Logo
Almanca Portalı
B1
B1Gramer · Bağlaçlar ve Yan Cümleler

Almanca İkili Bağlaçlar Konu Anlatımı: sowohl … als auch, weder … noch, entweder … oder, Örnekler ve Alıştırmalar

Almanca PortalıGüncellendi: 26 dk okuma
Kısa cevap

İkili bağlaçlar (zweiteilige Konjunktionen), iki parçadan oluşan ve iki kelimeyi, öbeği ya da cümleyi birbirine bağlayan bağlaçlardır. Türkçedeki “hem … hem de”, “ne … ne de”, “ya … ya da” yapılarına karşılık gelirler: sowohl … als auch, weder … noch, entweder … oder, nicht nur … sondern auch, zwar … aber. Örnek: Ich trinke weder Kaffee noch Tee. (Ne kahve ne de çay içerim.)

1. parça + birinci öğe … 2. parça + ikinci öğe

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1Almanca İkili Bağlaçlar Nedir?
  2. 2İkili Bağlaçlar Nasıl Kullanılır? Altı Bağlaç Tek Tek
    1. 2.1Nicht nur … sondern auch: sadece değil, … de
    2. 2.2Sowohl … als auch: hem … hem de
    3. 2.3Weder … noch: ne … ne de
    4. 2.4Entweder … oder: ya … ya da
    5. 2.5Zwar … aber: gerçi … ama
    6. 2.6Einerseits … andererseits: bir yandan, öte yandan
  3. 3İkili Bağlaçlar Ne Zaman Kullanılır?
  4. 4İkili Bağlaçlarda Kelime Sırası: Fiil Nereye Gelir?
    1. 4.1Aber, oder, sondern: sıfır pozisyonu
    2. 4.2Zwar, entweder, weder, einerseits: cümle başında
    3. 4.3Noch, andererseits: ikinci cümlenin başında
  5. 5İkili Bağlaçlarda Virgül Kuralları
  6. 6İkili Bağlaçlar ile En Sık Yapılan Hatalar
  7. 7İkili Bağlaçlar ile und, oder, aber ve obwohl Farkı
  8. 8Derinleşmek İsteyenlere
  9. 9İkili Bağlaçlar Alıştırmaları
  10. 10İkili Bağlaçlar Konu Özeti
  11. 11İkili Bağlaçlar Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca İkili Bağlaçlar Nedir?

İkili bağlaç, iki ayrı kelimeden kurulan ama birlikte tek bir anlam taşıyan bağlaçtır. Birinci parça birinci öğenin önüne, ikinci parça ikinci öğenin önüne gelir: sowohl Tee als auch Kaffee (hem çay hem de kahve). Bağlanan öğeler iki isim, iki sıfat, iki zarf öbeği ya da iki tam cümle olabilir. Tek parçalı bağlaçlar (und, oder, aber) da aynı öğeleri bağlar; ikili bağlaç ise ilişkiyi daha açık ve vurgulu söyler. Tee und Kaffee yalnız iki şeyi yan yana koyar, sowohl Tee als auch Kaffee ikisinin de geçerli olduğunun altını çizer.

Türkçe konuşan biri için bu yapıların mantığı tanıdıktır, çünkü Türkçede de ikili bağlaçlar var: “hem … hem de”, “ne … ne de”, “ya … ya da”, “sadece … değil, … de”, “gerçi … ama”, “bir yandan … öte yandan”. Almancada zorlanılan yer anlam değil, biçimdir. Bazı parçalardan sonra çekimli fiil hemen gelir (Zwar ist er krank …), bazılarından sonra gelmez (…, aber er kommt.). Bazı çiftler virgül ister, bazıları istemez. Bu derste altı çifti tek tek, sonra kelime sırasını ve virgülü ayrı bölümlerde göreceksin.

Altı ikili bağlaç ve Türkçe karşılıkları
AlmancaTürkçeNe anlatır?
nicht nur … sondern auchsadece … değil, … debirinci öğeye ikincisini ekler, ikincisini vurgular
sowohl … als auchhem … hem deiki öğe de geçerli
weder … nochne … ne deiki öğe de geçerli değil
entweder … oderya … ya daiki seçenekten yalnız biri
zwar … abergerçi … amabir şeyi kabul eder, karşısına başka bir şey koyar
einerseits … andererseitsbir yandan … öte yandanbir konunun iki yanını tartar

İkili Bağlaçlar Nasıl Kullanılır? Altı Bağlaç Tek Tek

Her çiftin kendi anlamı ve kendi küçük kuralları var, ama ortak bir mantıkları da var: iki parça, birbirine denk iki öğenin önüne gelir. Aşağıdaki tablo her çiftin önce iki kelimeyi, sonra iki tam cümleyi nasıl bağladığını gösteriyor; altındaki başlıklarda her biri ayrı ayrı anlatılıyor.

İkili bağlaçlar: kelime ve cümle bağlarken
Bağlaçİki kelime ya da öbekFiil ya da tam cümle bağlarken
nicht nur … sondern auchnicht nur Tee, sondern auch KaffeeSie arbeitet nicht nur, sondern sie studiert auch.
sowohl … als auchsowohl Tee als auch KaffeeEr hat sowohl gekocht als auch abgewaschen.
weder … nochweder Tee noch KaffeeEr ruft weder an, noch schreibt er.
entweder … oderentweder Tee oder KaffeeEntweder kommst du mit, oder du bleibst hier.
zwar … aberzwar klein, aber gemütlichDas Zimmer ist zwar klein, aber es ist hell.
einerseits … andererseitseinerseits praktisch, andererseits teuerEinerseits verdiene ich gut, andererseits habe ich wenig Freizeit.

Kalın yazılanlar bağlacın iki parçası. Virgülün nerede zorunlu olduğu aşağıda “Virgül Kuralları” bölümünde.

Almanca ikili bağlaçlar ve Türkçe karşılıkları: sowohl als auch, weder noch, entweder oder, nicht nur sondern auch
Dört temel çift: hem … hem de, ne … ne de, ya … ya da, sadece … değil … de
  • İki parça denk öğelerin önüne gelir: isimle isim, sıfatla sıfat, fiille fiil bağlanır. Ich trinke sowohl Tee als auch Kaffee. cümlesinde iki parça da bir ismin önünde duruyor.
  • Ortak öğe tekrarlanmaz: iki cümlenin öznesi ve fiili aynıysa ikinci kısımda yazılmaz. Ich trinke weder Kaffee noch (trinke ich) Tee.
  • Anlam her iki parçayla birlikte kurulur: parçalardan birini atınca ya anlam değişir ya da cümle bozulur. weder’in eşi her zaman noch, entweder’in eşi oder’dir.

Nicht nur … sondern auch: sadece değil, … de

Bu çift, birinci öğenin tek başına doğru ama eksik olduğunu, ikinci öğenin de eklendiğini söyler; vurgu çoğunlukla ikinci öğededir. nicht nur, vurgulanan öğenin hemen önüne gelir; sondern’den önce her zaman virgül konur. İkinci kısım yalnız bir kelime ya da öbekse sondern auch bitişik durur. İkinci kısım tam bir cümleyse sondern’den sonra özne, sonra çekimli fiil gelir ve auch genellikle fiilin arkasında durur: …, sondern sie gibt auch Kurse. Türkçeye çoğu zaman “sadece … değil, … de” ya da “… ile kalmadı, … de” diye çevrilir.

nicht nur … sondern auch ile örnekler
  • Lena spricht nicht nur Englisch, sondern auch Spanisch.Lena sadece İngilizce değil, İspanyolca da konuşuyor.
  • Die Wohnung ist nicht nur groß, sondern auch günstig.Daire sadece büyük değil, uygun fiyatlı da.
  • Mehmet arbeitet nicht nur unter der Woche, sondern auch am Wochenende.Mehmet sadece hafta içi değil, hafta sonu da çalışıyor.
  • Anna hat nicht nur die Prüfung bestanden, sondern sie hat auch eine gute Note bekommen.Anna sınavı geçmekle kalmadı, iyi bir not da aldı.

Sowohl … als auch: hem … hem de

sowohl … als auch iki öğenin ikisinin de geçerli olduğunu söyler. Aynı bilgiyi und ile de verebilirsin, ama sowohl … als auch iki öğeye eşit ağırlık verir; kurallarda, duyurularda ve iş yazışmalarında da karşına çıkar. Parçalar arasına virgül konmaz. sowohl birinci öğenin, als auch ikinci öğenin hemen önüne gelir. İki özneyi bağladığında fiil genellikle çoğul çekilir.

sowohl … als auch ile örnekler
  • Ich trinke sowohl Tee als auch Kaffee.Hem çay hem de kahve içerim.
  • Der Kurs ist sowohl für Anfänger als auch für Fortgeschrittene geeignet.Kurs hem yeni başlayanlara hem de ileri seviyedekilere uygun.
  • Can hat sowohl eingekauft als auch gekocht.Can hem alışveriş yaptı hem de yemek pişirdi.
  • Sowohl meine Mutter als auch mein Vater kommen aus Izmir.Hem annem hem de babam İzmirli.

Weder … noch: ne … ne de

weder … noch, sowohl … als auch’un olumsuz karşılığıdır: iki öğenin ikisi de geçerli değildir. Çift kendi başına olumsuz olduğu için cümleye ayrıca nicht ya da kein eklenmez. Türkçede de “Ne çay ne de kahve içerim.” cümlesinde fiil olumlu kalır; Almancada da durum aynıdır. İki kelime ya da öbek bağlanırken virgül konmaz. İki tam cümle bağlanırken noch ikinci cümlenin başına geçer, çekimli fiil hemen arkasından gelir; araya virgül koymak isteğe bağlıdır.

weder … noch ile örnekler
  • Ich habe weder Zeit noch Lust.Ne vaktim var ne de isteğim.
  • Das Hotel war weder sauber noch ruhig.Otel ne temizdi ne de sessiz.
  • Elif hat weder angerufen noch eine Nachricht geschrieben.Elif ne aradı ne de mesaj yazdı.
  • Lukas isst weder Fleisch, noch trinkt er Milch.Lukas ne et yiyor ne de süt içiyor.

Entweder … oder: ya … ya da

entweder … oder iki seçenek sunar ve bunlardan yalnız birinin olacağını söyler; üçüncü bir yol yoktur. Bu yüzden karar, öneri ve uyarı cümlelerinde kullanılır. oder sıradan bir bağlaçtır, cümlede yer kaplamaz. entweder cümlenin başına geldiğinde iki sıra da doğrudur: fiil hemen arkasından gelebilir (Entweder kommst du mit, …) ya da entweder’den sonra normal sıra kullanılabilir (Entweder du kommst mit, …). Birinci parçalar arasında, cümle başında iki sıraya da izin veren tek bağlaç entweder’dir.

entweder … oder ile örnekler
  • Wir fahren entweder mit dem Zug oder mit dem Auto.Ya trenle ya da arabayla gideceğiz.
  • Du kannst entweder bar oder mit Karte bezahlen.Ya nakit ya da kartla ödeyebilirsin.
  • Entweder lernst du jetzt, oder du bleibst heute zu Hause.Ya şimdi ders çalışırsın ya da bugün evde kalırsın.
  • Entweder du rufst den Vermieter an, oder ich mache das.Ya ev sahibini sen ararsın ya da ben ararım.

Zwar … aber: gerçi … ama

zwar … aber ile önce bir şeyi kabul edersin, sonra onun karşısına başka bir bilgi koyarsın. Türkçede “gerçi … ama” ya da “… olmasına … ama” diye karşılanır. zwar çoğunlukla çekimli fiilden hemen sonra durur (Er ist zwar krank, …); cümlenin başına da geçebilir, o zaman fiil hemen arkasından gelir (Zwar ist er krank, …). aber’den önce her zaman virgül konur. aber yerine doch ya da biraz daha resmî jedoch da kullanılabilir.

zwar … aber ile örnekler
  • Die Wohnung ist zwar klein, aber sie ist sehr hell.Daire gerçi küçük ama çok aydınlık.
  • Ich habe zwar wenig Zeit, aber ich helfe dir gern.Pek vaktim yok gerçi ama sana seve seve yardım ederim.
  • Zwar ist der Job gut bezahlt, aber die Arbeitszeiten sind lang.İşin maaşı gerçi iyi ama çalışma saatleri uzun.
  • Der Test war zwar schwer, doch Can hat ihn bestanden.Sınav gerçi zordu ama Can geçti.

Einerseits … andererseits: bir yandan, öte yandan

einerseits … andererseits bir konunun iki yanını, çoğu zaman artısını ve eksisini yan yana koyar. Karar vermeye çalışırken ya da bir şeyi değerlendirirken kullanılır. İki parça da zarftır: cümlenin başında durduklarında çekimli fiil hemen arkalarından gelir. einerseits cümlenin içinde, fiilden sonra da durabilir (Ich möchte einerseits …). andererseits’ten önce virgül konur. andererseits tek başına da “öte yandan” anlamında kullanılır.

einerseits … andererseits ile örnekler
  • Einerseits ist die Stadt teuer, andererseits gibt es hier viele Jobs.Bir yandan şehir pahalı, öte yandan burada çok iş var.
  • Ich möchte einerseits in Deutschland studieren, andererseits würde ich meine Familie vermissen.Bir yandan Almanya’da okumak istiyorum, öte yandan ailemi özlerim.
  • Einerseits ist das Auto praktisch, andererseits kostet es viel Geld.Bir yandan araba pratik, öte yandan çok paraya mal oluyor.

İkili Bağlaçlar Ne Zaman Kullanılır?

Hangi çifti seçeceğin, iki bilgi arasında nasıl bir ilişki kurmak istediğine bağlıdır: eklemek mi, ikisini de reddetmek mi, seçtirmek mi, yoksa bir şeyi kabul edip karşı çıkmak mı? Aşağıdaki kartlar bu işlevleri günlük hayattan örneklerle özetliyor.

Almanca ikili bağlaçlar resimli örnek cümleler: nicht nur kalt sondern auch nass, weder Schokolade noch Kuchen, entweder Fahrrad oder Bus, zwar schön aber teuer
Dört çift, dört durum: eklemek, reddetmek, seçmek, karşı çıkmak

1Bir bilgiye ikincisini eklemek: nicht nur … sondern auch

Birinci bilginin bilindiğini ya da beklendiğini, ikincisinin ise ayrıca dikkat çektiğini söylerken kullanılır. İş ilanlarında, övgüde ve şikâyette işine yarar.

  • Für diese Stelle brauchen Sie nicht nur Erfahrung, sondern auch gute Deutschkenntnisse.Bu iş için sadece tecrübe değil, iyi Almanca bilgisi de gerekiyor.
  • Der Arzt war nicht nur freundlich, sondern auch sehr geduldig.Doktor sadece güler yüzlü değil, çok da sabırlıydı.

2İki şeyin de geçerli olduğunu söylemek: sowohl … als auch

Bir kural, bir şart ya da bir durum iki öğe için de geçerliyse, ikisine eşit ağırlık verilir. Resmî yazılarda ve duyurularda da karşına çıkar.

  • Bitte bringen Sie sowohl Ihren Pass als auch Ihre Meldebescheinigung mit.Lütfen hem pasaportunuzu hem de adres kayıt belgenizi getirin.
  • Das Angebot gilt sowohl online als auch im Geschäft.Kampanya hem internette hem de mağazada geçerli.

3İki seçeneği de reddetmek: weder … noch

İki şeyin ikisinin de olmadığını ya da yapılmadığını tek cümlede söylemek için kullanılır.

  • Ich kann weder am Montag noch am Dienstag kommen.Ne pazartesi ne de salı gelebilirim.
  • In dem Dorf gibt es weder einen Supermarkt noch eine Apotheke.Köyde ne süpermarket var ne de eczane.

4Seçenek sunmak: entweder … oder

Karşındakine iki yol sunarken ya da bir planı anlatırken kullanılır; iki seçenekten biri gerçekleşecektir.

  • Wir treffen uns entweder im Café oder bei mir.Ya kafede ya da bende buluşuruz.
  • Den Termin können Sie entweder telefonisch oder online vereinbaren.Randevuyu ya telefonla ya da internetten alabilirsiniz.

5Uyarı ve sonuç: entweder … oder

İkinci kısım, birinci yapılmazsa ne olacağını söyler. Bu kullanımda iki tam cümle bağlanır.

  • Entweder du fährst jetzt los, oder du verpasst den Zug.Ya şimdi yola çıkarsın ya da treni kaçırırsın.
  • Entweder buchen wir heute, oder die Tickets sind weg.Ya bugün rezervasyon yaparız ya da biletler tükenir.

6Kabul edip karşı çıkmak: zwar … aber

Karşı tarafın haklı olduğu bir noktayı kabul edip asıl söylemek istediğini ikinci kısımda verirsin. Vurgu aber’den sonraki bilgidedir.

  • Das Restaurant ist zwar teuer, aber das Essen ist ausgezeichnet.Restoran gerçi pahalı ama yemekler mükemmel.
  • Ich verstehe zwar viel, aber ich spreche noch nicht fließend.Gerçi çok şey anlıyorum ama henüz akıcı konuşamıyorum.

7Artıları ve eksileri tartmak: einerseits … andererseits

Bir karar öncesinde iki tarafı eşit biçimde sunarsın; hangisinin ağır bastığını çoğu zaman sonraki cümle söyler.

  • Einerseits ist die neue Stelle interessant, andererseits ist der Weg sehr weit.Bir yandan yeni iş ilginç, öte yandan yol çok uzun.
  • Einerseits spart man mit dem Fahrrad Geld, andererseits wird man bei Regen nass.Bir yandan bisikletle para biriktirirsin, öte yandan yağmurda ıslanırsın.

İkili Bağlaçlarda Kelime Sırası: Fiil Nereye Gelir?

Almanca ana cümlede çekimli fiil ikinci sıradadır; bunu cümle yapısı dersinden biliyorsun. İkili bağlaçların parçaları bu sayımda iki farklı şekilde davranır: bir kısmı sayılmaz ve cümlenin dışında, “sıfır pozisyonunda” durur; bir kısmı ise birinci öğe yerini doldurur ve fiili hemen arkasına çeker. Aşağıdaki üç başlık bu iki grubu ve ikinci parçaların durumunu gösteriyor.

Almanca ikili bağlaçlarda fiilin yeri: aber, oder, sondern sıfır pozisyonu; zwar, entweder, einerseits, noch, andererseits sonrası devrik cümle
0. yerdeki bağlaç sayılmaz; 1. yerdeki parçadan sonra fiil hemen gelir

Aber, oder, sondern: sıfır pozisyonu

aber, oder ve sondern gerçek bağlaçtır; iki cümleyi birleştirir ama kendileri cümlenin bir öğesi sayılmaz. Bu yüzden onlardan sonra cümle her zamanki gibi kurulur: önce özne (ya da başka bir öğe), sonra çekimli fiil. Özne birinci kısımdakiyle aynıysa ikinci kısımda atlanabilir: Sie spricht nicht nur Deutsch, sondern unterrichtet es auch. Özne yazılacaksa fiilden önce gelir; sondern unterrichtet sie gibi bir sıra yanlıştır. zwar ile kurulan cümlede aber, sıfır pozisyonunda kalmak yerine cümlenin içine, fiilin arkasına da geçebilir; anlam değişmez.

Sıfır pozisyonundaki parçalar
  • Er ist zwar müde, aber er arbeitet weiter.Gerçi yorgun ama çalışmaya devam ediyor.
  • Entweder kommst du mit, oder ich gehe allein.Ya sen de gelirsin ya da ben tek başıma giderim.
  • Sie spricht nicht nur Deutsch, sondern sie unterrichtet es auch.Sadece Almanca konuşmakla kalmıyor, onu öğretiyor da.
  • Die Wohnung ist zwar klein, sie ist aber hell.Daire gerçi küçük ama aydınlık. (aber cümlenin içinde)

Zwar, entweder, weder, einerseits: cümle başında

Birinci parçalar cümlenin en başına geçebilir. zwar, weder ve einerseits başa geçtiğinde birinci öğe yerini doldurur; çekimli fiil hemen arkasından, özne fiilden sonra gelir. entweder için iki sıra da doğrudur. Dikkat: parça bir öğenin içindeyse sayım değişmez. Weder Anna noch Lukas tek bir özne öbeğidir; fiil yine onun arkasında, ikinci sırada durur: Weder Anna noch Lukas hat heute Zeit.

Birinci parça cümle başında
  • Zwar ist die Miete hoch, aber die Lage ist super.Kira gerçi yüksek ama konum harika.
  • Einerseits hat sie wenig Zeit, andererseits möchte sie den Kurs machen.Bir yandan pek vakti yok, öte yandan kursa katılmak istiyor.
  • Weder hat er angerufen, noch hat er geschrieben.Ne aradı ne de yazdı.
  • Entweder nehmen wir den Bus, oder wir gehen zu Fuß.Ya otobüse bineriz ya da yürürüz. (Entweder wir nehmen den Bus, … biçimi de doğrudur.)

Noch, andererseits: ikinci cümlenin başında

İkinci parçalardan noch ve andererseits, aber ya da oder gibi sıfır pozisyonunda durmaz. İkinci cümlenin başına geldiklerinde birinci öğe yerini doldururlar ve çekimli fiil hemen arkalarından gelir. Bu nokta kolayca karıştırılır: oder wir gehen doğrudur, ama andererseits wir gehen yanlıştır; doğrusu andererseits gehen wir.

İkinci parçadan sonra devrik sıra
  • Ich gehe weder ins Kino, noch sehe ich fern.Ne sinemaya giderim ne de televizyon izlerim.
  • Er hat weder gefrühstückt, noch hat er Kaffee getrunken.Ne kahvaltı etti ne de kahve içti.
  • Einerseits ist der Kurs teuer, andererseits lernt man dort sehr viel.Bir yandan kurs pahalı, öte yandan orada insan çok şey öğreniyor.
  • Das Zimmer ist klein, andererseits ist es sehr billig.Oda küçük; öte yandan çok ucuz.

İkili Bağlaçlarda Virgül Kuralları

Virgülün mantığı basittir: zıtlık bildiren aber ve sondern’den önce virgül her zaman konur; und gibi ekleyen ya da seçtiren çiftlerde (sowohl … als auch, weder … noch, entweder … oder) kelimeler arasında virgül konmaz. Bu çiftler iki tam cümleyi bağladığında virgül isteğe bağlıdır; cümle uzunsa okumayı kolaylaştırır.

İkili bağlaçlarda virgül
BağlaçKelime ve öbek bağlarkenİki tam cümle bağlarken
nicht nur … sondern auchvirgül şart: nicht nur Tee, sondern auch Kaffeevirgül şart
sowohl … als auchvirgül yok: sowohl Tee als auch Kaffeevirgül yok (bu çift çoğunlukla öbek bağlar)
weder … nochvirgül yok: weder Tee noch Kaffeeisteğe bağlı
entweder … odervirgül yok: entweder Tee oder Kaffeeisteğe bağlı
zwar … abervirgül şart: zwar klein, aber hellvirgül şart
einerseits … andererseitsvirgül şart: einerseits praktisch, andererseits teuervirgül şart
Almanca ikili bağlaçlarda virgül kuralları: sowohl als auch virgülsüz, aber ve sondern önünde virgül şart, iki tam cümlede isteğe bağlı
Ekleyen çiftlerde virgül yok, zıtlık bildirenlerde şart

İsteğe bağlı virgülü bir örnekle görelim: Entweder rufst du heute an, oder du schreibst mir eine E-Mail. ve Entweder rufst du heute an oder du schreibst mir eine E-Mail. cümlelerinin ikisi de doğrudur. Kelimeler bağlanırken ise virgül hatadır: Ich trinke weder Kaffee noch Tee. Almancadaki genel virgül kurallarının tamamını noktalama ve virgül dersinde bulabilirsin.

İkili Bağlaçlar ile En Sık Yapılan Hatalar

Bu konudaki hataların çoğu üç yerden gelir: parçaları yanlış eşleştirmek, ikinci parçadan sonra fiilin yerini karıştırmak ve olumsuz çifte ayrıca olumsuzluk eklemek. Aşağıda her hatanın doğrusunu ve nedenini görebilirsin.

Er spricht nicht nur Englisch, aber auch Deutsch.

Er spricht nicht nur Englisch, sondern auch Deutsch.

İngilizcedeki “not only … but also” kalıbında but, Almancada çoğu zaman aber diye çevrildiği için ikinci parçaya aber konuyor. Almancada nicht nur’un eşi her zaman sondern auch’tur.

Ich habe weder keine Zeit noch kein Geld.

Ich habe weder Zeit noch Geld.

weder … noch zaten olumsuzdur. Türkçe “Ne vaktim var ne de param.” cümlesinde de ayrıca “yok” demeye gerek kalmaz. kein ya da nicht eklenirse cümle çift olumsuz olur.

Wir können weder heute oder morgen kommen.

Wir können weder heute noch morgen kommen.

weder ile entweder yazılış olarak birbirine çok benzediği için eşleri karışabiliyor. weder’in eşi noch, entweder’in eşi oder’dir.

Ich trinke sowohl Kaffee, als auch Tee.

Ich trinke sowohl Kaffee als auch Tee.

Türkçede “hem çay, hem de kahve” gibi virgüllü yazım da görüldüğü için virgül eklenebiliyor. Almancada sowohl … als auch ile bağlanan kelimeler arasına virgül konmaz.

Das Auto ist zwar schön, aber ist es teuer.

Das Auto ist zwar schön, aber es ist teuer.

aber, andererseits ya da trotzdem gibi bir zarf sanılıp ardından fiil getiriliyor. Oysa aber sıfır pozisyonundadır; ondan sonra normal sıra gelir: önce özne, sonra fiil.

Einerseits ist die Wohnung schön, andererseits sie ist teuer.

Einerseits ist die Wohnung schön, andererseits ist sie teuer.

andererseits, aber gibi bir bağlaç sanılıyor. Oysa andererseits zarftır ve birinci öğe yerini doldurur; çekimli fiil hemen arkasından gelir.

Zwar er ist krank, aber er kommt zur Arbeit.

Zwar ist er krank, aber er kommt zur Arbeit.

Türkçede “gerçi” cümlenin başında durur ve sırayı etkilemez. Almancada zwar başa geçince birinci öğe sayılır; fiil hemen arkasından gelir. İstersen Er ist zwar krank, … de diyebilirsin.

Er hat nicht nur ein Auto, sondern hat er auch ein Motorrad.

Er hat nicht nur ein Auto, sondern er hat auch ein Motorrad.

andererseits’teki devrik sıra sondern’e de taşınıyor. Oysa sondern sıfır pozisyonundadır; ardından normal sıra gelir. Ya tam cümle kurarsın (sondern er hat auch ein Motorrad) ya da yalnız ikinci öğeyi yazarsın (sondern auch ein Motorrad).

İkili Bağlaçlar ile und, oder, aber ve obwohl Farkı

İkili bağlaçların çoğunun tek parçalı bir karşılığı vardır. Aynı bilgiyi ikisiyle de verebilirsin; fark, ikili bağlacın ilişkiyi daha açık ve vurgulu söylemesidir. Aşağıdaki tabloda aynı cümlenin iki biçimini ve aradaki farkı görüyorsun. Son satır ayrıca dikkat ister: nicht …, sondern ile nicht nur …, sondern auch birbirine benzer ama anlamları zıttır.

Tek parçalı bağlaç ile ikili bağlaç yan yana
Tek parçalı ya da komşu yapıİkili bağlaçNe değişir?
Lena trinkt Tee und Kaffee.Lena trinkt sowohl Tee als auch Kaffee.İkisinin de geçerli olduğu vurgulanır.
Wir fahren morgen oder übermorgen.Wir fahren entweder morgen oder übermorgen.Yalnız birinin olacağı netleşir.
Ich trinke keinen Tee und keinen Kaffee.Ich trinke weder Tee noch Kaffee.İki olumsuzluk tek yapıda toplanır.
Die Wohnung ist klein, aber hell.Die Wohnung ist zwar klein, aber hell.zwar, karşı çıkılacak bilgiyi önceden haber verir.
Obwohl die Wohnung klein ist, ist sie hell.Die Wohnung ist zwar klein, aber sie ist hell.Anlam yakın; obwohl yan cümle kurar, fiil sona gider.
Er spricht nicht Englisch, sondern Deutsch.Er spricht nicht nur Englisch, sondern auch Deutsch.Soldaki düzeltir (İngilizce değil), sağdaki ekler (ikisi de).

und, oder, aber ve sondern’in tek başına kullanımını eşit bağlaçlar dersinde görebilirsin. zwar … aber ile obwohl arasındaki fark kelime sırasındadır: obwohl bir yan cümle bağlacıdır ve çekimli fiili cümlenin sonuna gönderir (bunu yan cümle dersinde ayrıntılı bulabilirsin). Aynı zıtlığı ana cümleyle kurmak istersen trotzdem de kullanılır: Die Wohnung ist klein. Trotzdem ist sie hell. Bu üçünün karşılaştırması obwohl ve trotzdem dersinde, daha ileri seviyedeki obgleich, auch wenn gibi yapılar ise zıtlık cümleleri dersinde.

Derinleşmek İsteyenlere

Özne iki parçalıysa fiil tekil mi, çoğul mu?

İkili bağlaç iki özneyi bağladığında fiilin çekimi bağlaca göre değişir. sowohl … als auch ile fiil genellikle çoğuldur: Sowohl Anna als auch Lukas arbeiten im Krankenhaus. entweder … oder ile iki tekil özne varsa fiil tekildir, çünkü yalnız biri işi yapacaktır: Entweder Anna oder Lukas holt die Kinder ab. weder … noch ile iki tekil öznede tekil de çoğul da doğru kabul edilir: Weder Anna noch Lukas hat (haben) heute Zeit. nicht nur … sondern auch ile fiil kendisine en yakın özneye uyar: Nicht nur die Kinder, sondern auch der Vater war müde.

sowohl … wie auch, teils … teils ve öteki çiftler

sowohl … als auch yerine sowohl … wie auch da kullanılır; anlam aynıdır: Das gilt sowohl für Kinder wie auch für Erwachsene. teils … teils “kısmen … kısmen” demektir: Das Wetter war teils sonnig, teils regnerisch. (Hava kimi zaman güneşli, kimi zaman yağmurluydu.) İki parçalı olup karşılaştırma kuran je … desto ise ayrı bir konudur: Je mehr du übst, desto besser sprichst du. Onu kendi dersinde bulabilirsin.

zwar … aber yerine doch, jedoch ve trotzdem

aber yerine doch ya da biraz daha resmî jedoch de gelebilir: Die Wohnung ist zwar klein, jedoch sehr hell. trotzdem ise zarftır; birinci öğe yerini doldurur ve çekimli fiili hemen arkasına çeker: Er ist zwar krank, trotzdem arbeitet er weiter. (Gerçi hasta, yine de çalışmaya devam ediyor.) Yani trotzdem’den sonra özne değil fiil gelir; aber ve doch’tan sonra ise normal sıra devam eder (jedoch cümle içinde de durabilir, ama başa geçerse trotzdem gibi fiili çeker).

Konuşmada kısa cevap: Weder noch.

Günlük konuşmada weder noch tek başına “ikisi de değil” anlamında kısa cevap olarak kullanılır: Möchtest du Kaffee oder Tee? — Weder noch, danke. (Kahve mi, çay mı istersin? — İkisi de değil, teşekkürler.) Bu kısa cevap konuşma diline aittir; yazıda tam cümle kurulur.

İkili Bağlaçlar Alıştırmaları

Birinci alıştırmada doğru eşi seçeceksin, ikincide eksik parçayı yazacaksın, üçüncüde kelime sırası, virgül ve olumsuzluk açısından doğru cümleyi bulacaksın. Yanlış çıkan sorularda açıklamayı oku.

Çoktan seçmeli

Alıştırma 1: Doğru eşi seç

Birinci parçaya bak ve boşluğa uyan ikinci parçayı seç.

  1. 1

    Ich spreche nicht nur Türkisch, ___ Deutsch.

  2. 2

    Wir können entweder heute ___ morgen kommen.

  3. 3

    Mein Bruder isst weder Fisch ___ Fleisch.

  4. 4

    Sowohl meine Schwester ___ mein Bruder wohnen in Köln.

  5. 5

    Das Hotel ist zwar alt, ___ es ist sehr gemütlich.

  6. 6

    Einerseits verdient Elif gut, ___ hat sie kaum Freizeit.

  7. 7

    Ich habe ___ Hunger noch Durst.

Cevap anahtarı
  1. sondern auch — nicht nur’un eşi her zaman sondern auch.
  2. oder — entweder’in eşi oder: ya bugün ya yarın.
  3. noch — weder’in eşi noch: ne balık ne et.
  4. als auch — sowohl’un eşi als auch; iki özne olduğu için fiil çoğul (wohnen).
  5. aber — zwar’ın eşi aber; ardından özne + fiil gelir.
  6. andererseits — einerseits’in eşi andererseits; ardından fiil gelir (hat sie). aber’den sonra “sie hat” gerekirdi.
  7. weder — noch’un eşi weder: ne açım ne de susadım. sowohl’un eşi als auch, entweder’in eşi oder.
Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 2: Eksik parçayı yaz

Boşluğa ikili bağlacın eksik parçasını yaz. Parantezdeki Türkçe karşılık hangi çiftin istendiğini gösteriyor. Cümle başında büyük harf kullan.

  1. 1

    Lena kommt heute noch morgen. (ne … ne de)

  2. 2

    Du kannst mit dem Bus oder mit der Bahn fahren. (ya … ya da)

  3. 3

    Die Wohnung ist klein, aber sehr hell. (gerçi … ama)

  4. 4

    Der Kurs ist sowohl für Kinder für Erwachsene. (hem … hem de; iki kelime)

  5. 5

    Mehmet spielt nicht nur Fußball, auch Tennis. (sadece … değil, … de)

  6. 6

    ist die Arbeit interessant, andererseits ist sie anstrengend. (bir yandan … öte yandan)

  7. 7

    Ich habe weder Zeit Geld für den Urlaub. (ne … ne de)

  8. 8

    Anna ist nicht nur freundlich, sondern sehr hilfsbereit. (… de)

Çoktan seçmeliPremium

Alıştırma 3: Doğru cümleyi seç

Üç cümleden yalnız biri doğru. Kelime sırasına, virgüle ve olumsuzluğa dikkat et.

  1. 1

    Hangisi doğru?

  2. 2

    Hangisi doğru?

  3. 3

    Hangisi doğru?

  4. 4

    Hangisi doğru?

  5. 5

    Hangisi doğru?

  6. 6

    Hangisi doğru?

  7. 7

    Hangisi doğru?

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

B1 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

İkili Bağlaçlar Konu Özeti

  • İkili bağlaçlar iki parçadan oluşur ve iki denk öğeyi bağlar: nicht nur … sondern auch, sowohl … als auch, weder … noch, entweder … oder, zwar … aber, einerseits … andererseits.
  • Anlamlar: sadece … değil, … de / hem … hem de / ne … ne de / ya … ya da / gerçi … ama / bir yandan … öte yandan.
  • weder … noch kendi başına olumsuzdur; cümleye nicht ya da kein eklenmez.
  • aber, oder, sondern sıfır pozisyonundadır: ardından normal sıra (özne + fiil) gelir; özne ortaksa atlanabilir.
  • zwar, weder, einerseits cümle başında ve noch, andererseits ikinci cümlenin başında birinci öğe sayılır: ardından fiil gelir. entweder iki sıraya da izin verir.
  • Virgül: sondern, aber ve andererseits’ten önce şart; sowohl … als auch, weder … noch, entweder … oder ile kelimeler arasında yok, iki tam cümle arasında isteğe bağlı.
  • nicht …, sondern düzeltir, nicht nur …, sondern auch ekler.

İkili Bağlaçlar Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca ikili bağlaçlar nelerdir?

İki parçadan oluşan bağlaçlardır: nicht nur … sondern auch (sadece … değil, … de), sowohl … als auch (hem … hem de), weder … noch (ne … ne de), entweder … oder (ya … ya da), zwar … aber (gerçi … ama) ve einerseits … andererseits (bir yandan … öte yandan). Bunlara yakın teils … teils gibi çiftler de vardır.

Sowohl als auch ne demek?

“Hem … hem de” demektir ve iki öğenin ikisinin de geçerli olduğunu söyler: Ich trinke sowohl Tee als auch Kaffee. (Hem çay hem de kahve içerim.) Kelimeler arasına virgül konmaz.

Weder noch ile cümle olumsuz mu olur?

Evet, weder … noch cümleyi kendisi olumsuz yapar: Ich habe weder Zeit noch Geld. (Ne vaktim var ne de param.) Bu yüzden cümleye ayrıca nicht ya da kein eklenmez. nicht ile kein arasındaki genel fark nicht ve kein dersinde anlatılıyor.

Entweder oder ile yalnız oder arasındaki fark nedir?

İkisi de seçenek sunar. entweder … oder ise iki seçenekten yalnız birinin gerçekleşeceğini açıkça söyler ve bu yüzden karar ve uyarı cümlelerinde daha güçlüdür: Entweder du kommst jetzt, oder ich gehe allein.

Zwar aber ile obwohl aynı anlama mı gelir?

Anlam yakındır, ikisi de zıtlık bildirir. Fark yapıdadır: zwar … aber iki ana cümle kurar (Er ist zwar krank, aber er arbeitet.), obwohl ise yan cümle kurar ve fiili sona gönderir (Obwohl er krank ist, arbeitet er.).

İkili bağlaçlarda virgül konur mu?

sondern, aber ve andererseits’ten önce her zaman virgül konur. sowohl … als auch, weder … noch ve entweder … oder ile kelimeler bağlanırken virgül konmaz; iki tam cümle bağlanırken virgül isteğe bağlıdır.

İkili bağlaçtan sonra fiil nereye gelir?

aber, oder ve sondern’den sonra normal sıra gelir: önce özne, sonra fiil (özne ortaksa atlanabilir). zwar, weder, einerseits cümle başına geçtiğinde ve noch, andererseits ikinci cümleyi başlattığında fiil hemen arkalarından gelir: Zwar ist er krank …, …, andererseits ist es teuer. entweder’den sonra iki sıra da doğrudur.

Nicht nur sondern auch yerine nicht nur aber auch denebilir mi?

Hayır, standart Almancada nicht nur’un eşi sondern auch’tur. Diğer bağlaçların genel listesini Almanca bağlaçlar sayfasında bulabilirsin.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

Almanca Portalı

Bu ders Goethe, telc ve ÖSD sınav kapsamlarına ve Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi'ne (CEFR) uygun şekilde hazırlanmıştır. Bir hata görürsen bize yaz.