Logo
Almanca Portalı
B1
B1Gramer · İsimler, Artikeller ve Haller

Almanca N-Deklination Konu Anlatımı: Zayıf Çekimli İsimler (der Junge – den Jungen), Tablo ve Alıştırmalar

Almanca PortalıGüncellendi: 22 dk okuma
Kısa cevap

N-Deklination (zayıf çekim), bazı eril isimlerin Nominativ tekil dışındaki biçimlerde sonuna -n ya da -en almasıdır. Normal eril isimde yalnız artikel değişir (den Tisch), bu isimlerde isim de ek alır: der Kollege → den Kollegen, dem Kollegen, des Kollegen. Bu gruba -e ile biten eril canlılar, -ent, -ant, -ist ekli kişiler ve der Mensch, der Herr gibi isimler girer.

der Kollege → den / dem / des Kollegen · çoğul: die Kollegen

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1N-Deklination Nedir? Zayıf Çekimli İsimler
  2. 2N-Deklination Çekim Tablosu: -n ve -en Ekleri
    1. 2.1-n eki: der Kollege, der Nachbar, der Herr
    2. 2.2-en eki: der Student, der Mensch, der Bär
  3. 3N-Deklination’a Hangi İsimler Girer?
    1. 3.1-e ile biten eril canlılar: der Junge, der Türke
    2. 3.2-ent, -ant, -ist, -at ekleri: der Student, der Tourist
    3. 3.3Ünsüzle biten tek isimler: der Mensch, der Herr
    4. 3.4Hangi isimler girmez? die Kollegin, der Lehrer
  4. 4N-Deklination Ne Zaman Kullanılır?
  5. 5Özel Çekimli İsimler: der Herr, der Name, das Herz
    1. 5.1der Herr: tekilde -n, çoğulda -en
    2. 5.2der Name, der Gedanke: Genitiv’de -ns
    3. 5.3das Herz: tek nötr istisna
  6. 6N-Deklination Sıfatla ve Zamirle: einen netten Kollegen
  7. 7N-Deklination ile En Sık Yapılan Hatalar
  8. 8N-Deklination, Normal Çekim ve Sıfattan İsim Farkı
  9. 9Derinleşmek İsteyenlere
  10. 10N-Deklination Alıştırmaları
  11. 11N-Deklination Konu Özeti
  12. 12N-Deklination Hakkında Sık Sorulan Sorular

N-Deklination Nedir? Zayıf Çekimli İsimler

Almancada isim cümlede özne, nesne ya da tamlayan olduğunda çoğunlukla artikel değişir, ismin kendisi aynı kalır: der Tisch → den Tisch → dem Tisch. Bir grup eril isim ise bu kurala uymaz. Bu isimler Nominativ tekil dışındaki her biçimde sonuna -n ya da -en alır: der Kollege → den Kollegen → dem Kollegen → des Kollegen. Bu çekime N-Deklination denir; dilbilgisi kitaplarında “zayıf çekim” (schwache Deklination) ya da “zayıf eril isimler” (schwache Maskulina) adıyla da geçer.

Türkçede hal eki her zaman ismin sonuna gelir: “komşu-yu, komşu-ya, komşu-nun”. Almancada hal bilgisini çoğunlukla artikel taşır, bu yüzden Türkçe konuşan biri için “isim neden hiç değişmiyor?” sorusu doğaldır. N-Deklination’da isim de değişir, ama dikkat: eklenen -n her halde aynıdır. den Nachbarn (komşuyu), dem Nachbarn (komşuya), des Nachbarn (komşunun) biçimlerinde hâli yine artikel gösterir; -n yalnızca “bu isim Nominativ tekil değil” bilgisini verir.

Normal eril isim ve N-Deklination yan yana
Halder Tisch (normal)der Kollege (N-Deklination)
Nominativ (yalın hâl)der Tischder Kollege
Akkusativ (-i hâli)den Tischden Kollegen
Dativ (-e hâli)dem Tischdem Kollegen
Genitiv (-in hâli)des Tischesdes Kollegen

N-Deklination Çekim Tablosu: -n ve -en Ekleri

N-Deklination’ın çekimi çok düzenlidir: tekil Nominativ eksizdir, geri kalan yedi biçimin hepsi (tekilde Akkusativ, Dativ, Genitiv ve çoğulun dört hâli) aynı eki alır. Belirsiz artikelle de durum aynıdır: ein Kollege, einen Kollegen, einem Kollegen, eines Kollegen. Aşağıdaki tabloda der Kollege (iş arkadaşı) bütün biçimleriyle var.

der Kollege, -n: tekil ve çoğul
HalTekil (belirli)Tekil (belirsiz)Çoğul
Nominativ (yalın hâl)der Kollegeein Kollegedie Kollegen
Akkusativ (-i hâli)den Kollegeneinen Kollegendie Kollegen
Dativ (-e hâli)dem Kollegeneinem Kollegenden Kollegen
Genitiv (-in hâli)des Kollegeneines Kollegender Kollegen

Tekil Nominativ dışındaki bütün biçimler -n alır. Genitiv’de normal eril isimlerdeki -s ya da -es eklenmez: des Kollegen.

N-Deklination dört hal tablosu: der Kollege, den Kollegen, dem Kollegen, des Kollegen örnek cümleleriyle
der Kollege dört halde: Nominativ dışında hep -n

Ekin -n mi, -en mi olacağını ismin son sesi belirler. Aşağıdaki iki başlıkta bu iki grubu ayrı ayrı görüyorsun.

-n eki: der Kollege, der Nachbar, der Herr

Sonu -e ile biten isimler yalnız -n alır: der Junge → den Jungen, der Kunde → dem Kunden. Sonu ünsüzle bittiği hâlde yalnız -n alan birkaç isim de vardır. Bunların en önemlileri der Nachbar (komşu) ve der Herr (bay, beyefendi). der Herr’in çoğulu ise -en ile yapılır: die Herren.

-n alan isimlerle örnekler
  • Der Verkäufer hilft dem Kunden.Satıcı müşteriye yardım ediyor.
  • Hast du den Jungen gesehen?Oğlanı gördün mü?
  • Ich frage unseren Nachbarn.Komşumuza soruyorum.
  • Kennen Sie Herrn Yılmaz?Bay Yılmaz’ı tanıyor musunuz?

-en eki: der Student, der Mensch, der Bär

Sonu ünsüzle biten N-Deklination isimleri -en alır: der Student → den Studenten, der Mensch → dem Menschen, der Bär → des Bären. -ent, -ant, -ist, -at gibi yabancı kökenli eklerle biten kişi isimlerinin neredeyse hepsi bu gruptadır. Ek, Nominativ dışındaki bütün biçimlerde aynıdır; aşağıdaki tabloyu der Kollege tablosuyla karşılaştırırsan tek farkın ekin kendisi olduğunu görürsün.

der Student, -en: tekil ve çoğul
HalTekil (belirli)Tekil (belirsiz)Çoğul
Nominativ (yalın hâl)der Studentein Studentdie Studenten
Akkusativ (-i hâli)den Studenteneinen Studentendie Studenten
Dativ (-e hâli)dem Studenteneinem Studentenden Studenten
Genitiv (-in hâli)des Studenteneines Studentender Studenten
-en alan isimlerle örnekler
  • Die Professorin antwortet dem Studenten.Profesör öğrenciye cevap veriyor.
  • Jeder Mensch braucht Freunde. Ich vertraue diesem Menschen.Her insanın arkadaşa ihtiyacı vardır. Bu insana güveniyorum.
  • Wir suchen einen Praktikanten für den Sommer.Yaz için bir stajyer arıyoruz.
  • Die Kinder haben im Wald einen Bären gesehen.Çocuklar ormanda bir ayı gördü.

N-Deklination’a Hangi İsimler Girer?

N-Deklination’a giren isimlerin ortak noktası, hepsinin eril olması ve büyük çoğunluğunun bir canlıyı (kişi, meslek, milliyet, hayvan) bildirmesidir. Bu isimleri üç grupta toplayabilirsin; dördüncü başlıkta ise bu gruplara benzediği hâlde N-Deklination’a girmeyen isimleri göreceksin. Kesin bilgiyi her zaman sözlükteki gösterim verir.

N-Deklination’a giren isim grupları: -e ile biten der Kollege, -ent ve -ant ile biten der Student, -ist ile biten der Tourist, der Mensch
Dört grup, tek kural: Nominativ dışında -n ya da -en

-e ile biten eril canlılar: der Junge, der Türke

En büyük grup, sonu -e ile biten ve canlı bildiren eril isimlerdir. Kişi ve meslek isimleri (der Junge, der Kollege, der Kunde, der Biologe), milliyet isimlerinin çoğu (der Türke, der Franzose, der Pole) ve bazı hayvan isimleri (der Löwe, der Affe, der Hase) bu gruptadır. Kuralın sınırı önemli: -e ile biten eril cansız isimler bu gruba girmez. der Käse (peynir) normal çekilir: des Käses. der Name gibi birkaç cansız isim ise kendine özgü bir çekim gösterir; onu aşağıda ayrıca göreceksin.

  • Kişi ve meslek: der Junge, -n (oğlan) · der Kollege, -n (iş arkadaşı) · der Kunde, -n (müşteri) · der Postbote, -n (postacı) · der Biologe, -n (biyolog)
  • Milliyet: der Türke, -n (Türk) · der Franzose, -n (Fransız) · der Pole, -n (Polonyalı) · der Grieche, -n (Yunan) · der Russe, -n (Rus)
  • Hayvan: der Löwe, -n (aslan) · der Affe, -n (maymun) · der Hase, -n (tavşan)
Milliyet ve hayvan isimleriyle
  • Ich habe gestern einen Türken aus Izmir kennengelernt.Dün İzmirli bir Türk’le tanıştım.
  • Lena wohnt mit einem Franzosen zusammen.Lena bir Fransız’la birlikte oturuyor.
  • Im Zoo füttert der Tierpfleger den Affen.Hayvanat bahçesinde bakıcı maymunu besliyor.

-ent, -ant, -ist, -at ekleri: der Student, der Tourist

Latince ve Yunancadan gelen bazı ekler de N-Deklination’ın işaretidir. Bu eklerle biten ve bir kişiyi bildiren eril isimler -en alır. Liste uzundur ama ekler sınırlıdır; ekleri tanırsan yeni bir kelimede de doğru tahmin edersin. Sınır çoğunlukla yine canlılıktır: kişi bildirmeyen der Moment (an), der Kontinent (kıta) ve der Monat (ay) normal çekilir: des Moments, des Kontinents, des Monats. Hayvan bildiren der Elefant ise girer: den Elefanten. Birkaç cansız isim de bu çekimdedir, örneğin der Automat ve der Planet (den Automaten, den Planeten); bunları sözlükten öğrenirsin.

  • -ent: der Student, -en (üniversite öğrencisi) · der Patient, -en (hasta) · der Präsident, -en (başkan) · der Assistent, -en (asistan)
  • -ant: der Praktikant, -en (stajyer) · der Lieferant, -en (tedarikçi)
  • -ist: der Tourist, -en (turist) · der Polizist, -en (polis) · der Journalist, -en (gazeteci)
  • -at: der Soldat, -en (asker) · der Kandidat, -en (aday) · der Automat, -en (otomat)
  • -oge, -graf, -nom: der Psychologe, -n (psikolog) · der Fotograf, -en (fotoğrafçı) · der Astronom, -en (gökbilimci)
Yabancı kökenli eklerle
  • Die Ärztin untersucht den Patienten.Doktor hastayı muayene ediyor.
  • Kannst du dem Touristen den Weg zeigen?Turiste yolu gösterebilir misin?
  • Der Kaffee aus dem Automaten ist leider kalt.Otomattan çıkan kahve maalesef soğuk.

Ünsüzle biten tek isimler: der Mensch, der Herr

Üçüncü grup belirli bir ekle tanınmaz; bunlar ünsüzle biten ve ayrıca ezberlenmesi gereken eril isimlerdir. Sayıları azdır ama günlük dilde çok geçerler. Bu gruptan der Herr ve der Nachbar -n alır, ötekiler -en. Hepsinin ortak noktası yine bir canlıyı bildirmeleridir.

  • der Mensch, -en (insan) → den Menschen
  • der Herr, -en (bay, beyefendi) → den Herrn, çoğul die Herren
  • der Nachbar, -n (komşu) → den Nachbarn
  • der Bär, -en (ayı) → den Bären
  • der Held, -en (kahraman) → den Helden
  • der Prinz, -en (prens) → den Prinzen
Bu isimlerle örnekler
  • Das Geschenk ist für den Nachbarn.Hediye komşu için.
  • Der Film erzählt die Geschichte eines Helden.Film bir kahramanın hikâyesini anlatıyor.

Hangi isimler girmez? die Kollegin, der Lehrer

N-Deklination’ı öğrendikten sonra eki her yere eklemek de bir hatadır. Aşağıdaki isimler N-Deklination isimlerine benzese de bu çekime girmez. En önemlisi dişil biçimlerdir: der Student -en alır, ama die Studentin hiçbir halde ek almaz: Ich helfe der Studentin. (Kız öğrenciye yardım ediyorum.) Sonu -er ile biten meslek isimleri de normal çekilir: Ich frage den Lehrer. (Öğretmene soruyorum.)

  • Dişil biçimler: die Kollegin, die Kundin, die Studentin, die Türkin: mit der Kollegin
  • -er ile biten meslekler: der Lehrer, der Verkäufer, der Fahrer: dem Lehrer, des Lehrers
  • Ünsüzle biten çoğu meslek ve kişi: der Arzt, der Freund, der Mann: dem Arzt, des Arztes
  • -er ile biten milliyetler: der Amerikaner, der Italiener: einen Italiener
  • Sıfattan yapılan isimler: der Deutsche, der Bekannte: ein Deutscher, einen Deutschen (aşağıda “Farkı” bölümünde)

N-Deklination Ne Zaman Kullanılır?

N-Deklination ayrı bir “zaman” ya da “yapı” değildir; isim Nominativ tekil dışında bir biçimde geçtiği her yerde ek gelir. Bu yüzden asıl soru “isim bu cümlede hangi halde?” sorusudur. Aşağıdaki kartlar ekin gerektiği tipik durumları ve ekin gelmediği tek durumu gösteriyor.

N-Deklination resimli örnekler: den Jungen, dem Touristen, dem Postboten, einen Löwen
Akkusativ ve Dativ’de isim de ek alır

1Akkusativ nesnesi: den Kunden, einen Praktikanten

kennen, fragen, sehen, suchen, besuchen gibi Akkusativ alan fiillerin nesnesi olan isim -n/-en alır.

  • Ich kenne den Kunden schon lange.Müşteriyi uzun zamandır tanıyorum.
  • Am Wochenende besuchen wir einen Kollegen in Köln.Hafta sonu Köln’de bir iş arkadaşımızı ziyaret ediyoruz.
  • Siehst du den Polizisten dort?Oradaki polisi görüyor musun?

2Akkusativ edatlarından sonra: für, ohne, gegen

für, ohne, gegen, durch, um edatları Akkusativ ister; arkalarındaki N-Deklination ismi de ek alır.

  • Diese Blumen sind für den Nachbarn.Bu çiçekler komşu için.
  • Ohne den Assistenten schaffe ich das nicht.Asistan olmadan bunu başaramam.

3Dativ alan fiillerle: helfen, danken, antworten

helfen, danken, antworten, gehören, gratulieren gibi fiiller Dativ ister; isim yine -n/-en alır.

  • Elif hilft dem Studenten bei den Hausaufgaben.Elif öğrenciye ödevlerinde yardım ediyor.
  • Wir gratulieren dem Kollegen zum Geburtstag.İş arkadaşımızın doğum gününü kutluyoruz.
  • Das Fahrrad gehört einem Jungen aus der Nachbarschaft.Bisiklet mahalleden bir oğlanın.

4Dativ edatlarından sonra: mit, bei, von, zu

mit, bei, von, zu, nach, aus, seit edatları Dativ ister. Kaynaşmış biçimlerde (zum, beim, vom) de ek gelir.

  • Ich habe lange mit dem Architekten gesprochen.Mimarla uzun süre konuştum.
  • Can macht ein Praktikum bei einem Fotografen.Can bir fotoğrafçının yanında staj yapıyor.
  • Dieser Brief ist vom Präsidenten des Vereins.Bu mektup derneğin başkanından.

5Genitiv: des Kunden, wegen des Patienten

İsim bir başka ismin sahibi olduğunda ya da Genitiv edatından sonra geldiğinde de -n/-en alır. Normal eril isimlerdeki -s burada gelmez.

  • Das ist das Büro des Präsidenten.Bu, başkanın ofisi.
  • Die Wünsche des Kunden sind uns wichtig.Müşterinin istekleri bizim için önemli.
  • Wegen des Patienten bleibt die Ärztin länger.Hasta yüzünden doktor daha uzun kalıyor.

6Nominativ tekil: ek yok

İsim öznedir ya da sein, werden, bleiben fiilleriyle yüklem olur: tekilde ek gelmez. Çoğulda ise ek her zaman vardır.

  • Der Kunde wartet schon.Müşteri zaten bekliyor.
  • Mein Bruder ist Student.Erkek kardeşim üniversite öğrencisi.
  • Die Studenten schreiben morgen eine Prüfung.Öğrenciler yarın sınava giriyor.

Kartlardaki fiillerin ve edatların hangi hâli istediğini ayrıntılı olarak Akkusativ dersi, Dativ dersi ve Genitiv dersi anlatıyor. Fiil listeleri için Dativ alan fiiller, edat listeleri için Akkusativ edatları, Dativ edatları ve Genitiv edatları sayfalarına bakabilirsin. Dört hâlin genel haritası ismin halleri sayfasında.

Özel Çekimli İsimler: der Herr, der Name, das Herz

Bazı isimler N-Deklination’a girer ama küçük bir farkla çekilir. Üç durumu ayrı ayrı bilmen gerekiyor: der Herr tekilde ve çoğulda farklı ek alır, der Name ailesi Genitiv’de -s de ekler, das Herz ise bu çekime benzeyen tek nötr isimdir.

der Herr: tekilde -n, çoğulda -en

der Herr tekilde yalnız -n alır: den Herrn, dem Herrn, des Herrn. Çoğulda ise ek -en olur: die Herren. Bu isim en çok soyadıyla birlikte geçer ve çekim soyadına rağmen yapılır. Resmî mektubun hitabında “Sehr geehrter Herr …” Nominativ’dir, ek yoktur; ama zarfın üstüne alıcının adını yazarken ve cümle içinde nesne olarak Herrn yazılır.

der Herr cümlede
  • Sehr geehrter Herr Weber, …Sayın Bay Weber, … (hitap, Nominativ)
  • Ich schreibe Herrn Weber eine E-Mail.Bay Weber’e bir e-posta yazıyorum.
  • Haben Sie schon mit Herrn Demir gesprochen?Bay Demir’le konuştunuz mu?
  • Sehr geehrte Damen und Herren, …Sayın bayanlar ve baylar, …

der Name, der Gedanke: Genitiv’de -ns

Sonu -e ile biten birkaç cansız eril isim N-Deklination gibi -n alır, ama Genitiv’de buna bir de -s eklenir: des Namens. Bu çekime “karışık çekim” de denir. Akkusativ ve Dativ’de öteki N-Deklination isimlerinden farkı yoktur. Bu gruptaki başlıca isimler der Name (isim, ad), der Gedanke (düşünce), der Buchstabe (harf), der Glaube (inanç) ve der Wille (irade).

der Name: karışık çekim
HalTekilÇoğul
Nominativ (yalın hâl)der Namedie Namen
Akkusativ (-i hâli)den Namendie Namen
Dativ (-e hâli)dem Namenden Namen
Genitiv (-in hâli)des Namensder Namen
der Name ve der Buchstabe
  • Wie schreibt man Ihren Namen?Adınız nasıl yazılıyor?
  • Die Bedeutung des Namens ist schön.İsmin anlamı güzel.
  • Das Wort beginnt mit einem großen Buchstaben.Kelime büyük harfle başlıyor.

das Herz: tek nötr istisna

das Herz (kalp) nötr olduğu için Akkusativ’de Nominativ’le aynıdır: das Herz. Dativ’de -en, Genitiv’de -ens alır: dem Herzen, des Herzens. Çoğulu die Herzen’dir. Bu isim birçok kalıpta geçer; “von Herzen” (yürekten) ve “am Herzen liegen” (çok önemli olmak) en bilinenleridir.

das Herz ile
  • Ich danke dir von Herzen.Sana yürekten teşekkür ederim.
  • Die Familie liegt mir sehr am Herzen.Ailem benim için çok önemli.
  • Der Arzt hört das Herz ab.Doktor kalbi dinliyor.

N-Deklination Sıfatla ve Zamirle: einen netten Kollegen

Gerçek cümlede ismin önünde çoğu zaman yalnız artikel değil, bir sıfat ya da mein, dieser, kein gibi bir kelime de bulunur. N-Deklination bunlardan etkilenmez: önce artikel ya da zamir hâline göre çekilir, sıfat kendi kuralına göre ek alır, isim de her zamanki gibi -n/-en ile biter. Böylece Akkusativ ve Dativ’de cümlede üç ek birden görürsün: einen netten Kollegen. Sıfatların eklerini belirli artikelle sıfat çekimi dersinde bulabilirsin.

Sıfat, zamir ve N-Deklination birlikte
  • Wir haben einen neuen Praktikanten im Büro.Ofiste yeni bir stajyerimiz var.
  • Kennst du den netten Jungen aus dem dritten Stock?Üçüncü kattaki sevimli oğlanı tanıyor musun?
  • Ich habe meinem Nachbarn den Schlüssel gegeben.Anahtarı komşuma verdim.
  • Mit diesem Kunden gibt es nie Probleme.Bu müşteriyle hiç sorun olmuyor.
  • Er hat keinen Kollegen um Hilfe gebeten.Hiçbir iş arkadaşından yardım istemedi.

N-Deklination ile En Sık Yapılan Hatalar

N-Deklination hatalarının çoğu iki yönden gelir: eki unutmak ya da eki girmeyen isimlere eklemek. Türkçede hal ekinin hep ismin sonunda olması ise burada yardımcı değil, çünkü -n hâli göstermez, hâli artikel gösterir. Aşağıdaki kartlarda doğru biçimi ve hatanın nedenini görebilirsin.

Ich frage den Kunde.

Ich frage den Kunden.

Normal eril isimlerde artikeli çevirmek yeter (den Tisch), bu yüzden artikel doğru olunca iş bitti sanılır. N-Deklination isimlerinde artikelle birlikte ismin sonu da değişir: den Kunden.

Er hilft dem Student.

Er hilft dem Studenten.

-ent ile biten kişi isimleri -en alır. İngilizcedeki “student” kelimesi hiç değişmediği için bu ek kolayca unutulur.

Ich habe einen Türk kennengelernt.

Ich habe einen Türken kennengelernt.

Türkçedeki “Türk” kelimesi olduğu gibi kullanılınca sondaki -e unutulur. Almancada kelime der Türke’dir; -e ile biten bir milliyet ismi olduğu için Nominativ dışında -n alır.

Der Kollegen ist sehr nett.

Der Kollege ist sehr nett.

Ek yalnız Nominativ tekil dışında gelir. Kollege burada öznedir, yani Nominativ tekildir; ek almaz. “Kollegen” ancak çoğul özne olunca doğrudur: Die Kollegen sind sehr nett.

Das ist das Auto des Kollegens.

Das ist das Auto des Kollegen.

Normal eril isimlerde Genitiv’de -s eklendiği için (des Vaters) aynı alışkanlık buraya da taşınır. N-Deklination’da Genitiv’de yalnız -n/-en vardır; -ns yalnız der Name, der Gedanke gibi birkaç isimde görülür.

Ich schreibe Herr Weber eine E-Mail.

Ich schreibe Herrn Weber eine E-Mail.

Herr bir unvan gibi görüldüğü için çekilmez sanılır. Oysa der Herr N-Deklination ismidir ve soyadıyla birlikte de çekilir; burada Dativ olduğu için Herrn olur.

Ich helfe der Studentinen.

Ich helfe der Studentin.

Ek yalnız eril isimlere gelir. Dişil biçim -in ile biter ve tekilde hiçbir halde değişmez; çoğulu ise -nen ile yapılır: die Studentinnen.

Ich frage den Lehreren.

Ich frage den Lehrer.

N-Deklination’ı öğrenince eki her eril kişi ismine eklemek isteyebilirsin. Sonu -er ile biten meslek isimleri normal çekilir: den Lehrer, dem Lehrer, des Lehrers.

N-Deklination, Normal Çekim ve Sıfattan İsim Farkı

Eril bir kişi ismi Almancada üç farklı şekilde çekilebilir. der Lehrer gibi normal isimlerde isim tekilde neredeyse hiç değişmez (yalnız Genitiv’de -s alır). der Kollege gibi N-Deklination isimlerinde Nominativ dışında hep -n gelir. der Deutsche (Alman) gibi sıfattan yapılmış isimler ise sıfat gibi çekilir. Belirli artikelle N-Deklination ile sıfattan isim aynı görünür (den Kollegen / den Deutschen); fark belirsiz artikelde ortaya çıkar.

Üç çekim karşılaştırması (belirli / belirsiz artikel)
Halder Lehrer (normal)der Kollege (N-Deklination)der Deutsche (sıfattan isim)
Nominativ (yalın hâl)der Lehrer / ein Lehrerder Kollege / ein Kollegeder Deutsche / ein Deutscher
Akkusativ (-i hâli)den Lehrer / einen Lehrerden Kollegen / einen Kollegenden Deutschen / einen Deutschen
Dativ (-e hâli)dem Lehrer / einem Lehrerdem Kollegen / einem Kollegendem Deutschen / einem Deutschen
Genitiv (-in hâli)des Lehrers / eines Lehrersdes Kollegen / eines Kollegendes Deutschen / eines Deutschen
N-Deklination ile normal çekim ve sıfattan isim farkı: der Lehrer, der Kollege, der Deutsche ve ein Türke, ein Deutscher
Fark belirsiz artikelde görünür: ein Türke ama ein Deutscher

Milliyet isimlerinde bu fark özellikle önemlidir: Er ist ein Türke. (O bir Türk.) ama Er ist ein Deutscher. (O bir Alman.) Kadın için de durum farklıdır: die Türkin ama die Deutsche. Sıfattan isimlerin bütün kurallarını sıfattan isim yapma dersinde bulabilirsin.

Derinleşmek İsteyenlere

Sözlükte N-Deklination nasıl anlaşılır?

Büyük sözlükler ismin yanına önce Genitiv tekil, sonra çoğul ekini yazar. Normal bir isimde bu der Tisch, -(e)s, -e gibi görünür. N-Deklination isminde ise iki ek de -n ya da -en’dir: der Kollege, -n, -n ya da der Student, -en, -en. Karışık çekimde Genitiv -ns olur: der Name, -ns, -n. Yeni bir eril isim öğrenirken bu gösterime bakarsan çekimini de öğrenmiş olursun.

Güçlü, zayıf ve karışık çekim ne demek?

Almanca dilbilgisinde eril ve nötr isimlerin çekimi üç tipe ayrılır. Güçlü çekim (starke Deklination) en yaygın olanıdır: Genitiv’de -s ya da -es (des Tisches). Zayıf çekim (schwache Deklination) bu derste gördüğün N-Deklination’dır: Nominativ dışında hep -n/-en. Karışık çekim (gemischte Deklination) ikisinin birleşimidir: Genitiv’de -ns (des Namens), çoğulda -n.

Konuşmada “dem Student” duyarsan

Günlük konuşmada bazı konuşanların eki düşürdüğünü duyabilirsin: “Ich habe den Student gefragt.” Standart Almancada ve yazıda bu biçim yanlış kabul edilir; mektupta, e-postada ve sınav metninde her zaman eki yaz: den Studenten.

der Junge’nin çoğulu: die Jungen ve die Jungs

der Junge’nin standart çoğulu die Jungen’dir. Konuşma dilinde die Jungs biçimi de çok kullanılır: Die Jungs spielen Fußball. (Oğlanlar futbol oynuyor.) Yazıda ve resmî metinde die Jungen tercih edilir.

N-Deklination Alıştırmaları

Birinci alıştırmada parantezdeki ismin doğru biçimini yazacaksın; dikkat et, bazı cümlelerde isim Nominativ’dir ve ek almaz. İkincide doğru biçimi seçeceksin. Üçüncüde artikel ya da zamirle birlikte bütün öbeği yazacaksın.

Boşluk doldurma

Alıştırma 1: İsmin doğru biçimini yaz

Parantezdeki ismi cümleye uygun biçimde yaz. Gerekmiyorsa ek ekleme.

  1. 1

    Kennst du den neuen ? (Kollege)

  2. 2

    Die Ärztin spricht mit dem . (Patient)

  3. 3

    Der wohnt im dritten Stock. (Nachbar)

  4. 4

    Im Zoo sehen die Kinder einen . (Löwe)

  5. 5

    Morgen habe ich einen Termin bei Schulz. (Herr)

  6. 6

    Wir helfen einem am Bahnhof. (Tourist)

  7. 7

    Weißt du die Bedeutung des ? (Name)

Cevap anahtarı
  1. Kollegen — kennen Akkusativ ister; Kollege Nominativ dışında -n alır.
  2. Patienten — mit Dativ ister; -ent ile biten kişi isimleri -en alır.
  3. Nachbar — Burada isim öznedir (Nominativ tekil); ek gelmez.
  4. Löwen — sehen Akkusativ ister; -e ile biten hayvan ismi -n alır.
  5. Herrn — bei Dativ ister; der Herr tekilde -n alır ve soyadıyla da çekilir: Herrn.
  6. Touristen — helfen Dativ ister; -ist ile biten kişi isimleri -en alır.
  7. Namens — der Name Genitiv’de -ns alır: des Namens.
Çoktan seçmeliPremium

Alıştırma 2: Doğru seçeneği işaretle

Cümleye uyan tek doğru biçimi seç.

  1. 1

    Ich danke ___ für die Hilfe.

  2. 2

    Das ist das Auto ___.

  3. 3

    Hast du ___ gesehen? (der Junge)

  4. 4

    Ich arbeite gern mit meiner ___ zusammen.

  5. 5

    Hangisi N-Deklination’a girer?

  6. 6

    Hangisi N-Deklination’a girmez?

  7. 7

    Wir sprechen mit ___.

Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 3: Öbeği doğru halde yaz

Parantezdeki öbeği cümleye uygun halde yaz (artikel ya da zamir + isim).

  1. 1

    Ich warte schon seit einer Stunde auf . (der Postbote)

  2. 2

    Die Wünsche sind wichtig. (der Kunde)

  3. 3

    Herr Yılmaz hat lange mit telefoniert. (der Architekt)

  4. 4

    Kannst du den Weg zeigen? (die Touristen)

  5. 5

    Ich habe leider vergessen. (sein Name)

  6. 6

    Im Zoo gibt es auch . (ein Bär)

  7. 7

    Das Geschenk ist für . (unser Nachbar)

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

B1 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

N-Deklination Konu Özeti

  • N-Deklination, bazı eril isimlerin Nominativ tekil dışındaki bütün biçimlerde -n ya da -en almasıdır: der Kollege → den / dem / des Kollegen.
  • Sonu -e ile bitenler -n alır (der Junge → den Jungen), ünsüzle bitenler -en (der Student → den Studenten); der Herr ve der Nachbar tekilde -n alır.
  • Bu gruba -e ile biten eril canlılar (der Kunde, der Türke, der Löwe), -ent, -ant, -ist, -at ekli kişiler ve der Mensch, der Bär gibi isimler girer.
  • Genitiv’de -s eklenmez: des Kollegen. Yalnız der Name, der Gedanke, der Buchstabe gibi isimler -ns alır: des Namens.
  • Dişil biçimler (die Kollegin), -er ile biten meslekler (der Lehrer) ve çoğu cansız isim (der Käse, der Monat) bu çekime girmez.
  • der Deutsche gibi sıfattan yapılmış isimler başka çekilir: ein Türke ama ein Deutscher.
  • Yeni eril isimleri sözlükteki gösterimiyle öğren: der Kollege, -n, -n.

N-Deklination Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca N-Deklination nedir?

Bazı eril isimlerin Nominativ tekil dışındaki bütün biçimlerde sonuna -n ya da -en almasıdır. Örneğin der Kollege Akkusativ’de den Kollegen, Dativ’de dem Kollegen, Genitiv’de des Kollegen olur.

Hangi isimler N-Deklination’a girer?

Neredeyse yalnız eril isimler: -e ile biten canlılar (der Junge, der Kunde, der Türke, der Löwe), -ent, -ant, -ist, -at gibi eklerle biten kişi isimleri (der Student, der Praktikant, der Tourist, der Soldat) ve der Mensch, der Herr, der Nachbar, der Bär gibi birkaç isim.

Bir ismin N-Deklination’a girdiğini nasıl anlarım?

Eril ve canlı olması, sonunun -e ya da -ent, -ant, -ist gibi bir ekle bitmesi güçlü ipuçlarıdır. Kesin bilgi için sözlüğe bak: der Kollege, -n, -n gösterimi Genitiv’in de çoğulun da -n ile yapıldığını gösterir.

N-Deklination’da Nominativ’de ek var mı?

Tekilde yok: Der Kollege ist nett. Çoğulda ise isim Nominativ’de de -n/-en ile biter: Die Kollegen sind nett.

N-Deklination’da Genitiv nasıl yapılır?

Genitiv’de de yalnız -n/-en gelir, normal eril isimlerdeki -s eklenmez: das Auto des Nachbarn, das Büro des Präsidenten. İstisna der Name, der Gedanke, der Buchstabe gibi isimlerdir: des Namens.

der Herr nasıl çekilir?

Tekilde -n alır: den Herrn, dem Herrn, des Herrn. Çoğulda -en alır: die Herren. Soyadıyla birlikte de çekilir: Ich spreche mit Herrn Weber.

der Deutsche N-Deklination’a girer mi?

Hayır. der Deutsche sıfattan yapılmış bir isimdir ve sıfat gibi çekilir: ein Deutscher, einen Deutschen. N-Deklination ismi olan der Türke ise ein Türke, einen Türken diye çekilir.

Dişil isimler N-Deklination’a girer mi?

Hayır. N-Deklination eril isimlerin çekimidir (nötr das Herz küçük bir istisnadır). die Kollegin, die Studentin, die Türkin tekilde hiçbir halde ek almaz.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

Almanca Portalı

Bu ders Goethe, telc ve ÖSD sınav kapsamlarına ve Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi'ne (CEFR) uygun şekilde hazırlanmıştır. Bir hata görürsen bize yaz.