Logo
Almanca Portalı
A2
A2Gramer · Bağlaçlar ve Yan Cümleler

Almanca İlgi Cümleleri (Relativsätze): der, den, dem, dessen ile Konu Anlatımı, Tablo ve Alıştırmalar

Almanca PortalıGüncellendi: 23 dk okuma
Kısa cevap

İlgi cümlesi (Relativsatz), bir ismi arkasından gelen bir yan cümleyle anlatır: der Mann, der in Köln wohnt (Köln’de oturan adam). Cümleyi ilgi zamiri başlatır; zamirin cinsiyeti ve sayısı açıklanan isimden, hali ilgi cümlesindeki görevinden gelir. Çekimli fiil sona gider ve ilgi cümlesi virgülle ayrılır.

isim + , + ilgi zamiri (der/den/dem/dessen …) + … + çekimli fiil

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1Almanca İlgi Cümleleri (Relativsätze) Nedir?
  2. 2Almanca İlgi Zamirleri Tablosu: der, den, dem, dessen
  3. 3Almanca İlgi Cümlesi Nasıl Kurulur?
    1. 3.1Adım adım: iki cümleyi birleştirmek
    2. 3.2Cinsiyet ve sayı: açıklanan isme bakılır
    3. 3.3Çekimli fiil sonda: Perfekt, modal ve ayrılabilen fiil
    4. 3.4Virgül ve yer: ilgi cümlesi ismin arkasında
  4. 4Hallere Göre İlgi Cümleleri: Nominativ, Akkusativ, Dativ, Genitiv
    1. 4.1Nominativ: der, die, das, die ile özne
    2. 4.2Akkusativ: den, die, das, die ile nesne
    3. 4.3Dativ: dem, der, dem, denen
    4. 4.4Genitiv: dessen ve deren ile iyelik
  5. 5Almanca İlgi Cümleleri Ne Zaman Kullanılır?
  6. 6İlgi Cümleleri Türkçeye Nasıl Çevrilir?
    1. 6.1Nominativ zamir: -an, -en ile çeviri
    2. 6.2Akkusativ ve Dativ zamir: -dığı, -eceği ile çeviri
    3. 6.3Genitiv zamir: iyelik ekiyle çeviri
  7. 7Almanca İlgi Cümleleri ile En Sık Yapılan Hatalar
  8. 8İlgi Zamiri das ile dass Bağlacı Farkı
  9. 9Derinleşmek İsteyenlere
  10. 10Almanca İlgi Cümleleri Alıştırmaları
  11. 11Almanca İlgi Cümleleri Konu Özeti
  12. 12Almanca İlgi Cümleleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca İlgi Cümleleri (Relativsätze) Nedir?

Bir kişiden ya da şeyden söz ederken “hangisi?” sorusunu cevaplamak için ona bir bilgi ekleriz. Türkçede bu bilgi ismin önüne gelir ve fiil -an/-en ya da -dığı ekiyle sıfata dönüşür: “Köln’de oturan adam”, “dün tanıştığım kadın”. Almancada aynı bilgi ismin arkasına bir yan cümle olarak eklenir: der Mann, der in Köln wohnt, die Frau, die ich gestern kennengelernt habe. Bu yan cümleye Relativsatz (ilgi cümlesi), onu başlatan kelimeye Relativpronomen (ilgi zamiri) denir.

İlgi zamirleri büyük ölçüde artikellere benzer: der, die, das, den, dem. Ama artikelden farklı olarak bir ismin önünde durmazlar; virgülden önceki ismin yerini tutarlar ve yan cümlenin içinde özne, nesne ya da Dativ nesnesi olurlar. Açıklanan isme Almancada Bezugswort (dayanak kelime) denir. İlgi cümlesi bir yan cümle olduğu için onu weil ve dass cümlelerinden tanıdığın kural yönetir: çekimli fiil en sona gider.

Türkçede ve Almancada ilgi cümlesi
TürkçeAlmanca
Bilginin yeriismin önündeismin arkasında
Bağlayan öğefiile gelen ek (-an, -dığı)ilgi zamiri (der, den, dem …)
Fiilin yerisonda (ekli)sonda (çekimli)
ÖrnekKöln’de oturan adamder Mann, der in Köln wohnt
Örnektanıdığım kadındie Frau, die ich kenne

Almanca İlgi Zamirleri Tablosu: der, den, dem, dessen

Aşağıdaki tablo ilgi zamirlerinin bütün biçimlerini bir arada gösteriyor. Satırlar hali, sütunlar açıklanan ismin cinsiyetini ve sayısını veriyor. Kalın yazılan beş biçim belirli artikelden farklı olanlardır; geri kalan on bir biçim belirli artikelle aynıdır.

İlgi zamirleri (Relativpronomen) bütün hallerde
HalMaskulin (eril)Feminin (dişil)Neutrum (nötr)Plural (çoğul)
Nominativ (yalın hâl)derdiedasdie
Akkusativ (-i hâli)dendiedasdie
Dativ (-e hâli)demderdemdenen
Genitiv (-in hâli)dessenderendessenderen

Kalın biçimler belirli artikelden farklıdır: çoğul Dativ’de artikel den, ilgi zamiri denen; Genitiv’de artikel des/der, ilgi zamiri dessen/deren.

Almanca ilgi zamirleri tablosu: Nominativ der die das, Akkusativ den, Dativ dem der denen, Genitiv dessen deren
Dört hal, dört sütun: ilgi zamirlerinin bütün biçimleri

Tabloyu ezberlemek sandığından kolay, çünkü artikelleri zaten biliyorsun. Akılda tutman gerekenler şunlar:

  • Nominativ ve Akkusativ belirli artikelle tamamen aynıdır; iki hal arasında yalnız eril değişir: der → den.
  • Dativ tekilde artikelle aynıdır (dem, der, dem); yalnız çoğulda artikel den iken ilgi zamiri denen olur.
  • Genitiv artikelden ayrılır: eril ve nötrde dessen, dişil ve çoğulda deren.
  • İlgi zamiri büyük harfle başlamaz, çünkü cümlenin başında değil virgülün arkasında durur.

Almanca İlgi Cümlesi Nasıl Kurulur?

Bir ilgi cümlesi kurarken dört şeye karar verirsin: hangi iki cümleyi birleştireceğine, zamirin cinsiyet ve sayısına, çekimli fiilin yerine ve ilgi cümlesinin ana cümlenin neresine gireceğine. Zamirin hangi halde olacağı ayrı bir konu; onu bir sonraki bölümde ayrıntılı göreceksin.

Adım adım: iki cümleyi birleştirmek

İlgi cümlesi aslında aynı ismi taşıyan iki basit cümlenin birleşmesidir. Birinci cümle ana cümle olarak kalır, ikinci cümle ilgi cümlesine dönüşür. Bunu dört adımda yaparsın:

  1. İki cümlede ortak olan ismi bul: Das ist der Mann. Der Mann wohnt in Köln.
  2. İkinci cümledeki ismi ilgi zamiriyle değiştir ve zamiri cümlenin başına al: der Mann → der.
  3. İkinci cümlenin çekimli fiilini en sona at: der wohnt in Köln → der in Köln wohnt.
  4. İlgi cümlesini virgülle, açıklanan ismin hemen arkasına koy: Das ist der Mann, der in Köln wohnt.
İki cümleden tek cümleye
  • Das ist der Mann. Der Mann wohnt in Köln. → Das ist der Mann, der in Köln wohnt.Bu, Köln’de oturan adam.
  • Ich habe eine Freundin. Sie arbeitet im Krankenhaus. → Ich habe eine Freundin, die im Krankenhaus arbeitet.Hastanede çalışan bir arkadaşım var.
  • Das ist der Film. Ich sehe den Film heute Abend. → Das ist der Film, den ich heute Abend sehe.Bu, bu akşam izleyeceğim film.

Cinsiyet ve sayı: açıklanan isme bakılır

İlgi zamirinin cinsiyetini ve sayısını virgülden önceki isim belirler. Açıklanan isim der alıyorsa zamir eril, die alıyorsa dişil, das alıyorsa nötr olur; isim çoğulsa zamir de çoğuldur. Bu yüzden ismin artikelini bilmeden doğru ilgi zamirini seçemezsin. Ana cümlede ismin önünde ein, kein ya da mein gibi bir kelime olması da sonucu değiştirmez; bakılan şey ismin kendi cinsiyetidir: ein Freund eril olduğu için ein Freund, der …

Zamir açıklanan ismin cinsiyetine uyar
  • Ich habe einen Freund, der in Wien wohnt.Viyana’da oturan bir arkadaşım var. (der Freund)
  • Wir suchen eine Wohnung, die einen Balkon hat.Balkonu olan bir daire arıyoruz. (die Wohnung)
  • Das Kind, das dort spielt, heißt Can.Orada oynayan çocuğun adı Can. (das Kind)
  • Die Leute, die hier arbeiten, sind sehr nett.Burada çalışan insanlar çok kibar. (çoğul)

Çekimli fiil sonda: Perfekt, modal ve ayrılabilen fiil

İlgi cümlesi bir yan cümledir; bu yüzden çekimli fiil, öteki yan cümlelerde olduğu gibi en sona gider. Fiil öbeği birden çok parçalıysa çekimli fiil en sonda, öteki parçalar onun önünde durur: Perfekt’te … gekauft hat, modal fiilde … bezahlen kann. Ayrılabilen fiiller ilgi cümlesinde ayrılmaz, tek kelime olarak sonda kalır: … abfährt.

Çekimli fiil ilgi cümlesinin sonunda
  • Der Bus, der hier hält, fährt zum Bahnhof.Burada duran otobüs istasyona gidiyor. (Präsens)
  • Wer ist der Mann, der gestern angerufen hat?Dün arayan adam kim? (Perfekt)
  • Ich suche eine Wohnung, die ich auch bezahlen kann.Parasını da ödeyebileceğim bir daire arıyorum. (modal fiil)
  • Der Zug, der um acht Uhr abfährt, ist immer voll.Saat sekizde kalkan tren hep dolu. (ayrılabilen fiil)

Virgül ve yer: ilgi cümlesi ismin arkasında

Almancada ilgi cümlesi her zaman virgülle ayrılır. Açıklanan isim ana cümlenin sonundaysa tek virgül yeter. İsim ana cümlenin başında ya da ortasındaysa ilgi cümlesi ana cümlenin içine girer ve iki virgül arasında kalır; ana cümle ikinci virgülden sonra kaldığı yerden devam eder. Ana cümlenin sonunda yalnız bir fiil parçası (Partizip ya da mastar) kalıyorsa ilgi cümlesi çoğunlukla bu parçanın arkasına alınır, böylece fiil parçası cümlenin sonunda kaybolmaz.

İlgi cümlesinin ana cümledeki yeri
  • Ich kenne eine Frau, die sehr gut kocht.Çok iyi yemek yapan bir kadın tanıyorum. (tek virgül)
  • Die Frau, die Deutsch lernt, wohnt in Köln.Almanca öğrenen kadın Köln’de oturuyor. (iki virgül)
  • Das Fahrrad, das ich gekauft habe, ist gebraucht.Aldığım bisiklet ikinci el. (iki virgül)
  • Ich habe gestern den Mann getroffen, der neben uns wohnt.Dün yanımızda oturan adama rastladım. (Partizip’ten sonra)

Hallere Göre İlgi Cümleleri: Nominativ, Akkusativ, Dativ, Genitiv

İlgi zamirinin cinsiyeti açıklanan isimden gelir, ama hali ana cümleden değil, ilgi cümlesindeki görevinden gelir. Kendine şunu sor: ikinci cümlede bu isim ne yapıyordu? Özne miydi, nesne miydi, Dativ isteyen bir fiilin nesnesi miydi, yoksa bir şeyin sahibi miydi? Aşağıdaki görselde aynı isim, der Mann, dört ayrı görevde dört ayrı zamirle görünüyor. Dört hâlin genel mantığını tekrar etmek istersen ismin halleri konusuna göz at.

Almanca ilgi cümlesinde zamirin hali: der Mann, der hier wohnt; den ich kenne; dem ich helfe; dessen Auto neu ist
Aynı isim, dört görev: der, den, dem, dessen

Nominativ: der, die, das, die ile özne

İlgi zamiri ilgi cümlesinin öznesiyse Nominativ’dedir. Bu durumda zamirin arkasında ayrı bir özne yoktur; fiilin işini zamirin anlattığı kişi ya da şey yapar. Zamir belirli artikelle birebir aynıdır: der, die, das, çoğulda die. Türkçeye çoğunlukla -an/-en ekiyle çevrilir.

Nominativ ilgi zamiri
  • Das ist der Lehrer, der Mathe unterrichtet.Bu, matematik dersine giren öğretmen.
  • Ich habe eine Kollegin, die sehr gut Türkisch spricht.Çok iyi Türkçe konuşan bir iş arkadaşım var.
  • Das Restaurant, das am Markt liegt, ist neu.Pazar yerindeki restoran yeni.
  • Die Kinder, die im Garten spielen, sind laut.Bahçede oynayan çocuklar çok gürültülü.

Akkusativ: den, die, das, die ile nesne

İlgi zamiri ilgi cümlesinin Akkusativ nesnesiyse, yani ilgi cümlesinde başka bir özne varsa ve fiil -i hâli istiyorsa zamir Akkusativ’e girer. Burada yalnız eril biçim değişir: der → den. Dişil, nötr ve çoğulda biçim Nominativ’le aynı kaldığı için hangi halde olduğunu ancak cümlenin anlamından ve öznesinden anlarsın. Akkusativ isteyen fiilleri Akkusativ dersi anlatıyor.

Akkusativ ilgi zamiri
  • Der Film, den wir gestern gesehen haben, war langweilig.Dün izlediğimiz film sıkıcıydı.
  • Die Wohnung, die wir mieten möchten, ist leider teuer.Kiralamak istediğimiz daire maalesef pahalı.
  • Wo ist das Handy, das du gestern gekauft hast?Dün aldığın cep telefonu nerede?
  • Die Schuhe, die du trägst, sind sehr schön.Giydiğin ayakkabılar çok güzel.

Dativ: dem, der, dem, denen

İlgi cümlesinin fiili Dativ istiyorsa (helfen, danken, gehören, gefallen, antworten gibi) ya da zamir bir fiilin “kime?” sorusuna cevap veren nesnesiyse ilgi zamiri Dativ’de olur. Tekilde biçimler artikelle aynıdır: dem, der, dem. Çoğulda dikkat: artikel den iken ilgi zamiri denen’dir. Hangi fiillerin Dativ istediğini Dativ alan fiiller konusunda, hâlin kendisini Dativ dersi sayfasında bulabilirsin.

Dativ ilgi zamiri
  • Das ist der Nachbar, dem ich manchmal helfe.Bu, ara sıra yardım ettiğim komşu.
  • Die Frau, der das Café gehört, kommt aus Ankara.Kafenin sahibi olan kadın Ankaralı.
  • Das Kind, dem ich Deutsch beibringe, ist acht Jahre alt.Almanca öğrettiğim çocuk sekiz yaşında.
  • Die Kollegen, denen ich die E-Mail geschickt habe, haben noch nicht geantwortet.E-postayı gönderdiğim iş arkadaşları henüz cevap vermedi.

Genitiv: dessen ve deren ile iyelik

İkinci cümlede açıklanan isim bir şeyin sahibiyse, yani orada sein, ihr gibi bir iyelik zamiri varsa ilgi cümlesi dessen ya da deren ile kurulur: Das ist der Mann. Seine Tochter wohnt in Köln. → Das ist der Mann, dessen Tochter in Köln wohnt. Zamir yine virgülden önceki isme göre seçilir: eril ve nötr isimlerde dessen, dişil ve çoğul isimlerde deren. Arkasından gelen ismin (Tochter, Sohn, Auto) cinsiyeti zamiri değiştirmez ve bu isim artikel almaz. Seine/ihre ayrımını iyelik zamirleri dersinde, hâlin genel kurallarını Genitiv dersi sayfasında görebilirsin.

Almanca Genitiv ilgi zamiri dessen ve deren: der Mann dessen Auto, die Frau deren Sohn, das Kind dessen Mutter
dessen mi, deren mi? Virgülden önceki isme bak
Genitiv ilgi zamiri
  • Das ist der Mann, dessen Tochter in meiner Klasse ist.Bu, kızı benim sınıfımda olan adam.
  • Die Frau, deren Auto vor der Tür steht, ist unsere Ärztin.Arabası kapının önünde duran kadın bizim doktorumuz.
  • Wir wohnen in einem Haus, dessen Dach sehr alt ist.Çatısı çok eski olan bir evde oturuyoruz.
  • Die Nachbarn, deren Hund immer bellt, ziehen bald aus.Köpeği sürekli havlayan komşular yakında taşınıyor.

Almanca İlgi Cümleleri Ne Zaman Kullanılır?

İlgi cümlesi, bir isme sıfatla anlatılamayacak kadar uzun bir bilgi eklemek istediğinde kullanılır. Aşağıdaki kartlar günlük hayatta işine yarayacak beş durumu gösteriyor. Görseldeki örneklerde de Akkusativ’in üç biçimini eşyalarla görebilirsin.

Akkusativ ilgi zamiri resimli örnekler: der Schlüssel, den ich suche; die Jacke, die ich trage; das Buch, das ich lese; die Äpfel
den, die, das: eşyaları ilgi cümlesiyle tanımlamak

1Kimden söz ettiğini belirtmek: Welcher? sorusuna cevap

Ortamda birden çok kişi varsa hangisini kastettiğini ilgi cümlesiyle söylersin. Bu, “Welcher?” ya da “Welche?” sorusunun en doğal cevabıdır.

  • Welche Frau meinst du? — Die Frau, die an der Kasse sitzt.Hangi kadını kastediyorsun? — Kasada oturan kadını.
  • Kennst du den Jungen, der da drüben steht?Şurada duran çocuğu tanıyor musun?

2Eşyayı ya da belgeyi tarif etmek

Evde, işte ya da resmî dairede bir eşyayı veya belgeyi tarif ederken ilgi cümlesi “hangisi” sorusunu kısa yoldan cevaplar.

  • Gib mir bitte das Buch, das auf dem Tisch liegt.Masanın üstündeki kitabı bana verir misin?
  • Wo ist die Tasche, die ich gestern gekauft habe?Dün aldığım çanta nerede?
  • Haben Sie das Formular, das ich ausfüllen muss?Doldurmam gereken form sizde mi?

3Tanım yapmak: Ein … ist jemand, der …

Bir kelimenin ne demek olduğunu Almanca açıklarken ilgi cümlesi kullanılır. Kişiler için çoğu zaman “jemand, der …” (… olan biri) kalıbı gelir.

  • Ein Kellner ist jemand, der im Restaurant arbeitet.Garson, restoranda çalışan kişidir.
  • Ein Wörterbuch ist ein Buch, das Wörter erklärt.Sözlük, kelimeleri açıklayan bir kitaptır.
  • Eine Waschmaschine ist eine Maschine, die Wäsche wäscht.Çamaşır makinesi, çamaşır yıkayan bir makinedir.

4Ne aradığını söylemek: ilan, iş ve ev

İş ilanlarında, ev ararken ya da bir şey isterken aradığın özelliği ilgi cümlesiyle anlatırsın.

  • Wir suchen eine Mitarbeiterin, die gut Englisch spricht.İyi İngilizce konuşan bir çalışan (kadın) arıyoruz.
  • Ich suche einen Job, der mir Spaß macht.Keyif alacağım bir iş arıyorum.
  • Wir brauchen eine Wohnung, die nah an der Schule liegt.Okula yakın bir daireye ihtiyacımız var.

5Kendini ve çevreni anlatmak

Ailenden, arkadaşlarından ya da komşularından söz ederken iki kısa cümle yerine tek ve akıcı bir cümle kurarsın.

  • Ich habe einen Bruder, der in Hamburg studiert.Hamburg’da üniversite okuyan bir erkek kardeşim var.
  • Lena hat eine Katze, die Mia heißt.Lena’nın Mia adında bir kedisi var.
  • Mehmet hat Freunde, denen er jeden Tag schreibt.Mehmet’in her gün mesaj yazdığı arkadaşları var.

İlgi Cümleleri Türkçeye Nasıl Çevrilir?

Almanca ilgi cümlesini Türkçeye çevirirken bilgi yer değiştirir: virgülden sonraki kısım Türkçede ismin önüne geçer. Hangi ekin kullanılacağı da çoğu zaman zamirin hâlinden anlaşılır. Aşağıdaki üç durum, okuduğun bir cümleyi hızlıca anlamana yardım eder.

Nominativ zamir: -an, -en ile çeviri

Zamir ilgi cümlesinin öznesiyse, yani işi açıklanan isim yapıyorsa Türkçede fiile -an/-en eki gelir. İlgi cümlesinde ayrıca bir nesne olsa da ek değişmez: der Mann, der mich angerufen hat → “beni arayan adam”. Önce ilgi cümlesini çevir, sonra ismi ekle.

Özne zamir → -an / -en
  • die Frau, die neben mir sitztyanımda oturan kadın
  • der Mann, der mich gestern angerufen hatdün beni arayan adam
  • die Studenten, die Deutsch lernenAlmanca öğrenen öğrenciler

Akkusativ ve Dativ zamir: -dığı, -eceği ile çeviri

Zamir nesne ya da Dativ nesnesiyse ilgi cümlesinin kendi öznesi vardır (ich, du, wir …). Türkçede bu özne fiile iyelik eki olarak eklenir: -dığım, -dığın, -dığımız; gelecekten söz ediliyorsa -eceğim, -eceğimiz. Almanca fiil Präsens’te olsa bile cümlede morgen gibi bir zaman kelimesi varsa Türkçede gelecek eki daha doğal olur.

Nesne ya da Dativ zamir → -dığı / -eceği
  • der Mann, den ich kennetanıdığım adam
  • die Kollegin, der du geholfen hastyardım ettiğin iş arkadaşı
  • das Museum, das wir morgen besuchenyarın gezeceğimiz müze

Genitiv zamir: iyelik ekiyle çeviri

dessen ve deren Türkçede ayrı bir kelimeyle değil, arkadan gelen isme eklenen iyelik ekiyle karşılanır: dessen Tochter → “kızı”, deren Auto → “arabası”. İlgi cümlesinin geri kalanı yine önceki iki kurala göre çevrilir: o isim özneyse -an/-en, nesneyse -dığı gelir.

Genitiv zamir → iyelik eki
  • der Mann, dessen Tochter in Köln wohntkızı Köln’de oturan adam
  • die Frau, deren Auto ich reparierearabasını tamir ettiğim kadın
  • das Kind, dessen Eltern in der Türkei lebenannesiyle babası Türkiye’de yaşayan çocuk

Almanca İlgi Cümleleri ile En Sık Yapılan Hatalar

İlgi cümlesi hatalarının çoğu üç yerden gelir: fiilin yerini ana cümle düzeninde bırakmak, zamirin hâlini ana cümleye ya da Türkçe karşılığa göre seçmek ve artikel ile ilgi zamirinin farklı olduğu biçimleri (denen, dessen, deren) karıştırmak.

Das ist der Mann, der wohnt in Köln.

Das ist der Mann, der in Köln wohnt.

İngilizcede “the man who lives in Cologne” dendiği gibi fiil zamirin hemen arkasına konmuş. İlgi cümlesi bir yan cümledir; Almancada çekimli fiil en sona gider.

Das ist der Mann, der ich kenne.

Das ist der Mann, den ich kenne.

Ana cümledeki “der Mann” Nominativ olduğu için zamir de der seçilmiş. Zamirin hâlini ilgi cümlesindeki görev belirler: ilgi cümlesinin öznesi ich, adam ise kennen fiilinin nesnesi, yani Akkusativ: den.

Das ist die Kollegin, die ich gratuliert habe.

Das ist die Kollegin, der ich gratuliert habe.

Türkçede “iş arkadaşımı tebrik ettim” derken -i hâli kullanılır, bu yüzden Akkusativ seçmek mantıklı görünür. Ama gratulieren Dativ isteyen bir fiildir; dişil Dativ ilgi zamiri der’dir.

Das sind die Kinder, den ich helfe.

Das sind die Kinder, denen ich helfe.

Çoğul Dativ’de artikel den olduğu için zamir de den sanılmış (Ich helfe den Kindern.). İlgi zamiri çoğul Dativ’de artikelden ayrılır ve denen olur.

Das ist die Frau, dessen Sohn Arzt ist.

Das ist die Frau, deren Sohn Arzt ist.

Arkadan gelen isim (der Sohn) eril olduğu için dessen seçilmiş. Türkçedeki “oğlu” ekinde cinsiyet bilgisi yoktur; Almancada ise Genitiv zamiri virgülden önceki isme uyar: die Frau → deren.

Das ist der Mann, dessen die Tochter in Köln wohnt.

Das ist der Mann, dessen Tochter in Köln wohnt.

dessen ve deren, seine/ihre gibi iyelik bildirir ve artikelin yerini tutar. “seine die Tochter” denmediği gibi “dessen die Tochter” da denmez; arkadaki isim artikelsiz gelir.

Ich kenne eine Frau die in Berlin wohnt.

Ich kenne eine Frau, die in Berlin wohnt.

Türkçede “Berlin’de oturan” sıfat gibi isme bitişir, virgül yoktur; İngilizcede de “a woman who lives …” virgülsüz yazılabilir. Almancada ilgi cümlesi her zaman virgülle ayrılır.

Das ist das Buch, dass ich lese.

Das ist das Buch, das ich lese.

das ve dass aynı okunur. Burada kelime das Buch’un yerini tutan ilgi zamiridir ve tek s ile yazılır; dass ise ismin yerini tutmayan bir bağlaçtır.

İlgi Zamiri das ile dass Bağlacı Farkı

İlgi zamiri das ile bağlaç dass aynı okunur ve ikisi de arkasından fiili sonda olan bir yan cümle getirir. Fark görevlerindedir: das virgülden önceki nötr bir ismin yerini tutar ve ilgi cümlesinin içinde özne ya da nesne olur; dass ise hiçbir ismin yerini tutmaz, yalnız ana cümleyi bir bilgiye bağlar ve çoğunlukla sagen, glauben, wissen, hoffen gibi fiillerden sonra gelir.

das (ilgi zamiri) ve dass (bağlaç)
das (ilgi zamiri)dass (bağlaç)
Görevnötr bir ismin yerini tutarbir bilgiyi ana cümleye bağlar
Önünde ne var?das-isim: das Buch, das Kindfiil: sagen, wissen, hoffen
Yerine ne konabilir?welches (yapay ama dilbilgisel)hiçbir kelime
Örnekdas Buch, das ich leseIch weiß, dass du müde bist.
Türkçesiokuduğum kitapYorgun olduğunu biliyorum.

Emin olamadığında küçük bir deneme yap: kelimenin yerine welches koymayı dene. Cümle tuhaf ama dilbilgisel kalıyorsa (das Buch, welches ich lese) kelime ilgi zamiridir ve tek s ile yazılır. Cümle bozuluyorsa (Ich weiß, welches du müde bist) bağlaçtır, iki s ile yazılır. dass ile kurulan cümleleri ayrıntılı olarak dass dersinde bulabilirsin.

Aynı cümlede das ve dass
  • Ich hoffe, dass dir das Geschenk gefällt, das ich gekauft habe.Aldığım hediyeyi beğenmeni umuyorum.
  • Anna sagt, dass das Auto, das vor der Tür steht, ihr gehört.Anna kapının önünde duran arabanın kendisine ait olduğunu söylüyor.

Derinleşmek İsteyenlere

Edatlı ilgi cümleleri: mit dem, in der, für die

İlgi cümlesinin fiili bir edatla kullanılıyorsa edat ilgi zamirinin önüne gelir ve zamirin hâlini artık edat belirler: Das ist der Freund, mit dem ich Fußball spiele. (Birlikte futbol oynadığım arkadaş.) Die Stadt, in der ich wohne, ist klein. (Oturduğum şehir küçük.) Edat hiçbir zaman cümlenin sonuna kaçmaz. Bu yapıyı ayrıntılarıyla edatlı ilgi cümleleri dersinde bulacaksın.

was ve wo ile ilgi cümlesi

Açıklanan şey bir isim değil de alles, nichts, etwas, das gibi bir kelime ya da cümlenin tamamıysa ilgi zamiri was olur: Das ist alles, was ich weiß. (Bütün bildiğim bu.) Yer bildiren isimlerden sonra konuşmada sık sık wo da kullanılır: die Stadt, wo ich wohne (= in der ich wohne). Edatlı biçimlerin yerini tutan worüber, womit gibi kelimeleri da- ve wo- kelimeleri konusunda görebilirsin.

welcher: eski ve resmî ilgi zamiri

Yazı dilinde, özellikle eski metinlerde der yerine welcher, welche, welches de ilgi zamiri olarak kullanılır: das Buch, welches ich lese. Anlamı aynıdır, ama günlük dilde yapay ve ağır durur. Kendi cümlelerinde der, die, das kullan; welcher’i okuduğunda tanıman yeter.

dessen ve deren’den sonra gelen sıfat

dessen ya da deren ile isim arasına bir sıfat girerse sıfat, önünde artikel yokmuş gibi çekilir (güçlü çekim): der Mann, dessen neues Auto vor der Tür steht (yeni arabası kapının önünde duran adam), die Frau, deren alter Hund krank ist (yaşlı köpeği hasta olan kadın). Burada sıfat, Auto ve Hund’un kendi cinsiyetine göre çekilir; zamir ise yine açıklanan isme uyar.

Wer …, (der) …: genel kişiler için

Belli bir kişi değil de “… yapan herkes” anlatılıyorsa ilgi cümlesi wer ile başlar ve ana cümlenin önüne geçer: Wer Deutsch lernt, braucht Geduld. (Almanca öğrenen kişinin sabra ihtiyacı vardır.) Ana cümlede bir hal değişikliği varsa der, den, dem ile tekrar edilir: Wer zu spät kommt, den bestraft das Leben. (Geç kalanı hayat cezalandırır.)

Almanca İlgi Cümleleri Alıştırmaları

Birinci alıştırmada Nominativ ve Akkusativ zamirlerini, ikincide Dativ ve Genitiv zamirlerini, üçüncüde iki cümleyi birleştirmeyi ve fiilin yerini çalışacaksın. Her soruda önce açıklanan ismin cinsiyetini, sonra ilgi cümlesindeki görevini bul.

Boşluk doldurma

Alıştırma 1: Nominativ ve Akkusativ

Boşluğa doğru ilgi zamirini yaz (der, die, das ya da den).

  1. 1

    Das ist der Arzt, in unserer Straße wohnt.

  2. 2

    Ich habe eine Freundin, in Wien wohnt.

  3. 3

    Das Kind, dort spielt, ist mein Neffe.

  4. 4

    Der Film, wir gesehen haben, war gut.

  5. 5

    Das ist der Kuchen, ich gebacken habe.

  6. 6

    Die Studenten, in diesem Kurs sitzen, kommen aus vielen Ländern.

  7. 7

    Ich suche einen Job, mir Spaß macht.

Cevap anahtarı
  1. der — der Arzt eril; zamir ilgi cümlesinin öznesi (Nominativ): der.
  2. die — die Freundin dişil; zamir özne: die.
  3. das — das Kind nötr; zamir özne: das.
  4. den — İlgi cümlesinin öznesi wir; film sehen fiilinin nesnesi (Akkusativ). Eril Akkusativ: den.
  5. den — der Kuchen eril ve backen fiilinin nesnesi (Akkusativ): den.
  6. die — Studenten çoğul; zamir özne: die.
  7. der — der Job eril; Spaß machen fiilinin öznesi Job’dır (mir Dativ): der.
Çoktan seçmeliPremium

Alıştırma 2: Dativ ve Genitiv

Doğru ilgi zamirini seç. Fiilin hangi hali istediğine ve virgülden önceki isme bak.

  1. 1

    Das ist der Kellner, ___ ich das Trinkgeld gegeben habe.

  2. 2

    Die Freundin, ___ das Fahrrad gehört, wartet draußen.

  3. 3

    Das sind die Kinder, ___ ich Deutsch beibringe.

  4. 4

    Das ist der Junge, ___ Vater Busfahrer ist.

  5. 5

    Die Lehrerin, ___ Sohn in Berlin studiert, kommt aus İzmir.

  6. 6

    Das ist das Kind, ___ Fahrrad kaputt ist.

  7. 7

    Die Schüler, ___ Hefte auf dem Tisch liegen, sind schon zu Hause.

Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 3: İki cümleyi birleştir

Parantezdeki cümleyi düşün ve boşluğu doldur. İlk altı soruda tek kelime (ilgi zamiri), son soruda parantezdeki kelimeleri doğru sırayla yaz.

  1. 1

    Das ist der Kollege, ich gestern angerufen habe. (Ich habe ihn gestern angerufen.)

  2. 2

    Das ist die Ärztin, ich vertraue. (Ich vertraue ihr.)

  3. 3

    Das ist das Mädchen, Mutter Lehrerin ist. (Seine Mutter ist Lehrerin.)

  4. 4

    Das sind meine Freunde, ich oft schreibe. (Ich schreibe ihnen oft.)

  5. 5

    Da kommt der Bus, zum Bahnhof fährt. (Er fährt zum Bahnhof.)

  6. 6

    Die Leute, Wohnung wir mieten, ziehen nach München. (Wir mieten ihre Wohnung.)

  7. 7

    Das ist die Frau, die . (wohnt / in Köln)

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

A2 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

Almanca İlgi Cümleleri Konu Özeti

  • İlgi cümlesi (Relativsatz) bir ismi arkasından anlatan yan cümledir; Türkçedeki -an/-en ve -dığı yapılarına karşılık gelir.
  • İlgi zamirinin cinsiyeti ve sayısı virgülden önceki isimden, hâli ilgi cümlesindeki görevinden gelir.
  • Biçimler belirli artikele benzer; farklı olanlar çoğul Dativ denen ve Genitiv dessen (eril, nötr) ile deren (dişil, çoğul).
  • İlgi cümlesinde çekimli fiil en sona gider; ayrılabilen fiiller sonda bitişik kalır.
  • İlgi cümlesi her zaman virgülle ayrılır; isim ana cümlenin ortasındaysa ilgi cümlesi iki virgül arasına girer.
  • dessen ve deren’den sonra gelen isim artikel almaz ve zamiri etkilemez.
  • İlgi zamiri das tek s ile, bağlaç dass iki s ile yazılır.

Almanca İlgi Cümleleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Relativsatz nedir?

Relativsatz, Almancada bir ismi arkasından açıklayan yan cümledir; Türkçede ilgi cümlesi denir. Bir ilgi zamiriyle başlar, çekimli fiili sondadır ve virgülle ayrılır: der Mann, der in Köln wohnt (Köln’de oturan adam).

Almanca ilgi zamirleri nelerdir?

Nominativ’de der, die, das, die; Akkusativ’de den, die, das, die; Dativ’de dem, der, dem, denen; Genitiv’de dessen, deren, dessen, deren. Sıra eril, dişil, nötr ve çoğuldur.

İlgi zamiri neye göre seçilir?

İki şeye bakılır. Cinsiyet ve sayı virgülden önceki isimden gelir (der Mann → eril). Hal ise ilgi cümlesindeki görevden gelir: özne Nominativ, nesne Akkusativ, Dativ isteyen fiilin nesnesi Dativ, iyelik Genitiv.

İlgi cümlesinde fiil nereye gelir?

Çekimli fiil en sona gelir, çünkü ilgi cümlesi bir yan cümledir: …, der gestern angerufen hat. Ayrılabilen fiiller de sonda tek kelime olarak kalır: …, der um acht abfährt.

denen ne zaman kullanılır?

denen yalnız çoğul Dativ’de kullanılır: die Kinder, denen ich helfe. Artikel bu durumda den’dir (den Kindern), ama ilgi zamiri denen olur.

dessen ve deren farkı nedir?

İkisi de iyelik bildirir. dessen eril ve nötr isimler için (der Mann, dessen Auto), deren dişil ve çoğul isimler için kullanılır (die Frau, deren Auto). Seçimi arkadaki isim değil, virgülden önceki isim belirler.

İlgi cümlesinden önce virgül konur mu?

Evet, Almancada ilgi cümlesi her zaman virgülle ayrılır. İlgi cümlesi ana cümlenin ortasına girerse sonuna da virgül gelir: Die Frau, die Deutsch lernt, wohnt in Köln.

das ile dass farkı nedir?

das, nötr bir ismin yerini tutan ilgi zamiridir: das Buch, das ich lese. dass ise bir ismin yerini tutmayan bağlaçtır: Ich weiß, dass du kommst. Kelimenin yerine welches konabiliyorsa das yazılır.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

Almanca Portalı

Bu ders Goethe, telc ve ÖSD sınav kapsamlarına ve Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi'ne (CEFR) uygun şekilde hazırlanmıştır. Bir hata görürsen bize yaz.