Almanca Präteritum Konu Anlatımı: Düzenli, Karışık ve Düzensiz Fiillerle Hikâye Geçmiş Zamanı, Örnekler ve Alıştırmalar
Präteritum, Almancanın yardımcı fiil almayan, tek kelimelik geçmiş zamanıdır. Türkçede “geldi”ye, bağlama göre “geliyordu” ya da “gelirdi”ye karşılık gelir. Düzenli fiiller köke -te ekler (sagen → sagte), düzensiz fiillerin kökü değişir (gehen → ging). Daha çok yazı dilinde kullanılır: Gestern ging ich früh ins Bett.
Özne + Präteritum fiil (2. sırada) + … · düzenli: kök + -te + kişi eki
Bu derste öğreneceklerin
- 1Almanca Präteritum Nedir? Hangi Geçmiş Zamandır?
- 2Präteritum Nasıl Yapılır? Düzenli, Karışık ve Düzensiz Fiiller
- 3Präteritum’da -e Kuralı: -t, -d, -m, -n ile Biten Fiiller
- 4Sık Kullanılan Düzensiz Fiillerin Präteritum Listesi
- 5sein, haben, werden ve Modal Fiillerin Präteritum Biçimleri
- 6Präteritum Ne Zaman Kullanılır?
- 7Präteritum ile Olumlu, Olumsuz ve Soru Cümleleri
- 8Ayrılabilen Fiiller ve Yan Cümlede Präteritum
- 9Präteritum ile En Sık Yapılan Hatalar
- 10Präteritum, Perfekt ve Plusquamperfekt Farkı
- 11Derinleşmek İsteyenlere
- 12Präteritum Alıştırmaları
- 13Präteritum Konu Özeti
- 14Präteritum Hakkında Sık Sorulan Sorular
Almanca Präteritum Nedir? Hangi Geçmiş Zamandır?
Präteritum (eski adıyla Imperfekt), geçmişte olmuş ve bitmiş olayları anlatan zamandır. Perfekt’ten biçim olarak farkı, yardımcı fiil almamasıdır: fiilin kendisi çekilir ve cümlede tek parça durur. Ich habe gearbeitet. Perfekt, Ich arbeitete. Präteritum’dur; ikisi de “Çalıştım.” demektir. Aradaki fark çoğu zaman anlamda değil, üsluptadır: Präteritum yazının, Perfekt konuşmanın geçmiş zamanıdır.
Türkçede geçmişi anlatmak için birkaç biçim kullanırız: geldi, geliyordu, gelirdi, gelmişti. Präteritum bunlardan ilk üçünün yerini tutabilir; hangisi olduğunu bağlam ve zaman zarfları gösterir. Almancada ayrı bir “sürekli geçmiş” biçimi yoktur. “Gelmişti” ise geçmişteki bir olaydan daha önce olanı anlatır ve Almancada Plusquamperfekt ile söylenir.
| Türkçe | Almanca | Örnek |
|---|---|---|
| geldi (-di) | Präteritum | Er kam um acht Uhr. (Saat sekizde geldi.) |
| geliyordu (-yordu) | Präteritum | Es regnete den ganzen Tag. (Bütün gün yağmur yağıyordu.) |
| gelirdi (-ardı) | Präteritum + früher, immer | Früher kam er jeden Sonntag. (Eskiden her pazar gelirdi.) |
| gelmişti (-mişti) | Plusquamperfekt | Er war schon gegangen. (Çoktan gitmişti.) |
Präteritum Nasıl Yapılır? Düzenli, Karışık ve Düzensiz Fiiller
Präteritum’u kurarken önce fiilin türüne bakarsın: düzenli (schwache Verben), karışık (gemischte Verben) ya da düzensiz (starke Verben). Üç türün ortak bir kuralı var: ich ile er/sie/es aynı biçimi alır ve ikisine de kişi eki gelmez. Öteki kişiler sırasıyla -st, -en, -t, -en ekleriyle çekilir.

Düzenli fiiller: kök + -te + kişi eki
Düzenli fiilde mastar eki (-en ya da -n) atılır, köke -te eklenir, ardından kişi eki gelir: sagen → sag → sagte. wir ve sie/Sie biçimlerinde -te zaten e ile bittiği için yalnız -n eklenir: wir sagten. Almanca fiillerin büyük kısmı bu gruptadır ve dile yeni giren fiiller de bu yolla çekilir: googeln → googelte. Präteritum’da Perfekt’teki ge- öneki hiç kullanılmaz; be-, er-, ver- gibi öneki olan fiiller de aynı kuralla çekilir: besuchen → besuchte, erzählen → erzählte.
| Kişi | sagen (demek) | machen (yapmak) | kaufen (satın almak) |
|---|---|---|---|
| ich | sagte | machte | kaufte |
| du | sagtest | machtest | kauftest |
| er/sie/es | sagte | machte | kaufte |
| wir | sagten | machten | kauften |
| ihr | sagtet | machtet | kauftet |
| sie/Sie | sagten | machten | kauften |
ich ve er/sie/es aynıdır: ich sagte, er sagte. Sie (siz) biçimi sie (onlar) ile aynıdır.
- Früher spielten wir jeden Tag Fußball.Eskiden her gün futbol oynardık.
- Mein Opa erzählte oft von seiner Kindheit.Dedem sık sık çocukluğunu anlatırdı.
- Ayşe kaufte nach der Arbeit Brot und Milch.Ayşe işten sonra ekmek ve süt aldı.
- Was machtest du gestern Abend?Dün akşam ne yaptın?
Karışık fiiller: kök değişir, -te gelir
Karışık fiiller iki türün özelliğini birlikte taşır: kökleri düzensiz fiiller gibi değişir, ama düzenli fiiller gibi -te alırlar. Sayıları azdır, ama çoğu sık kullanılır. Perfekt biçimini biliyorsan çekimi kolaydır: Partizip II’den ge- önekini at ve sonuna -e ekle: gedacht → dacht → dachte, gebracht → brachte, gewusst → wusste. Bu pratik yol düzenli fiillerde de işler (gemacht → machte), düzensiz fiillerde işlemez (gegangen → ging).
| Kişi | denken (düşünmek) | bringen (getirmek) | wissen (bilmek) |
|---|---|---|---|
| ich | dachte | brachte | wusste |
| du | dachtest | brachtest | wusstest |
| er/sie/es | dachte | brachte | wusste |
| wir | dachten | brachten | wussten |
| ihr | dachtet | brachtet | wusstet |
| sie/Sie | dachten | brachten | wussten |
- brennen – brannte – hat gebrannt (yanmak)
- bringen – brachte – hat gebracht (getirmek)
- denken – dachte – hat gedacht (düşünmek)
- kennen – kannte – hat gekannt (tanımak)
- nennen – nannte – hat genannt (adlandırmak)
- rennen – rannte – ist gerannt (koşmak)
- wissen – wusste – hat gewusst (bilmek)
Düzensiz fiiller: kök değişir, -te gelmez
Düzensiz fiillerde -te eki yoktur. Değişen, fiilin kök ünlüsüdür ve yeni kök ezberlenir: gehen → ging, kommen → kam, fahren → fuhr. ich ve er/sie/es biçiminde köke hiçbir ek gelmez; öteki kişiler -st, -en, -t, -en alır. Kök e ile bitmediği için wir ve sie/Sie’de -en tam olarak eklenir: wir gingen.
| Kişi | gehen (gitmek) | kommen (gelmek) | fahren (araçla gitmek) |
|---|---|---|---|
| ich | ging | kam | fuhr |
| du | gingst | kamst | fuhrst |
| er/sie/es | ging | kam | fuhr |
| wir | gingen | kamen | fuhren |
| ihr | gingt | kamt | fuhrt |
| sie/Sie | gingen | kamen | fuhren |
ihr fuhrt (Präteritum) ile ihr fahrt (Präsens) arasındaki tek fark kök ünlüsüdür.
Präteritum’da -e Kuralı: -t, -d, -m, -n ile Biten Fiiller
Bazı fiillerde kökün sonu ile ek arasına bir -e girer; yoksa arbeitte gibi söylenmesi zor biçimler çıkardı. Bu kural düzenli fiillerde bütün kişilerde, düzensiz fiillerde ise yalnız du ve ihr biçimlerinde işler.

Düzenli fiillerde: arbeitete, öffnete
Kökü -t ya da -d ile biten düzenli fiillerde -te’den önce -e gelir: arbeiten → arbeitete, reden → redete, warten → wartete. Kökü -m ya da -n ile biten ve bu harften önce başka bir ünsüz taşıyan fiillerde de aynısı olur: öffnen → öffnete, atmen → atmete, regnen → regnete, zeichnen → zeichnete. Ama -m/-n’den önce r, l, h ya da bir ünlü varsa -e gelmez: lernen → lernte, filmen → filmte, wohnen → wohnte, träumen → träumte. Çift yazılan -mm/-nn de -e almaz: trennen → trennte, kämmen → kämmte. Gelen -e bütün kişilerde kalır.
| Kişi | arbeiten (çalışmak) | öffnen (açmak) | lernen (öğrenmek) |
|---|---|---|---|
| ich | arbeitete | öffnete | lernte |
| du | arbeitetest | öffnetest | lerntest |
| er/sie/es | arbeitete | öffnete | lernte |
| wir | arbeiteten | öffneten | lernten |
| ihr | arbeitetet | öffnetet | lerntet |
| sie/Sie | arbeiteten | öffneten | lernten |
er arbeitete (Präteritum) ile er arbeitet (Präsens) yazılışta birbirine çok yakındır; sondaki -ete’ye dikkat.
- Sie arbeitete zehn Jahre in einer Bank.On yıl bir bankada çalıştı.
- Wir warteten eine Stunde auf den Zug.Tren için bir saat bekledik.
- Es regnete den ganzen Vormittag.Bütün sabah yağmur yağdı.
- Can wohnte drei Jahre in Hamburg.Can üç yıl Hamburg’da oturdu.
Düzensiz fiillerde: du fandest, ihr fandet
Kökü -t ya da -d ile biten düzensiz fiillerde ich ve er/sie/es’e yine ek gelmez: ich fand, er hielt. ihr biçiminde ise -e eklenir: ihr fandet, ihr batet, ihr hieltet. du biçiminde de araya -e girer: du fandest, du batest, du hieltest. Konuşmada du fandst gibi kısa biçimler de duyulabilir; bu derste sözlüklerde ve ders kitaplarında verilen uzun biçimi kullanıyoruz.
| Kişi | finden (bulmak) | bitten (rica etmek) | halten (tutmak) |
|---|---|---|---|
| ich | fand | bat | hielt |
| du | fandest | batest | hieltest |
| er/sie/es | fand | bat | hielt |
| wir | fanden | baten | hielten |
| ihr | fandet | batet | hieltet |
| sie/Sie | fanden | baten | hielten |
du biçiminde de -e girer: du fandest, du batest, du hieltest. ihr için de aynı: ihr fandet.
- Du fandest die Wohnung zu teuer.Daireyi fazla pahalı buldun.
- Ihr fandet den Weg ohne Hilfe.Yolu yardım almadan buldunuz.
- Wir baten den Nachbarn um Hilfe.Komşudan yardım istedik.
Sık Kullanılan Düzensiz Fiillerin Präteritum Listesi
Düzensiz fiillerin kök değişimi tek bir kurala bağlı değildir, ama birçoğu aynı ünlü değişimini gösteren gruplara ayrılır. Önce bu gruplara, sonra hiçbir gruba uymayan ve günlük anlatımda çok sık geçen fiillere bak.
Ünlü değişim grupları: ei → ie, e → a, a → u
Aynı ünlü değişimini gösteren fiilleri birlikte öğrenmek ezberi kolaylaştırır: bleiben → blieb ile schreiben → schrieb aynı yolu izler. Ama gruplar kesin kural değildir. Aynı ünlüyü taşıyan her fiil düzensiz değildir (leben → lebte, zeigen → zeigte) ve benzer görünen iki fiil farklı biçim alabilir. Listeyi yardımcı fiilleriyle birlikte oku.
- ei → ie: bleiben – blieb – ist geblieben (kalmak), schreiben – schrieb – hat geschrieben (yazmak), steigen – stieg – ist gestiegen (çıkmak, yükselmek)
- ie → o: fliegen – flog – ist geflogen (uçmak), verlieren – verlor – hat verloren (kaybetmek), schließen – schloss – hat geschlossen (kapatmak)
- i → a: finden – fand – hat gefunden (bulmak), trinken – trank – hat getrunken (içmek), beginnen – begann – hat begonnen (başlamak)
- e → a: sprechen – sprach – hat gesprochen (konuşmak), nehmen – nahm – hat genommen (almak), helfen – half – hat geholfen (yardım etmek), geben – gab – hat gegeben (vermek), sehen – sah – hat gesehen (görmek), lesen – las – hat gelesen (okumak), essen – aß – hat gegessen (yemek yemek), treffen – traf – hat getroffen (buluşmak)
- a → u: fahren – fuhr – ist gefahren (araçla gitmek), tragen – trug – hat getragen (taşımak, giymek), einladen – lud ein – hat eingeladen (davet etmek)
- a / au → ie: schlafen – schlief – hat geschlafen (uyumak), laufen – lief – ist gelaufen (koşmak, yürümek), fallen – fiel – ist gefallen (düşmek), halten – hielt – hat gehalten (tutmak)
Gruba uymayan sık fiiller: ging, kam, stand
Bazı çok sık fiillerin Präteritum biçimi yukarıdaki gruplara benzemez; bunları tek tek ezberlemek gerekir. Hikâyelerde ve haberlerde bu fiillerle sık sık karşılaşırsın: Er ging nach Hause. (Eve gitti.) Sie saß am Fenster. (Pencerenin önünde oturuyordu.)
| Mastar | Präteritum | Perfekt | Türkçe |
|---|---|---|---|
| gehen | ging | ist gegangen | gitmek |
| kommen | kam | ist gekommen | gelmek |
| stehen | stand | hat gestanden | ayakta durmak |
| sitzen | saß | hat gesessen | oturmak |
| liegen | lag | hat gelegen | yatmak, bulunmak |
| tun | tat | hat getan | yapmak |
| rufen | rief | hat gerufen | seslenmek, çağırmak |
| heißen | hieß | hat geheißen | adı … olmak |
| lassen | ließ | hat gelassen | bırakmak |
stehen, sitzen ve liegen Güney Almanya’da, Avusturya’da ve İsviçre’de Perfekt’te sein ile de kullanılır: ist gestanden.
sein, haben, werden ve Modal Fiillerin Präteritum Biçimleri
Bazı fiiller konuşma dilinde de çoğunlukla Präteritum’la kullanılır: sein, haben, modal fiiller ve wissen. Bu fiillerde Perfekt kulağa ağır gelir; Ich bin krank gewesen. yerine Ich war krank. demek daha doğaldır. Bu biçimleri önceki seviyelerden tanıyorsun; ayrıntılı alıştırmalar sein ve haben dersi ile modal fiillerin Präteritum dersi sayfalarında.
sein ve haben: war, hatte
sein düzensizdir ve Präteritum’da war olur. haben ise düzenli fiiller gibi -te alır, ama kökteki b düşer ve t çift yazılır: hatte. İkisinde de ich ile er/sie/es aynıdır. Türkçedeki “-ydı/-ydi” (hastaydım) ve “vardı” (vaktim vardı) anlatımlarının çoğu Almancada bu iki fiille kurulur.
| Kişi | sein (olmak) | haben (sahip olmak) |
|---|---|---|
| ich | war | hatte |
| du | warst | hattest |
| er/sie/es | war | hatte |
| wir | waren | hatten |
| ihr | wart | hattet |
| sie/Sie | waren | hatten |
- Wo warst du gestern? — Ich war beim Arzt.Dün neredeydin? — Doktordaydım.
- Ich hatte starke Kopfschmerzen.Şiddetli baş ağrım vardı.
- Wir waren letzten Sommer in Izmir.Geçen yaz İzmir’deydik.
- Hattet ihr eine gute Reise?Yolculuğunuz iyi geçti mi?
werden: wurde
werden “olmak, … hâline gelmek” anlamında Präteritum’da wurde olur: Lukas wurde Arzt. (Lukas doktor oldu.) Am Abend wurde es kalt. (Akşam hava soğudu.) Aynı wurde, edilgen cümlenin (Passiv) Präteritum’unda yardımcı fiil olarak da kullanılır: Das Haus wurde 1990 gebaut. (Ev 1990’da yapıldı.) Bu yapıyı edilgen çatı dersi ayrıca anlatıyor.
| Kişi | werden (olmak) |
|---|---|
| ich | wurde |
| du | wurdest |
| er/sie/es | wurde |
| wir | wurden |
| ihr | wurdet |
| sie/Sie | wurden |
Modal fiiller: konnte, musste, wollte
Modal fiiller Präteritum’da -te alır ve mastardaki Umlaut’u kaybeder: können → konnte, müssen → musste, dürfen → durfte. mögen’in kökü de değişir: mochte. wollen ve sollen’de zaten Umlaut yoktur: wollte, sollte. Modal fiil ikinci sırada çekilir, asıl fiil mastar olarak cümlenin sonuna gider: Ich konnte gestern nicht kommen, ich musste arbeiten. (Dün gelemedim, çalışmak zorundaydım.)
| Mastar | ich / er/sie/es | wir / sie/Sie | Türkçe anlamı |
|---|---|---|---|
| können | konnte | konnten | -ebildi |
| müssen | musste | mussten | -mek zorunda kaldı |
| dürfen | durfte | durften | -mesine izin vardı |
| wollen | wollte | wollten | istedi |
| sollen | sollte | sollten | -mesi gerekiyordu |
| mögen | mochte | mochten | severdi, hoşlandı |
Präteritum Ne Zaman Kullanılır?
Präteritum ile Perfekt çoğu zaman aynı olayı anlatır; seçimi metnin türü ve fiil belirler. Yazıya dökülen anlatımda Präteritum, günlük konuşmada Perfekt öne çıkar; sein, haben ve modal fiiller ise konuşmada da Präteritum’la kalır. Aşağıdaki kartlar başlıca kullanım alanlarını özetliyor.

1Yazılı anlatım: hikâye, roman, masal
Bir olay dizisini yazıyla anlatırken fiiller baştan sona Präteritum’da olur. Masallar ve romanlar bu zamanla yazılır.
- Es war einmal ein König. Er hatte drei Töchter.Bir varmış bir yokmuş, bir kral varmış. Kralın üç kızı varmış.
- Jonas kam müde nach Hause und öffnete die Tür.Jonas eve yorgun geldi ve kapıyı açtı.
- Auf dem Tisch lag ein Brief.Masanın üstünde bir mektup duruyordu.
2Haber ve rapor
Gazete haberleri ve resmî raporlar geçmişteki olayları çoğunlukla Präteritum’la aktarır.
- Die Feuerwehr kam schnell und löschte den Brand.İtfaiye çabucak geldi ve yangını söndürdü.
- Der Zug fuhr mit zwei Stunden Verspätung ab.Tren iki saat rötarla kalktı.
- Der Bürgermeister dankte allen Helfern.Belediye başkanı yardım eden herkese teşekkür etti.
3Konuşmada: sein, haben, modal fiiller, wissen
Günlük konuşmada bu fiiller Perfekt yerine Präteritum’la söylenir; öteki fiiller aynı cümlede Perfekt’te kalabilir.
- Ich war gestern beim Arzt.Dün doktordaydım.
- Das wusste ich nicht.Bunu bilmiyordum.
- Wir mussten lange warten und haben nichts gegessen.Uzun süre beklemek zorunda kaldık ve hiçbir şey yemedik.
4Geçmişteki alışkanlık: früher, immer, jeden Tag
Geçmişte düzenli olarak tekrar eden şeyler Präteritum’la anlatılır; Türkçedeki “-ardı/-erdi” bu anlama gelir.
- Früher wohnten wir in Köln.Eskiden Köln’de otururduk.
- Meine Oma backte jeden Sonntag einen Kuchen.Babaannem her pazar kek yapardı.
- Als Kind spielte ich jeden Tag draußen.Çocukken her gün dışarıda oynardım.
5Arka plan ve durum betimleme
Bir olay olurken çevrede ne olduğunu, havayı, ortamı anlatırken de Präteritum kullanılır; Türkçede çoğu zaman “-yordu” ile çevrilir.
- Es regnete, und die Straßen waren leer.Yağmur yağıyordu ve sokaklar boştu.
- Im Büro war es ganz still.Ofiste çıt çıkmıyordu.
- Die Kinder schliefen schon.Çocuklar çoktan uyuyordu.
Präteritum ile Olumlu, Olumsuz ve Soru Cümleleri
Präteritum’da çekimli fiil tek parça olduğu için cümle yapısı Präsens’teki gibidir; Perfekt’teki gibi cümlenin sonuna giden ikinci bir parça yoktur. Her cümle türünde çekimli fiilin nerede durduğuna bak.

Olumlu cümle: fiil ikinci sırada
Olumlu cümlede çekimli fiil ikinci sıradadır. Cümle bir zaman ya da yer ifadesiyle başlarsa özne fiilin arkasına geçer (devrik cümle): Gestern spielte ich Geige. Türkçede fiil sonda durduğu için bu yer değişimi alışkanlık ister; fiilin yeriyle ilgili bütün kuralları cümle yapısı dersi anlatıyor.
- Ich kam gestern spät nach Hause.Dün eve geç geldim.
- Gestern kam ich spät nach Hause.Dün eve geç geldim. (devrik)
- Nach dem Essen tranken wir noch einen Tee.Yemekten sonra bir de çay içtik.
Olumsuz cümle: nicht ve kein
Olumsuzluk Präsens’teki kurallarla yapılır. Fiili ya da cümlenin bütününü olumsuzlarken nicht çoğunlukla cümlenin sonuna doğru gelir; ein’li ya da artikelsiz bir ismi olumsuzlarken kein kullanılır. Präteritum fiil yine ikinci sırada kalır.
- Am Montag arbeitete er nicht.Pazartesi çalışmadı.
- Leider fand ich den Schlüssel nicht.Ne yazık ki anahtarı bulamadım.
- Wir hatten keine Zeit.Vaktimiz yoktu.
- Um Mitternacht gab es keinen Bus mehr.Gece yarısı artık otobüs yoktu.
Evet/hayır sorusu: fiil başa gelir
Evet ya da hayır cevabı beklenen soruda (Ja-Nein-Frage) çekimli fiil cümlenin başına geçer, özne hemen arkasından gelir. Fiilin Präteritum biçimi soruda değişmez; yalnız yeri değişir. Türkçedeki “mi” soru ekinin Almancada karşılığı bu yer değişimidir.
- Warst du schon einmal in Wien?Hiç Viyana’da bulundun mu?
- Konntest du gut schlafen?İyi uyuyabildin mi?
- Kam der Brief pünktlich an?Mektup zamanında geldi mi?
W-sorusu: soru kelimesi + fiil
wann, wo, warum, wie gibi soru kelimeleriyle kurulan soruda (W-Frage) soru kelimesi başta, çekimli fiil ikinci sırada, özne fiilin arkasında durur. Yapı Präsens’teki W-sorusuyla aynıdır; yalnız fiil Präteritum’dadır.
- Wann kamst du gestern nach Hause?Dün eve ne zaman geldin?
- Wo wohntet ihr damals?O zamanlar nerede oturuyordunuz?
- Warum wusstest du das nicht?Bunu neden bilmiyordun?
- Wie lange dauerte die Reparatur?Onarım ne kadar sürdü?
Ayrılabilen Fiiller ve Yan Cümlede Präteritum
İki durumda Präteritum fiilin yeri ayrıca dikkat ister: ayrılabilen fiillerde fiil ana cümlede ikiye bölünür, yan cümlede ise fiil sona gider ve yeniden tek kelime olur.
Ayrılabilen fiiller: rief an, kam an
anrufen, ankommen, einkaufen gibi ayrılabilen fiillerde ana cümlede çekimli kök ikinci sıraya, önek cümlenin sonuna gider; Präsens’te olduğu gibi. Kök düzensizse Präteritum biçimi kökün kendisinden gelir: anrufen → rief an, ankommen → kam an, einladen → lud ein. Öneklerin listesi ayrılabilen fiiller dersi sayfasında. be-, er-, ver- gibi ayrılamayan fiiller ise hiç bölünmez: besuchte, verstand, bekam; bunları ayrılamayan fiiller konusunda bulabilirsin.
- Lukas rief mich gestern Abend an.Lukas dün akşam beni aradı.
- Der Zug kam pünktlich in Hamburg an.Tren Hamburg’a zamanında vardı.
- Elif kaufte nach der Arbeit ein.Elif işten sonra alışveriş yaptı.
- Wir luden alle Nachbarn zum Fest ein.Bütün komşuları kutlamaya davet ettik.
Yan cümlede: fiil sona gider
weil, dass, als gibi bağlaçlarla kurulan yan cümlede çekimli fiil sona geçer. Ayrılabilen fiilin öneki ve kökü orada yeniden birleşir: …, als der Zug ankam. Geçmişte bir kez olan olay için “-dığında” anlamında als kullanılır; bunun nedenini wenn ve als farkı dersinde bulacaksın. Yan cümlelerin genel kuralları yan cümleler dersi sayfasında.
- Ich ging nicht zur Schule, weil ich krank war.Okula gitmedim, çünkü hastaydım.
- Als ich ein Kind war, hatte ich eine Puppe.Çocukken bir oyuncak bebeğim vardı.
- Es war schon dunkel, als wir in Berlin ankamen.Berlin’e vardığımızda hava artık karanlıktı.
- Sie wusste nicht, dass der Kurs um acht Uhr anfing.Kursun saat sekizde başladığını bilmiyordu.
Präteritum ile En Sık Yapılan Hatalar
Präteritum hatalarının çoğu üç yerden gelir: Perfekt ile karıştırmak, düzensiz fiillere düzenli ek eklemek ve fiilin cümledeki yerini Türkçeye göre seçmek. Her kartta doğru biçimi ve hatanın nedenini görebilirsin.
Ich habe gestern Geige spielte.
Ich spielte gestern Geige.
Perfekt’teki haben ile Präteritum birleştirilmiş. Präteritum yardımcı fiil almaz; ya Ich spielte (Präteritum) ya da Ich habe … gespielt (Perfekt) denir.
Er gehte früh nach Hause.
Er ging früh nach Hause.
Türkçede geçmiş zaman eki -di her fiile aynı yolla gelir (geldi, gitti). Almancada düzensiz fiiller -te almaz, kökleri değişir: gehen → ging.
Er denkte lange über die Frage nach.
Er dachte lange über die Frage nach.
denken karışık fiildir: -te alır ama kökü de değişir. Perfekt’ten düşün: gedacht → dachte.
Ich lernete jeden Tag Deutsch.
Ich lernte jeden Tag Deutsch.
-e kuralı -n ile biten her fiile uygulanmaz. lernen’de n’den önce r var, bu yüzden -e gelmez: lernte. Aynı şekilde wohnte, träumte.
Gestern ich kam spät nach Hause.
Gestern kam ich spät nach Hause.
Türkçede özne cümlenin başında kalabilir. Almancada cümle bir zaman ifadesiyle başlarsa çekimli fiil yine ikinci sıradadır ve özne onun arkasına geçer.
Ich war müde, weil ich schlief schlecht.
Ich war müde, weil ich schlecht schlief.
weil ile kurulan yan cümlede çekimli fiil sona gider. Türkçedeki “çünkü” bağlacından sonra cümle sırası değişmediği için bu kural kolay unutulur.
Ich anrief dich gestern.
Ich rief dich gestern an.
Ayrılabilen fiil ana cümlede Präteritum’da da bölünür: kök (rief) ikinci sıraya, önek (an) sona gider. Birleşik biçim yalnız yan cümlede kullanılır: …, weil ich dich anrief.
Wir könnten gestern nicht kommen.
Wir konnten gestern nicht kommen.
Modal fiiller Präteritum’da Umlaut’u kaybeder: können → konnten. Umlaut’lu könnten Konjunktiv II’dir ve “gelemezdik” gibi varsayım anlatır.
Präteritum, Perfekt ve Plusquamperfekt Farkı
Almancada geçmişi anlatan üç zaman var. Präteritum ile Perfekt çoğunlukla aynı olayı anlatır; aralarındaki fark yapı ve üsluptur. Plusquamperfekt ise geçmişteki bir olaydan daha önce olanı gösterir, yani sırayı belirler. Üçünü aynı fiille yan yana gör:
| Präteritum | Perfekt | Plusquamperfekt | |
|---|---|---|---|
| Yapı | tek fiil: ich kam | haben/sein + Partizip II: ich bin gekommen | hatte/war + Partizip II: ich war gekommen |
| Türkçesi | geldim, geliyordum, gelirdim | geldim | gelmiştim |
| Nerede? | yazı dili, haber, hikâye; konuşmada sein, haben, modal fiiller | günlük konuşma, kişisel mesaj ve mektup | geçmişte daha önce olan olay |
| Örnek | Gestern regnete es. | Gestern hat es geregnet. | Es hatte schon geregnet. |
İki olayı sıralarken Präteritum ile Plusquamperfekt birlikte kullanılır: Als ich am Bahnhof ankam, war der Zug schon abgefahren. (İstasyona vardığımda tren çoktan kalkmıştı.) Perfekt’in kuruluşunu ve haben/sein seçimini Perfekt dersi, önceki geçmişi Plusquamperfekt dersi anlatıyor. Bütün zamanların haritasını Almanca zamanlar sayfasında görebilirsin.
Derinleşmek İsteyenlere
Konuşmada Präteritum bölgeye göre değişir
Kuzey Almanya’da konuşmada Präteritum daha sık duyulur: Ich ging gestern einkaufen. gibi bir cümle orada kulağa yadırgatıcı gelmez. Güney Almanya’da, Avusturya’da ve İsviçre’de ise günlük konuşmada Perfekt çok daha baskındır; sein bile Perfekt’le söylenebilir: Ich bin gestern krank gewesen. Yazı dilinde bu fark yoktur, Präteritum her yerde aynı şekilde kullanılır.
İki biçimli fiiller: hängen, erschrecken, senden
Bazı fiillerin iki Präteritum biçimi vardır ve anlam farkı taşır. hängen nesnesiz (“asılı durmak”) düzensizdir: Das Bild hing an der Wand. (Resim duvarda asılıydı.) Nesneli (“asmak”) düzenlidir: Ich hängte das Bild an die Wand. (Resmi duvara astım.) erschrecken “korkmak” anlamında erschrak, “korkutmak” anlamında erschreckte olur. senden “göndermek” anlamında sandte ya da sendete, “yayın yapmak” anlamında çoğunlukla sendete kullanılır.
Präteritum mu, Konjunktiv II mi? Umlaut farkı
Birçok düzensiz fiilin Konjunktiv II biçimi Präteritum’dan türetilir: kökteki a, o, u Umlaut alır ve sona -e eklenir (sonu zaten -e ile bitiyorsa ek gelmez). kam → käme, war → wäre, hatte → hätte; Umlaut alamayan ünlüde yalnız -e gelir: ging → ginge. Bu yüzden okurken Umlaut’a ve sondaki -e’ye dikkat et: Er kam. (Geldi.) ile Er käme. (Gelirdi / gelse) aynı şey değildir.
“Stark” ve “schwach” terimleri ne demek?
Almanca dilbilgisi kitaplarında düzensiz fiillere starke Verben (güçlü fiiller), düzenli fiillere schwache Verben (zayıf fiiller) denir. Güçlü fiil geçmiş zamanı kendi kökünü değiştirerek yapar (ging), zayıf fiil ise bir ek almak zorundadır (sagte). Karışık fiiller iki yolu birlikte kullandığı için gemischte Verben diye ayrılır.
Präteritum Alıştırmaları
Birinci alıştırmada düzenli fiilleri ve -e kuralını, ikincide karışık ve düzensiz fiilleri, sein, haben ve modal fiilleri, üçüncüde fiilin cümledeki yerini çalışacaksın. Yanlış yaptığın sorularda açıklamayı oku.
Alıştırma 1: Düzenli fiiller ve -e kuralı
Parantezdeki fiili Präteritum’da çek ve boşluğa yaz. Cümle başındaysa büyük harfle başla.
- 1
Gestern ich bis 20 Uhr im Büro. (arbeiten)
- 2
Wir eine Stunde auf den Bus. (warten)
- 3
Früher Lena in Köln. (wohnen)
- 4
du damals schon Deutsch? (lernen)
- 5
Warum ihr das Fenster nicht? (öffnen)
- 6
Mein Opa oft von seiner Kindheit. (erzählen)
- 7
Am Wochenende es fast ohne Pause. (regnen)
Cevap anahtarı
- arbeitete — Kök -t ile bitiyor (arbeit-), -te’den önce -e gelir: arbeitete.
- warteten — wart- + e + te + n → warteten.
- wohnte — n’den önce h var, -e gelmez: wohnte.
- Lerntest — n’den önce r var, -e gelmez; du eki -st: lerntest. Soru cümlesinde fiil başta, büyük harfle.
- öffnetet — öffn-: n’den önce f (ünsüz) var, -e gelir; ihr eki -t: öffnetet.
- erzählte — Düzenli fiil; er- öneki ayrılmaz ve ge- almaz: erzählte.
- regnete — regn-: n’den önce g (ünsüz) var, -e gelir: regnete.
Alıştırma 2: Karışık, düzensiz ve modal fiiller
Parantezdeki fiilin doğru Präteritum biçimini seç.
- 1
Wir ___ gestern ins Kino. (gehen)
- 2
Ich ___ den ganzen Tag an dich. (denken)
- 3
Letzte Woche ___ ihr mit dem Zug nach Wien. (fahren)
- 4
___ du gestern Abend zu Hause? (sein)
- 5
Gestern ___ wir leider keine Zeit. (haben)
- 6
Er ___ nicht kommen, weil er krank war. (können)
- 7
Damals ___ ich noch nicht, wie das Leben in Deutschland war. (wissen)
Alıştırma 3: Fiilin yeri ve ayrılabilen fiiller
Boşluğa tek kelime yaz: parantezdeki fiilin Präteritum biçimi ya da ayrılabilen fiilin öneki. Yan cümlede fiilin sona gittiğini unutma.
- 1
Ich war müde, weil ich sehr schlecht . (schlafen)
- 2
Als ich ein Kind , wohnten wir in Izmir. (sein)
- 3
Lukas rief mich gestern Abend . (anrufen)
- 4
Der Film um 20 Uhr an. (anfangen)
- 5
Sie fragte, wann der Zug in Hamburg . (ankommen)
- 6
Gestern ich meinen Schlüssel im Bus. (verlieren)
- 7
Wir den ganzen Abend über die Reise. (sprechen)
- 8
Warum du mir das nicht? (sagen)
Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları
B1 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.
- Okuma çalışmalarıKısa metni oku, anlama sorularını cevapla3 ücretsiz
17 Premium - Dinleme çalışmalarıSesli metni dinle, ne anladığını göster3 ücretsiz
17 Premium - Yazma çalışmalarıBoşlukları doldur, kendi cümlelerini yaz3 ücretsiz
17 Premium - Konuşma çalışmalarıCümleleri sesli söyle, telaffuzunu ölç3 ücretsiz
17 Premium
Präteritum Konu Özeti
- Präteritum yardımcı fiilsiz, tek kelimelik geçmiş zamandır; Türkçede “geldi”, “geliyordu” ya da “gelirdi” diye çevrilir.
- Düzenli fiiller: kök + -te + kişi eki (sagte, sagtest, sagten). Karışık fiiller: kök değişir + -te (dachte, brachte, wusste). Düzensiz fiiller: kök değişir, -te yok (ging, kam, fuhr).
- Bütün fiillerde ich ile er/sie/es aynıdır ve kişi eki almaz; öteki kişiler -st, -en, -t, -en alır.
- Kökü -t, -d ya da ünsüz + -m/-n ile biten düzenli fiillerde -te’den önce -e gelir (arbeitete, öffnete); r, l, h, ünlü ya da çift m/n’den sonra gelmez (lernte, wohnte, trennte).
- sein → war, haben → hatte, werden → wurde; modal fiiller Umlaut’u kaybeder (konnte, musste). Bunlar konuşmada da Präteritum’la kullanılır.
- Ana cümlede fiil ikinci sırada, evet/hayır sorusunda başta, yan cümlede sondadır; ayrılabilen fiiller ana cümlede bölünür (rief … an).
- Präteritum yazı dilinin, Perfekt konuşmanın geçmiş zamanıdır; daha önceki geçmiş için Plusquamperfekt kullanılır.
Präteritum Hakkında Sık Sorulan Sorular
Almanca Präteritum nedir?
Präteritum hangi zaman, Türkçede neye karşılık gelir?
Präteritum ve Perfekt farkı nedir?
Präteritum’da düzenli fiiller nasıl çekilir?
Präteritum düzensiz fiiller nasıl öğrenilir?
Präteritum’da yardımcı fiil kullanılır mı?
Konuşma dilinde Präteritum kullanılır mı?
Modal fiillerin Präteritum hâli nedir?
Benzer dersler
- A1Almanca Perfekt Konu Anlatımı: haben ve sein ile Geçmiş Zaman, Partizip II, Örnekler ve Alıştırmalar
- B1Almanca Plusquamperfekt Konu Anlatımı: Miş’li Geçmiş (hatte / war + Partizip II), Örnek Cümleler ve Alıştırmalar
- A1Almanca Präteritum sein ve haben: War ve Hatte Konu Anlatımı, Çekim Tablosu ve Alıştırmalar
- A2Almanca Präteritum'da Modal Fiiller: konnte, musste, wollte Çekimi, Örnekler ve Alıştırmalar
- A2Almanca wenn ve als Farkı: Geçmişte Zaman Cümleleri, Kurallar, Örnekler ve Alıştırmalar
- A2Almanca Zamanlar Konu Anlatımı: 6 Zaman Tablosu, Präsens, Perfekt, Präteritum, Plusquamperfekt, Futur I ve Futur II
