Logo
Almanca Portalı
B1
B1Gramer · İsimler, Artikeller ve Haller

Almanca Sıfattan İsim Yapma: der Deutsche, das Gute, etwas Neues; Çekim Tablosu, Örnekler ve Alıştırmalar

Almanca PortalıGüncellendi: 22 dk okuma
Kısa cevap

Sıfattan isim yapma (Nominalisierung), bir sıfatı isim gibi kullanmaktır: der alte Mann yerine der Alte (yaşlı adam) denir. Sıfat büyük harfle yazılır ama ekini sıfat çekimine göre almaya devam eder: der Alte, ein Alter, dem Alten. Nötr biçim bir kavram anlatır: das Gute (iyi olan).

Artikel + büyük harfli sıfat + sıfat çekimi eki: der Alte · ein Alter · das Gute

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1Almanca Sıfattan İsim Yapma Nedir?
  2. 2Sıfattan İsim Nasıl Yapılır? Adlaşmış Sıfat Çekim Tablosu
    1. 2.1Der Bekannte: belirli artikelle çekim
    2. 2.2Ein Bekannter: belirsiz artikelle çekim
    3. 2.3Deutscher, viele Jugendliche: artikelsiz çekim
  3. 3Adlaşmış Sıfatlar Ne Zaman Kullanılır?
  4. 4Das Gute, Etwas Neues: Nötr Adlaşmış Sıfatlar
    1. 4.1Das Gute, das Neue: kavram anlatan isim
    2. 4.2Etwas Neues, nichts Besonderes: miktar kelimeleriyle
    3. 4.3Das Beste, der Erste: Superlativ ve sıra sayısıyla
  5. 5Büyük Harf mi Küçük Harf mi? Adlaşmış Sıfatın Yazımı
    1. 5.1Die blaue (Jacke): isim düşmüşse küçük harf
    2. 5.2Deutsch, der Deutsche, das Deutsche: dil ve milliyet
  6. 6Sıfattan İsim Yapmada En Sık Yapılan Hatalar
  7. 7Adlaşmış Sıfat, N-Deklination ve Normal İsim Farkı
  8. 8Derinleşmek İsteyenlere
  9. 9Sıfattan İsim Yapma Alıştırmaları
  10. 10Sıfattan İsim Yapma Konu Özeti
  11. 11Sıfattan İsim Yapma Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca Sıfattan İsim Yapma Nedir?

Almancada bir sıfatın nitelediği isim düşebilir ve sıfat o ismin yerini alabilir. der kranke Mann (hasta adam) yerine yalnız der Kranke demek yeterlidir; kimden söz edildiğini artikel ve bağlam gösterir. Bu kelimelere Almancada nominalisierte Adjektive ya da Adjektive als Nomen, Türkçe dilbilgisinde adlaşmış sıfat denir. Almancada bütün isimler büyük harfle yazıldığı için isimleşen sıfat da büyük harf alır: krank → der Kranke, fremd → der Fremde, neu → das Neue.

Türkçede de aynı şeyi sık sık yaparız: “Yaşlılara yer verin.”, “Hasta dinleniyor.”, “Zenginler daha da zenginleşiyor.” Bu cümlelerdeki “yaşlı, hasta, zengin” aslında sıfattır ama isim gibi çoğul ve hâl eki alır. Almancadaki fark şudur: Türkçede isimleşen sıfat isim ekleri alır (-lar, -a), Almancada ise sıfat çekimi eklerini korur. Yani der Alte ile ein Alter arasındaki -e / -er farkı, der alte Mann ile ein alter Mann arasındaki farkın aynısıdır.

Türkçede ve Almancada isim düşünce sıfat
TürkçeSıfat + isimAdlaşmış sıfat
yaşlı adam → yaşlıder alte Mannder Alte
hasta kadın → hastadie kranke Fraudie Kranke
zengin insanlar → zenginlerdie reichen Leutedie Reichen
iyi olan, iyilik–das Gute

Sıfattan İsim Nasıl Yapılır? Adlaşmış Sıfat Çekim Tablosu

Adlaşmış sıfat üç adımda kurulur. İlk iki adım kolaydır; asıl dikkat isteyen üçüncü adım, yani ekin artikele göre seçilmesidir.

  1. Sıfatın nitelediği ismi düşür: der bekannte Mann → der bekannte …
  2. Sıfatı büyük harfle yaz: der Bekannte.
  3. Eki, isim hâlâ oradaymış gibi sıfat çekimine göre ver: der Bekannte (der bekannte Mann), ein Bekannter (ein bekannter Mann), mit dem Bekannten (mit dem bekannten Mann).

Bu yüzden adlaşmış sıfat için yeni bir ek tablosu ezberlemen gerekmez. belirli artikelle sıfat çekimi, belirsiz artikelle sıfat çekimi ve artikelsiz sıfat çekimi konularında öğrendiğin ekler burada aynen geçerlidir. Aşağıda üç durumu, örnek kelime bekannt (tanıdık) ile ayrı ayrı görüyorsun.

Almanca sıfattan isim yapma: der Bekannte, die Bekannte, das Neue ve çoğul die Bekannten
Bir sıfat, dört biçim: artikel cinsiyeti, ek sıfat çekimini gösterir

Der Bekannte: belirli artikelle çekim

der, die, das ve onlar gibi çekilen dieser, jeder, welcher, alle kelimelerinden sonra adlaşmış sıfat zayıf çekim eki alır. Burada yalnız iki ek var: -e ve -en. Tekil Nominativ’de ve dişil ile nötrün Akkusativ’inde -e, geri kalan bütün hücrelerde -en gelir. Çoğulda dört hâlin dördünde de -en vardır.

Belirli artikelle adlaşmış sıfat
HalMaskulin (eril)Feminin (dişil)Neutrum (nötr)Plural (çoğul)
Nominativ (yalın hâl)der Bekanntedie Bekanntedas Neuedie Bekannten
Akkusativ (-i hâli)den Bekanntendie Bekanntedas Neuedie Bekannten
Dativ (-e hâli)dem Bekanntender Bekanntendem Neuenden Bekannten
Genitiv (-in hâli)des Bekanntender Bekanntendes Neuender Bekannten

Nötr sütunda kişi değil kavram anlatıldığı için örnek kelime das Neue (yeni olan). Dativ çoğulda isimlere eklenen -n burada ayrıca gelmez; ek zaten -en’dir.

Belirli artikelle örnekler
  • Der Kranke muss noch drei Tage im Krankenhaus bleiben.Hastanın üç gün daha hastanede kalması gerekiyor.
  • Kennst du schon die Neue in unserem Team?Ekibimize yeni gelen kadını tanıyor musun?
  • Der Arzt spricht gerade mit dem Verletzten.Doktor şu anda yaralıyla konuşuyor.
  • Das ist das Fahrrad des Neuen.Bu, yeni gelenin bisikleti.
  • Wir haben alle Deutschen aus dem Kurs eingeladen.Kurstaki bütün Almanları davet ettik.

Ein Bekannter: belirsiz artikelle çekim

ein, kein ve mein, dein, sein, unser gibi iyelik zamirlerinden sonra adlaşmış sıfat, belirsiz artikelle sıfat çekimindeki ekleri alır. Belirli artikelden farkı tek bir yerde ortaya çıkar: eril Nominativ’de ein cinsiyeti göstermediği için bu işi sıfat üstlenir ve -er alır: der Bekannte ama ein Bekannter. Dişil biçimler ve öteki hücreler belirli artikelli tabloyla aynıdır.

Belirsiz artikel ve iyelik zamiriyle adlaşmış sıfat
HalMaskulin (eril)Feminin (dişil)Plural (çoğul)
Nominativ (yalın hâl)ein Bekanntereine Bekanntemeine Bekannten
Akkusativ (-i hâli)einen Bekannteneine Bekanntemeine Bekannten
Dativ (-e hâli)einem Bekannteneiner Bekanntenmeinen Bekannten
Genitiv (-in hâli)eines Bekannteneiner Bekanntenmeiner Bekannten

ein’in çoğulu olmadığı için çoğul sütunda mein var; kein ve öteki iyelik zamirleri de aynı ekleri verir. Nötr biçim ein ile -es alır (ein Neues), ama kavram anlatan nötr adlaşmış sıfat çoğunlukla das ya da etwas ile kullanılır.

Belirsiz artikel ve iyelik zamiriyle örnekler
  • Ein Fremder hat mich nach dem Weg gefragt.Bir yabancı bana yolu sordu.
  • Gestern habe ich einen Bekannten aus der Schule getroffen.Dün okuldan bir tanıdığa rastladım.
  • Lukas wohnt zurzeit bei einer Verwandten in Köln.Lukas şu sıralar Köln’de bir akrabasının (kadın) yanında kalıyor.
  • Mein Bekannter sucht eine Wohnung in Hamburg.Bir tanıdığım Hamburg’da ev arıyor.
  • Das sind meine Verwandten aus Izmir.Bunlar İzmir’deki akrabalarım.

Deutscher, viele Jugendliche: artikelsiz çekim

Önünde artikel ya da artikel gibi çekilen bir kelime yoksa adlaşmış sıfat güçlü ekleri alır, yani artikelin göstereceği bilgiyi kendisi taşır. Bu durumla en çok üç yerde karşılaşırsın: meslek ve milliyet söylerken, artikelsiz çoğulda ve viele, einige, mehrere, wenige ya da bir sayıdan sonra. Önlerinde hâli gösteren bir artikel bulunmadığı için adlaşmış sıfat çoğulda -e alır (Nominativ ve Akkusativ), Dativ çoğulda ise -en.

  • Meslek ve milliyet, tekil: Er ist Deutscher. (O Alman.) Sie ist Deutsche. (O Alman.) Frau Yılmaz ist Angestellte bei der Stadt. (Yılmaz Hanım belediyede çalışıyor.)
  • Artikelsiz çoğul: Jugendliche zahlen im Museum weniger. (Gençler müzede daha az öder.) Wir suchen noch Freiwillige. (Hâlâ gönüllü arıyoruz.)
  • Sayı, viele, einige, mehrere, wenige: In meinem Kurs sind zwei Deutsche. (Kursumda iki Alman var.) Abends lernen hier viele Erwachsene. (Akşamları burada pek çok yetişkin ders çalışıyor.)
  • Artikelsiz çoğul, Dativ: Ich spreche jeden Tag mit Deutschen. (Her gün Almanlarla konuşuyorum.) Das Jobcenter hilft Arbeitslosen bei der Jobsuche. (Jobcenter işsizlere iş aramada yardım ediyor.)

Burada en sık karışan çift viele Deutsche ile alle Deutschen’dir. viele bir artikel değildir, bu yüzden adlaşmış sıfat güçlü eki alır: viele Deutsche. alle ise der/die gibi çekilir ve ardından zayıf ek gelir: alle Deutschen. Aynı şey sıradan sıfatta da olur: viele junge Leute, alle jungen Leute.

Almanca adlaşmış sıfat ekleri: der Fremde, ein Fremder ve artikelsiz zwei Fremde karşılaştırması
Eki önündeki kelime belirler: der Fremde, ein Fremder, zwei Fremde

Adlaşmış Sıfatlar Ne Zaman Kullanılır?

Adlaşmış sıfatlar bir kişiyi ya da şeyi tek kelimeyle, bir özelliği üzerinden anlatmanı sağlar. Gazetede, resmî yazışmada ve günlük konuşmada çok sık karşına çıkar; bazıları (der Deutsche, der Bekannte, der Angestellte) artık sıradan bir isim gibi kullanılır. Aşağıdaki kartlar başlıca kullanım alanlarını gösteriyor.

Adlaşmış sıfatlarla resimli örnekler: ein Fremder, der Kranke, Beamter ve die Verletzten
Kişiyi bir özelliğiyle anlatmak: der Kranke, ein Fremder, die Verletzten

1Kişiyi durumuyla anlatmak: der Kranke, die Arbeitslose

Bir kişiden adıyla değil, o anki durumu ya da bir özelliğiyle söz ederken adlaşmış sıfat kullanılır. Türkçede de “hasta, işsiz, evsiz” kelimelerini aynı şekilde isim yaparız.

  • Die Kranke braucht jetzt viel Ruhe.Hasta kadının şimdi çok dinlenmesi gerekiyor.
  • Im Winter bekommen die Obdachlosen hier eine warme Suppe.Kışın evsizler burada sıcak bir çorba alıyor.
  • Der Arbeitslose hat endlich eine neue Stelle gefunden.İşsiz adam sonunda yeni bir iş buldu.

2İlişki ve tanışıklık: der Bekannte, die Verwandte

Kişiler arasındaki ilişkiyi anlatan kelimelerin bir kısmı adlaşmış sıfattır. Bunlar iyelik zamiriyle çok sık kullanılır, bu yüzden mein ile gelen -er ekine dikkat et.

  • Sie ist eine gute Bekannte von mir.O benim iyi bir tanıdığım.
  • Am Wochenende besuchen wir Verwandte in Stuttgart.Hafta sonu Stuttgart’taki akrabalarımızı ziyaret ediyoruz.
  • Mein Verlobter kommt aus Bremen.Nişanlım Bremenli.

3Milliyet ve iş hayatı: der Deutsche, der Angestellte

Sık kullanılan milliyet isimleri arasında sıfattan gelen Deutsch’tır ve sıfat gibi çekilir. İş hayatında da bazı statü isimleri adlaşmış sıfattır.

  • Mein Nachbar ist Deutscher, seine Frau ist Türkin.Komşum Alman, karısı Türk.
  • Die Angestellten haben heute frei.Çalışanlar bugün izinli.
  • Die Beamten im Bürgeramt waren sehr freundlich.Belediye hizmet bürosundaki memurlar çok nazikti.

4Fiilden gelen kişi adları: der Reisende, der Verletzte

Fiillerin Partizip biçimleri de sıfat gibi kullanıldığı için isim olabilir: reisen → reisend → der Reisende, verletzen → verletzt → der Verletzte.

  • Alle Reisenden müssen ihre Fahrkarte zeigen.Bütün yolcular biletlerini göstermek zorunda.
  • Bei dem Unfall gab es zwei Verletzte.Kazada iki yaralı vardı.

5Kavram ve en üstün derece: das Gute, das Beste

Nötr artikelle adlaşmış sıfat bir şeyi, bir niteliği ya da bir durumu anlatır. Superlativ biçimleri de bu yolla isim olur. Ayrıntılar bir sonraki bölümde.

  • Das Gute daran ist: Wir haben jetzt mehr Zeit.İşin iyi yanı şu: Artık daha çok vaktimiz var.
  • Elif ist die Beste in unserer Klasse.Elif sınıfımızın en iyisi.

Her sıfat bu şekilde isim olabilir, ama bazı adlaşmış sıfatlar günlük hayatta o kadar sık geçer ki sözlüklerde ayrı kelime olarak yer alır. Aşağıdaki listede eril ve dişil biçim aynı kelimedir, yalnız artikel değişir (der Bekannte, die Bekannte); çoğul die Bekannten olur. Parantezde belirsiz artikelli eril biçim var, çünkü ek orada değişir.

  • der/die Bekannte, -n (ein Bekannter): tanıdık
  • der/die Verwandte, -n (ein Verwandter): akraba
  • der/die Deutsche, -n (ein Deutscher): Alman
  • der/die Erwachsene, -n (ein Erwachsener): yetişkin
  • der/die Jugendliche, -n (ein Jugendlicher): genç, ergen
  • der/die Angestellte, -n (ein Angestellter): çalışan, maaşlı personel
  • der/die Arbeitslose, -n (ein Arbeitsloser): işsiz
  • der/die Kranke, -n (ein Kranker): hasta
  • der/die Fremde, -n (ein Fremder): yabancı
  • der/die Verletzte, -n (ein Verletzter): yaralı
  • der/die Freiwillige, -n (ein Freiwilliger): gönüllü

Das Gute, Etwas Neues: Nötr Adlaşmış Sıfatlar

Nötr adlaşmış sıfatlar kişileri değil, şeyleri ve kavramları anlatır. Üç biçimde karşına çıkar: das ile kavram adı olarak, etwas, nichts, viel, wenig gibi miktar kelimelerinden sonra ve Superlativ ya da sıra sayısıyla.

Das Gute, das Neue: kavram anlatan isim

das ile kullanılan adlaşmış sıfat bir nitelik ya da durum anlatır. Türkçeye çoğu zaman “… olan”, “… yanı” ya da “-lik” ekiyle çevrilir: das Gute (iyi olan, iyilik), das Schöne (güzel olan, güzel yanı), das Unbekannte (bilinmeyen). Çekimi belirli artikelli tablodaki nötr sütunla aynıdır: das Neue, dem Neuen. alles (her şey) de der/die/das gibi çekildiği için ardından -e gelir: alles Gute, alles Neue.

das ve alles ile örnekler
  • Das Schöne an meinem Job ist das Team.İşimin güzel yanı ekip.
  • Viele Menschen haben Angst vor dem Unbekannten.Birçok insan bilinmeyenden korkar.
  • Ich wünsche dir alles Gute!Sana her şeyin en iyisini dilerim!
  • Wir müssen das Wichtige vom Unwichtigen trennen.Önemli olanı önemsizden ayırmamız gerek.

Etwas Neues, nichts Besonderes: miktar kelimeleriyle

etwas (bir şey), nichts (hiçbir şey), viel (çok) ve wenig (az) çekim almaz; artikelin işini göremezler. Bu yüzden ardından gelen adlaşmış sıfat güçlü nötr eki alır: Nominativ ve Akkusativ’de -es, Dativ’de -em. Türkçede bu yapı “yeni bir şey”, “özel bir şey” diye kurulur ve “yeni” sıfat olarak kalır; Almancada ise kelime isimdir ve büyük yazılır. etwas ve nichts’in kendisini belgisiz zamirler konusunda ayrıca bulabilirsin.

etwas, nichts, viel ile örnekler
  • Gibt es etwas Neues?Yeni bir şey var mı?
  • Am Wochenende habe ich nichts Besonderes gemacht.Hafta sonu özel bir şey yapmadım.
  • Ich möchte heute etwas Leichtes essen.Bugün hafif bir şey yemek istiyorum.
  • Auf der Reise haben wir viel Interessantes gesehen.Yolculukta pek çok ilginç şey gördük.
  • Er träumt von etwas Großem.Büyük bir şeyin hayalini kuruyor.

Das Beste, der Erste: Superlativ ve sıra sayısıyla

Superlativ biçimleri ve sıra sayıları da isim olarak kullanılabilir: der/die Beste (en iyi kişi), das Wichtigste (en önemli şey), der Erste (ilk kişi), der Letzte (son kişi). Çekimleri öteki adlaşmış sıfatlarla aynıdır. am besten gibi “am … -sten” biçimleri ise isim değildir, küçük yazılır. Superlativ’in kuruluşunu Superlativ dersinde bulabilirsin.

Superlativ ve sıra sayısıyla örnekler
  • Das Beste kommt noch.En güzeli daha gelecek.
  • Das Wichtigste ist, dass du gesund bist.En önemlisi sağlıklı olman.
  • Can war heute der Erste im Büro.Bugün ofise ilk gelen Can’dı.
  • Wer ist der Letzte in der Schlange?Sırada son kim?
Nötr adlaşmış sıfatlar: alles Gute, das Neue, etwas Neues ve von etwas Großem örnekleri
das ve alles ile -e, etwas ve nichts ile -es, Dativ’de -em

Büyük Harf mi Küçük Harf mi? Adlaşmış Sıfatın Yazımı

Adlaşmış sıfat isimdir ve büyük yazılır. Ama bir sıfatın tek başına durması her zaman isim olduğu anlamına gelmez. Bu bölümde iki ayrımı göreceksin: ismin yalnızca tekrar edilmediği durumlar ve deutsch kökünün dört farklı görevi.

Die blaue (Jacke): isim düşmüşse küçük harf

Sıfatın arkasındaki isim az önce söylendiği için tekrarlanmıyorsa sıfat isim olmaz, küçük yazılır. Türkçede “Mavi ceketi mi alıyorsun, kırmızıyı mı?” derken “kırmızı”nın arkasında “ceket” hâlâ zihindedir; Almancada da durum aynıdır. Gerçek adlaşmış sıfat ise tek başına bir kişiyi ya da kavramı anlatır ve arkasına bir isim koymak gerekmez: Der Kranke wartet im Flur. (Hasta koridorda bekliyor.)

İsim tekrar edilmiyor: küçük harf
  • Welche Jacke nimmst du? — Die blaue.Hangi ceketi alıyorsun? — Maviyi.
  • Ich trinke lieber grünen Tee als schwarzen.Yeşil çayı siyah çaya tercih ederim.
  • Von allen Äpfeln ist dieser der süßeste.Bütün elmalar içinde en tatlısı bu.

Deutsch, der Deutsche, das Deutsche: dil ve milliyet

Aynı kök dört farklı görevde kullanılır ve her birinin yazımı başkadır. Küçük harfli deutsch sıfattır. der/die Deutsche kişidir ve adlaşmış sıfat gibi çekilir. Büyük harfli ve eksiz Deutsch dilin adıdır. das Deutsche de dili anlatır ama adlaşmış sıfat gibi çekilir; özellikle “… dilinden çevirmek” kalıbında görülür.

deutsch kelimesinin dört görevi
  • Ich mag deutsches Brot.Alman ekmeğini severim. (sıfat, küçük harf)
  • Mein Kollege ist Deutscher.İş arkadaşım Alman. (kişi, adlaşmış sıfat)
  • Elif spricht sehr gut Deutsch.Elif çok iyi Almanca konuşuyor. (dilin adı)
  • Sie übersetzt Texte aus dem Deutschen ins Türkische.Almancadan Türkçeye metin çeviriyor. (dil, adlaşmış sıfat çekimiyle)

Sıfattan İsim Yapmada En Sık Yapılan Hatalar

Adlaşmış sıfat hatalarının çoğu iki yerden gelir: kelimeyi tek biçimle (der Deutsche) ezberleyip her yerde aynı eki kullanmak ve Türkçedeki gibi ismin sonuna tek tip çoğul ya da hâl eki eklemek. Aşağıdaki kartlarda doğru biçimi ve hatanın nedenini görüyorsun.

Er ist ein Deutsche.

Er ist ein Deutscher.

Kelime çoğu zaman der Deutsche biçimiyle öğrenildiği için -e her yerde kullanılıyor. Oysa ein eril Nominativ’de cinsiyeti göstermez; bu işi sıfat üstlenir ve -er alır: ein alter Mann gibi ein Deutscher.

Wir helfen dem Kranke.

Wir helfen dem Kranken.

Türkçede “hastaya” derken hâli yalnız ismin sonundaki ek gösterir. Almancada Dativ’i artikel (dem) gösterir ama adlaşmış sıfat da zayıf eki almak zorundadır: dem’den sonra -en gelir.

Ich habe etwas neues gehört.

Ich habe etwas Neues gehört.

Türkçedeki “yeni bir şey” yapısında “yeni” sıfat olarak kalır. Almancada etwas’tan sonraki sıfat isim olur: büyük harf ve -es eki.

In meiner Straße wohnen viele Deutschen.

In meiner Straße wohnen viele Deutsche.

Türkçede çoğul eki her zaman aynıdır (-ler). Almancada ek, önündeki kelimeye göre seçilir: viele bir artikel değildir, bu yüzden -e gelir. Nominativ ve Akkusativ çoğulda -en, die, alle, meine gibi kelimelerden sonra gelir: alle Deutschen.

Mein Bekannte arbeitet in einem Krankenhaus.

Mein Bekannter arbeitet in einem Krankenhaus.

mein, ein gibi çekilir ve eril Nominativ’de cinsiyeti göstermez. Bu yüzden adlaşmış sıfat -er alır: mein Bekannter, ama dişil biçim meine Bekannte.

Die Reiche werden immer reicher.

Die Reichen werden immer reicher.

Türkçede “zenginler” çoğul ekiyle kurulur. Almancada çoğulu artikel ve ek birlikte gösterir: die + -en. die Reiche tekildir ve “zengin kadın” anlamına gelir.

Meine Nachbarin ist Deutschin.

Meine Nachbarin ist Deutsche.

Türkin, Italienerin gibi biçimler yüzünden dişil milliyete -in eklenir sanılıyor. Ama Deutsch sıfattır; dişil biçimi aynı kelimedir: die Deutsche, artikelsiz Deutsche.

Der kranke wartet im Flur.

Der Kranke wartet im Flur.

Türkçede büyük harf yalnız özel isimlerde ve cümle başında kullanılır. Almancada isim olarak kullanılan her kelime, sıfattan gelse bile büyük harfle yazılır.

Adlaşmış Sıfat, N-Deklination ve Normal İsim Farkı

Kişi anlatan erkek isimleri Almancada üç farklı şekilde çekilebilir ve dışarıdan birbirine benzerler: der Deutsche, der Türke ve der Lehrer üçü de kişi ve milliyet ya da meslek anlatır. Ama ekleri farklı kurallarla gelir. Aşağıdaki tablo üçünü yan yana gösteriyor.

Adlaşmış sıfat, N-Deklination ve normal isim
Adlaşmış sıfatN-DeklinationNormal isim
Belirli, Nominativder Deutscheder Türkeder Lehrer
Belirsiz, Nominativein Deutscherein Türkeein Lehrer
Akkusativeinen Deutscheneinen Türkeneinen Lehrer
Dativeinem Deutscheneinem Türkeneinem Lehrer
Dişil biçimdie Deutschedie Türkindie Lehrerin
Çoğuldie Deutschen / zwei Deutschedie Türken / zwei Türkendie Lehrer / zwei Lehrer

Üçünü ayıran soru şu: Ek, önündeki kelimeye göre değişiyor mu? Adlaşmış sıfatta değişir: der Deutsche ama ein Deutscher, die Deutschen ama zwei Deutsche. N-Deklination isimleri ise Nominativ tekil dışında her yerde -(e)n alır ve önündeki kelimeye bakmaz: ein Türke, zwei Türken. Normal isimler tekilde Genitiv’deki -s dışında ek almaz. Ayrıca yalnız adlaşmış sıfatın dişili aynı kelimedir; ötekilerde -in eklenir. N-Deklination’ın kurallarını N-Deklination dersinde, Genitiv biçimlerini de Genitiv dersi sayfasında bulabilirsin.

Derinleşmek İsteyenlere

Der Beamte ama die Beamtin

der Beamte (memur) adlaşmış sıfat gibi çekilir: ein Beamter, einen Beamten, die Beamten, artikelsiz Er ist Beamter. Dişil biçim ise sıfat gibi değil, normal isim gibi kurulur: die Beamtin, -nen. Yani “eine Beamte” yerine eine Beamtin denir. Bu kelime, adlaşmış sıfatın dişilinin aynı kelime olduğu genel kuralın bir istisnasıdır.

Partizip’ten isim: der Reisende, die Vorsitzende

Partizip I (reisend, vorsitzend) ve Partizip II (verletzt, angestellt, verlobt) sıfat gibi kullanıldığı için isim de olabilir: der/die Reisende (yolcu), der/die Vorsitzende (başkan), der/die Verletzte (yaralı), der/die Angestellte (çalışan), der/die Verlobte (nişanlı). Çekimleri bu dersteki tablolarla aynıdır. Üniversitelerde ve resmî metinlerde kadınları ve erkekleri birlikte anmak için die Studierenden, die Lehrenden gibi Partizip I’den gelen çoğullar da kullanılır. Partizip’in sıfat olarak kullanımını Partizip sıfatlar konusunda ayrıntılı bulabilirsin.

Önüne sıfat gelirse: der nette Neue

Adlaşmış sıfatın önüne başka bir sıfat gelebilir. İkisi de aynı eki alır, çünkü ikisi de aynı artikelin arkasındadır: der nette Neue (sevimli yeni gelen), ein netter Neuer, mit einem guten Bekannten (iyi bir tanıdıkla), viele junge Erwachsene (pek çok genç yetişkin). Öndeki sıfat küçük, isim olan sıfat büyük yazılır.

Etwas anderes, die anderen: küçük kalan kelimeler

Bazı kelimeler isim gibi kullanılsa da genellikle küçük yazılır: andere, viel, wenig ve eine. Bu yüzden etwas anderes (başka bir şey), die anderen (diğerleri), die einen … die anderen (kimileri … kimileri) yazılır. Güncel kurallar vurgu için büyük yazıma da izin verir, ama küçük yazım her durumda doğrudur. Buna karşılık etwas Neues, etwas Gutes gibi öteki sıfatlar büyük yazılır.

Der Alte, die Alte: kibar bir kullanım mı?

der Alte ve die Alte dilbilgisi açısından doğrudur, ama konuşmada bir kişi için kullanıldığında saygısız duyulabilir; günlük argo dilde “patron” ya da “koca, karı” anlamında da geçer. Yaşlı biri hakkında kibarca konuşmak için der ältere Herr (yaşlı bey), die ältere Dame (yaşlı hanım) ya da çoğulda ältere Menschen kullanmak daha uygundur. Çoğul die Alten ise genel olarak yaşlılardan söz ederken daha nötrdür.

Sıfattan İsim Yapma Alıştırmaları

Birinci alıştırmada adlaşmış sıfatı artikele göre çekeceksin, ikincide nötr biçimleri, çoğulu ve yazımı seçeceksin, üçüncüde hepsini karışık olarak kullanacaksın. Her soruda parantezdeki ipucu cevabı tek başına belirliyor.

Boşluk doldurma

Alıştırma 1: Adlaşmış sıfatı yaz

Parantezdeki sıfattan isim yap ve doğru ekle yaz. Büyük harfe dikkat et.

  1. 1

    Der muss im Bett bleiben. (krank, eril)

  2. 2

    Kennst du schon den in unserer Firma? (neu, eril)

  3. 3

    Gestern hat mich ein nach dem Weg gefragt. (fremd, eril)

  4. 4

    Der Arzt hilft der . (verletzt, dişil)

  5. 5

    Das ist eine gute von mir. (bekannt, dişil)

  6. 6

    Am Sonntag besuchen wir unsere . (verwandt, çoğul)

  7. 7

    Mein Nachbar ist . (deutsch, eril, artikelsiz)

Cevap anahtarı
  1. Kranke — der + Nominativ tekil → -e: der Kranke.
  2. Neuen — den (eril Akkusativ) → -en: den Neuen.
  3. Fremder — ein + eril Nominativ → -er: ein Fremder.
  4. Verletzten — helfen Dativ ister; dişil Dativ der → -en: der Verletzten.
  5. Bekannte — eine + dişil Nominativ → -e: eine Bekannte.
  6. Verwandten — unsere ile çoğul → -en: unsere Verwandten.
  7. Deutscher — Milliyette artikel yok; artikelsiz eril Nominativ → -er: Deutscher.
Çoktan seçmeliPremium

Alıştırma 2: Doğru seçeneği işaretle

Önündeki kelimeye ve bağlama bak: hangi ek ve hangi yazım doğru?

  1. 1

    Hast du heute ___ gehört?

  2. 2

    Ich wünsche dir alles ___ zum Geburtstag!

  3. 3

    In meinem Deutschkurs sind drei ___.

  4. 4

    Alle ___ müssen ihre Fahrkarte zeigen.

  5. 5

    Am Wochenende habe ich nichts ___ gemacht.

  6. 6

    Welchen Pullover kaufst du? — Den ___.

  7. 7

    Nach etwas ___ schmeckt der Kaffee besonders gut.

Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 3: Karışık uygulama

Boşluğu parantezdeki ipucuna göre doldur. Artikel gerekiyorsa artikeliyle birlikte yaz; cümle başında büyük harf kullan.

  1. 1

    Ich habe gestern mit telefoniert. (ein Bekannter, Dativ)

  2. 2

    Das ist das Auto . (der Deutsche, Genitiv)

  3. 3

    ist, dass alle pünktlich kommen. (en önemli şey, das ile)

  4. 4

    Bei dem Unfall gab es zwei . (yaralılar, artikelsiz)

  5. 5

    Meine Kollegin ist . (Alman, dişil, artikelsiz)

  6. 6

    Die Stadt hilft . (evsizler, artikelsiz çoğul)

  7. 7

    Für das Sommerfest suchen wir noch . (gönüllüler, artikelsiz)

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

B1 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

Sıfattan İsim Yapma Konu Özeti

  • Sıfatın nitelediği isim düşünce sıfat isim olur ve büyük harfle yazılır: der kranke Mann → der Kranke.
  • Adlaşmış sıfat ekini sıfat çekimine göre alır; isim hâlâ oradaymış gibi düşün: der Bekannte, ein Bekannter, mit dem Bekannten.
  • der/die/das, alle ve dieser’den sonra yalnız -e ve -en vardır; ein, kein ve mein’dan sonra eril Nominativ’de -er gelir.
  • Artikelsiz kullanımda güçlü ekler gelir: Er ist Deutscher., zwei Deutsche, viele Jugendliche; ama alle Deutschen.
  • Kişiler için der ve die, kavramlar için das kullanılır: das Gute, alles Gute; etwas ve nichts’ten sonra -es: etwas Neues, Dativ’de mit etwas Neuem.
  • İsim yalnızca tekrar edilmiyorsa sıfat küçük kalır: Welche Jacke? — Die blaue.
  • Milliyetlerde Deutsch sıfattır: der Deutsche, die Deutsche; der Türke N-Deklination ismi, die Türkin ise -in ekli normal isimdir.

Sıfattan İsim Yapma Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almancada sıfattan isim nasıl yapılır?

Sıfatın nitelediği ismi düşürür, sıfatı büyük harfle yazarsın ve ona, isim hâlâ oradaymış gibi sıfat çekimi ekini verirsin: der alte Mann → der Alte, ein alter Mann → ein Alter.

Adlaşmış sıfat (Adjektive als Nomen) nedir?

İsim olarak kullanılan sıfattır. Almancada büyük harfle yazılır ama sıfat gibi çekilir. der Bekannte (tanıdık), die Kranke (hasta kadın), das Gute (iyi olan) bu türden kelimelerdir.

Neden der Deutsche ama ein Deutscher deniyor?

Çünkü Deutsche bir adlaşmış sıfattır ve eki önündeki kelimeye göre değişir. der cinsiyeti gösterdiği için -e yeter; ein eril Nominativ’de cinsiyeti göstermediği için ek -er olur. Aynı fark der alte Mann ile ein alter Mann arasında da vardır.

Alman kadın Almancada nasıl söylenir?

die Deutsche, belirsiz artikelle eine Deutsche, artikelsiz Sie ist Deutsche. “Deutschin” diye bir kelime yoktur; Türkin ve Italienerin gibi -in eki Deutsch’ta kullanılmaz.

viele Deutsche mi, viele Deutschen mi?

Doğrusu viele Deutsche. viele artikel gibi çekilmediği için güçlü ek -e gelir. alle, die ve meine gibi kelimelerden sonra ise -en gelir: alle Deutschen, die Deutschen.

etwas Neues neden büyük harfle yazılır?

etwas’tan sonra gelen sıfat isim olarak kullanılır, bu yüzden büyük yazılır ve nötr -es ekini alır: etwas Neues, nichts Besonderes, viel Gutes. İstisna olarak etwas anderes genellikle küçük yazılır.

Hangi sıfatlar isim olarak kullanılabilir?

İlke olarak her sıfat ve sıfat gibi kullanılan her Partizip isim olabilir. Günlük dilde sık karşılaşacağın kelimeler der/die Bekannte, Verwandte, Deutsche, Erwachsene, Jugendliche, Angestellte, Arbeitslose, Kranke ve Reisende’dir. Sıfatların genel kullanımı için sıfatlar rehberi sayfasına bakabilirsin.

Fiilden isim yapma (das Essen) ile sıfattan isim yapma aynı şey mi?

Hayır. Mastardan yapılan isimler (essen → das Essen, lesen → das Lesen) hep das alır ve sıfat gibi çekilmez: beim Essen. Adlaşmış sıfat ise sıfat ekleriyle çekilir. Fiil ve sıfatlardan ek yoluyla isim türetmeyi isim yapım ekleri dersinde bulabilirsin.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

Almanca Portalı

Bu ders Goethe, telc ve ÖSD sınav kapsamlarına ve Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi'ne (CEFR) uygun şekilde hazırlanmıştır. Bir hata görürsen bize yaz.