Logo
Almanca Portalı
B1
B1Gramer · Bağlaçlar ve Yan Cümleler

Almanca Edatlı İlgi Cümleleri: auf den, mit dem, in der ve was, wo ile İlgi Cümlesi, Örnekler ve Alıştırmalar

Almanca PortalıGüncellendi: 24 dk okuma
Kısa cevap

Edatlı ilgi cümlesi (Relativsatz mit Präposition), Türkçedeki “beklediğim otobüs”, “konuştuğum kadın” gibi yapıların Almancasıdır. Edat, ilgi zamirinin hemen önüne gelir. Zamirin cinsiyetini ismin kendisi, hâlini ise edat belirler: der Bus, auf den ich warte. Önünde isim değil alles, nichts ya da bütün bir cümle varsa was, yer bildiren isimden sonra wo da kullanılır.

İsim, + Edat + İlgi zamiri + … + çekimli fiil (sonda)

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1Almanca Edatlı İlgi Cümlesi Nedir?
  2. 2Edatlı İlgi Cümlesi Nasıl Kurulur?
    1. 2.1Akkusativ edatlarıyla: auf den, für die, über das
    2. 2.2Dativ edatlarıyla: mit dem, bei der, von denen
    3. 2.3Değişken edatlarla: in der mi, in die mi?
    4. 2.4Kelime sırası: edat başta, fiil sonda
  3. 3Edatlı İlgi Cümlesi Ne Zaman Kullanılır?
  4. 4wo ile İlgi Cümlesi: Yer, Yön ve Zaman
    1. 4.1wo: in dem ve in der yerine
    2. 4.2Şehir ve ülke adlarıyla: in Köln, wo …
    3. 4.3woher ve wohin: yön bildiren ilgi
    4. 4.4wo ile zaman: jetzt, wo …
  5. 5was ile İlgi Cümlesi: alles, was ve nichts, was
    1. 5.1alles, nichts, vieles: belgisiz kelimelerden sonra
    2. 5.2das Beste, was: sıfattan isimden sonra
    3. 5.3Bütün cümleye gönderme: …, was mich freut
  6. 6wo(r)- ile İlgi: worüber, woran, wofür
  7. 7Edatlı İlgi Cümleleri ile En Sık Yapılan Hatalar
  8. 8İlgi Cümlesi ile Dolaylı Soru Farkı: was, wo, worüber
  9. 9Derinleşmek İsteyenlere
  10. 10Edatlı İlgi Cümleleri Alıştırmaları
  11. 11Edatlı İlgi Cümleleri Konu Özeti
  12. 12Edatlı İlgi Cümleleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca Edatlı İlgi Cümlesi Nedir?

İlgi cümlesi (Relativsatz), bir ismi yan cümleyle tanımlar: der Mann, der dort steht (orada duran adam). Temel ilgi cümleleri dersinde der, den, dem gibi ilgi zamirlerini ve hâlin fiile göre seçildiğini gördün. Edatlı ilgi cümlesinde ise yan cümledeki fiil ya da sıfat bir edatla kullanılır: warten auf (beklemek), sprechen mit (biriyle konuşmak), wohnen in (bir yerde oturmak). Bu edat yan cümlenin başına, ilgi zamirinin önüne taşınır ve ilgi zamirinin hâlini o belirler.

Türkçede bu iş çok farklı yapılır. Türkçede tanımlayan kısım ismin önüne gelir ve ek ya da edat bu kısmın içinde kalır: “birlikte çalıştığım meslektaş”, “hakkında konuştuğumuz konular”. Bazen Almancadaki edatın Türkçede karşılığı bile yoktur: “beklediğim otobüs” derken auf’a denk gelen bir kelime görünmez. Almancada ilgi cümlesi ismin arkasına, virgülden sonra gelir ve edat asla düşmez: der Bus, auf den ich warte. İngilizce bilenler için de bir tuzak var: İngilizcede edat cümlenin sonunda kalabilir (the bus I am waiting for), Almancada kalamaz.

Türkçe ve Almanca: tanımlayan kısım nerede, edat nerede?
TürkçeAlmanca
beklediğim otobüsder Bus, auf den ich warte
birlikte çalıştığım meslektaşdie Kollegin, mit der ich arbeite
oturduğumuz evdas Haus, in dem wir wohnen
hakkında konuştuğumuz konulardie Themen, über die wir gesprochen haben

Edatlı İlgi Cümlesi Nasıl Kurulur?

Edatlı ilgi cümlesini kurmanın en kolay yolu iki ayrı cümleyle başlamaktır. İkinci cümlede ismin önünde bir edat vardır. Bu edat ve artikel birlikte yan cümlenin başına geçer, artikel ilgi zamirine dönüşür, çekimli fiil de sona gider.

İki cümleden bir cümleye
  • Der Bus kommt nicht. Ich warte auf den Bus.Otobüs gelmiyor. Otobüsü bekliyorum.
  • Der Bus, auf den ich warte, kommt nicht.Beklediğim otobüs gelmiyor.
  • Die Kollegin ist neu. Ich arbeite mit der Kollegin.Meslektaş yeni. Meslektaşla çalışıyorum.
  • Die Kollegin, mit der ich arbeite, ist neu.Birlikte çalıştığım meslektaş yeni.

İlgi zamiri iki bilgiyi birden taşır. Cinsiyet ve sayı, ilgi kurduğun isimden gelir: Bus eril olduğu için zamir eril, Kollegin dişil olduğu için zamir dişil olur. Hâl ise edattan gelir: auf burada Akkusativ (-i hâli), mit her zaman Dativ (-e hâli) ister. Aşağıdaki tablo bütün biçimleri gösteriyor.

Edat + ilgi zamiri
Edatın istediği halMaskulin (eril)Feminin (dişil)Neutrum (nötr)Plural (çoğul)
Akkusativ (für, um, durch, gegen…)für denfür diefür dasfür die
Dativ (mit, bei, von, zu, aus…)mit demmit dermit demmit denen

Akkusativ’de ilgi zamiri belirli artikelle aynıdır. Dativ’de de çoğul dışında artikelle aynıdır; çoğulda artikel den, ilgi zamiri denen olur. Edatlı Genitiv biçimleri (mit deren Hilfe) “Derinleşmek İsteyenlere” bölümünde.

Almanca edatlı ilgi cümlesi: mit ile Dativ ilgi zamirleri dem, der, dem ve çoğulda denen
mit Dativ ister: zamirin cinsiyeti isimden, hâli edattan gelir
  1. İsim hangi cinsiyette ve sayıda? der Bus → eril, die Kollegin → dişil, die Nachbarn → çoğul.
  2. Yan cümledeki fiil ya da sıfat hangi edatı istiyor? warten auf, sprechen mit, Angst haben vor, stolz sein auf.
  3. Bu edat hangi hâli istiyor? auf + Akkusativ → auf den; mit + Dativ → mit dem; vor + Dativ → vor der.
  4. Edat + zamiri başa, çekimli fiili sona koy: …, auf den ich seit einer Stunde warte.

Akkusativ edatlarıyla: auf den, für die, über das

für, um, durch, gegen, ohne gibi Akkusativ edatları ilgi zamirini Akkusativ’e sokar. Akkusativ isteyen edatlı fiiller de çoktur: warten auf, denken an, sich freuen auf ve über, sich interessieren für, sich kümmern um, sprechen über. Akkusativ’de ilgi zamiri belirli artikelin aynısıdır; yalnız erilde der, den olur.

Akkusativ ile örnekler
  • Das ist der Kurs, für den ich mich angemeldet habe.Kaydolduğum kurs bu.
  • Die Reise, an die ich oft denke, war vor zwei Jahren.Sık sık düşündüğüm yolculuk iki yıl önceydi.
  • Das ist das Kind, um das sich meine Mutter kümmert.Annemin baktığı çocuk bu.
  • Das sind die Probleme, über die wir morgen sprechen.Yarın konuşacağımız sorunlar bunlar.

Dativ edatlarıyla: mit dem, bei der, von denen

aus, bei, mit, nach, seit, von, zu gibi Dativ edatları ilgi zamirini Dativ’e sokar. Dativ isteyen edatlı fiiller de az değildir: teilnehmen an, träumen von, Angst haben vor, fragen nach, sich beschäftigen mit. En çok dikkat isteyen biçim çoğuldur: çoğul Dativ’de ilgi zamiri denen olur, artikel gibi den olmaz.

Dativ ile örnekler
  • Die Firma, bei der ich arbeite, hat 200 Mitarbeiter.Çalıştığım şirketin 200 çalışanı var.
  • Das ist der Arzt, zu dem ich seit Jahren gehe.Yıllardır gittiğim doktor bu.
  • Das Dorf, aus dem mein Vater kommt, liegt am Schwarzen Meer.Babamın geldiği köy Karadeniz kıyısında.
  • Das sind die Nachbarn, von denen ich dir erzählt habe.Sana bahsettiğim komşular bunlar.

Değişken edatlarla: in der mi, in die mi?

in, an, auf, über, unter, vor, hinter, neben ve zwischen değişken edatlardır: bir yerde durmayı anlatırken (Wo?) Dativ, bir yere doğru hareketi anlatırken (Wohin?) Akkusativ alırlar. İlgi cümlesinde de aynı soru sorulur. Die Wohnung, in der wir wohnen (oturduğumuz daire) bir konumdur, die Wohnung, in die wir ziehen (taşınacağımız daire) bir yöndür. Ama edatlı fiillerde bu soru işe yaramaz: denken an her zaman Akkusativ, teilnehmen an her zaman Dativ ister; hâli fiil kalıbından öğrenirsin.

Wo? ve Wohin? ile örnekler
  • Die Wohnung, in der wir jetzt wohnen, ist zu klein.Şu an oturduğumuz daire çok küçük.
  • Die Wohnung, in die wir im Mai ziehen, hat drei Zimmer.Mayısta taşınacağımız daire üç odalı.
  • Das ist der Tisch, an dem ich immer arbeite.Hep başında çalıştığım masa bu.
  • Der Schrank, in den ich meine Jacke gehängt habe, steht im Flur.Ceketimi astığım dolap koridorda.
Almanca edatlı ilgi cümlesinde Wo ve Wohin farkı: die Stadt, in der ich lebe; in die ich ziehe; aus der ich komme
Konum Dativ, yön Akkusativ: in der, in die, aus der

Kelime sırası: edat başta, fiil sonda

Edatlı ilgi cümlesi bir yan cümledir; yan cümle kuralı burada da geçerlidir. Edat ile ilgi zamiri yan cümlenin ilk iki kelimesidir, araya hiçbir şey girmez. Çekimli fiil en sona gider: modal fiilli cümlede modal fiil, Perfekt’te haben ya da sein en sondadır. Ayrılabilen fiiller sonda bitişik yazılır: an dem ich teilnehme. İlgi cümlesi ana cümlenin ortasındaysa iki yanına virgül konur; ayrıntılı virgül kuralları noktalama dersinde.

Fiilin yeri
  • Der Kurs, an dem ich teilnehme, beginnt um acht.Katıldığım kurs sekizde başlıyor.
  • Das ist die Kollegin, mit der ich morgen sprechen muss.Yarın konuşmam gereken meslektaş bu.
  • Endlich ist das Paket da, auf das ich zwei Wochen gewartet habe.İki hafta beklediğim paket sonunda geldi.
  • Die Leute, mit denen wir in Urlaub gefahren sind, wohnen in Bremen.Birlikte tatile gittiğimiz insanlar Bremen’de oturuyor.

Edatlı İlgi Cümlesi Ne Zaman Kullanılır?

Yan cümledeki fiil, sıfat ya da zaman ifadesi bir edat istediği her durumda edatlı ilgi cümlesi kurarsın. Günlük hayatta en sık karşına çıkan durumlar aşağıdaki kartlarda; her kartta yapı aynıdır, değişen yalnız edat ve onun istediği hâldir.

Edatlı ilgi cümlesi resimli örnekler: der Bus, auf den ich warte; die Frau, mit der ich spreche; das Haus, in dem ich wohne; der Stuhl, auf dem ich sitze
auf den, mit der, in dem, auf dem: aynı kalıp, farklı edat

1Edatlı fiillerle: warten auf, sich bewerben um

Fiil sabit bir edatla kullanılıyorsa (warten auf, sich bewerben um, sich erinnern an) o edat ilgi zamirinin önüne gelir.

  • Die Stelle, um die ich mich beworben habe, ist in Stuttgart.Başvurduğum iş Stuttgart’ta.
  • Das ist ein Tag, an den ich mich gern erinnere.Seve seve hatırladığım bir gün bu.
  • Der Termin, auf den ich warte, ist erst im Juni.Beklediğim randevu ancak haziranda.

2Yer ve kurum: in dem, bei der

Bir yerde bulunmayı, çalışmayı ya da oturmayı anlatırken in, an, bei gibi edatlar Dativ’le gelir.

  • Das Café, in dem wir uns kennengelernt haben, gibt es nicht mehr.Tanıştığımız kafe artık yok.
  • Die Schule, an der meine Frau unterrichtet, ist ganz in der Nähe.Eşimin öğretmenlik yaptığı okul çok yakında.

3Birliktelik ve araç: mit dem, mit denen

Biriyle birlikte bir şey yapmayı ya da bir aletle çalışmayı anlatırken mit kullanılır; mit her zaman Dativ ister.

  • Das ist der Laptop, mit dem ich arbeite.Çalıştığım dizüstü bilgisayar bu.
  • Die Leute, mit denen ich zusammenwohne, sind sehr nett.Birlikte oturduğum insanlar çok iyi.

4Zaman: an dem Tag, in dem Jahr

Bir güne, haftaya ya da yıla gönderme yaparken zaman edatı da ilgi zamirinin önüne geçer: am Montag → der Montag, an dem.

  • Der Tag, an dem ich nach Deutschland gekommen bin, war sehr kalt.Almanya’ya geldiğim gün çok soğuktu.
  • Das Jahr, in dem wir geheiratet haben, war ein schönes Jahr.Evlendiğimiz yıl güzel bir yıldı.

5Duygu bildiren isim ve sıfatlarla: Angst vor, stolz auf

Angst haben vor, stolz sein auf, zufrieden sein mit gibi kalıplarda edat isim ya da sıfattan gelir; ilgi cümlesinde yine başa geçer.

  • Der Hund, vor dem meine Tochter Angst hat, wohnt nebenan.Kızımın korktuğu köpek yan evde oturuyor.
  • Das ist ein Ergebnis, auf das wir stolz sein können.Bu, gurur duyabileceğimiz bir sonuç.

6Bütün bir fikre gönderme: was, worüber

Önünde belli bir isim değil de bütün bir cümle ya da alles, nichts gibi bir kelime varsa ilgi zamiri was, edatla birlikteyse wo(r)- olur.

  • Er hat sich bei mir entschuldigt, was ich gut fand.Benden özür diledi, bunu da güzel buldum.
  • Sie hat die Stelle bekommen, worüber sich alle gefreut haben.İşi aldı, buna herkes sevindi.

wo ile İlgi Cümlesi: Yer, Yön ve Zaman

Yer bildiren bir isimden sonra edat + ilgi zamiri yerine tek kelimelik wo gelebilir. Bu wo soru kelimesi değil, ilgi bağlacıdır; arkasındaki yan cümlede de fiil sona gider. Aşağıda wo’nun kullanıldığı dört durumu göreceksin.

wo: in dem ve in der yerine

Şehir, ev, kafe, park, ülke gibi bir yeri anlatan isimden sonra in dem, in der yerine wo kullanabilirsin. İki biçim de doğrudur ve anlam aynıdır; wo konuşmada biraz daha rahat, edat + zamir yazıda biraz daha resmî durur. Yalnız şuna dikkat et: wo yalnız bir konum (Wo?) bildirir. Hareket varsa, yani Wohin? sorusu soruluyorsa wo kullanılmaz.

wo ile yer bildiren ilgi cümleleri
  • Das ist das Café, wo wir uns kennengelernt haben.Tanıştığımız kafe bu. (= in dem)
  • Der Park, wo ich jeden Morgen jogge, ist sehr groß.Her sabah koştuğum park çok büyük. (= in dem)
  • Die Stadt, wo ich studiert habe, ist nicht weit von hier.Üniversiteyi okuduğum şehir buraya uzak değil. (= in der)

Şehir ve ülke adlarıyla: in Köln, wo …

Artikelsiz kullanılan şehir ve ülke adlarından sonra edat + ilgi zamiri kurulmaz, wo kullanılır. Berlin, Köln, İzmir, Deutschland, Österreich gibi adların önünde artikel olmadığı için “in dem” demek doğal olmaz. die Türkei, die Schweiz gibi artikel alan ülke adlarında ise iki biçim de kullanılır: die Türkei, in der / wo ich aufgewachsen bin.

Şehir ve ülke adlarından sonra wo
  • Ich wohne in Köln, wo auch mein Bruder studiert.Köln’de oturuyorum; kardeşim de orada okuyor.
  • Ich fahre im Sommer nach Izmir, wo meine Eltern wohnen.Yazın annemle babamın oturduğu İzmir’e gidiyorum.
  • Sie kommt aus Österreich, wo man auch Deutsch spricht.Avusturyalı; orada da Almanca konuşuluyor.

woher ve wohin: yön bildiren ilgi

Bir yerden gelmeyi anlatırken woher, bir yere gitmeyi anlatırken wohin kullanılır. Bunlar aus dem / aus der ve in den / in die / zu dem yerine geçebilir. İsimle birlikte edat + zamir daha sık kullanılır; artikelsiz şehir ve ülke adlarından sonra ise woher ve wohin kullanabilirsin.

woher ve wohin ile örnekler
  • Die Stadt, wohin wir umziehen, liegt im Süden.Taşındığımız şehir güneyde. (= in die)
  • Sie fliegt nach Antalya, wohin auch ihre Freundinnen fahren.Antalya’ya uçuyor; kız arkadaşları da oraya gidiyor.
  • Er kommt aus Trabzon, woher auch sein Chef kommt.Trabzonlu; patronu da oralı.

wo ile zaman: jetzt, wo …

wo zaman ifadelerinden sonra da duyulur, özellikle konuşmada: in dem Moment, wo …, jetzt, wo …. “jetzt, wo” kalıbı yazıda da kullanılır. Ama bir güne ya da yıla gönderme yaparken yazıda ve resmî metinde edat + ilgi zamiri (an dem, in dem) daha uygundur. Gün, yıl, an gibi isimlerden sonra emin değilsen edat + zamir seç; o yazıda da konuşmada da doğrudur.

Zaman bildiren wo
  • Jetzt, wo du da bist, können wir anfangen.Sen geldiğine göre artık başlayabiliriz.
  • In dem Moment, wo ich das Haus verlassen habe, hat es angefangen zu regnen.Evden çıktığım anda yağmur başladı.
  • Der Tag, an dem ich die Prüfung habe, ist ein Freitag.Sınavımın olduğu gün cuma. (yazıda daha uygun)

was ile İlgi Cümlesi: alles, was ve nichts, was

der, die, das gibi ilgi zamirleri cinsiyeti olan bir isme gönderme yapar. Önünde böyle bir isim yoksa, yani belirsiz bir şeye ya da bütün bir cümleye gönderme yapıyorsan ilgi zamiri was olur. was’ın üç kullanımı var.

alles, nichts, vieles: belgisiz kelimelerden sonra

alles (her şey), nichts (hiçbir şey), vieles (birçok şey), manches (bazı şeyler), einiges (bazı şeyler) ve işaret zamiri das’tan sonra ilgi zamiri was gelir. Bu kelimelerin ayrıntısını belgisiz zamirler dersinde bulabilirsin. etwas’tan sonra hem was hem das duyulur; ikisi de kullanılır.

Belgisiz kelimelerden sonra was
  • Das ist alles, was ich im Moment weiß.Şu an bütün bildiğim bu.
  • Es gibt nichts, was mir hier nicht gefällt.Burada hoşuma gitmeyen hiçbir şey yok.
  • Vieles, was er erzählt, stimmt nicht.Anlattıklarının çoğu doğru değil.
  • Das, was du gesagt hast, war nicht fair.Söylediğin şey adil değildi.

das Beste, was: sıfattan isimden sonra

Superlativ’den yapılmış nötr isimlerden (das Beste, das Schönste) ve das Einzige, das Erste, das Letzte gibi kelimelerden sonra ilgi zamiri çoğunlukla was olur. Bu isimler bir eşyayı değil genel bir şeyi anlatır. Sıfatlardan nasıl isim yapıldığını sıfattan isim dersinde görebilirsin.

Sıfattan isimden sonra was
  • Das war das Schönste, was ich in Hamburg erlebt habe.Hamburg’da yaşadığım en güzel şey buydu.
  • Das Einzige, was ich jetzt brauche, ist Ruhe.Şu an ihtiyacım olan tek şey huzur.
  • Das Erste, was ich morgens mache, ist Kaffee kochen.Sabahları ilk yaptığım şey kahve yapmak.

Bütün cümleye gönderme: …, was mich freut

was bir kelimeye değil, önündeki bütün ana cümleye de gönderme yapabilir. Türkçede bunu çoğu zaman “… ki bu da …” ya da “buna da …” diye söyleriz. Bu durumda was’ın yerine der, die ya da das konamaz, çünkü gönderme yapılan şeyin cinsiyeti yoktur.

Bütün cümleye gönderme yapan was
  • Er hat mich angerufen, was ich nicht erwartet hatte.Beni aradı; bunu hiç beklemiyordum.
  • Die Miete ist wieder gestiegen, was viele Mieter ärgert.Kira yine arttı, bu da birçok kiracıyı kızdırıyor.
  • Lena spricht vier Sprachen, was ihr bei der Jobsuche hilft.Lena dört dil konuşuyor; bu da iş ararken işine yarıyor.

wo(r)- ile İlgi: worüber, woran, wofür

was ile bir edat yan yana geldiğinde standart Almancada “über was”, “an was” denmez; edat wo- ile birleşir: wo + für → wofür, wo + mit → womit. Edat sesli harfle başlıyorsa araya bir r girer: wo + r + über → worüber, wo + r + an → woran. Bu biçimler, was’ın kullanıldığı bütün durumlarda (alles, nichts, das, bütün cümle) edatlı fiille birlikte gelir. Aynı biçimleri soru kelimesi olarak da tanıyorsun; ayrıntısı da- ve wo- kelimeleri dersinde.

Edat → wo(r)- biçimi
Edatwo(r)- biçimiÖrnekTürkçesi
aufworaufalles, worauf ich mich freuesabırsızlıkla beklediğim her şey
anworannichts, woran ich mich erinnerehatırladığım hiçbir şey
überworüberdas, worüber wir gesprochen habenkonuştuğumuz şey
fürwofür…, wofür ich dir sehr dankbar bin… bunun için sana çok minnettarım
mitwomit…, womit niemand gerechnet hat… bunu kimse beklemiyordu
vonwovondas, wovon ich seit Jahren träumeyıllardır hayalini kurduğum şey

Tam cümle içinde: Sie hat mir beim Umzug geholfen, wofür ich ihr sehr dankbar bin. (Taşınırken bana yardım etti; bunun için ona çok minnettarım.) Das ist alles, worauf es jetzt ankommt. (Şu an önemli olan her şey bu.) Belli bir isme gönderme yapıyorsan wo(r)- değil edat + zamir kullan: das Thema, über das wir gesprochen haben. İsimden sonra wo(r)- biçimi de görülür, ama edat + zamir hem daha yaygın hem daha açıktır. Kişiler için wo(r)- hiç kullanılmaz.

Almanca ilgi cümlesinde in der, wo, was ve worüber karşılaştırması: die Stadt, in der ich wohne; alles, was ich weiß
İsimden sonra edat + zamir ya da wo; alles, nichts ve cümleden sonra was ve wo(r)-

Edatlı İlgi Cümleleri ile En Sık Yapılan Hatalar

Bu konudaki hataların çoğu üç yerden gelir: Türkçede edatın sıfat-fiilin içinde kaybolması, İngilizcede edatın sona bırakılabilmesi ve yer bildiren wo’nun her isme genellenmesi. Her kartta doğru biçimi ve hatanın nedenini görebilirsin.

Das ist der Bus, den ich auf warte.

Das ist der Bus, auf den ich warte.

İngilizcede “the bus I am waiting for” denir ve edat sonda kalır. Almancada edat ilgi zamirinden ayrılmaz, ikisi birlikte yan cümlenin başında durur.

Das ist der Bus, den ich warte.

Das ist der Bus, auf den ich warte.

Türkçede “beklediğim otobüs” derken edat ya da hal eki görünmez. Almancada warten fiili auf ister; edat düşerse cümle yanlış olur.

Das ist die Frau, mit die ich gesprochen habe.

Das ist die Frau, mit der ich gesprochen habe.

Zamirin cinsiyeti isimden geldiği için die yazılır, ama hâli edat belirler. mit her zaman Dativ ister ve dişilde Dativ biçimi der’dir; die Nominativ ya da Akkusativ biçimidir.

Das sind die Kollegen, mit den ich arbeite.

Das sind die Kollegen, mit denen ich arbeite.

Çoğul Dativ artikeli den olduğu için ilgi zamirini de den sanmak kolaydır. Çoğul Dativ’de ilgi zamiri denen’dir.

Das ist das Haus, im ich wohne.

Das ist das Haus, in dem ich wohne.

Ana cümlede in dem → im, an dem → am, zu dem → zum kaynaşır. İlgi cümlesinde dem bir zamirdir, artikel değildir; edatla kaynaşmaz. İstersen wo ich wohne da diyebilirsin.

Die Wohnung, in der wir nächsten Monat ziehen, ist größer.

Die Wohnung, in die wir nächsten Monat ziehen, ist größer.

Türkçede “oturduğumuz” ve “taşınacağımız” arasında hal farkı görünmez. Almancada ziehen bir harekettir (Wohin?), bu yüzden değişken edat in Akkusativ alır.

Das ist der Freund, womit ich in Urlaub fahre.

Das ist der Freund, mit dem ich in Urlaub fahre.

wo(r)- biçimleri yalnız şeyler ve fikirler için kullanılır, kişiler için asla. Kişiye gönderme yapıyorsan edat + ilgi zamiri gelir.

Das ist alles, das ich weiß.

Das ist alles, was ich weiß.

alles bir isim değildir, cinsiyeti yoktur. alles, nichts, vieles ve bütün cümleden sonra ilgi zamiri was olur.

İlgi Cümlesi ile Dolaylı Soru Farkı: was, wo, worüber

was, wo ve worüber üç farklı yapıda karşına çıkar: düz soru, dolaylı soru cümleleri ve ilgi cümlesi. Bir dördüncü yapı da bunlara çok benzer: da- kelimeleri (darüber, daran). Aşağıdaki tablo dördünü yan yana gösteriyor.

Aynı edat, farklı yapılar
YapıÖrnekTürkçesiNasıl tanınır?
SoruWorüber sprecht ihr?Ne hakkında konuşuyorsunuz?Fiil ikinci sırada, sonda soru işareti
Dolaylı soruIch weiß nicht, worüber ihr sprecht.Ne hakkında konuştuğunuzu bilmiyorum.wissen, fragen gibi fiilin nesnesi; önünde isim yok
İlgi cümlesi (isimle)Das ist das Thema, über das wir sprechen.Konuştuğumuz konu bu.Önünde bir isim var; edat + ilgi zamiri
İlgi cümlesi (alles, nichts)Das ist alles, worüber wir gesprochen haben.Konuştuğumuz her şey bu.Önünde alles, nichts, das ya da bir cümle var
da-kelimesiWir sprechen oft darüber.Bunun hakkında sık sık konuşuruz.Yan cümle değil; bilinen bir şeye gönderme

Ayırt etmek için şuna bak: worüber, was ya da wo’nun hemen önünde bir isim ya da alles, nichts, das gibi bir kelime varsa ilgi cümlesidir; önünde wissen, fragen, verstehen gibi bir fiil varsa dolaylı sorudur. Aynı ayrım was ve wo için de geçerlidir: Ich verstehe nicht, was du meinst. (Ne demek istediğini anlamıyorum.) dolaylı soru, Das ist alles, was ich meine. (Demek istediğim bu kadar.) ilgi cümlesidir. Weißt du, wo Can wohnt? (Can’ın nerede oturduğunu biliyor musun?) dolaylı soru, die Stadt, wo Can wohnt (Can’ın oturduğu şehir) ilgi cümlesidir. da- kelimeleriyle wo- kelimelerinin birlikte nasıl çalıştığını da- ve wo- kelimeleri konusunda bulacaksın.

Derinleşmek İsteyenlere

Edat + dessen / deren: mit deren Hilfe

İlgi zamiri Genitiv’de (dessen, deren) bir ismin önüne geçtiğinde edat yine en başa gelir: Das ist die Kollegin, mit deren Hilfe ich die Wohnung gefunden habe. (Yardımıyla daireyi bulduğum meslektaş bu.) Der Mann, in dessen Firma ich arbeite, kommt aus Kassel. (Şirketinde çalıştığım adam Kasselli.) dessen ve deren Genitiv olduğu için bütün hâllerde aynı kalır; edatın hâli ise arkadaki ismi belirler (mit + Dativ: mit deren Hilfe, in + Dativ: in dessen Firma). Genitiv’li ilgi zamirlerinin bütün kuralları temel ilgi cümleleri dersinde.

Edatlı sıfatlarla ilgi cümlesi: zufrieden mit, stolz auf

Edat bazen fiilden değil sıfattan gelir: zufrieden mit (-den memnun), stolz auf (-le gurur duymak), interessiert an (-e ilgili). Kural aynıdır: Das ist eine Lösung, mit der alle zufrieden sind. (Herkesin memnun olduğu bir çözüm bu.) Das Projekt, an dem sie sehr interessiert ist, beginnt im Herbst. (Çok ilgilendiği proje sonbaharda başlıyor.) Bu sıfatların listesini edatlı sıfatlar dersinde bulabilirsin.

İlgi cümlesi ana cümlenin sonuna kayabilir

İlgi cümlesi normalde ismin hemen arkasında durur. Ama ana cümlede isimden sonra yalnız bir fiil parçası (Partizip, mastar, ayrılan önek) kalıyorsa ilgi cümlesi bu parçanın arkasına geçebilir; böylece fiil parçası cümlenin sonunda kaybolmaz: Ich habe gestern den Film gesehen, über den alle sprechen. (Herkesin konuştuğu filmi dün izledim.) Ich habe den Film, über den alle sprechen, gestern gesehen. de doğrudur, ama uzun ilgi cümlelerinde ilk biçim daha kolay okunur.

wer ve was ile başlayan cümleler: Wer zu spät kommt, …

was ve wer bazen önünde hiçbir kelime olmadan cümleyi başlatır. Bu durumda “… olan kişi” ya da “… olan şey” anlamı verir: Wer zu spät kommt, muss draußen warten. (Geç kalan dışarıda beklemek zorunda.) Was ich gestern gesagt habe, war nicht so gemeint. (Dün söylediğimi öyle kastetmemiştim.)

Konuşmada duyacağın biçimler: über was, mit was

Günlük konuşmada alles, über was wir gesprochen haben ya da etwas, mit was niemand gerechnet hat gibi biçimler duyarsın. Yazıda, resmî e-postada ve sınavda wo(r)- biçimini kullan: alles, worüber wir gesprochen haben. Aynı şekilde kişi ve eşya için wo (der Mann, wo …) yalnız bazı yöresel konuşmalarda geçer; standart Almancada yanlıştır.

Edatlı İlgi Cümleleri Alıştırmaları

Birinci alıştırmada edat + ilgi zamirini seçeceksin, ikincide edat verilmiş, yalnız ilgi zamirini yazacaksın. Üçüncüde was, wo ve wo(r)- biçimlerini çalışacaksın. Her soruda önce fiilin edatını, sonra edatın istediği hâli düşün.

Çoktan seçmeli

Alıştırma 1: Doğru edat ve zamiri seç

İsmin cinsiyetine ve fiilin istediği edata bak, doğru seçeneği işaretle.

  1. 1

    Wo ist der Zug, ___ wir seit einer Stunde warten?

  2. 2

    Die Kollegin, ___ ich jeden Tag zusammenarbeite, kommt aus Izmir.

  3. 3

    Das sind die Nachbarn, ___ wir im Sommer oft grillen.

  4. 4

    Das ist das Problem, ___ wir morgen sprechen müssen.

  5. 5

    Die Wohnung, ___ wir nächsten Monat ziehen, hat einen Balkon.

  6. 6

    Das Hotel, ___ wir im Urlaub gewohnt haben, war sehr ruhig.

  7. 7

    Der Arzt, ___ ich gestern war, hat mir Tabletten gegeben.

Cevap anahtarı
  1. auf den — warten auf + Akkusativ; der Zug eril → auf den.
  2. mit der — mit her zaman Dativ ister; die Kollegin dişil → mit der.
  3. mit denen — Çoğul Dativ’de ilgi zamiri denen olur.
  4. über das — sprechen über + Akkusativ; das Problem nötr → über das.
  5. in die — ziehen bir harekettir (Wohin?); in + Akkusativ, die Wohnung dişil → in die.
  6. in dem — wohnen bir konumdur (Wo?) → Dativ. İlgi cümlesinde in dem kaynaşıp im olmaz.
  7. bei dem — bei jemandem sein: birinin yanında bulunmak (Dativ). zu dem hareket ister (zu dem ich gegangen bin); beim ilgi cümlesinde kullanılmaz.
Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 2: İlgi zamirini yaz

Edat verilmiş. Boşluğa yalnız ilgi zamirini yaz (den, dem, der, das, die ya da denen).

  1. 1

    Das ist die Prüfung, vor ich große Angst habe.

  2. 2

    Der Film, über alle sprechen, läuft jetzt im Kino.

  3. 3

    Das sind die Freunde, mit ich in den Urlaub fahre.

  4. 4

    Das Seminar, an ich letzte Woche teilgenommen habe, war sehr nützlich.

  5. 5

    Die Stelle, um ich mich beworben habe, ist in München.

  6. 6

    Mein Kollege, auf ich mich immer verlassen kann, hat gekündigt.

Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 3: was, wo ya da wo(r)-

Boşluğa tek kelime yaz: was, wo ya da parantezdeki edattan yapılan wo(r)- biçimi.

  1. 1

    Das ist alles, ich über das Thema weiß.

  2. 2

    Er hat die Prüfung bestanden, seine Eltern sehr gefreut hat.

  3. 3

    Ich fahre am Wochenende nach Hamburg, meine Schwester wohnt.

  4. 4

    Nichts, er sagt, ist wahr.

  5. 5

    Das ist alles, ich mich erinnern kann. (sich erinnern an)

  6. 6

    Sie hat mir beim Umzug geholfen, ich ihr sehr dankbar bin. (dankbar sein für)

  7. 7

    Mein Bruder kommt morgen zu Besuch, ich mich sehr freue. (sich freuen auf)

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

B1 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

Edatlı İlgi Cümleleri Konu Özeti

  • Edatlı ilgi cümlesinde edat ilgi zamirinin hemen önüne gelir ve ondan ayrılmaz: der Bus, auf den ich warte.
  • İlgi zamirinin cinsiyeti ve sayısı isimden, hâli edattan gelir: auf + Akk. → auf den, mit + Dat. → mit dem.
  • Çoğul Dativ’de ilgi zamiri denen’dir: die Kollegen, mit denen ich arbeite.
  • İlgi cümlesinde edat ile zamir kaynaşmaz: in dem (im değil), an dem (am değil).
  • Değişken edatlarda konum Dativ (in der wir wohnen), yön Akkusativ (in die wir ziehen) alır.
  • Yer bildiren isimden ve artikelsiz şehir, ülke adlarından sonra wo gelir; woher ve wohin yön bildirir. Kişi ve eşya için wo kullanılmaz.
  • alles, nichts, vieles, das, das Beste ve bütün cümleden sonra was; edatla birlikte wo(r)- biçimi gelir: worüber, woran, wofür.

Edatlı İlgi Cümleleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca edatlı ilgi cümlesi nedir?

Yan cümledeki fiilin ya da sıfatın bir edat istediği ilgi cümlesidir. Edat, ilgi zamirinin önüne geçer: Das ist die Frau, mit der ich gesprochen habe. (Konuştuğum kadın bu.)

Edatlı ilgi cümlesinde zamirin hâlini ne belirler?

Edat belirler. auf, über, für gibi Akkusativ isteyen edatlardan sonra den, die, das, die; mit, bei, von gibi Dativ edatlarından sonra dem, der, dem, denen gelir. Cinsiyet ve sayı ise ilgi kurulan isimden gelir.

Edat cümlenin sonunda kalabilir mi?

Hayır. İngilizcedeki “the man I talked to” yapısı Almancada yoktur. Edat her zaman ilgi zamirinin önündedir: der Mann, mit dem ich gesprochen habe.

mit dem mi, mit denen mi?

Tekilde eril ve nötr isimlerde mit dem, dişil isimlerde mit der, çoğulda mit denen kullanılır. Çoğulda artikel den olsa da ilgi zamiri denen’dir.

İlgi cümlesinde wo ne zaman kullanılır?

Yer bildiren bir isimden sonra in dem, in der yerine: die Stadt, wo ich wohne. Artikelsiz şehir ve ülke adlarından sonra wo kullanılır: in Köln, wo …. Kişi ve eşya için kullanılmaz.

alles, was mı, alles, das mı?

alles, was. alles, nichts, vieles, das ve das Beste gibi kelimelerden sonra ilgi zamiri was olur: Das ist alles, was ich weiß. etwas’tan sonra was da das da duyulur.

worüber, woran gibi kelimeler ilgi cümlesinde ne zaman gelir?

was kullanılan bir durumda fiil edat istiyorsa: alles, worüber wir gesprochen haben; …, wofür ich dir danke. Belli bir isme gönderme yapıyorsan edat + zamir daha doğaldır: das Thema, über das wir gesprochen haben.

in dem yerine im diyebilir miyim?

İlgi cümlesinde hayır. im, am, zum gibi kaynaşmış biçimler edat + artikel içindir; ilgi cümlesindeki dem bir zamirdir: das Haus, in dem ich wohne.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

Almanca Portalı

Bu ders Goethe, telc ve ÖSD sınav kapsamlarına ve Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi'ne (CEFR) uygun şekilde hazırlanmıştır. Bir hata görürsen bize yaz.