Logo
Almanca Portalı
B1
B1Gramer · Bağlaçlar ve Yan Cümleler

Almanca je … desto / umso Konu Anlatımı: Ne Kadar … O Kadar, Fiilin Yeri, Örnekler ve Alıştırmalar

Almanca PortalıGüncellendi: 24 dk okuma
Kısa cevap

je … desto (ya da je … umso), Almancada “ne kadar …, o kadar …” anlamına gelen ikili bağlaçtır; Türkçedeki “-dıkça” yapısına da karşılık gelir. je’nin ardından Komparativ gelir ve bu kısımda çekimli fiil sona gider. desto ya da umso’dan sonra da Komparativ gelir, fiil hemen ardından durur: Je mehr du übst, desto besser sprichst du.

Je + Komparativ … fiil, desto / umso + Komparativ + fiil + özne …

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1Almanca je … desto Nedir? Ne Kadar … O Kadar Anlamı
  2. 2je … desto Cümlesi Nasıl Kurulur?
    1. 2.1Je + Komparativ: yan cümle, fiil sonda
    2. 2.2Desto / umso + Komparativ: fiil hemen ardından
    3. 2.3Ana cümle önde: Du sprichst umso besser, je …
  3. 3je … desto ile Komparativ: Sıfat, Zarf ve İsim
    1. 3.1Yüklem ya da zarf: Komparativ ek almaz
    2. 3.2İsimden önce: Komparativ sıfat çekim eki alır
    3. 3.3mehr ve weniger: isimle bile ek almaz
  4. 4je … desto Ne Zaman Kullanılır?
  5. 5je … desto Cümlesinde Modal, Perfekt ve Ayrılabilen Fiil
    1. 5.1Modal fiil: je’de modal en sonda
    2. 5.2Perfekt ve Präteritum: geçmişte je … desto
    3. 5.3Ayrılabilen fiil: je’de bitişik, desto’da ayrı
  6. 6Kısaltılmış Kalıplar: Je früher, desto besser
  7. 7je … desto ile En Sık Yapılan Hatalar
  8. 8je … desto, umso, je nachdem ve immer + Komparativ Farkı
  9. 9Derinleşmek İsteyenlere
  10. 10je … desto Alıştırmaları
  11. 11je … desto Konu Özeti
  12. 12je … desto Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca je … desto Nedir? Ne Kadar … O Kadar Anlamı

je … desto, iki şeyin birlikte değiştiğini anlatır: biri arttıkça (ya da azaldıkça) öbürü de artar ya da azalır. Türkçede bunu iki yolla söyleriz: “Ne kadar çok çalışırsan o kadar iyi olursun.” ya da kısaca “Çalıştıkça iyileşirsin.” Almancada iki yolun da karşılığı aynı kalıptır: Je mehr du arbeitest, desto besser wirst du. Burada je “ne kadar”, desto “o kadar” görevini görür. desto yerine aynı anlamda umso da kullanılabilir.

Bu yapı iki cümleden oluşur. je ile başlayan kısım bir yan cümledir (Nebensatz); bu yüzden çekimli fiil en sona gider. desto ya da umso ile başlayan kısım ise ana cümledir (Hauptsatz); desto ve ardından gelen Komparativ birinci yeri doldurur, fiil hemen arkasından gelir. Bu yüzden je … desto, sowohl … als auch ya da weder … noch gibi ikili bağlaçlar arasında sayılır, ama onlardan farklı olarak iki parçası iki ayrı cümleye dağılır.

Türkçe ve Almanca: aynı anlam, farklı yapı
TürkçeAlmanca
Ne kadar çok okursan o kadar çok kelime bilirsin.Je mehr du liest, desto mehr Wörter kennst du.
Yaşlandıkça sakinleşiyor.Je älter er wird, desto ruhiger wird er.
Ev büyüdükçe kira da artar.Je größer die Wohnung ist, umso höher ist die Miete.

je … desto Cümlesi Nasıl Kurulur?

Bir je … desto cümlesi kurarken üç şeye dikkat edersin: je’den ve desto’dan hemen sonra Komparativ gelir; je’li kısımda çekimli fiil en sondadır; desto’lu kısımda çekimli fiil Komparativ’in hemen ardından gelir ve özne fiilden sonraya geçer. İki kısmın arasına her zaman virgül konur. Aşağıdaki tablo üç parçayı yan yana gösteriyor.

je … desto / umso: parçalar ve fiilin yeri
KısımKomparativ öbeğiÇekimli fiilÖrnek
je’li yan cümleJe mehren sondaJe mehr du lernst,
desto’lu ana cümledesto besserhemen ardından (2. yer)desto besser sprichst du.
umso’lu ana cümleumso besserhemen ardından (2. yer)umso besser sprichst du.

desto ile umso aynı anlamdadır ve aynı dizilişle kullanılır.

  1. Je + Komparativ: Je mehr, Je früher, Je älter
  2. Özne ve öteki öğeler: Je mehr du jeden Tag …
  3. Çekimli fiil en sonda, ardından virgül: Je mehr du jeden Tag übst,
  4. desto / umso + Komparativ: desto sicherer
  5. Çekimli fiil, sonra özne: desto sicherer wirst du.
Almanca je … desto cümlesinde fiilin yeri: je’li kısımda fiil sonda, desto ve umso’lu kısımda fiil ikinci yerde
je’li kısımda fiil sonda, desto’lu kısımda Komparativ’in hemen ardında

Je + Komparativ: yan cümle, fiil sonda

je bir yan cümle bağlacıdır; weil, dass ya da wenn gibi çekimli fiili cümlenin sonuna gönderir. Ama onlardan bir farkı var: je’den hemen sonra özne değil, Komparativ gelir. Önce “ne kadar?” sorusunun cevabı (mehr, länger, öfter), sonra özne, en sonda fiil. Yan cümlede fiilin neden sona gittiğini ayrıntılı olarak yan cümle dersi anlatıyor.

je’li kısım: fiil en sonda
  • Je länger ich in Deutschland wohne, …Almanya’da ne kadar uzun yaşarsam …
  • Je öfter Mehmet mit den Kollegen Deutsch spricht, …Mehmet iş arkadaşlarıyla ne kadar sık Almanca konuşursa …
  • Je wärmer es draußen ist, …Dışarısı ne kadar sıcak olursa …
  • Je weniger du schläfst, …Ne kadar az uyursan …

Desto / umso + Komparativ: fiil hemen ardından

desto’lu kısım ana cümledir. Almanca ana cümlede fiil ikinci sırada durur; burada birinci yeri “desto + Komparativ” öbeği doldurur. Bu yüzden çekimli fiil hemen ardından gelir ve özne fiilin arkasına geçer, tıpkı Heute gehe ich ins Kino. cümlesindeki gibi. Fiilden sonra cümle normal sırasıyla devam eder.

desto / umso’lu kısım: fiil ikinci yerde
  • Je länger ich in Deutschland wohne, desto besser verstehe ich die Leute.Almanya’da ne kadar uzun yaşarsam insanları o kadar iyi anlıyorum.
  • Je öfter Mehmet mit den Kollegen Deutsch spricht, umso sicherer wird er.Mehmet iş arkadaşlarıyla ne kadar sık Almanca konuşursa kendine o kadar güveniyor.
  • Je wärmer es draußen ist, desto voller ist das Freibad.Dışarısı ne kadar sıcak olursa açık havuz o kadar kalabalık olur.
  • Je weniger du schläfst, desto müder bist du am Morgen.Ne kadar az uyursan sabah o kadar yorgun olursun.

Ana cümle önde: Du sprichst umso besser, je …

Kalıbın olağan sırası je’li kısımla başlar. Ama ana cümleyi öne alıp je’li kısmı sona da koyabilirsin. O zaman ana cümle normal sırayla kurulur (özne, fiil …) ve umso ya da desto Komparativ ile birlikte cümlenin ortasına geçer. je’li kısım değişmez: yine bir yan cümledir, fiili sondadır ve başına virgül gelir.

Ana cümle önde, je’li kısım sonda
  • Du sprichst umso besser, je mehr du übst.Ne kadar çok pratik yaparsan o kadar iyi konuşursun.
  • Die Arbeit wird umso leichter, je mehr Erfahrung man hat.İnsanın tecrübesi arttıkça iş kolaylaşır.
  • Die Fahrkarte ist desto billiger, je früher du sie kaufst.Bileti ne kadar erken alırsan o kadar ucuz olur.

je … desto ile Komparativ: Sıfat, Zarf ve İsim

Kalıbın iki tarafında da Komparativ olduğu için Komparativ’i iyi bilmek gerekir. Çoğu sıfat sonuna -er alır (schnell → schneller); tek heceli bazı sıfatlarda sesli harf Umlaut alır (alt → älter); birkaç sık kelimenin biçimi düzensizdir. Bu biçimlerin bütün kurallarını Komparativ ve Superlativ dersinde bulabilirsin. Aşağıda je … desto ile en çok işine yarayacak biçimler var.

je … desto ile sık kullanılan Komparativ biçimleri
Sıfat / zarfKomparativÖrnek
viel (çok)mehrje mehr du übst
wenig (az)wenigerdesto weniger Zeit
gut (iyi)besserdesto besser
gern (seve seve)lieberdesto lieber
oft (sık)öfterje öfter
hoch (yüksek)höherdesto höher
teuer (pahalı)teurerdesto teurer
alt, lang, warmälter, länger, wärmerje älter, je länger
früh, spät, schnellfrüher, später, schnellerje früher, desto schneller

hoch → höher ve teuer → teurer biçimlerinde bir harf düşer. alt, lang, warm Umlaut alır.

je … desto kalıbında Komparativ: viel → mehr, gut → besser, früh → früher, oft → öfter
je ve desto’dan sonra hep Komparativ: mehr, besser, früher, öfter

Yüklem ya da zarf: Komparativ ek almaz

Komparativ bir isimden önce gelmiyorsa, yani “nasıl?” sorusuna cevap veriyorsa (zarf) ya da sein, werden gibi bir fiille öznenin durumunu anlatıyorsa (yüklem), çekim eki almaz. je … desto cümlelerinin çoğu bu türdendir: desto schneller, desto müder, desto teurer. Sonda gördüğün -er, Komparativ’in kendi ekidir; başka ek eklenmez.

Ek almayan Komparativ
  • Je später es wird, desto müder werden die Kinder.Saat ilerledikçe çocuklar yoruluyor.
  • Je mehr du übst, desto schneller tippst du.Ne kadar çok pratik yaparsan klavyede o kadar hızlı yazarsın.
  • Je zentraler die Wohnung liegt, desto teurer ist sie.Ev ne kadar merkezî bir yerdeyse o kadar pahalıdır.

İsimden önce: Komparativ sıfat çekim eki alır

Komparativ bir ismi niteliyorsa, Komparativ’in -er’inin arkasına bir de sıfat çekim eki gelir: höher → höhere Miete. Bu kalıpta Komparativ ile isim birlikte desto’nun hemen ardında bir öbek oluşturur ve isim genellikle artikelsizdir (çoğul ya da sayılamayan isim). Eki bu yüzden artikelsiz sıfat çekimi kurallarına göre alır: dişil ve çoğul isimlerde Nominativ ve Akkusativ’de -e.

Ek alan Komparativ
  • Je größer die Wohnung ist, desto höhere Miete zahlt man.Ev ne kadar büyükse o kadar yüksek kira ödenir.
  • Je besser dein Deutsch ist, desto bessere Chancen hast du auf dem Arbeitsmarkt.Almancan ne kadar iyiyse iş piyasasında şansın o kadar yüksek olur.
  • Je älter die Kinder sind, desto längere Texte lesen sie.Çocuklar büyüdükçe daha uzun metinler okuyorlar.

mehr ve weniger: isimle bile ek almaz

mehr (daha çok) ve weniger (daha az) istisnadır: isimden önce gelseler bile standart Almancada çekim eki almazlar. “mehre Zeit” ya da “wenigere Bücher” gibi biçimler kullanma. Bir şey daha var: isim, mehr ya da weniger’in hemen arkasında durur, ikisi birlikte je’nin ardındaki birinci yere geçer; özne bu öbekten sonra gelir. Yani Je mehr Bücher du liest doğru, “Je du mehr Bücher liest” yanlıştır.

mehr / weniger + isim
  • Je mehr Zeit ich habe, desto mehr Bücher lese ich.Ne kadar çok vaktim olursa o kadar çok kitap okurum.
  • Je mehr Hausaufgaben die Kinder haben, desto weniger Freizeit bleibt ihnen.Çocukların ödevi arttıkça boş vakitleri azalıyor.
  • Je weniger Zucker du isst, desto besser schläfst du.Ne kadar az şeker yersen o kadar iyi uyursun.

je … desto Ne Zaman Kullanılır?

je … desto’yu iki şey arasında bir orantı gördüğünde kullanırsın: biri değiştikçe öbürü de değişiyorsa. Bu orantı aynı yönde olabilir (daha çok → daha iyi) ya da ters yönde (daha çok → daha az). Günlük konuşmada tavsiye verirken, bir durumu açıklarken, fiyatlar ve zaman hakkında konuşurken sık karşına çıkar.

Resimli je … desto örnekleri: kitap okumak, koşmak, trafik sıkışıklığı ve para biriktirmek
Biri değiştikçe öbürü de değişir: je … desto

1Birlikte artan iki şey: mehr, besser, länger

En sık kullanım budur: bir şey arttıkça öbürü de artar. İki tarafta da “daha çok, daha iyi, daha uzun” gibi Komparativ’ler durur.

  • Je mehr du liest, desto mehr Wörter kennst du.Ne kadar çok okursan o kadar çok kelime bilirsin.
  • Je öfter Can läuft, desto fitter wird er.Can ne kadar sık koşarsa o kadar formda oluyor.
  • Je länger wir uns kennen, desto besser verstehen wir uns.Birbirimizi tanıdıkça daha iyi anlaşıyoruz.

2Ters yönde değişen iki şey: weniger, schlechter

Bir şey artarken öbürü azalıyorsa taraflardan birine weniger, schlechter, kürzer gibi “azalma” bildiren bir Komparativ gelir.

  • Je mehr Kaffee ich trinke, desto schlechter schlafe ich.Ne kadar çok kahve içersem o kadar kötü uyuyorum.
  • Je später wir losfahren, desto weniger Zeit haben wir in Hamburg.Ne kadar geç yola çıkarsak Hamburg’da o kadar az vaktimiz olur.
  • Je weniger Lena arbeitet, desto weniger verdient sie.Lena ne kadar az çalışırsa o kadar az kazanıyor.

3Tavsiye ve uyarı: Je früher du …, desto …

Birine bir şeyi erken, sık ya da dikkatli yapmasını öğütlerken je … desto ile sebebi de söylemiş olursun.

  • Je früher du den Antrag stellst, desto schneller bekommst du eine Antwort.Başvuruyu ne kadar erken yaparsan o kadar çabuk cevap alırsın.
  • Je genauer du das Formular ausfüllst, desto weniger Rückfragen gibt es.Formu ne kadar dikkatli doldurursan o kadar az ek soru gelir.

4Fiyat, kira ve para: desto teurer, desto billiger

Ev ararken, alışverişte ya da bilet alırken fiyatın neye göre değiştiğini anlatmak için bu kalıp çok işe yarar.

  • Je näher die Wohnung am Zentrum liegt, desto teurer ist sie.Ev merkeze ne kadar yakınsa o kadar pahalıdır.
  • Je früher du das Ticket buchst, umso billiger ist es.Bileti ne kadar erken ayırtırsan o kadar ucuz olur.
  • Je mehr Lukas verdient, desto mehr gibt er aus.Lukas ne kadar çok kazanırsa o kadar çok harcıyor.

5Geçmişte gözlem: Je länger wir warteten, …

Geçmişte yaşanmış bir orantıyı anlatırken iki kısım da geçmiş zamanda kurulur; yazıda çoğunlukla Präteritum, konuşmada çoğu fiilde Perfekt kullanılır.

  • Je länger wir auf den Bus warteten, desto nervöser wurden wir.Otobüsü bekledikçe sinirlerimiz geriliyordu.
  • Je mehr ich in Berlin gesehen habe, desto besser hat mir die Stadt gefallen.Berlin’de daha çok yer gördükçe şehri daha çok sevdim.

6Kısa cevap: Je früher, desto besser

Konuşmada bir soruya fiilsiz, kısaltılmış bir cevap verirken kullanılır. Ayrıntısı aşağıdaki kısaltılmış kalıplar bölümünde.

  • Wann soll ich kommen? — Je früher, desto besser.Ne zaman geleyim? — Ne kadar erken o kadar iyi.
  • Wie viele Leute dürfen kommen? — Je mehr, desto lustiger.Kaç kişi gelebilir? — Ne kadar çok o kadar eğlenceli.

je … desto Cümlesinde Modal, Perfekt ve Ayrılabilen Fiil

Cümlede tek bir fiil yoksa fiil öbeğinin hangi parçasının nereye gittiğini bilmen gerekir. Kural aynıdır: je’li kısımda çekimli fiil en sona gider; desto’lu kısımda çekimli fiil ikinci yerde durur, öteki fiil parçaları (mastar, Partizip II, ayrılan ön ek) cümlenin sonuna gider.

können, müssen, wollen gibi modal fiiller çekimli fiildir. je’li kısımda modal fiil cümlenin en sonuna, mastarın arkasına gider: … üben kannst. desto’lu kısımda ise modal fiil Komparativ’in hemen ardından gelir, mastar en sonda kalır: desto schneller kannst du … sprechen.

Modal fiilli je … desto
  • Je mehr du jeden Tag üben kannst, desto schneller kannst du frei sprechen.Her gün ne kadar çok pratik yapabilirsen o kadar çabuk rahat konuşabilirsin.
  • Je früher wir aufstehen müssen, desto früher gehen wir ins Bett.Ne kadar erken kalkmamız gerekirse o kadar erken yatıyoruz.
  • Je besser du Deutsch sprichst, desto leichter kannst du eine Arbeit finden.Ne kadar iyi Almanca konuşursan o kadar kolay iş bulabilirsin.

Perfekt ve Präteritum: geçmişte je … desto

Perfekt’te çekimli fiil haben ya da sein’dır. je’li kısımda haben/sein en sona, Partizip II’nin arkasına gider: … gelebt habe. desto’lu kısımda haben/sein ikinci yerde, Partizip II en sondadır. Präteritum’da tek fiil olduğu için yapı Präsens gibidir. Düzensiz Präteritum biçimlerini Präteritum dersi sayfasında bulabilirsin.

Geçmiş zamanda je … desto
  • Je länger Elif in München gelebt hat, desto besser hat sie den Dialekt verstanden.Elif Münih’te yaşadıkça lehçeyi daha iyi anladı.
  • Je mehr wir gelaufen sind, desto müder sind wir geworden.Yürüdükçe yorulduk.
  • Je dunkler es wurde, desto kälter wurde es.Hava karardıkça soğudu.

Ayrılabilen fiil: je’de bitişik, desto’da ayrı

Ayrılabilen fiiller yan cümlede ayrılmaz; fiil ön ekiyle birlikte tek kelime olarak sona gider: Je früher du aufstehst. Ana cümlede ise fiil ikinci yere geçer, ön ek cümlenin sonunda kalır: desto früher kommst du an. Yani aynı fiil bir cümlede iki farklı biçimde görünebilir.

Ayrılabilen fiilli je … desto
  • Je früher du losfährst, desto früher kommst du an.Ne kadar erken yola çıkarsan o kadar erken varırsın.
  • Je mehr Sport du machst, desto schneller nimmst du ab.Ne kadar çok spor yaparsan o kadar çabuk kilo verirsin.
  • Je genauer du zuhörst, desto mehr verstehst du.Ne kadar dikkatli dinlersen o kadar çok anlarsın.
je … desto ile modal fiil, Perfekt ve ayrılabilen fiil: kannst, hat, kommst … an
Çekimli fiil je’de sonda, desto’da ikinci yerde; öteki parçalar sonda

Kısaltılmış Kalıplar: Je früher, desto besser

Konuşmada je … desto çoğu zaman fiilsiz, kısaltılmış biçimde de kullanılır. Bağlamdan neyin kastedildiği anlaşılıyorsa yalnız iki Komparativ söylenir: Je früher, desto besser. Bu kalıplar özellikle bir soruya kısa cevap verirken doğaldır. İki tarafın arasına yine virgül konur.

Kısa kalıplar
  • Je früher, desto besser.Ne kadar erken o kadar iyi.
  • Je schneller, desto besser.Ne kadar çabuk o kadar iyi.
  • Je mehr, desto besser.Ne kadar çok o kadar iyi.
  • Je eher, desto besser.Ne kadar erken o kadar iyi.

İkinci bir kısa kalıpta fiil (çoğunlukla sein) düşer ama isimler kalır: Je größer die Stadt, desto höher die Mieten. (Şehir ne kadar büyükse kiralar o kadar yüksek.) Bu biçim başlıklarda, kısa yorumlarda ve konuşmada görülür; tam cümlesi Je größer die Stadt ist, desto höher sind die Mieten. olur. Bir e-postada ya da sınav metninde tam cümleyi kurmak her zaman doğrudur.

Kısa kalıp bir konuşmada
  • Wann soll ich morgen bei dir sein?Yarın ne zaman sende olayım?
  • Je früher, desto besser. Wir haben viel vor.Ne kadar erken o kadar iyi. Çok işimiz var.
  • Gut, dann komme ich um acht.Tamam, o zaman sekizde gelirim.

je … desto ile En Sık Yapılan Hatalar

je … desto hatalarının çoğu fiilin yerinden ve Komparativ’den gelir. Türkçede iki kısımda da fiil sondadır ve “ne kadar çok” derken sıfat düz kalır; Almancada ise iki kısım farklı dizilir ve iki tarafta da Komparativ gerekir.

Je mehr du lernst, desto besser du sprichst.

Je mehr du lernst, desto besser sprichst du.

Türkçede iki kısımda da fiil sonda olduğu için desto’lu kısım da yan cümle gibi kurulur. Oysa desto’lu kısım ana cümledir: “desto besser” birinci yerdedir ve fiil hemen ardından, özne fiilden sonra gelir.

Je mehr lernst du, desto besser sprichst du.

Je mehr du lernst, desto besser sprichst du.

İki kısım aynı sırayla kurulunca je’li kısım da ana cümleye benzer. Ama je bir yan cümle bağlacıdır; bu kısımda çekimli fiil en sona gider.

Je viel du übst, desto gut wirst du.

Je mehr du übst, desto besser wirst du.

Türkçede “ne kadar çok …, o kadar iyi …” derken sıfatın düz hâlini kullanırız. Almancada je ve desto’dan sonra her zaman Komparativ gelir: viel → mehr, gut → besser.

Je du mehr Bücher liest, desto mehr Wörter kennst du.

Je mehr Bücher du liest, desto mehr Wörter kennst du.

Türkçede “ne kadar çok kitap okursan” derken özne (sen) “ne kadar”ın hemen ardından gelebilir. Almancada ise je’den sonra önce “ne kadar?” sorusunun cevabı gelir ve mehr ile isim ayrılmaz bir öbektir: mehr Bücher birlikte je’nin hemen ardında durur, özne ondan sonra gelir.

Je schneller du fährst, desto mehr gefährlich ist es.

Je schneller du fährst, desto gefährlicher ist es.

Türkçede “daha tehlikeli” iki kelimeyle kurulur; İngilizcede de “more dangerous” denir. Almancada Komparativ sıfatın sonuna -er eklenerek yapılır: gefährlich → gefährlicher. Uzun sıfatlarda da kural aynıdır.

Je größer die Wohnung ist, desto höher Miete zahlt man.

Je größer die Wohnung ist, desto höhere Miete zahlt man.

Türkçede sıfat isimden önce gelince ek almaz (“yüksek kira”). Almancada Komparativ bir ismi niteliyorsa sıfat çekim eki de alır: höher → höhere Miete. Yalnız mehr ve weniger ek almaz.

Je mehr du arbeitest, so mehr Geld verdienst du.

Je mehr du arbeitest, desto mehr Geld verdienst du.

Türkçedeki “o kadar”ı kelime kelime “so” ya da “dann” ile çevirmek akla gelir. Kalıbın ikinci parçası her zaman desto ya da umso’dur.

Je früher du kommst desto mehr Zeit haben wir.

Je früher du kommst, desto mehr Zeit haben wir.

Türkçede “gelirsen o kadar …” arasına virgül koymak zorunlu değildir. Almancada je’li kısım bir yan cümle olduğu için ana cümleden virgülle ayrılır.

je … desto, umso, je nachdem ve immer + Komparativ Farkı

je … desto’ya benzeyen ya da onunla karıştırılan üç yapı daha var. umso desto ile aynı işi görür. je nachdem “duruma göre” demektir ve bir orantı değil, bir seçim anlatır. immer + Komparativ ise tek bir şeyin zamanla “gittikçe” değiştiğini anlatır; ikinci bir cümleye ihtiyaç duymaz. Aşağıdaki tablo dördünü yan yana gösteriyor.

je … desto ve komşu yapılar
YapıAnlamFiilin yeriÖrnek
je … destone kadar …, o kadar …je’de sonda, desto’da 2. yerdeJe mehr du übst, desto besser wirst du.
je … umsone kadar …, o kadar … (desto ile aynı)je’de sonda, umso’da 2. yerdeJe mehr du übst, umso besser wirst du.
je nachdem, ob / wie …… -e göre, duruma göreyan cümlede sondaJe nachdem, wie das Wetter ist, fahren wir ans Meer oder bleiben zu Hause.
immer + Komparativgittikçe, gidereknormal ana cümleDie Mieten werden immer teurer.

je nachdem bir dolaylı soru ile kullanılır (ob, wie, wann, wo …) ve arkasındaki cümlede fiil yine sondadır. Ama ardından desto gelmez ve Komparativ zorunlu değildir: Je nachdem, wann du Zeit hast, treffen wir uns am Samstag oder am Sonntag. (Ne zaman vaktin olduğuna göre cumartesi ya da pazar buluşuruz.) Kısa cevap olarak tek başına da kullanılır: Kommst du mit? — Je nachdem. (Geliyor musun? — Duruma göre.)

immer + Komparativ ile je … desto arasındaki fark, cümle sayısındadır. Es wird immer kälter. (Hava gittikçe soğuyor.) yalnız tek bir değişimi anlatır. Değişimin sebebini de söylemek istersen je … desto’ya geçersin: Je später es wird, desto kälter wird es. (Saat ilerledikçe hava soğuyor.) Komparativ’in bu kullanımlarını Komparativ ve Superlativ dersinde, koşul bildiren wenn’i de wenn bağlacı dersinde bulabilirsin. Bütün bağlaç türlerinin haritası Almanca bağlaçlar sayfasında.

Derinleşmek İsteyenlere

Tek başına je: je Person, je zehn Euro

je yalnız desto ile değil, tek başına da kullanılır ve o zaman bambaşka bir anlam taşır: “her biri, başına”. Die Karten kosten je zehn Euro. (Biletlerin her biri on euro.) Der Eintritt kostet fünf Euro je Person. (Giriş kişi başı beş euro.) Bir de “hiç, şimdiye kadar” anlamı vardır: Das ist das beste Essen, das ich je gegessen habe. (Bu şimdiye kadar yediğim en iyi yemek.) Bu kullanımlarda je’den sonra Komparativ gelmez.

Umso besser! ve Desto besser!

umso ve desto, je’siz, tek başına bir cevap olarak da kullanılabilir. Bu durumda “o zaman daha da iyi” anlamı taşır ve sebep bir önceki cümlede söylenmiştir: Der Zug hat keine Verspätung. — Umso besser! (Trenin rötarı yok. — Daha da iyi!) Desto besser! de aynı anlamdadır.

Je eher, desto besser: bald’ın Komparativ’i

“Yakında, erken” anlamındaki bald’ın Komparativ’i “balder” değil, eher’dir (bald – eher – am ehesten). Bu yüzden Je eher, desto besser. kalıbı “ne kadar erken o kadar iyi” demektir ve Je früher, desto besser. ile aynı anlamdadır. Tam cümlede de kullanılır: Je eher du dich anmeldest, desto sicherer bekommst du einen Platz im Kurs. (Ne kadar erken kaydolursan kursta yer bulman o kadar kesinleşir.)

Eski kalıp: je länger, je lieber

Eskiden je … desto yerine ikinci kısımda da je kullanılırdı. Bu yapı bugün yalnız birkaç kalıplaşmış ifadede yaşar: Je länger, je lieber. (Ne kadar uzun o kadar iyi; zaman geçtikçe daha çok sevilir.) Kendi cümlelerini kurarken ikinci kısımda her zaman desto ya da umso kullan.

umso mehr, als …: özellikle … olduğu için

umso’nun yazı dilinde sık görülen bir kullanımı daha var: umso mehr, als … ya da umso wichtiger, als …. Burada als bir sebep bildirir: Die Nachricht freut mich umso mehr, als ich nicht mehr damit gerechnet hatte. (Artık beklemediğim için bu haber beni daha da çok sevindirdi.)

je … desto Alıştırmaları

Birinci alıştırmada doğru Komparativ ve bağlacı seçeceksin. İkincide fiili doğru biçimde yazacaksın; fiilin hangi kısımda olduğuna dikkat et. Üçüncüde bütün cümleyi ve komşu yapıları ayırt edeceksin.

Çoktan seçmeli

Alıştırma 1: Komparativ ve bağlaç

Boşluğa uyan seçeneği işaretle.

  1. 1

    Je ___ du übst, desto sicherer wirst du.

  2. 2

    Je früher wir losfahren, ___ weniger Stau gibt es.

  3. 3

    Je älter mein Opa wird, desto ___ wird er.

  4. 4

    Je größer die Wohnung ist, desto ___ Miete zahlt man.

  5. 5

    Je ___ Zeit ich habe, desto mehr lese ich.

  6. 6

    Je länger der Film dauert, desto ___ werden die Kinder.

Cevap anahtarı
  1. mehr — je’den sonra Komparativ gelir: viel → mehr.
  2. desto — Kalıbın ikinci parçası desto ya da umso’dur; dann ve so kullanılmaz.
  3. ruhiger — desto’dan sonra Komparativ gelir; yüklem olduğu için ek almaz.
  4. höhere — Komparativ ismi (die Miete) nitelediği için çekim eki alır: höhere Miete.
  5. mehr — viel’in Komparativ’i mehr’dir ve isimden önce de ek almaz.
  6. müder — Yüklem olan Komparativ ek almaz: müder werden.
Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 2: Fiili ya da Komparativ’i yaz

Parantezdeki kelimeyi doğru biçimde tek kelimeyle yaz. Fiilin je’li kısımda mı, desto’lu kısımda mı olduğuna dikkat et.

  1. 1

    Je mehr du , desto besser verstehst du die Leute. (zuhören)

  2. 2

    Je mehr Sport Elif macht, desto fitter sie. (werden)

  3. 3

    Je öfter ich mit Anna Deutsch , desto sicherer werde ich. (sprechen)

  4. 4

    Je später der Bus kommt, desto später wir zu Hause an. (ankommen)

  5. 5

    Je mehr Geld Lukas verdient, desto mehr er aus. (ausgeben)

  6. 6

    Je du ins Bett gehst, desto müder bist du am Morgen. (spät)

  7. 7

    Je das Wetter ist, desto mehr Leute gehen in den Park. (schön)

Çoktan seçmeliPremium

Alıştırma 3: Doğru cümle ve komşu yapılar

Doğru seçeneği işaretle.

  1. 1

    Hangi cümle doğru?

  2. 2

    ___, desto mehr Wörter kennst du.

  3. 3

    “Ne kadar erken o kadar iyi.” cümlesinin Almancası hangisi?

  4. 4

    Die Arbeit wird ___ leichter, je mehr Erfahrung man hat.

  5. 5

    ___, wie das Wetter morgen ist, gehen wir wandern oder ins Museum.

  6. 6

    In unserer Stadt werden die Mieten ___ teurer. (gittikçe)

  7. 7

    Je länger wir ___, desto nervöser wurden wir. (warten, Präteritum)

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

B1 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

je … desto Konu Özeti

  • je … desto ve je … umso “ne kadar …, o kadar …” demektir; desto ile umso aynı anlamdadır.
  • je ve desto/umso’dan sonra her zaman Komparativ gelir: mehr, besser, früher, öfter.
  • je’li kısım yan cümledir: çekimli fiil en sonda. desto’lu kısım ana cümledir: fiil Komparativ’in hemen ardında, özne fiilden sonra.
  • Komparativ yüklem ya da zarfsa ek almaz (desto müder); ismi niteliyorsa çekim eki alır (desto höhere Miete). mehr ve weniger isimden önce de ek almaz.
  • Modal fiil, Perfekt ve ayrılabilen fiilde çekimli fiil je’de sona, desto’da ikinci yere gider; öteki parçalar sonda kalır.
  • Konuşmada kısa kalıplar sık kullanılır: Je früher, desto besser. İki kısım her zaman virgülle ayrılır.
  • je nachdem “duruma göre”, immer + Komparativ “gittikçe” demektir; bunlar je … desto ile karıştırılmamalı.

je … desto Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca je desto ne demek?

“Ne kadar …, o kadar …” demektir. İki şeyin birlikte değiştiğini anlatır: Je mehr du übst, desto besser wirst du. (Ne kadar çok pratik yaparsan o kadar iyi olursun.) Türkçedeki “-dıkça” yapısıyla da çevrilebilir.

je desto cümlesinde fiil nereye gelir?

je’li kısım yan cümledir, çekimli fiil en sona gider. desto’lu kısım ana cümledir; desto ve Komparativ birinci yeri doldurur, çekimli fiil hemen ardından, özne de fiilden sonra gelir: Je mehr du lernst, desto besser sprichst du.

desto ile umso arasında fark var mı?

Anlam ve diziliş bakımından fark yoktur; ikisi de je ile kullanılır ve aynı yere gelir. Ana cümle öne alındığında da kullanılır: Du sprichst umso besser, je mehr du übst.

je desto ile hangi sıfat biçimi kullanılır?

İki tarafta da Komparativ kullanılır: je mehr, desto besser. Sıfatın düz hâli (viel, gut) ya da Superlativ (am meisten) bu kalıba girmez.

Je früher desto besser ne demek?

“Ne kadar erken o kadar iyi.” demektir. Fiilsiz, kısaltılmış bir kalıptır ve konuşmada bir soruya kısa cevap verirken kullanılır. Aynı anlamda Je eher, desto besser. de denir.

je desto cümlesinde virgül gerekir mi?

Evet. je’li kısım bir yan cümle olduğu için ana cümleden her zaman virgülle ayrılır; kısa kalıpta da virgül konur: Je früher, desto besser. Almancadaki öteki virgül kuralları için noktalama dersine bakabilirsin.

je desto ile geçmiş zaman kurulabilir mi?

Evet. İki kısım da geçmiş zamanda kurulur: Je länger wir warteten, desto nervöser wurden wir. Perfekt’te je’li kısımda haben/sein sona gider: Je länger sie dort gelebt hat, desto besser hat sie die Stadt kennengelernt.

je nachdem ne demek, je desto ile aynı mı?

Hayır. je nachdem “… -e göre, duruma göre” demektir ve bir seçim anlatır: Je nachdem, wie das Wetter ist, gehen wir schwimmen oder ins Kino. Ardından desto gelmez, Komparativ de zorunlu değildir.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

Almanca Portalı

Bu ders Goethe, telc ve ÖSD sınav kapsamlarına ve Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi'ne (CEFR) uygun şekilde hazırlanmıştır. Bir hata görürsen bize yaz.