Aşağıda her birini kendi kuralı ve örnekleriyle görüyorsun. innerhalb ve außerhalb birbirinin tersi olduğu için birlikte anlatılıyor.

Genitiv edatlarının anlamları: wegen sebep, trotz zıtlık, statt seçenek bildirir
wegen, trotz ve statt: sebep, zıtlık ve seçenek

Wegen: sebep bildirmek (-den dolayı)

wegen bir olayın sebebini bir isim grubuyla verir. Türkçede bağlama göre “-den dolayı”, “yüzünden”, “nedeniyle” ya da “sebebiyle” diye çevrilir. Sebep bir isimle değil de bütün bir cümleyle anlatılacaksa wegen değil weil kullanılır; bu bağlaçları weil, denn ve deshalb dersinde bulabilirsin. wegen sebebi kısa yoldan verdiği için duyurularda, haberlerde ve iş yazışmalarında rahatça kullanılır.

wegen ile örnekler
  • Wegen des Staus bin ich zu spät gekommen.Trafik sıkışıklığı yüzünden geç kaldım.
  • Wegen einer Baustelle fährt die Straßenbahn heute nicht.Bir inşaat çalışması nedeniyle tramvay bugün çalışmıyor.
  • Wegen des Umzugs habe ich diese Woche keine Zeit.Taşınma yüzünden bu hafta vaktim yok.
  • Lukas hat wegen eines Fehlers in der Rechnung bei der Firma angerufen.Lukas faturadaki bir hata yüzünden firmayı aradı.

Trotz: zıtlık bildirmek (-e rağmen)

trotz beklenene ters düşen bir durumu anlatır: bir engel vardır, ama olay yine de gerçekleşir. Türkçe karşılığı “-e rağmen”dir. Aynı zıtlığı bir yan cümleyle anlatmak için obwohl, iki ana cümleyi bağlamak için trotzdem kullanılır; ikisini obwohl ve trotzdem dersinde ayrıntılı bulabilirsin. trotz ise her zaman bir isim grubuyla gelir.

trotz ile örnekler
  • Trotz der Kälte fährt Anna jeden Tag mit dem Fahrrad zur Arbeit.Soğuğa rağmen Anna her gün işe bisikletle gidiyor.
  • Trotz vieler Bewerbungen hat Can noch keine Stelle gefunden.Bir sürü başvuruya rağmen Can henüz iş bulamadı.
  • Trotz des Lärms kann ich gut schlafen.Gürültüye rağmen iyi uyuyabiliyorum.
  • Wir haben trotz des Regens im Garten gegrillt.Yağmura rağmen bahçede mangal yaptık.

Während: zaman bildirmek (sırasında)

während bir olayın başka bir olayın ya da bir dönemin içinde gerçekleştiğini gösterir: “… sırasında”, “… boyunca”, “… esnasında”. Arkasından gelen isim çoğu zaman bir süreç ya da dönem adıdır: das Essen, der Unterricht, die Fahrt, das Studium, die Ferien. während aynı zamanda bir yan cümle bağlacıdır (Während ich koche, …); o kullanımı zaman bağlaçları dersinde bulacaksın.

während ile örnekler
  • Während des Unterrichts ist das Handy aus.Ders sırasında telefon kapalı olur.
  • Während der Fahrt darf man nicht mit dem Fahrer sprechen.Yolculuk sırasında şoförle konuşmak yasaktır.
  • Ayşe hat während ihres Studiums in einem Café gearbeitet.Ayşe üniversite yılları boyunca bir kafede çalıştı.
  • Während der Sommerferien ist die Bibliothek nur vormittags geöffnet.Yaz tatili boyunca kütüphane yalnız öğleden önce açık.

Statt ve anstatt: bir şeyin yerine

statt ve anstatt aynı anlamdadır: “… yerine”. Beklenen ya da planlanan şeyin yerine başka bir şeyin geldiğini anlatırlar. Edatın arkasında yerine geçilen şey durur, cümlenin geri kalanı gerçekte olanı söyler. anstatt biraz daha uzun ve vurgulu bir biçimdir; anlamda fark yoktur. Bir isim yerine bir eylem söyleyeceksen mastarlı yapı gerekir; onu statt … zu ve ohne … zu dersinde bulacaksın.

statt ve anstatt ile örnekler
  • Statt eines Kaffees trinke ich heute einen Tee.Bugün kahve yerine çay içiyorum.
  • Anstatt des Autos nehmen wir heute den Zug.Bugün araba yerine trenle gidiyoruz.
  • Heute holt Anna statt ihres Mannes die Kinder ab.Bugün çocukları kocası yerine Anna alıyor.
  • Statt einer Antwort hat Jonas nur gelacht.Jonas cevap vermek yerine sadece güldü.

Innerhalb ve außerhalb: içinde ve dışında

innerhalb “içinde”, außerhalb “dışında” demektir ve ikisi de hem yer hem zaman bildirir. Yer bildirirken bir alanın, bir binanın ya da bir şehrin sınırının içini veya dışını gösterir. Zaman bildiren innerhalb bir süre sınırı koyar: iş o süre dolmadan yapılmalıdır. Bu yüzden resmî mektuplarda, faturalarda ve sözleşmelerde sık geçer. Zaman bildiren außerhalb ise çoğunlukla çalışma ya da açılış saatlerinin dışını anlatır.

innerhalb ve außerhalb: yer ve zaman
innerhalb (içinde)außerhalb (dışında)
Yerinnerhalb des Gebäudes (binanın içinde)außerhalb der Stadt (şehrin dışında)
Zamaninnerhalb einer Woche (bir hafta içinde)außerhalb der Sprechzeiten (muayene saatleri dışında)
innerhalb ve außerhalb ile örnekler
  • Innerhalb des Gebäudes ist Rauchen verboten.Binanın içinde sigara içmek yasaktır.
  • Wir wohnen etwas außerhalb der Stadt.Şehrin biraz dışında oturuyoruz.
  • Bitte antworten Sie innerhalb einer Woche.Lütfen bir hafta içinde cevap verin.
  • Außerhalb der Sprechzeiten ist die Praxis telefonisch nicht erreichbar.Muayene saatleri dışında muayenehaneye telefonla ulaşılamıyor.

Genitiv Edatları Ne Zaman Kullanılır?

Genitiv edatlarını özellikle yazı dilinde ve resmî durumlarda görürsün: duyurular, tabelalar, haberler, resmî mektuplar ve iş e-postaları. Konuşmada da kullanılırlar; aynı anlamı orada weil ya da obwohl ile bir yan cümleyle de kurabilirsin. Aşağıdaki kartlar edatları gerçek hayattaki durumlara göre topluyor.

Genitiv edatları günlük hayatta resimli örnekler: Trotz des Regens, Wegen des Staus, Innerhalb einer Woche, Statt eines Kaffees
Sebep, zıtlık, süre ve seçenek: Genitiv edatları günlük hayatta

1Duyuru ve anonslarda sebep: wegen

Kapıdaki bir tabelada, istasyondaki bir anonsta ya da bir web sitesindeki duyuruda sebep tek bir isim grubuyla verilir. Kısa ve net olduğu için wegen bu metinlere çok uyar.

  • Wegen eines Feiertags bleibt das Amt am Montag geschlossen.Resmî tatil nedeniyle daire pazartesi kapalı kalacak.
  • Wegen Bauarbeiten hält der Zug nicht in Bonn.İnşaat çalışmaları nedeniyle tren Bonn’da durmuyor.
  • Wegen einer technischen Störung funktioniert der Aufzug heute nicht.Teknik bir arıza nedeniyle asansör bugün çalışmıyor.

2Resmî mektupta süre: innerhalb

Ausländerbehörde, ev sahibi, banka ya da sigorta senden bir şey istediğinde son tarih çoğu zaman innerhalb ile verilir. Sayılı sürelerde innerhalb von kalıbı kullanılır.

  • Bitte reichen Sie die Unterlagen innerhalb von zwei Wochen ein.Lütfen belgeleri iki hafta içinde teslim edin.
  • Bitte überweisen Sie den Betrag innerhalb von zehn Tagen.Lütfen tutarı on gün içinde havale edin.

3Açılış ve çalışma saatleri: außerhalb

Bir yerin açık olmadığı saatleri ya da normal düzenin dışında kalan zamanı anlatmak için außerhalb kullanılır.

  • Außerhalb der Öffnungszeiten können Sie Pakete am Automaten abholen.Çalışma saatleri dışında paketleri otomattan alabilirsiniz.
  • Mehmet arbeitet oft auch außerhalb der normalen Arbeitszeit.Mehmet sık sık normal mesai saatleri dışında da çalışıyor.

4Bir şeye rağmen olanı anlatmak: trotz

Bir hikâye anlatırken ya da birini överken, bir engelin sonucu değiştirmediğini vurgulamak için trotz kullanılır.

  • Trotz der langen Reise war Lena gar nicht müde.Uzun yolculuğa rağmen Lena hiç yorgun değildi.
  • Trotz ihres Alters macht meine Oma jeden Tag Sport.Büyükannem yaşına rağmen her gün spor yapıyor.

5Bir dönemin içinde olanlar: während

Bir olayın hangi süreç ya da dönem içinde gerçekleştiğini söylerken während kullanılır. Kurallar ve uyarılarda da sık görülür.

  • Während der Probezeit hat Can viel Neues gelernt.Can deneme süresi boyunca pek çok yeni şey öğrendi.
  • Bitte schalten Sie während der Vorstellung Ihr Handy aus.Lütfen gösteri sırasında telefonunuzu kapatın.

6Plan değişikliği ve tercih: statt

Planlanan ya da beklenen şeyin yerine başka bir şeyin seçildiğini söylerken statt ya da anstatt kullanılır.

  • Statt einer Party machen wir dieses Jahr nur ein Abendessen.Bu yıl parti yerine sadece bir akşam yemeği veriyoruz.
  • Elif hat statt eines Kleides eine Hose gekauft.Elif elbise yerine pantolon aldı.

Genitiv mi, Dativ mi? Yazı Dili ve Konuşma Dili

Genitiv edatlarında iki soru sık karşına çıkar: konuşmada duyduğun Dativ’li biçim doğru mu, ve Genitiv’in görünmediği durumlarda ne yapılır? Aşağıda yazı dilini, konuşma dilini ve artikelsiz isimleri ayrı ayrı göreceksin.

Yazı dili: wegen des Regens

Standart yazı dilinde bu altı edat Genitiv alır. Resmî bir mektup, iş e-postası, başvuru, haber metni ya da sınav yazısı yazıyorsan Genitiv kullan. Resmî bir konuşmada, örneğin bir iş görüşmesinde ya da bir dairede, Genitiv’li biçim de en uygun seçimdir.

Yazı dilinde Genitiv
  • Wegen des Streiks fallen heute viele Flüge aus.Grev nedeniyle bugün birçok uçuş yapılmıyor.
  • Trotz des Zeitdrucks hat das Team gute Arbeit geleistet.Zaman baskısına rağmen ekip iyi iş çıkardı.
  • Während des Gesprächs hat die Chefin viele Fragen gestellt.Görüşme sırasında şef pek çok soru sordu.

Konuşma dili: wegen dem Regen

Günlük konuşmada wegen, trotz ve statt’ı Dativ’le de duyarsın: wegen dem Regen, trotz dem Stau. Bu kullanım konuşma diline aittir. Arkadaşınla konuşurken bu genellikle yadırganmaz, ama yazıda ve resmî bir ortamda Genitiv seç. Kendin cümle kurarken Genitiv’i kullan; Dativ’li biçimi duyduğunda anlaman yeterli.

Aynı ifade iki dilde
Yazı dili (Genitiv)Konuşma dili (Dativ)
wegen des Regenswegen dem Regen
trotz des Wetterstrotz dem Wetter
statt des Bussesstatt dem Bus
wegen der Arbeitwegen der Arbeit

Artikelsiz isimler: wegen Krankheit, innerhalb von

İsim artikelsiz ve sıfatsız gelirse Genitiv çoğu zaman görünmez. Dişil tekil isimlerde isim olduğu gibi kalır: wegen Krankheit. Eril ve nötr tekil isimlerde bazı kalıplarda -s’li biçim sürer (wegen Platzmangels); statt Kaffee gibi artikelsiz sade biçimler de kullanılır. Sayıyla gelen artikelsiz çoğullarda innerhalb ve außerhalb’tan sonra genellikle von + Dativ kullanılır: innerhalb von drei Tagen. Sıfat varsa Genitiv sıfattan görünür ve Genitiv kalır: wegen hoher Kosten.

Artikelsiz isimlerle örnekler
  • Die Bäckerei ist heute wegen Krankheit geschlossen.Fırın bugün hastalık nedeniyle kapalı.
  • Ich trinke abends Tee statt Kaffee.Akşamları kahve yerine çay içerim.
  • Sie bekommen die Antwort innerhalb von drei Tagen.Cevabı üç gün içinde alırsınız.
  • Wegen hoher Kosten hat die Familie den Urlaub abgesagt.Yüksek masraflar nedeniyle aile tatili iptal etti.

Genitiv Edatlı Cümlede Kelime Sırası

Edat ve arkasındaki isim grubu cümlede tek bir parça gibi davranır. Bu parça cümlenin başına gelirse çekimli fiil hemen arkasından, ikinci sırada gelir ve özne fiilden sonraya geçer. Türkçede “Yağmurdan dolayı biz evde kalıyoruz.” derken fiil sonda kalır; Almancada ise çekimli fiil ikinci yerden ayrılmaz. Edat grubu cümlenin ortasına da girebilir; o zaman genellikle çekimli fiilden ve özneden sonra gelir.

Grup bölünmez: edat, artikel, sıfat ve isim yan yana durur. wegen ile isim arasına fiil ya da özne giremez. Perfekt’te ve modal fiilli cümlelerde de kural aynıdır; çekimli fiil ikinci sırada, Partizip II ya da mastar sonda kalır.

Edat grubunun yeri
  • Wegen des Regens bleiben wir heute zu Hause.Yağmur yüzünden bugün evde kalıyoruz. (grup başta, fiil ikinci)
  • Wir bleiben wegen des Regens heute zu Hause.Bugün yağmur yüzünden evde kalıyoruz. (grup ortada)
  • Trotz der Verspätung haben wir den Anschlusszug erreicht.Rötara rağmen aktarma trenine yetiştik.
  • Ich habe während der Mittagspause mit meiner Mutter telefoniert.Öğle arasında annemle telefonda konuştum.
  • Innerhalb einer Woche muss ich eine neue Wohnung finden.Bir hafta içinde yeni bir ev bulmam gerekiyor.

Genitiv Edatları ile En Sık Yapılan Hatalar

Bu konudaki hataların çoğu üç yerden gelir: Türkçede hâl ekinin ismin sonuna gelmesi, “için” ve “rağmen” gibi kelimelerin hem isimle hem cümleyle kullanılabilmesi ve konuşma dilinde duyulan Dativ’li biçimler. Her kartta doğru biçimi ve hatanın nedenini görebilirsin.

Trotz des Regen sind wir spazieren gegangen.

Trotz des Regens sind wir spazieren gegangen.

Türkçede hâli yalnız ismin sonundaki ek gösterir; Almancada artikel değiştiği için isme gelen eki unutmak kolaydır. Eril ve nötr isimler Genitiv’de artikelle birlikte -s / -es de alır: des Regens.

Wegen ich krank bin, bleibe ich zu Hause.

Weil ich krank bin, bleibe ich zu Hause. / Wegen meiner Krankheit bleibe ich zu Hause.

Türkçede “hasta olduğum için” ile “hastalığım yüzünden” birbirine çok yakındır. Almancada wegen bir edattır ve arkasından cümle değil isim grubu gelir. Cümle kurmak istiyorsan weil kullan.

Während des Essens ich sehe fern.

Während des Essens sehe ich fern.

Türkçede özne başta, fiil sonda durur. Almancada edat grubu cümlenin başına gelince çekimli fiil ikinci sıraya geçer, özne de fiilin arkasına gelir.

Während der Urlaub hat Lukas viel gelesen.

Während des Urlaubs hat Lukas viel gelesen.

İsim sözlükteki biçimiyle, yani Nominativ’de (der Urlaub) bırakılmış. Edat Genitiv istediği için eril isim des alır ve sonuna -s gelir: während des Urlaubs.

Wegen der schlechte Wetter bleiben wir zu Hause.

Wegen des schlechten Wetters bleiben wir zu Hause.

Burada üç şey birden yanlış: das Wetter nötrdür, Genitiv’de des olur; artikelden sonra Genitiv’de sıfat her zaman -en alır; nötr isim de -s eki taşır.

Wegen dem schlechten Wetter müssen wir den Termin leider absagen. (resmî e-postada)

Wegen des schlechten Wetters müssen wir den Termin leider absagen.

Konuşmada wegen’i Dativ’le sık duyduğun için bu biçim doğru gelebilir. Resmî yazıda ve iş yazışmasında wegen Genitiv alır: des schlechten Wetters.

Ich spare Geld wegen eines neuen Autos.

Ich spare Geld für ein neues Auto.

Türkçede “araba için para biriktiriyorum” derken “için” amaç bildirir. wegen amaç değil sebep bildirir. Amaç için für + Akkusativ ya da um … zu kullanılır.

Trotz es regnet, gehen wir schwimmen.

Obwohl es regnet, gehen wir schwimmen. / Trotz des Regens gehen wir schwimmen.

Türkçede “yağmur yağmasına rağmen” ile “yağmura rağmen” aynı kelimeyle (rağmen) kurulur. Almancada trotz bir edattır ve arkasından yalnız isim grubu gelir; arkadan bir cümle gelecekse bağlaç obwohl kullanılır.

Genitiv Edatları ile Bağlaçların Farkı: wegen mi, weil mi?

Genitiv edatlarının çoğunun aynı anlamı taşıyan bir bağlaç kardeşi vardır. Fark anlamda değil yapıdadır: edattan sonra bir isim grubu, yan cümle bağlacından sonra fiili sonda olan bir cümle, bağlaç zarfından sonra ise hemen çekimli fiil gelir. Aşağıdaki tablo dört anlamı üç yapıyla yan yana gösteriyor.

Edat, bağlaç ve bağlaç zarfı
AnlamEdat + isimBağlaç + yan cümleBağlaç zarfı + fiil
sebepwegen des Regensweil es regnetEs regnet, deshalb bleiben wir …
zıtlıktrotz des Regensobwohl es regnetEs regnet, trotzdem gehen wir …
zamanwährend des Essenswährend wir essen–
seçenekstatt eines Briefesstatt einen Brief zu schreiben (mastar)–
Genitiv edatı ile bağlaç farkı: Wegen der Erkältung, weil sie erkältet ist, deshalb bleibt sie zu Hause
Aynı sebep, üç yapı: wegen + isim, weil + yan cümle, deshalb + fiil

Bir cümleyi edatlı yapıya çevirirken fiilden ya da sıfattan bir isim bulman gerekir: es regnet → der Regen, sie ist krank → ihre Krankheit, wir essen → das Essen, es ist kalt → die Kälte. Edatlı yapı daha kısa ve daha resmî durur; bağlaçlı yapı konuşmada daha akıcıdır. Bağlaçların kendisini weil, denn ve deshalb, obwohl ve trotzdem ve zaman bağlaçları derslerinde, sebep bildiren öteki biçimleri de sebep bildiren yapılar konusunda bulabilirsin.

Derinleşmek İsteyenlere

wegen isimden sonra da gelebilir: des Regens wegen

Resmî ve edebî metinlerde wegen ismin arkasına da geçebilir: des Regens wegen, der Kinder wegen. Anlam aynıdır, yalnız ifade daha ağır ve resmî durur. Bu sırayı kendin kurman gerekmez; okurken tanıman yeterli.

Zamirle: meinetwegen, deinetwegen, wegen mir

wegen bir kişi zamiriyle kullanılacaksa yazı dilinde birleşik biçim seçilir: meinetwegen (benim yüzümden), deinetwegen, seinetwegen, ihretwegen, unseretwegen, euretwegen. Konuşmada wegen mir, wegen dir de duyarsın. Tek başına söylenen Meinetwegen! ise “Bana uyar, olur.” anlamında bir onay sözüdür.

trotzdem ve trotz allem: Dativ’in izleri

trotz eskiden Dativ’le de kullanılırdı ve bunun izi bugün iki kalıpta yaşar. trotzdem (yine de) kelimesi trotz + dem birleşmesinden gelir. trotz allem (her şeye rağmen) kalıbında da allem Dativ’dir. İkisi de standart dildir ve değişmez: Trotz allem war es ein schöner Tag. (Her şeye rağmen güzel bir gündü.)

in einer Woche mı, innerhalb einer Woche mı?

in einer Woche “bir hafta sonra” demektir; olay o zaman noktasında gerçekleşir. innerhalb einer Woche ise “bir hafta içinde”, yani en geç bir hafta dolmadan anlamına gelir. Ich fliege in einer Woche nach Ankara. (Bir hafta sonra Ankara’ya uçuyorum.) / Sie bekommen den Bescheid innerhalb einer Woche. (Kararı bir hafta içinde alırsınız.)

Sonraki seviyelerde gelen Genitiv edatları

B2 ve C1’de bu listeye yenileri eklenir: aufgrund (… nedeniyle), infolge (… sonucunda), anstelle (… yerine), dank (… sayesinde), laut (… göre), oberhalb / unterhalb (… yukarısında / aşağısında). dank ve laut Dativ’le de kullanılır. Bunların çoğu resmî metinlere aittir: Aufgrund des Wetters fällt das Konzert aus. (Hava nedeniyle konser yapılmayacak.)

Genitiv Edatları Alıştırmaları

Birinci alıştırmada Genitiv artikellerini ve eklerini, ikincide doğru edatı ya da bağlacı seçmeyi, üçüncüde cümleleri edatlı yapıya çevirmeyi çalışacaksın. Yanlış çıkan sorularda açıklamayı oku.

Boşluk doldurma

Alıştırma 1: Genitiv biçimini yaz

Boşluğa yazı diline uygun Genitiv biçimini yaz. Parantezdeki ipucu ne yazacağını gösterir.

  1. 1

    Wegen Staus bin ich zu spät gekommen. (belirli artikel)

  2. 2

    Trotz Kälte spielen die Kinder im Garten. (belirli artikel)

  3. 3

    Während Unterrichts bleibt das Handy in der Tasche. (belirli artikel)

  4. 4

    Bitte antworten Sie innerhalb Woche. (belirsiz artikel)

  5. 5

    Statt Briefes schreibe ich lieber eine E-Mail. (belirsiz artikel)

  6. 6

    Wegen des schlecht Wetters bleiben wir zu Hause. (sıfat eki)

  7. 7

    Trotz Erkältung ist Lukas zur Arbeit gegangen. (iyelik: sein)

  8. 8

    Während des Urlaub hat Anna viel gelesen. (isim eki)

Cevap anahtarı
  1. des — der Stau eril; Genitiv’de des, isim -s alır.
  2. der — die Kälte dişil; Genitiv’de der.
  3. des — der Unterricht eril; des Unterrichts.
  4. einer — die Woche dişil; belirsiz artikel Genitiv’de einer.
  5. eines — der Brief eril; eines Briefes.
  6. en — Artikelden sonra Genitiv’de sıfat eki her zaman -en.
  7. seiner — die Erkältung dişil; sein → seiner.
  8. s — der Urlaub eril; des Urlaubs (des Urlaubes da doğru).
Çoktan seçmeliPremium

Alıştırma 2: Doğru seçeneği işaretle

Anlama ve cümlenin yapısına bak: arkadan isim mi geliyor, cümle mi?

  1. 1

    ___ des Regens machen wir einen Spaziergang. Wir haben ja Regenschirme.

  2. 2

    ___ eines Unfalls hat der Bus eine halbe Stunde Verspätung.

  3. 3

    Wir wohnen nicht in der Stadt, sondern 20 Kilometer ___ der Stadt.

  4. 4

    Ich fahre heute mit dem Fahrrad ___ des Autos. Das Wetter ist so schön!

  5. 5

    ___ des Essens soll man nicht am Handy spielen.

  6. 6

    Er geht zur Arbeit, ___ er krank ist.

  7. 7

    ___ seiner Krankheit bleibt Mehmet heute zu Hause.

Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 3: Cümleyi edatla yeniden kur

Okun solundaki cümlenin anlamını koru ve boşluğa tek kelime yaz. Cümle başında büyük harf kullan.

  1. 1

    Weil es stark regnet, bleiben wir zu Hause. → des starken Regens bleiben wir zu Hause.

  2. 2

    Obwohl sie erkältet ist, geht Anna zur Arbeit. → ihrer Erkältung geht Anna zur Arbeit.

  3. 3

    Wir essen und sehen dabei fern. → des Essens sehen wir fern.

  4. 4

    Ich trinke keinen Kaffee, ich trinke Tee. → eines Kaffees trinke ich Tee.

  5. 5

    Es ist sehr kalt, trotzdem gehen wir schwimmen. → Trotz der großen Kälte wir schwimmen.

  6. 6

    Die Firma antwortet, bevor eine Woche vorbei ist. → Die Firma antwortet einer Woche.

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

B1 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

Genitiv Edatları Konu Özeti

  • wegen (-den dolayı), trotz (-e rağmen), während (sırasında), statt / anstatt (yerine), innerhalb (içinde) ve außerhalb (dışında) arkasındaki ismi Genitiv’e sokar.
  • Genitiv’de artikel eril ve nötrde des / eines, dişilde der / einer, çoğulda der olur; eril ve nötr isim -s / -es alır.
  • Artikelden sonra Genitiv’de sıfat her zaman -en alır: wegen des starken Regens. İyelik zamirleri ein gibi çekilir: trotz seiner Krankheit.
  • Konuşmada wegen dem Regen gibi Dativ’li biçimler duyulur; yazıda ve resmî durumda Genitiv kullan.
  • Artikelsiz isimde Genitiv görünmeyebilir: wegen Krankheit; sayılı sürelerde innerhalb von drei Tagen kalıbı kullanılır.
  • Edat grubu cümle başına gelirse çekimli fiil ikinci sırada kalır: Wegen des Staus bin ich zu spät gekommen.
  • Edattan sonra isim grubu gelir; cümle kurmak için bağlaç kullanılır: wegen → weil, trotz → obwohl.

Genitiv Edatları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca Genitiv edatları nelerdir?

Arkasındaki ismi Genitiv’e sokan edatlardır. B1’de öğrenilen temel Genitiv edatları wegen, trotz, während, statt / anstatt, innerhalb ve außerhalb’tır. İleri seviyelerde aufgrund, infolge, anstelle gibi resmî edatlar eklenir.

wegen ne demek, Dativ ile kullanılabilir mi?

wegen “-den dolayı, yüzünden, nedeniyle” demektir ve standart dilde Genitiv alır: wegen des Staus. Günlük konuşmada wegen dem Stau da duyulur, ama bu konuşma diline aittir; yazıda Genitiv kullan.

trotz ile obwohl arasındaki fark nedir?

Anlam aynıdır, ikisi de zıtlık bildirir. trotz bir edattır ve arkasından Genitiv’de bir isim gelir: Trotz des Regens gehen wir spazieren. obwohl bir bağlaçtır ve fiili sonda olan bir yan cümle başlatır: Obwohl es regnet, gehen wir spazieren.

während edat mı, bağlaç mı?

İkisi de. Arkasından isim gelirse Genitiv alan bir edattır: während des Essens (yemek sırasında). Arkasından cümle gelirse yan cümle bağlacıdır ve fiil sona gider: Während wir essen, … (Biz yemek yerken …).

statt ile anstatt arasında fark var mı?

Anlam farkı yoktur; ikisi de “yerine” demektir ve Genitiv alır. anstatt biraz daha uzun ve vurgulu bir biçimdir: statt eines Kaffees / anstatt eines Kaffees.

innerhalb’tan sonra neden bazen von gelir?

İsim artikelsiz bir çoğulsa (genellikle sayıyla: drei Tage, zwei Wochen) Genitiv görünmez. Bu durumda innerhalb von + Dativ kullanılır: innerhalb von zwei Wochen. Artikel varsa Genitiv kalır: innerhalb einer Woche.

Genitiv edatından sonra isim neden -s alır?

Eril ve nötr isimler Genitiv’de artikelle birlikte -s ya da -es eki alır: des Regens, des Hauses. Dişil ve çoğul isimler ek almaz: der Kälte, der Ferien. N-Deklination’daki eril isimler -s yerine -n / -en alır: des Kollegen.

weil’li bir cümle wegen ile nasıl kurulur?

Yan cümledeki fiilden ya da sıfattan bir isim bulunur ve wegen + Genitiv ile kullanılır: Weil es regnet, … → Wegen des Regens …; Weil er krank ist, … → Wegen seiner Krankheit … Ana cümlede fiil yine ikinci sırada kalır.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

Almanca Portalı

Bu ders Goethe, telc ve ÖSD sınav kapsamlarına ve Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi'ne (CEFR) uygun şekilde hazırlanmıştır. Bir hata görürsen bize yaz.