Almanca Partizipialsatz (Ortaç Cümlecikleri): Partizip I ve II ile Kısaltılmış Yan Cümle, Örnekler ve Alıştırmalar
Partizipialsatz, öznesi ve çekimli fiili olmayan, Partizip I ya da Partizip II ile kurulan kısa bir cümleciktir; bir yan cümlenin yerini tutar. Türkçedeki -arak, -ken, -ınca gibi zarf-fiillere benzer. Örtük öznesi ana cümlenin öznesidir: Von der Reise erschöpft, ging er sofort schlafen. (Yolculuktan yorgun düştüğü için hemen yattı.)
(tümleçler) + Partizip I / Partizip II, + çekimli fiil + özne + …
Bu derste öğreneceklerin
- 1Almanca Partizipialsatz Nedir? Ortaç Cümleciği Ne Demek?
- 2Partizipialsatz Nasıl Kurulur? Partizip I ve Partizip II
- 3Partizipialsatz Ne Zaman Kullanılır? Anlam İlişkileri
- 4Özne Kuralı: Partizipialsatz Kimden Söz Ediyor?
- 5Partizipialsatz Cümlede Nerede Durur? Yer ve Virgül
- 6Kalıplaşmış Partizip İfadeleri: ehrlich gesagt, genau genommen
- 7Yan Cümle Partizipialsatz’a Nasıl Dönüştürülür?
- 8Partizipialsatz ile En Sık Yapılan Hatalar
- 9Partizipialsatz, Genişletilmiş Sıfat ve İlgi Cümlesi Farkı
- 10Derinleşmek İsteyenlere
- 11Almanca Partizipialsatz Alıştırmaları
- 12Almanca Partizipialsatz Konu Özeti
- 13Almanca Partizipialsatz Hakkında Sık Sorulan Sorular
Almanca Partizipialsatz Nedir? Ortaç Cümleciği Ne Demek?
Almancada bir yan cümleyi kısaltmanın yollarından biri, onu bir Partizip öbeğine çevirmektir. Bu öbeğe Partizipialsatz denir; dilbilgisi kitaplarında Partizipialkonstruktion ya da Partizipgruppe adlarıyla da geçer. Adında “Satz” (cümle) olsa da gerçek bir cümle değildir: öznesi, çekimli fiili ve bağlacı yoktur. Geriye fiilin Partizip biçimi ve ona bağlı tümleçler kalır. Nachdem sie in Frankfurt angekommen war, rief sie ihre Mutter an. cümlesi kısalınca In Frankfurt angekommen, rief sie ihre Mutter an. olur. Anlam aynıdır: Frankfurt’a varınca annesini aradı.
Türkçe konuşan biri için bu yapının mantığı tanıdıktır. Türkçede yan cümle yerine çok sık zarf-fiil kullanırız: “Eve gelince”, “gazete okuyarak”, “yorulup”, “herkes tarafından eleştirildiği hâlde”. Almancada ise yan cümle normalde bir bağlaçla (nachdem, während, weil, obwohl) ve sonda duran çekimli fiille kurulur. Partizipialsatz, Türkçedeki zarf-fiile en yakın Almanca yapıdır. İki önemli fark var: Almancada bu yapı her fiille ve her durumda kurulamaz, kuralları dardır; ve zaman mı, sebep mi, koşul mu anlattığı bir ekten değil, bağlamdan anlaşılır.
| Türkçe | Almanca yan cümle | Partizipialsatz |
|---|---|---|
| Havalimanına varınca annesini aradı. | Nachdem sie am Flughafen angekommen war, rief sie ihre Mutter an. | Am Flughafen angekommen, rief sie ihre Mutter an. |
| Gazete okuyarak kahvaltı etti. | Während er Zeitung las, frühstückte er. | Zeitung lesend, frühstückte er. |
| Her taraftan eleştirildiği hâlde şirket planından vazgeçmedi. | Obwohl die Firma von allen Seiten kritisiert wurde, hielt sie an ihrem Plan fest. | Von allen Seiten kritisiert, hielt die Firma trotzdem an ihrem Plan fest. |
Partizipialsatz Nasıl Kurulur? Partizip I ve Partizip II
Yapının iki temel türü var: Partizip I ile kurulan Partizipialsatz aynı anda olan, öznenin kendisinin yaptığı bir işi anlatır; Partizip II ile kurulan ise ya edilgen bir anlam ya da önceden tamamlanmış bir olay bildirir. Partizip biçimlerinin nasıl yapıldığını Partizip sıfatlar dersinde gördün; burada aynı biçimler çekimsiz, yani hiçbir ek almadan kullanılır. Aşağıdaki tablo üç kullanımı yan cümle karşılıklarıyla gösteriyor.
| Tür | Anlam | Yan cümle | Partizipialsatz |
|---|---|---|---|
| Partizip I (mastar + d) | eşzamanlı, etken | Während sie leise sang, … | Leise singend, … |
| Partizip II, geçişli fiil | edilgen | Weil er vom Lärm geweckt wurde, … | Vom Lärm geweckt, … |
| Partizip II, sein ile Perfekt yapan fiil | tamamlanmış, önce olan | Nachdem sie in Berlin angekommen war, … | In Berlin angekommen, … |
Partizip her zaman öbeğin sonunda durur ve ek almaz.
- Özne yok: Partizipialsatz’ın kendi öznesi yoktur; örtük öznesi ana cümlenin öznesidir.
- Çekimli fiil ve bağlaç yok: werden, sein, haben gibi yardımcı fiiller ve nachdem, weil gibi bağlaçlar düşer.
- Partizip sonda: nesne, edat öbeği ve zarflar Partizip’in önüne gelir: auf den Bus wartend, vom Lärm geweckt.
- Dönüşlü zamir: Partizip I’de kalır (sich verabschiedend), durum bildiren Partizip II’de düşer (sich erholen → gut erholt).

Partizip I: eşzamanlı ve etken anlam
Partizip I mastara -d eklenerek yapılır: warten → wartend, tragen → tragend, lachen → lachend. Partizipialsatz’ta Türkçedeki “-arak, -ken” anlamını verir: olay ana cümledeki olayla aynı anda olur ve işi öznenin kendisi yapar. Partizip I’in önüne Akkusativ nesnesi, edat öbeği ya da zarf gelebilir; dönüşlü fiillerde sich öbeğin başında kalır. Partizip I eşzamanlılık bildirir; ana olaydan önce bitmiş bir olay için Partizip II ya da yan cümle gerekir.
- Auf den Bus wartend, las Lena ihre E-Mails.Lena otobüsü beklerken e-postalarını okudu.
- Einen schweren Koffer tragend, betrat der Gast das Hotel.Misafir ağır bir bavul taşıyarak otele girdi.
- Sich immer wieder entschuldigend, erklärte er die Verspätung.Tekrar tekrar özür dileyerek gecikmenin nedenini açıkladı.
- Laut lachend, verließen die Kinder das Klassenzimmer.Çocuklar kahkahalar atarak sınıftan çıktı.
Partizip II geçişli fiillerde: edilgen anlam
Akkusativ nesnesi alan fiillerin Partizip II’si bu yapıda edilgen anlam taşır: özne işi yapmaz, işe maruz kalır. Vom Lärm geweckt “gürültüyle uyandırılmış” demektir; yan cümle karşılığı bir Passiv cümlesidir (weil er vom Lärm geweckt wurde). Edilgen cümlenin kuruluşunu edilgen çatı dersinde bulabilirsin. Zaman ilişkisi bağlamdan çıkar: edilgen olay ana olaydan önce olmuş olabilir ya da o sırada süren bir durumu anlatabilir.
- Vom Lärm geweckt, stand Jonas auf und schloss das Fenster.Gürültüyle uyanan Jonas kalkıp pencereyi kapattı.
- Von der Kritik tief getroffen, zog sich die Autorin aus der Öffentlichkeit zurück.Eleştiriden derinden yaralanan yazar kamuoyundan çekildi.
- In kleine Stücke geschnitten, wird das Gemüse in die Pfanne gegeben.Sebze küçük parçalar hâlinde doğranıp tavaya konur.
- Gut vorbereitet, ging Elif in die Prüfung.Elif sınava iyi hazırlanmış olarak girdi.
Partizip II sein fiillerinde: tamamlanmış olay
Perfekt’i sein ile yapan geçişsiz fiillerde (ankommen, zurückkehren, aufwachsen, einschlafen) Partizip II edilgen değildir: etken ve tamamlanmış bir olay anlatır. Olay ana cümledeki olaydan önce bitmiştir; yan cümle karşılığı çoğunlukla nachdem … war ya da als … war olur. Türkçede “-ınca, -dıktan sonra” ile söylenen ardışık olaylar bu türle kısaltılır. Bir fiilin Perfekt’i haben ile mi sein ile mi yaptığını Perfekt dersinde görebilirsin.
- Am Flughafen angekommen, rief Ayşe sofort ihre Mutter an.Ayşe havalimanına varınca hemen annesini aradı.
- In Köln aufgewachsen, kennt Lukas jede Ecke der Stadt.Köln’de büyüdüğü için Lukas şehrin her köşesini bilir.
- Nach Hause zurückgekehrt, fand Herr Demir einen Brief im Briefkasten.Eve döndüğünde Bay Demir posta kutusunda bir mektup buldu.
- Erst spät in der Nacht eingeschlafen, hörte sie am Morgen den Wecker nicht.Gece ancak geç saatte uyuyabildiği için sabah çalar saati duymadı.
Partizipialsatz Ne Zaman Kullanılır? Anlam İlişkileri
Partizipialsatz bağlaç taşımadığı için zaman mı, sebep mi, koşul mu anlattığı bağlamdan anlaşılır. Hangi ilişkinin kastedildiğini bulmanın yolu, öbeği bir yan cümleye geri açıp hangi bağlacın uyduğuna bakmaktır. Aşağıdaki kartlar altı temel ilişkiyi gösteriyor; bu bağlaçların kendisini zaman bağlaçları, sebep cümleleri, şart cümleleri ve tarz bildiren cümleler derslerinde ayrıntılı bulabilirsin.

1Önce olan olay: nachdem, als
sein ile Perfekt yapan fiilin Partizip II’si ana olaydan önce biten bir olayı anlatır. Türkçede “-ınca, -dıktan sonra” ile söylenir.
- Im Hotel angekommen, packten wir zuerst die Koffer aus.Otele varınca önce bavulları boşalttık.
- Aus dem Urlaub zurückgekommen, musste Mehmet sofort eine Präsentation halten.Tatilden döner dönmez Mehmet’in bir sunum yapması gerekti.
2Aynı anda olan olay: während, wobei
Partizip I ana olayla aynı anda süren bir işi anlatır. Türkçede “-ken, -arak” karşılığıdır.
- Kaffee trinkend, besprachen die Kollegen den Wochenplan.İş arkadaşları kahve içerek haftalık planı konuştu.
- Aus dem Fenster schauend, wartete Anna auf den Paketboten.Anna pencereden bakarak kargocuyu bekledi.
3Sebep: weil, da
Partizipialsatz, ana cümledeki olayın nedenini verebilir. Çoğunlukla Partizip II ile bir durum ya da duygu anlatılır.
- Von der langen Reise erschöpft, ging Can früh ins Bett.Uzun yolculuktan yorgun düşen Can erkenden yattı.
- Durch den Streik verunsichert, buchten viele Reisende ihre Flüge um.Grev yüzünden tedirgin olan birçok yolcu uçuşlarını değiştirdi.
4Koşul: wenn, falls
Edilgen Partizip II bir koşul bildirebilir; ana cümle çoğunlukla Präsens’tedir ve genel bir doğruyu söyler.
- Richtig eingesetzt, kann die Methode viel Zeit sparen.Doğru kullanıldığında bu yöntem çok zaman kazandırabilir.
- Regelmäßig gegossen, wächst die Pflanze schnell.Düzenli sulanırsa bitki hızlı büyür.
5Karşıtlık: obwohl
Beklenenin tersi bir sonuç anlatılırken ana cümleye çoğu zaman trotzdem ya da dennoch eklenir; karşıtlık açık olmalıysa obwohl Partizip’in önünde kalabilir.
- Von allen Seiten kritisiert, hielt die Firma trotzdem an ihrem Plan fest.Her taraftan eleştirilmesine rağmen şirket planından vazgeçmedi.
- Obwohl gut vorbereitet, war Anna vor der Prüfung nervös.İyi hazırlanmış olmasına rağmen Anna sınavdan önce gergindi.
6Tarz ve eşlik eden durum: indem, wobei
Partizipialsatz bir işin nasıl yapıldığını ya da o sırada öznenin hâlini anlatır.
- Vor Freude strahlend, nahm Elif ihr Zeugnis entgegen.Elif sevinçle gülümseyerek karnesini aldı.
- Den Anweisungen folgend, füllte er das Formular aus.Talimatlara uyarak formu doldurdu.
Özne Kuralı: Partizipialsatz Kimden Söz Ediyor?
Partizipialsatz’ın en önemli kuralı şudur: öbeğin örtük öznesi ana cümlenin öznesidir. Am Bahnhof angekommen, nahm Mehmet ein Taxi. cümlesinde istasyona varan da taksiye binen de Mehmet’tir. Özne farklıysa yapı ya yanlış olur ya da gülünç bir anlam çıkar: Am Bahnhof angekommen, regnete es. cümlesinde istasyona yağmur varmış gibi okunur. Türkçede “-ınca” zarf-fiili kendi öznesini alabilir (“Ben eve gelince yağmur başladı”); Almanca Partizipialsatz buna izin vermez. Özneler farklıysa yan cümle kullanılır.
| Yanlış | Doğru | Sorun |
|---|---|---|
| Im Büro angekommen, klingelte das Telefon. | Als ich im Büro ankam, klingelte das Telefon. | Ofise gelen ben, çalan telefon. |
| Vom Arzt untersucht, wurde ein Rezept ausgestellt. | Vom Arzt untersucht, bekam Herr Yılmaz ein Rezept. | Muayene edilen reçete değil, Bay Yılmaz. |
| In Istanbul geboren, ist Deutsch nicht meine Muttersprache. | In Istanbul geboren, bin ich zweisprachig aufgewachsen. | İstanbul’da doğan Almanca değil, ben. |
Partizipialsatz Cümlede Nerede Durur? Yer ve Virgül
Partizipialsatz cümlenin başında, sonunda ya da ortasında durabilir. Yeri hem fiilin yerini hem de virgülü etkiler; bu yüzden üç durumu ayrı ayrı görelim.
Başta (Vorfeld): fiil hemen ardından gelir
Cümlenin başında duran Partizipialsatz, ana cümlenin ilk alanını (Vorfeld) tek başına doldurur. Almanca ana cümlede çekimli fiil ikinci sırada olduğu için öbekten hemen sonra fiil gelir, özne fiilin arkasına geçer. Türkçede özne cümlenin başına yakın durduğu için “Von der Reise erschöpft, er ging …” demek kolay bir hatadır; bu yan cümleden sonra gelen ana cümledeki kuralla aynıdır.
- Vom Ergebnis enttäuscht, verließ die Mannschaft das Spielfeld.Sonuçtan hayal kırıklığına uğrayan takım sahayı terk etti.
- Den Fahrplan studierend, stand Jonas am Bahnsteig.Jonas tren tarifesini incelerken peronda duruyordu.
- In Gedanken versunken, ging sie an ihren Nachbarn vorbei.Düşüncelere dalmış hâlde komşularının yanından geçip gitti.
Sonda ve ortada: ek bilgi ve ara söz
Partizipialsatz ana cümlenin arkasına da gelebilir; o zaman çoğunlukla eşlik eden durumu ya da sonradan eklenen bir bilgiyi verir. Öznenin hemen arkasına ara söz olarak da yerleşebilir; bu durumda iki yanına virgül konur ve öbek öznenin o andaki hâlini anlatır. Ana cümlenin kendi sırası bozulmaz: fiil yine ikinci sıradadır.
- Can saß stundenlang am Schreibtisch, in seine Arbeit vertieft.Can saatlerce masasında oturdu, işine dalmıştı.
- Die Besucher, vom langen Warten ermüdet, verließen nach und nach den Saal.Uzun beklemekten yorulan ziyaretçiler birer birer salondan ayrıldı.
- Sie ging, ein Lied vor sich hin summend, durch den Park.Kendi kendine bir şarkı mırıldanarak parktan geçti.
Virgül: ne zaman zorunlu, ne zaman isteğe bağlı?
2006 sonrası yazım kurallarına göre cümlenin başında duran Partizip öbeğinde virgül çoğu durumda isteğe bağlıdır; yazar öbeği ayrı bir birim olarak göstermek isterse koyar. Virgül okumayı kolaylaştırdığı için bu dersteki örneklerde hep kullanıldı. Tek başına duran, tümleci olmayan bir Partizip ise zarf gibi davranır ve virgül almaz: Lachend kam sie herein. (Gülerek içeri girdi.) Virgülün zorunlu olduğu durumlar şunlar:
- Ara söz: öbek cümlenin ortasına girip akışı kesiyorsa iki yanına virgül konur: Die Besucher, vom langen Warten ermüdet, verließen den Saal.
- Sonradan eklenen bilgi: öbek ana cümlenin arkasına ek bilgi olarak geliyorsa önüne virgül konur: Can saß am Schreibtisch, in seine Arbeit vertieft.
- İşaret kelimesi: öbek so gibi bir kelimeyle yeniden karşılanıyorsa virgül konur: In Gedanken versunken, so saß er stundenlang am Fenster.
Virgülün bütün ayrıntılarını noktalama ve virgül dersinde bulabilirsin. Emin olmadığın yerde virgül koymak, cümlenin başındaki öbekte hata sayılmaz; ara sözde ve sonradan eklenen bilgide virgülsüz bırakmak ise hatadır.

Kalıplaşmış Partizip İfadeleri: ehrlich gesagt, genau genommen
Özne kuralının büyük istisnası kalıplaşmış Partizip ifadeleridir. Bunlar konuşanın söylediği şeye dair yorumunu verir (“açıkçası”, “kesin konuşmak gerekirse”) ya da bir karşılaştırma ve varsayım kurar. Örtük özneleri konuşan kişidir ve ana cümlenin öznesiyle aynı olmak zorunda değildir: Ehrlich gesagt ist der Film langweilig. cümlesinde açıkça söyleyen film değil, konuşan kişidir. Bu ifadeler hem yazıda hem konuşmada doğaldır. Cümle başında durduklarında arkalarından çoğunlukla doğrudan fiil gelir; virgül isteğe bağlıdır.
| İfade | Türkçesi | Örnek |
|---|---|---|
| ehrlich gesagt | açıkçası | Ehrlich gesagt habe ich den Film nicht verstanden. |
| offen gestanden | açık söylemek gerekirse | Offen gestanden war ich von dem Angebot überrascht. |
| genau genommen | aslına bakılırsa | Genau genommen ist das kein Fehler, sondern eine Ungenauigkeit. |
| streng genommen | kesin konuşmak gerekirse | Streng genommen dürfen wir hier nicht parken. |
| kurz gesagt | kısacası | Kurz gesagt: Das Projekt ist zu teuer. |
| abgesehen von | … dışında, … bir yana | Abgesehen vom Wetter war der Urlaub perfekt. |
| verglichen mit | … ile karşılaştırıldığında | Verglichen mit München sind die Mieten in Leipzig niedrig. |
| angenommen, (dass) | diyelim ki | Angenommen, der Zug fällt aus: Wie kommen wir dann nach Hamburg? |
| gesetzt den Fall | farz edelim ki | Gesetzt den Fall, du bekommst die Stelle, ziehst du dann um? |
Yan Cümle Partizipialsatz’a Nasıl Dönüştürülür?
C1 düzeyinde metin yazarken iki yönde de dönüştürme yapabilmelisin: sade bir yan cümleyi sıkı bir Partizipialsatz’a çevirmek ve okuduğun bir Partizipialsatz’ı anlamını kaybetmeden yan cümleye açmak. İkisinin de bir yöntemi var.
Yan cümleden Partizipialsatz’a: beş adım
Örnek cümlemiz şu: Weil er von seinen Kollegen unterstützt wurde, konnte Mehmet das Projekt rechtzeitig abschließen. (Meslektaşları ona destek olduğu için Mehmet projeyi zamanında bitirebildi.) Aşağıdaki beş adım bu cümleyi adım adım kısaltır.
- Özneleri karşılaştır: yan cümlede er, ana cümlede Mehmet; ikisi aynı kişi. Özneler farklı olsaydı burada dururdun.
- Bağlacı ve özneyi at: weil ve er düşer. Zamir yan cümledeyse isim ana cümlede kalır.
- Fiili Partizip’e çevir: Passiv’deki wurde düşer, geriye Partizip II kalır: unterstützt. Etken ve eşzamanlı bir fiil olsaydı Partizip I yapardın.
- Partizip’i sona koy: tümleçler aynı sırada kalır: von seinen Kollegen unterstützt.
- Ana cümleyi fiille başlat: Von seinen Kollegen unterstützt, konnte Mehmet das Projekt rechtzeitig abschließen.
| Yan cümle | Partizipialsatz |
|---|---|
| Als sie in München angekommen war, suchte sie ein Hotel. | In München angekommen, suchte sie ein Hotel. |
| Während er auf den Zug wartete, telefonierte Lukas mit seiner Schwester. | Auf den Zug wartend, telefonierte Lukas mit seiner Schwester. |
| Wenn der Text genau gelesen wird, enthält er viele Hinweise. | Genau gelesen, enthält der Text viele Hinweise. |
| Obwohl die Wohnung frisch renoviert war, war sie günstig. | Frisch renoviert, war die Wohnung trotzdem günstig. |
| Nachdem sie sich gut erholt hatte, kehrte Elif an die Arbeit zurück. | Gut erholt, kehrte Elif an die Arbeit zurück. |
Partizipialsatz’tan yan cümleye: doğru bağlacı seçmek
Ters yönde iki iş yaparsın: örtük özneyi geri koyarsın ve anlam ilişkisine uyan bağlacı seçersin. Partizip I çoğunlukla während, indem ya da wobei ile açılır. Geçişli fiilin Partizip II’si bir Passiv yan cümlesine döner; sein fiilinin Partizip II’si ise nachdem ya da als ve Plusquamperfekt ile açılır. Bazen birden çok bağlaç uyar: Vom Lärm geweckt hem zaman (als) hem sebep (weil) olarak okunabilir; hangisinin kastedildiğine bağlam karar verir.
- Gründlich überarbeitet, wurde der Bericht an die Leitung geschickt. → Nachdem der Bericht gründlich überarbeitet worden war, wurde er an die Leitung geschickt.Rapor baştan sona elden geçirildikten sonra yönetime gönderildi.
- Leise vor sich hin pfeifend, reparierte Lukas das Fahrrad. → Während Lukas leise vor sich hin pfiff, reparierte er das Fahrrad.Lukas kendi kendine hafifçe ıslık çalarak bisikleti tamir etti.
- Früh genug beantragt, wird das Visum in wenigen Wochen erteilt. → Wenn das Visum früh genug beantragt wird, wird es in wenigen Wochen erteilt.Vizeye yeterince erken başvurulursa birkaç hafta içinde verilir.

Partizipialsatz ile En Sık Yapılan Hatalar
Hataların çoğu üç kaynaktan gelir: Türkçedeki zarf-fiilin Almancadan daha serbest olması, İngilizcedeki “Having done …” kalıbının Almancaya birebir taşınması ve Partizip’in sıfat çekimiyle karıştırılması. Aşağıdaki her kartta doğru biçimi ve hatanın nedenini görebilirsin.
Von der Reise erschöpft, er ging sofort schlafen.
Von der Reise erschöpft, ging er sofort schlafen.
Türkçede özne cümlenin başına yakın durur. Almancada ise başta duran Partizipialsatz ilk alanı doldurur; çekimli fiil hemen arkasından gelir, özne fiilden sonraya geçer.
Im Büro angekommen, klingelte das Telefon.
Als ich im Büro ankam, klingelte das Telefon.
Türkçede “Ofise gelince telefon çaldı” doğaldır, çünkü “-ınca” kendi öznesini taşıyabilir. Almanca Partizipialsatz’ın öznesi ana cümlenin öznesidir; burada ofise telefon gelmiş olur. Özneler farklıysa yan cümle kullanılır.
Den Brief geschrieben, ging er zur Post.
Nachdem er den Brief geschrieben hatte, ging er zur Post.
İngilizcedeki “Having written the letter” ya da Türkçedeki “Mektubu yazıp” kalıbı Almancaya birebir çevrilmez. Geçişli fiilin Partizip II’si bu yapıda edilgen anlam taşır; öznenin önceden yaptığı bir işi anlatmak için yan cümle gerekir.
Lange gearbeitet, ging sie nach Hause.
Nachdem sie lange gearbeitet hatte, ging sie nach Hause.
arbeiten Perfekt’i haben ile yapan geçişsiz bir fiildir. Bu fiillerin Partizip II’si ne edilgen ne de tamamlanmış etken anlam verir; Partizipialsatz kuramaz.
Auf den Zug gewartet, las er die Zeitung.
Auf den Zug wartend, las er die Zeitung.
Beklemek ile okumak aynı anda oluyor ve beklemeyi özne kendisi yapıyor. Eşzamanlı ve etken anlam Partizip I ile verilir; warten haben ile Perfekt yapan geçişsiz bir fiil olduğu için Partizip II burada yerleşik değildir.
Auf den Bus wartende, las Lena ihre E-Mails.
Auf den Bus wartend, las Lena ihre E-Mails.
Partizipialsatz’taki Partizip hiç ek almaz. Ek yalnız Partizip bir ismin önünde sıfat olarak durduğunda gelir: die auf den Bus wartende Frau. Sıfat ekinin nerede geldiğini Partizip sıfatlar dersinde görmüştün; burada öbek bir isme değil, bütün cümleye bağlıdır.
Sich gut erholt, kehrte Elif an die Arbeit zurück.
Gut erholt, kehrte Elif an die Arbeit zurück.
Dönüşlü fiilin durum bildiren Partizip II’si sich almaz: sich erholen → erholt. sich yalnız Partizip I ile kalır: sich verabschiedend.
Die Besucher, vom langen Warten ermüdet verließen den Saal.
Die Besucher, vom langen Warten ermüdet, verließen den Saal.
Cümle ortasına giren Partizipialsatz bir ara sözdür ve iki yanına virgül alır. Açılan virgül öbeğin bittiği yerde kapanmalıdır; ikinci virgül unutulursa öbek ile ana cümle birbirine karışır.
Partizipialsatz, Genişletilmiş Sıfat ve İlgi Cümlesi Farkı
Aynı Partizip öbeği üç farklı yapıda karşına çıkabilir ve üçü kolayca karıştırılır. Partizipialsatz bütün cümleye bağlıdır; olayın ne zaman, neden ya da nasıl olduğunu söyler ve ek almaz. Genişletilmiş sıfat öbeği ise artikel ile isim arasında durur, ismi niteler ve sıfat eki alır. İlgi cümlesi aynı bilgiyi ismin arkasında, çekimli fiille verir. Aşağıdaki tablo aynı içeriği dört yapıda gösteriyor.
| Yapı | Nerede durur? | Örnek |
|---|---|---|
| Partizipialsatz | cümlenin başında, ortasında ya da sonunda; ek yok | Von der Reise erschöpft, ging der Mann schlafen. |
| Genişletilmiş sıfat | artikel ile isim arasında; sıfat eki alır | Der von der Reise erschöpfte Mann ging schlafen. |
| İlgi cümlesi | ismin arkasında; çekimli fiil sonda | Der Mann, der von der Reise erschöpft war, ging schlafen. |
| Yan cümle | ana cümlenin önünde ya da arkasında; bağlaç var | Weil der Mann von der Reise erschöpft war, ging er schlafen. |
Anlam farkı da var: genişletilmiş sıfat “hangi adam?” sorusuna cevap verir, Partizipialsatz ise “adam neden ya da ne zaman yattı?” sorusuna. Genişletilmiş sıfatın kuruluşunu genişletilmiş sıfat öbeği dersinde, ilgi zamirlerini ilgi cümleleri dersinde bulabilirsin. Yan cümleyi isim öbeğine çevirmenin başka yollarını ise isim üslubu dersi anlatıyor.
Derinleşmek İsteyenlere
Mutlak Akkusativ: Den Blick gesenkt, …
Edebî dilde, özellikle vücut duruşunu anlatırken, Akkusativ’de bir isim ve bir Partizip II birlikte kullanılır: Den Blick gesenkt, verließ er den Raum. (Bakışlarını yere indirmiş hâlde odadan çıktı.) Den Kopf in die Hände gestützt, saß sie am Tisch. Bu yapıya absoluter Akkusativ denir. Öznenin önceden yaptığı bir işi değil, o sıradaki hâlini anlatır; “Den Brief geschrieben, …” gibi bir olay sırasını bu yapıyla kuramazsın. Partizip hiç olmadan da kurulabilir: Die Hände in den Taschen, stand er an der Haltestelle.
Sıfat öbeği de aynı işi görür: Mit dem Ergebnis zufrieden, …
Partizip yerine sıradan bir sıfat da öbeğin çekirdeği olabilir. Kurallar aynıdır: özne ana cümlenin öznesidir ve sıfat ek almaz. Sıfat tümlecinin arkasında durur; Müde von der Arbeit gibi başa da gelebilir. Mit dem Ergebnis zufrieden, verließ Anna das Büro. (Sonuçtan memnun olan Anna ofisten çıktı.) Müde von der Arbeit, schlief Jonas auf dem Sofa ein. (İşten yorgun Jonas kanepede uyuyakaldı.)
Bağlaçlı Partizip: obwohl erschöpft, wie angekündigt
Partizipialsatz kural olarak bağlaçsızdır, ama bazı bağlaçlar Partizip’in önünde kalabilir ve anlam ilişkisini açık eder: Obwohl völlig erschöpft, lief sie bis ins Ziel. (Tamamen tükenmiş olmasına rağmen bitişe kadar koştu.) Wie angekündigt, beginnt die Sitzung um zehn Uhr. (Duyurulduğu gibi toplantı saat onda başlıyor.) wie erwähnt, wie vereinbart gibi wie kalıpları resmî yazışmada yerleşmiş ifadelerdir.
Neden “gegessen habend” denmez?
Bazı dillerde önce olan etken bir olay için Partizip’in geçmiş biçimi vardır (İngilizce “having eaten”). Almancada gegessen habend gibi biçimler kuramsal olarak mümkündür ve eski metinlerde ya da çok resmî yazıda nadiren görülür, ama bugünkü standart yazı dilinde yerleşik değildir. Öznenin önceden yaptığı etken bir işi anlatmak için tek doğal yol nachdem ile kurulan yan cümledir: Nachdem wir gegessen hatten, gingen wir spazieren.
Almanca Partizipialsatz Alıştırmaları
Birinci alıştırmada Partizip I ile Partizip II arasında seçim yapacaksın, ikincide parantezdeki fiilden doğru Partizip biçimini yazacaksın, üçüncüde ise doğru cümleyi ve dönüşümü bulacaksın. Yanlış cevaplarda açıklamayı oku.
Alıştırma 1: Partizip I mi, Partizip II mi?
Cümleye uyan biçimi seç. Olay aynı anda mı oluyor, önce mi bitmiş, yoksa edilgen mi?
- 1
___, wartete Lena auf ihre Freundin.
- 2
Vom Wecker ___, stand Jonas widerwillig auf.
- 3
In Hamburg ___, suchte Ayşe sofort eine Wohnung.
- 4
Die Zeitung ___, frühstückte mein Vater.
- 5
Richtig ___, wirkt das Medikament schnell.
- 6
Laut ___, kamen die Kinder aus der Schule.
- 7
Von seinen Kollegen ___, nahm Mehmet die Stelle an.
Cevap anahtarı
- Ins Handy schauend — Bakmak ile beklemek aynı anda; etken ve eşzamanlı anlam Partizip I ile verilir.
- geweckt — Jonas’ı çalar saat uyandırıyor; edilgen anlam, geçişli fiilin Partizip II’si.
- angekommen — Önce vardı, sonra ev aradı; sein ile Perfekt yapan ankommen’in Partizip II’si tamamlanmış olayı anlatır.
- lesend — Gazete okumak ile kahvaltı etmek aynı anda; nesneli etken eylem Partizip I ister.
- eingenommen — İlaç alınır, kendisi almaz; edilgen ve koşul anlamı: Wenn es richtig eingenommen wird.
- lachend — Gülme ile gelme aynı anda; lachen haben fiili olduğu için zaten Partizip II ile kurulamaz.
- überzeugt — Mehmet’i meslektaşları ikna etmiş; edilgen anlam: Weil er von seinen Kollegen überzeugt worden war.
Alıştırma 2: Partizip biçimini yaz
Parantezdeki fiilden cümleye uyan Partizip I ya da Partizip II biçimini yaz. Partizip ek almaz.
- 1
Aus dem Urlaub (zurückkommen), fand Can einen Stapel Briefe vor.
- 2
Ein Lied vor sich hin (summen), kochte Anna das Abendessen.
- 3
In Ankara (geboren werden), lebt Elif seit zehn Jahren in Berlin.
- 4
Sich höflich (verabschieden), verließ der Gast das Haus.
- 5
Vom Regen völlig (durchnässen), kamen wir zu Hause an.
- 6
Gut (sich erholen), kehrte Lukas an seinen Arbeitsplatz zurück.
- 7
Ehrlich (sagen), finde ich die Idee nicht gut.
Alıştırma 3: Doğru cümleyi ve dönüşümü bul
Fiilin yerine, özne kuralına, virgüle ve anlam ilişkisine dikkat ederek doğru seçeneği işaretle.
- 1
Hangisi doğru?
- 2
Hangisi özne kuralına uyar?
- 3
„Während sie auf das Ergebnis wartete, ging Lena nervös auf und ab.“ Hangisi bu cümlenin doğru kısaltmasıdır?
- 4
„Nachdem der Antrag sorgfältig geprüft worden war, wurde er genehmigt.“ Hangisi bu cümlenin doğru kısaltmasıdır?
- 5
„Richtig angewendet, ist die Methode sehr wirksam.“ Hangi yan cümle bu anlamı verir?
- 6
Hangisinde virgüller doğru?
Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları
C1 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.
- Okuma çalışmalarıKısa metni oku, anlama sorularını cevapla3 ücretsiz
17 Premium - Dinleme çalışmalarıSesli metni dinle, ne anladığını göster3 ücretsiz
17 Premium - Yazma çalışmalarıBoşlukları doldur, kendi cümlelerini yaz3 ücretsiz
17 Premium - Konuşma çalışmalarıCümleleri sesli söyle, telaffuzunu ölç3 ücretsiz
17 Premium
Almanca Partizipialsatz Konu Özeti
- Partizipialsatz, bir yan cümlenin öznesiz, bağlaçsız ve çekimli fiilsiz kısaltılmış biçimidir; çekirdeği eksiz bir Partizip’tir ve öbeğin sonunda durur.
- Partizip I (wartend) eşzamanlı ve etken; geçişli fiilin Partizip II’si (geweckt) edilgen; sein fiilinin Partizip II’si (angekommen) önceden tamamlanmış olay anlatır.
- haben ile Perfekt yapan geçişsiz fiiller ve öznenin önceden yaptığı etken işler (Den Brief geschrieben) çoğunlukla Partizipialsatz kurmaz; yan cümle kullanılır. Dönüşlü fiillerin durum Partizip’leri (erholt) bunun dışındadır.
- Örtük özne ana cümlenin öznesidir; özneler farklıysa yan cümle gerekir. İstisna: ehrlich gesagt, genau genommen gibi kalıplar.
- Başta duran Partizipialsatz ilk alanı doldurur; ana cümle çekimli fiille başlar.
- Virgül başta çoğu durumda isteğe bağlıdır; ara söz olarak ortaya girdiğinde iki yanına, ek bilgi olarak sona geldiğinde önüne virgül zorunludur.
- Anlam ilişkisi (zaman, sebep, koşul, karşıtlık, tarz) bağlamdan çıkar; yan cümleye açarken uyan bağlacı seç.
Almanca Partizipialsatz Hakkında Sık Sorulan Sorular
Almanca Partizipialsatz nedir?
Partizipialsatz’ta Partizip I mi Partizip II mi kullanılır?
Partizipialsatz’tan sonra virgül konur mu?
Partizipialsatz’ın öznesi ana cümleden farklı olabilir mi?
Yan cümle Partizipialsatz’a nasıl çevrilir?
Partizipialsatz konuşmada kullanılır mı?
Partizipialsatz ile genişletilmiş sıfat arasındaki fark nedir?
İngilizcedeki “Having done …” Almancada nasıl söylenir?
Benzer dersler
- C1Almanca Genişletilmiş Sıfat Öbeği (Erweitertes Partizipialattribut): Konu Anlatımı, Dönüştürme, Örnekler ve Alıştırmalar
- B1Almanca Partizip I ve Partizip II Sıfat Olarak: die lachende Frau, das gekochte Ei, Konu Anlatımı ve Alıştırmalar
- B1Almanca Zaman Bağlaçları: während, bevor, nachdem, bis, seitdem, sobald, solange Konu Anlatımı, Örnekler ve Alıştırmalar
- B2Almanca Sebep Cümleleri Konu Anlatımı: weil, da, denn, zumal, deshalb, wegen, aufgrund ve dank, Örnekler ve Alıştırmalar
- C1Almanca Nominalstil ve Verbalstil: Yan Cümleyi İsim Öbeğine Çevirmek, Kurallar, Örnekler ve Alıştırmalar
- A2Almanca İlgi Cümleleri (Relativsätze): der, den, dem, dessen ile Konu Anlatımı, Tablo ve Alıştırmalar
