Logo
Almanca Portalı
C1
C1Gramer · Fiiller ve Fiil Yapıları

Almanca Öznel Modal Fiiller: Er soll reich sein, Sie dürfte recht haben, Tahmin ve İddia Konu Anlatımı

Almanca PortalıGüncellendi: 25 dk okuma
Kısa cevap

Öznel modal fiil (subjektiver Gebrauch der Modalverben), konuşanın bir durum hakkındaki tahminini ya da bilginin başkasından geldiğini gösterir. Er muss krank sein. “Hasta olmalı.” demektir, Er soll reich sein. ise “Zenginmiş, zengin olduğu söyleniyor.” Geçmişe dair tahminde modal fiile Infinitiv II eklenir: Er muss krank gewesen sein.

Subjekt + Modalverb + … + Infinitiv I (şimdi) / Infinitiv II (geçmiş)

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1Öznel Modal Fiiller Nedir? Nesnel ve Öznel Kullanım
  2. 2Öznel Modal Fiillerle Cümle Nasıl Kurulur?
    1. 2.1Infinitiv I: şimdiye ve geleceğe dair tahmin
    2. 2.2Infinitiv II: geçmişe dair tahmin
    3. 2.3Yan cümlede ve soruda fiillerin sırası
  3. 3Tahmin Bildiren Modal Fiiller: Kesinlik Derecesi
    1. 3.1Muss: kanıta dayalı kesin çıkarım
    2. 3.2Müsste ve dürfte: güçlü olasılık
    3. 3.3Kann ve könnte: olasılık bırakmak
    4. 3.4Mag: kabul ve taviz
  4. 4Sollen ve Wollen ile Başkasının İddiasını Aktarmak
    1. 4.1Sollen: duyuma ve habere dayanan bilgi
    2. 4.2Wollen: öznenin kendisi hakkındaki iddiası
  5. 5Öznel Modal Fiiller Ne Zaman Kullanılır?
  6. 6Öznel Modal Fiillerde Olumsuzluk ve Geçmiş Zaman
    1. 6.1Kann nicht, muss nicht, dürfte nicht: olumsuz tahmin
    2. 6.2Präteritum ve Perfekt: öznel modalın geçmişi
  7. 7Öznel Modal Fiiller Nasıl Dönüştürülür?
  8. 8Öznel Modal Fiiller ile En Sık Yapılan Hatalar
  9. 9Öznel Modal Fiiller, werden ve Konjunktiv I Farkı
  10. 10Derinleşmek İsteyenlere
  11. 11Öznel Modal Fiiller Alıştırmaları
  12. 12Öznel Modal Fiiller Konu Özeti
  13. 13Öznel Modal Fiiller Hakkında Sık Sorulan Sorular

Öznel Modal Fiiller Nedir? Nesnel ve Öznel Kullanım

Modal fiilleri ilk öğrendiğinde (können, müssen, dürfen, sollen, wollen, mögen) hepsi cümlenin öznesiyle ilgili bir şey anlatır: öznenin yeteneği, zorunluluğu, izni ya da isteği. Buna nesnel kullanım (objektiver Gebrauch) denir: Ich muss heute länger arbeiten. (Bugün daha uzun çalışmam gerekiyor.) Aynı fiiller bir de bambaşka bir işte kullanılır: konuşanın, söylediği şeyin doğruluğuna ne kadar emin olduğunu gösterir. Bu öznel kullanımdır (subjektiver ya da epistemischer Gebrauch): Das Licht brennt noch, Lena muss noch im Büro sein. (Işık hâlâ yanıyor, Lena hâlâ ofiste olmalı.) Burada Lena’nın bir zorunluluğu yok; zorunluluk duygusu konuşanın çıkarımındadır.

Türkçede de aynı ayrım vardır ve bu, konuyu anlamanı kolaylaştırır. “Yarın erken kalkmalıyım.” bir zorunluluk bildirir, “Ali şimdiye kadar eve varmış olmalı.” ise bir tahmindir. İkisinde de -malı/-meli eki var; hangi anlamın kastedildiğini bağlam söyler. Türkçedeki rivayet eki -mış/-miş çoğu zaman Almancadaki öznel sollen’e karşılık gelir: “Yeni komşu doktormuş.” cümlesi Almancada Der neue Nachbar soll Arzt sein. olur. Altı modal fiilin iki kullanımını aşağıdaki tablo yan yana gösteriyor.

Aynı modal fiil, iki kullanım
Modal fiilNesnel: özne hakkındaÖznel: konuşanın tahmini ya da aktarılan iddia
müssenIch muss heute arbeiten. (Bugün çalışmam gerekiyor.)Sie muss im Büro sein, ihr Auto steht draußen. (Ofiste olmalı, arabası dışarıda.)
könnenEr kann gut kochen. (İyi yemek yapabilir.)Das kann stimmen. (Bu doğru olabilir.)
dürfenHier darf man nicht parken. (Buraya park edilmez.)Das dürfte teuer werden. (Bu muhtemelen pahalıya patlayacak.)
sollenDu sollst sofort zum Chef kommen. (Hemen şefe gelmen isteniyor.)Der neue Chef soll sehr streng sein. (Yeni şef çok sertmiş.)
wollenIch will Medizin studieren. (Tıp okumak istiyorum.)Er will davon nichts gewusst haben. (Bundan haberi olmadığını iddia ediyor.)
mögenIch mag keinen Kaffee. (Kahve sevmem.)Das mag sein, aber … (Olabilir, ama …)

Öznel Modal Fiillerle Cümle Nasıl Kurulur?

Öznel modal fiilin kurulumu tek bir soruya bağlıdır: tahmin şimdiki bir durumla mı, yoksa geçmişte olmuş bir şeyle mi ilgili? Şimdiye ve geleceğe dair tahminde modal fiile yalın mastar (Infinitiv I), geçmişe dair tahminde ise geçmiş mastar (Infinitiv II) eklenir. Modal fiilin kendisi bu iki durumda da genellikle Präsens ya da Konjunktiv II’de kalır.

Infinitiv I: şimdiye ve geleceğe dair tahmin

Şu anki bir durum hakkında tahmin yürütürken kalıp, nesnel modal fiille aynıdır: modal fiil ikinci sırada çekimlenir, mastar cümlenin sonuna gider. Fark yalnız anlamdadır. Fiil bir süreç ya da durum anlatıyorsa (stehen, warten, arbeiten, sein) tahmin “şu anda olan bir şey” için yapılır; morgen, nächste Woche gibi bir zaman zarfı gelirse tahmin geleceğe uzanır.

Infinitiv I ile öznel modal
  • Can ist nicht am Telefon. Er muss noch in der Besprechung sein.Can telefona çıkmıyor. Hâlâ toplantıda olmalı.
  • Die Miete dürfte bei etwa 1.200 Euro liegen.Kira muhtemelen 1.200 avro civarındadır.
  • Elif könnte im Stau stehen, deshalb kommt sie zu spät.Elif trafiğe takılmış olabilir, o yüzden geç kalıyor.
  • Die neue Regelung dürfte viele Mieter betreffen.Yeni düzenleme muhtemelen birçok kiracıyı etkileyecek.

Infinitiv II: geçmişe dair tahmin

Geçmişte olmuş bir şey hakkında tahmin ya da iddia bildirmek için modal fiil şimdiki zamanda kalır, arkasına Infinitiv II gelir. Infinitiv II, Partizip II ile yardımcı fiilin mastarından oluşur: gemacht haben, gegangen sein. Yardımcı fiil Perfekt’tekiyle aynıdır; hareket ya da durum değişikliği bildiren fiiller sein, ötekiler haben alır. Passiv cümlede ise worden sein eklenir. Türkçede bu yapı çoğu zaman “-mış olmalı”, “-mış olabilir”, “-mış” ile karşılanır.

Öznel modal fiil + mastar biçimleri
MastarKuruluşÖrnekTürkçesi
Infinitiv IMastarEr muss müde sein.Yorgun olmalı.
Infinitiv II (haben)Partizip II + habenEr muss den Termin vergessen haben.Randevuyu unutmuş olmalı.
Infinitiv II (sein)Partizip II + seinSie muss schon gegangen sein.Çoktan gitmiş olmalı.
Passiv Infinitiv IIPartizip II + worden seinDas Haus soll 1890 gebaut worden sein.Evin 1890’da yapıldığı söyleniyor.

Modal fiil şimdiki zamanda kalır; geçmişi gösteren Infinitiv II’dir. haben/sein seçimi Perfekt’teki gibidir.

Almanca öznel modal fiiller Infinitiv I ve Infinitiv II ile: Er muss krank sein, Er muss den Termin vergessen haben
Şimdiye dair tahminde Infinitiv I, geçmişe dair tahminde Infinitiv II

Yan cümlede ve soruda fiillerin sırası

Ana cümlede çekimli modal fiil ikinci sırada durur, Infinitiv II cümlenin sonuna gider. Yan cümlelerde ise çekimli modal fiil en sona geçer ve Infinitiv II’nin arkasında durur: önce Partizip II, sonra haben/sein, en sonda modal fiil. Bu sıra hiç değişmez; Perfekt’teki “Ersatzinfinitiv” (hat machen müssen) ile karıştırma, o nesnel kullanıma aittir. Öznel modal soru cümlesinde daha seyrek kullanılır; kullanıldığında çoğu zaman şaşkınlık ya da şüphe bildirir.

Ana cümle, yan cümle ve soru
  • Er muss den Bus verpasst haben.Otobüsü kaçırmış olmalı.
  • Ich vermute, dass er den Bus verpasst haben muss.Otobüsü kaçırmış olmalı diye tahmin ediyorum.
  • Es ist kaum zu glauben, dass er das alles allein geschafft haben soll.Bütün bunları tek başına başardığı söyleniyor, inanmak güç.
  • Kann das wirklich wahr sein?Bu gerçekten doğru olabilir mi?
  • Wo kann sie nur sein?Nerede olabilir ki?

Tahmin Bildiren Modal Fiiller: Kesinlik Derecesi

Öznel modal fiillerin çoğu bir tahmin bildirir; aralarındaki fark, konuşanın ne kadar emin olduğudur. Aşağıdaki tablo modal fiilleri kesinlik derecesine göre yaklaşık bir sıraya diziyor. Bu sıra bir ölçü aleti değildir; ses tonu, bestimmt, wohl, vielleicht gibi zarflar ve bağlam derecesi değiştirebilir. Ama yazılı metinde bir yazarın hangi kelimeyi seçtiği, iddiasının arkasında ne kadar durduğunu gösterir.

Kesinlik derecesine göre öznel modal fiiller
Modal fiilKonuşanın tutumuÖrnekTürkçesi
mussneredeyse emin, kanıta dayalı çıkarımEr muss zu Hause sein.Evde olmalı.
müsstebeklentiye ya da hesaba göre büyük ihtimalEr müsste zu Hause sein.Evde olması lazım.
dürftebüyük ihtimal, temkinliEr dürfte zu Hause sein.Muhtemelen evdedir.
kannmümkün, olabilirEr kann zu Hause sein.Evde olabilir.
könntezayıf olasılık, belkiEr könnte zu Hause sein.Belki evdedir.
kann nichtimkânsızEr kann nicht zu Hause sein.Evde olamaz.

Sıra yaklaşıktır. müsste, dürfte ve könnte biçim olarak Konjunktiv II’dir ama burada dilek değil, tahmin bildirir.

Almanca öznel modal fiillerde kesinlik derecesi: muss, dürfte, kann ve könnte ile Er muss da sein örnekleri
Konuşan ne kadar eminse o kadar güçlü modal seçer

Muss: kanıta dayalı kesin çıkarım

Öznel müssen, konuşanın elindeki işaretlerden mantıklı bir sonuç çıkardığını gösterir: başka bir açıklama neredeyse yoktur. Bu yüzden cümlede çoğu zaman bir kanıt da söylenir (Das Licht brennt …, Die Straße ist nass …). Türkçedeki karşılığı “-malı/-meli”, geçmiş için “-mış olmalı”dır. Muss hiçbir zaman “kesinlikle biliyorum” anlamına gelmez; bilseydin modal kullanmazdın: Er ist zu Hause.

Öznel müssen
  • Die Straße ist nass. Es muss in der Nacht geregnet haben.Yol ıslak. Gece yağmur yağmış olmalı.
  • Jonas spricht perfekt Türkisch, er muss lange in Istanbul gelebt haben.Jonas mükemmel Türkçe konuşuyor, uzun süre İstanbul’da yaşamış olmalı.
  • Bei diesem Preis muss es einen Haken geben.Bu fiyatta mutlaka bir bit yeniği olmalı.

Müsste ve dürfte: güçlü olasılık

Müsste, bir beklentiye, plana ya da hesaba dayanan tahmindir: işler normal giderse durum böyle olmalıdır. Dürfte ise yazarın büyük bir olasılık gördüğünü ama kesin konuşmaktan kaçındığını gösterir; rapor, haber ve akademik metinlerde temkinli değerlendirmenin tipik aracıdır. Dikkat: öznel anlam yalnız dürfte biçiminde vardır. Er darf zu Hause sein yalnız “evde olmasına izin var” anlamına gelir.

Öznel müsste ve dürfte
  • Der Zug ist pünktlich losgefahren, er müsste also gegen acht in Köln sein.Tren zamanında kalktı, yani sekiz gibi Köln’de olması lazım.
  • Das Paket müsste morgen ankommen.Paketin yarın gelmesi gerekiyor.
  • Die Ursache des Brandes dürfte ein defektes Kabel gewesen sein.Yangının sebebi muhtemelen arızalı bir kabloydu.
  • Diese Entscheidung dürfte in der Branche für Diskussionen sorgen.Bu karar muhtemelen sektörde tartışmalara yol açacak.

Kann ve könnte: olasılık bırakmak

Öznel können bir şeyin mümkün olduğunu söyler, ama konuşan bunun doğru olduğunu iddia etmez. Kann gerçek bir olasılığı, könnte daha zayıf ve daha temkinli bir olasılığı anlatır; günlük konuşmada aralarındaki fark çoğu zaman belirgin değildir. Olasılığı daha da yumuşatmak için vielleicht eklenebilir; auch ise başka bir ihtimali de sayar: Das könnte auch ein Missverständnis sein. (Bu bir yanlış anlama da olabilir.)

Öznel können ve könnte
  • Das kann stimmen, aber ich würde es noch einmal prüfen.Bu doğru olabilir, ama ben bir daha kontrol ederdim.
  • Er kann den Schlüssel auch im Auto vergessen haben.Anahtarı arabada unutmuş da olabilir.
  • Es könnte heute Nachmittag noch regnen.Bu öğleden sonra yağmur yağabilir.
  • Die Zahlen könnten auf einen Fehler in der Messung hindeuten.Rakamlar ölçümde bir hataya işaret ediyor olabilir.

Mag: kabul ve taviz

Öznel mögen, günümüz Almancasında en çok bir karşı fikre geçmeden önce taviz vermek için kullanılır: “Bu doğru olabilir, ama …” Arkasından çoğu zaman aber, doch ya da trotzdem gelir. Bunun dışında edebî ve eski üsluplu anlatımda yaklaşık tahmin de bildirir: Der Mann mochte etwa fünfzig sein. (Adam elli yaşlarında olmalıydı.) Bu ikinci anlam günümüz konuşma dilinde yaygın değildir.

Öznel mögen
  • Das mag sein, aber es ändert nichts an der Sache.Olabilir ama bu, durumu değiştirmiyor.
  • Er mag ein guter Fachmann sein, als Chef ist er aber ungeeignet.İyi bir uzman olabilir, ama şef olarak uygun değil.
  • Die Idee mag auf den ersten Blick überzeugen, sie hat jedoch Schwächen.Fikir ilk bakışta ikna edici gelebilir, ancak zayıf yanları var.

Sollen ve Wollen ile Başkasının İddiasını Aktarmak

Öznel sollen ve wollen tahmin bildirmez; bir bilginin kaynağını gösterir. İkisinde de konuşan, söylediği şeyin doğruluğunu üstlenmez. Fark, iddianın kimden geldiğidir: sollen’de başkalarından (haber, söylenti, tanık), wollen’da cümlenin öznesinin kendisinden.

Sollen: duyuma ve habere dayanan bilgi

Öznel sollen, “söylendiğine göre”, “duyduğuma göre” demektir; Türkçede rivayet eki -mış/-miş ile çok iyi karşılanır. Haber dilinde, kesinleşmemiş bilgiyi aktarırken düzenli olarak kullanılır; çoğu zaman kaynağı gösteren laut, nach Angaben ya da Medienberichten zufolge gibi ifadelerle birlikte gelir. Geçmişe dair iddiada yine Infinitiv II kullanılır.

Öznel sollen
  • Das neue Restaurant am Markt soll sehr gut sein.Pazar yerindeki yeni restoran çok iyiymiş.
  • Nach Angaben der Polizei soll der Fahrer deutlich zu schnell gefahren sein.Polisin açıklamasına göre sürücü çok hızlı gitmiş.
  • Der Konzern soll mehrere Millionen Euro Steuern hinterzogen haben.Şirketin milyonlarca avro vergi kaçırdığı iddia ediliyor.
  • Ayşe soll eine neue Stelle in München gefunden haben.Ayşe Münih’te yeni bir iş bulmuş.

Wollen: öznenin kendisi hakkındaki iddiası

Öznel wollen, öznenin kendisi hakkında bir şey iddia ettiğini gösterir; konuşan çoğu zaman bu iddiaya mesafeli durur: “… olduğunu iddia ediyor”, “güya …”. Bu yüzden mahkeme ve polis haberlerinde, tanık ve sanık ifadelerinde sık görülür. Öznel wollen neredeyse her zaman Infinitiv II ya da sein ile gelir; birinci tekil kişiyle (ich) neredeyse hiç kullanılmaz, çünkü insan kendi iddiasından şüphe etmez.

Öznel wollen
  • Der Nachbar will in der Nacht nichts gehört haben.Komşu gece hiçbir şey duymadığını iddia ediyor.
  • Der Angeklagte will zur Tatzeit bei seiner Schwester gewesen sein.Sanık, olay saatinde kız kardeşinin yanında olduğunu ileri sürüyor.
  • Sie will die Mail nie bekommen haben.E-postayı hiç almadığını iddia ediyor.
  • Er will seit Jahren Experte für Steuerrecht sein, aber er kennt nicht einmal die Grundlagen.Vergi hukuku uzmanı olduğunu iddia ediyor ama temel bilgileri bile bilmiyor.
Almanca öznel sollen ve wollen: Er soll reich sein, Er will nichts gehört haben gibi iddia bildiren cümleler
soll: başkaları söylüyor · will: öznenin kendisi iddia ediyor

Öznel Modal Fiiller Ne Zaman Kullanılır?

Öznel modal fiiller hem günlük konuşmada hem resmî yazıda karşına çıkar, ama her ortamın kendi tercihleri vardır. Günlük konuşmada işaretlerden sonuç çıkarmak için muss, kann nicht ve könnte kullanılır; haber dilinde bilginin kaynağı soll ve will ile belirtilir, rapor ve akademik metinde temkinli dürfte işe yarar. Aşağıdaki kartlar bu ortamları örneklerle gösteriyor.

Almanca öznel modal fiillerle resimli tahmin cümleleri: Sie dürfte im Stau stehen, Er muss sich erkältet haben
Günlük hayatta tahmin: dürfte, muss, könnte ve kann nicht

1Günlük hayatta işaretlerden sonuç çıkarmak

Gördüğün ya da duyduğun bir şeyden yola çıkıp bir sonuca varırken muss ya da kann nicht kullanılır.

  • Er niest die ganze Zeit. Er muss sich erkältet haben.Sürekli hapşırıyor. Üşütmüş olmalı.
  • Der Schlüssel kann doch nicht einfach weg sein!Anahtar öylece kaybolmuş olamaz ya!
  • Hier riecht es nach Kuchen, Mama muss gebacken haben.Burası kek kokuyor, annem kek yapmış olmalı.

2Birini beklerken ya da bir planı hesaplarken

Normal akışa göre bir şeyin olması gerektiğini söylerken müsste, olası bir engeli tahmin ederken dürfte ya da könnte gelir.

  • Mehmet müsste eigentlich schon da sein.Mehmet’in aslında çoktan gelmiş olması lazım.
  • Sie dürfte im Stau stehen, auf der A3 ist ein Unfall passiert.Muhtemelen trafikte, A3’te kaza olmuş.
  • Der Bus könnte heute ausfallen, es wird gestreikt.Otobüs bugün iptal olabilir, grev var.

3Haber dilinde kesinleşmemiş bilgi

Gazeteci, doğrulanmamış bir bilgiyi aktarırken sorumluluğu üstlenmemek için soll kullanır; kişinin kendi savunmasını aktarırken will.

  • Bei dem Einbruch sollen Schmuck und Bargeld gestohlen worden sein.Hırsızlıkta mücevher ve nakit para çalındığı bildiriliyor.
  • Der Fahrer will das Stoppschild nicht gesehen haben.Sürücü dur levhasını görmediğini söylüyor.

4Rapor ve akademik metinde temkinli değerlendirme

Bilimsel ya da kurumsal bir metinde yazar, verinin desteklediği ama kesin olmayan bir sonucu dürfte veya könnte ile verir.

  • Der Rückgang dürfte vor allem auf die gestiegenen Energiepreise zurückzuführen sein.Düşüş muhtemelen her şeyden önce artan enerji fiyatlarından kaynaklanıyor.
  • Die Ergebnisse könnten sich auf andere Altersgruppen übertragen lassen.Sonuçlar başka yaş gruplarına da uygulanabilir olabilir.

5Tartışmada karşı tarafa hak vermek

Karşı fikri kısmen kabul edip kendi görüşüne geçerken mag sein, aber ya da kann sein, aber kalıbı kullanılır.

  • Das mag für Großstädte gelten, auf dem Land sieht es anders aus.Bu büyük şehirler için geçerli olabilir, kırsalda durum farklı.
  • Kann sein, dass du recht hast, aber ich bin skeptisch.Haklı olabilirsin ama ben şüpheciyim.

6Söylenti ve dedikodu

Günlük konuşmada başkasından duyduğun bir bilgiyi aktarırken soll, Türkçedeki -mış ekine çok yakın bir iş görür.

  • Lukas und Anna sollen sich getrennt haben.Lukas ile Anna ayrılmış.
  • Die Prüfung soll dieses Jahr besonders schwer gewesen sein.Sınav bu yıl özellikle zormuş.

Öznel Modal Fiillerde Olumsuzluk ve Geçmiş Zaman

Öznel modal fiilleri olumsuz yaparken ve geçmiş zamana taşırken nesnel kullanımdan farklı kurallar işler. Olumsuzlukta nicht’in neyi olumsuzladığı anlamı tamamen değiştirir; geçmişte ise modal fiilin kendisi değil, mastar geçmişe alınır.

Kann nicht, muss nicht, dürfte nicht: olumsuz tahmin

Bir şeyin imkânsız olduğunu söylemek için kann nicht kullanılır: Das kann nicht sein. (Bu olamaz.) Muss nicht ise “öyle olmak zorunda değil, şart değil” demektir ve bir ihtimali açık bırakır: Das muss nicht stimmen. (Bunun doğru olması şart değil.) Türkçedeki “olmamalı” bu yüzden çoğu zaman muss nicht ile değil, dürfte nicht ya da kann nicht ile çevrilir. Dürfte nicht ve dürfte kein ise “muhtemelen … değil” anlamı verir.

Olumsuz öznel modal
  • Das kann nicht Lena gewesen sein, sie war doch im Urlaub.O Lena olamaz, o tatildeydi ki.
  • Ein hoher Preis muss nicht gute Qualität bedeuten.Yüksek fiyat iyi kalite demek olmak zorunda değil.
  • Das dürfte kein großes Problem sein.Bu muhtemelen büyük bir sorun değildir.
  • Um diese Uhrzeit dürfte er nicht mehr im Büro sein.Bu saatte muhtemelen artık ofiste değildir.

Präteritum ve Perfekt: öznel modalın geçmişi

Öznel modal fiil Perfekt’e konmaz. Er hat arbeiten müssen. yalnız nesnel bir zorunluluk bildirir: “Çalışmak zorunda kaldı.” Geçmişe dair tahminde modal şimdiki zamanda kalır, geçmişi Infinitiv II gösterir: Er muss gearbeitet haben. (Çalışmış olmalı.) Präteritum biçimi ise yalnız geçmişte anlatılan bir hikâyede, anlatıcının o anki tahminini aktarmak için kullanılır; roman ve hikâye dilinde görülür. Nesnel kullanımın geçmiş biçimlerini Präteritum’da modal fiiller konusunda bulabilirsin.

Geçmişte nesnel ve öznel modal
  • Sie hat gestern lange warten müssen.Dün uzun süre beklemek zorunda kaldı. (nesnel)
  • Sie muss gestern lange gewartet haben.Dün uzun süre beklemiş olmalı. (öznel)
  • Die Wohnung war leer. Die Mieter mussten schon vor Wochen ausgezogen sein.Daire boştu. Kiracılar haftalar önce taşınmış olmalıydı. (anlatı)
  • Das Mädchen konnte höchstens zwölf Jahre alt sein.Kız en fazla on iki yaşında olabilirdi. (anlatı)

Öznel Modal Fiiller Nasıl Dönüştürülür?

Aynı tahmini ya da iddiayı bir zarfla, bir ana cümle kalıbıyla ya da öznel modal fiille söyleyebilirsin. Sade biçimi açık ve vurguludur; öznel modal ise daha kısa ve yoğundur, özellikle yazı dilinde metni akıcı kılar. Yazılı anlatımda ve metin dönüştürme alıştırmalarında bu dönüşümü iki yönde de yapabilmen işine yarar.

Sade ifade ve öznel modal fiil
Sade ifadeÖznel modal fiil
Ich bin sicher, dass sie den Vertrag unterschrieben hat.Sie muss den Vertrag unterschrieben haben.
Er ist wahrscheinlich schon abgereist.Er dürfte schon abgereist sein.
Laut Plan ist das Gebäude im Mai fertig.Das Gebäude müsste im Mai fertig sein.
Vielleicht hat sie die Nachricht übersehen.Sie könnte die Nachricht übersehen haben.
Es ist unmöglich, dass er das gesagt hat.Er kann das nicht gesagt haben.
Es heißt, dass die Firma Stellen abbaut.Die Firma soll Stellen abbauen.
Er behauptet, dass er nichts davon gewusst hat.Er will nichts davon gewusst haben.
Zwar ist das richtig, aber …Das mag richtig sein, aber …

Dönüştürürken iki şeye dikkat et. Birincisi, sade cümledeki zaman öznel modalda mastara geçer: hat unterschrieben → muss unterschrieben haben, ist abgereist → dürfte abgereist sein. İkincisi, angeblich (güya, iddiaya göre) zarfı hem soll hem will yerine kullanılabilir ama iddianın kimden geldiğini göstermez: Er war angeblich krank. Bunu öznenin kendisi de söylemiş olabilir, başkaları da.

Öznel Modal Fiiller ile En Sık Yapılan Hatalar

Öznel modal hatalarının çoğu iki yerden gelir: Türkçedeki “-malı” ve “-mış” eklerinin Almancaya birebir taşınması ve geçmişe dair tahminde zamanın modal fiile verilmesi. Aşağıdaki kartlarda doğru biçimi ve hatanın sebebini görebilirsin.

Er musste gestern krank sein. (Dün hasta olmuş olmalı.)

Er muss gestern krank gewesen sein.

Türkçede geçmiş anlamı “olmuş olmalı” diye fiile ekleriz. Almancada geçmişe dair tahminde modal fiil şimdiki zamanda kalır, geçmişi Infinitiv II (gewesen sein) gösterir. musste çoğu zaman nesnel “zorunda kaldı” anlamında anlaşılır.

Sie hat den Zug verpassen müssen. (Treni kaçırmış olmalı.)

Sie muss den Zug verpasst haben.

Perfekt’teki hat … müssen yalnız nesnel zorunluluk bildirir: “Treni kaçırmak zorunda kaldı.” Öznel modal Perfekt’e konmaz; geçmiş tahmin muss + Partizip II + haben ile kurulur.

Er darf schon zu Hause sein. (Muhtemelen evdedir.)

Er dürfte schon zu Hause sein.

dürfen fiilinin öznel anlamı yalnız Konjunktiv II biçimi dürfte’de vardır. darf her zaman izin bildirir: “Evde olmasına izin var.”

Laut Polizei will der Fahrer betrunken gewesen sein.

Laut Polizei soll der Fahrer betrunken gewesen sein.

Bilgi polisten, yani üçüncü bir kaynaktan geliyor; bu durumda soll kullanılır. will, iddianın öznenin kendisinden geldiğini gösterir; sürücü sarhoş olduğunu kendisi iddia etmez.

Sie muss schon nach Hause gegangen haben.

Sie muss schon nach Hause gegangen sein.

Infinitiv II’deki yardımcı fiil Perfekt’teki gibi seçilir. gehen yer değiştirme bildirdiği için Perfekt’te ist gegangen olur; Infinitiv II de gegangen sein olur.

Ich glaube, dass er den Termin vergessen muss haben.

Ich glaube, dass er den Termin vergessen haben muss.

Yan cümlede çekimli modal fiil en sona gider; Infinitiv II bütün olarak (vergessen haben) önünde durur. Türkçede yardımcı fiil sırası esnek olduğu için bu sıra kolayca karışır.

Das muss nicht sein, sie war doch gar nicht da. (Bu olamaz.)

Das kann nicht sein, sie war doch gar nicht da.

Türkçedeki “olmamalı/olamaz”ı muss nicht ile çevirmek yanlış anlam verir: muss nicht “şart değil” demektir ve ihtimali açık bırakır. İmkânsızlık kann nicht ile anlatılır.

Er soll sehr reich sein. → “Çok zengin olmalı.”

Er soll sehr reich sein. → “Çok zenginmiş / Çok zengin olduğu söyleniyor.”

Öznel sollen tahmin değil, duyulan bilgi bildirir; Türkçedeki rivayet eki -mış ile çevrilir. “Zengin olmalı” konuşanın kendi çıkarımıdır ve Almancada Er muss sehr reich sein. olur.

Öznel Modal Fiiller, werden ve Konjunktiv I Farkı

Tahmin ve aktarılan bilgi Almancada yalnız modal fiillerle anlatılmaz. Tahminde werden (Futur I ve Futur II biçimi), aktarılan sözde ise Konjunktiv I de kullanılır. Aralarındaki fark, konuşanın tutumundadır: werden + wohl nötr bir varsayım bildirir, Konjunktiv I ise yalnız birinin söylediğini aktarır ve hiçbir yorum katmaz.

Tahmin ve aktarım araçları yan yana
YapıÖrnekAnlamı
muss + Infinitiv IIEr muss den Termin vergessen haben.Kanıta dayalı çıkarım: neredeyse eminim.
dürfte + Infinitiv IIEr dürfte den Termin vergessen haben.Büyük ihtimal, temkinli değerlendirme.
wird + wohl + Infinitiv II (Futur II)Er wird den Termin wohl vergessen haben.Varsayım: herhalde unutmuştur.
soll + Infinitiv IIEr soll den Termin vergessen haben.Duyum: unuttuğu söyleniyor.
will + Infinitiv IIEr will den Termin vergessen haben.Öznenin iddiası: unuttuğunu söylüyor, inanmak zor.
Konjunktiv I (dolaylı anlatım)Er sagt, er habe den Termin vergessen.Tarafsız aktarım: yorum yok.

werden ile tahmini ayrıntılı olarak Futur II dersinde, söylenen sözün Konjunktiv I ile aktarılmasını dolaylı anlatım konusunda bulabilirsin. Haber metinlerinde iki yapı sık sık yan yana durur: Der Sprecher sagte, das Unternehmen habe die Vorwürfe geprüft. Der Manager soll das Geld privat genutzt haben. İlk cümle bir açıklamayı tarafsızca aktarır, ikincisi kesinleşmemiş bir iddiayı.

Derinleşmek İsteyenlere

Er kann es gemacht haben mı, Er hätte es machen können mi?

İki cümle de geçmişe bakar ama işleri farklıdır. Er kann es gemacht haben. öznel bir tahmindir: “Bunu o yapmış olabilir.” Er hätte es machen können. ise nesnel ve gerçek dışıdır: “Bunu yapabilirdi (ama yapmadı).” İkinci yapı Konjunktiv II’nin geçmiş biçimidir; ayrıntısı o derste. Kısaca: Infinitiv II öznel tahmin, hätte + mastar + modal kaçırılmış imkân.

Sollte ile şaşkınlık ve şüphe

Soru cümlesinde sollte + Infinitiv II, konuşanın bir ihtimale inanmakta zorlandığını gösterir: Sollte er das wirklich vergessen haben? (Gerçekten unutmuş olabilir mi?) Bu yapı, şart cümlesindeki Sollte es regnen, … (Yağmur yağacak olursa …) kullanımından ayrıdır. Konjunktiv II’nin dilek ve şart anlamları Konjunktiv II dersinde anlatılıyor.

Passiv ile öznel modal: soll gebaut worden sein

Edilgen bir olayla ilgili tahmin ya da iddia, Passiv Infinitiv II ile kurulur: Die Brücke soll im Jahr 1870 errichtet worden sein. (Köprünün 1870’te yapıldığı söyleniyor.) Der Fehler dürfte bei der Montage gemacht worden sein. (Hata muhtemelen montaj sırasında yapıldı.) Zorunluluk bildiren nesnel yapı ise muss gemacht werden biçimindedir; onu modal fiilli Passiv konusunda bulabilirsin.

Öznel modal ve modal partiküller

Öznel modal fiiller sık sık wohl, ja, doch, schon gibi kelimelerle birlikte gelir ve tutumu inceltir: Das muss ja teuer gewesen sein! (Bu pahalıya patlamış olmalı!) şaşkınlık katar, Er wird schon kommen. (Gelir, merak etme.) teselli eder. Bu kelimelerin işlevini modal partiküller dersinde bulabilirsin. Modal fiillerin daha ince anlam ayrımları için de modal fiillerin ince anlam farkları konusuna bakabilirsin.

Öznel Modal Fiiller Alıştırmaları

Birinci alıştırmada doğru modal fiili ve anlamı seçeceksin, ikincide Infinitiv II’yi kuracaksın, üçüncüde sade cümleleri öznel modala dönüştüreceksin. Parantez içindeki ipuçları cevabı belirler.

Çoktan seçmeli

Alıştırma 1: Doğru modal fiili ve anlamı seç

Bağlama ve parantezdeki ipucuna göre doğru seçeneği işaretle.

  1. 1

    Das Licht ist an und ihr Auto steht vor der Tür. Anna ___ zu Hause sein. (kanıta dayalı çıkarım)

  2. 2

    Laut Zeitung ___ der Bürgermeister schwer krank sein. (bilgi gazeteden)

  3. 3

    Der Angeklagte ___ zur Tatzeit zu Hause gewesen sein. (sanığın kendi iddiası)

  4. 4

    Er ___ krank sein. (zayıf olasılık, belki)

  5. 5

    Das ___ nicht stimmen! Ich war doch die ganze Zeit dabei. (imkânsız)

  6. 6

    „Er soll sehr reich sein.“ cümlesinin anlamı hangisi?

  7. 7

    „Sie will die Frau nie gesehen haben.“ cümlesinin anlamı hangisi?

Cevap anahtarı
  1. muss — İşaretlerden çıkarılan neredeyse kesin sonuç öznel müssen ile anlatılır.
  2. soll — Bilgi üçüncü bir kaynaktan geliyor: soll.
  3. will — İddia öznenin kendisinden geliyor: will.
  4. könnte — könnte temkinli, zayıf bir olasılık bildirir.
  5. kann — İmkânsızlık kann nicht ile anlatılır; muss nicht “şart değil” demektir.
  6. Çok zengin olduğu söyleniyor. — Öznel sollen duyulan bilgiyi aktarır; Türkçede -mış ekine karşılık gelir.
  7. Kadını hiç görmediğini iddia ediyor. — wollen + Infinitiv II öznenin kendi iddiasını bildirir; konuşan çoğu zaman buna mesafeli durur.
Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 2: Infinitiv II’yi kur

Parantezdeki fiilden Infinitiv II’yi kur ve boşluğa yaz (Partizip II + haben / sein / worden sein).

  1. 1

    Er ist nicht gekommen. Er muss den Termin . (vergessen)

  2. 2

    Ihr Mantel ist weg. Sie muss schon nach Hause . (gehen)

  3. 3

    Die Straße ist nass. Es muss in der Nacht . (regnen)

  4. 4

    Der Täter soll durch das Fenster . (einsteigen)

  5. 5

    Er will die ganze Nacht . (arbeiten)

  6. 6

    Das Rathaus soll im 18. Jahrhundert . (bauen, Passiv)

  7. 7

    Sie ist noch nicht da. Sie dürfte den Zug . (verpassen)

Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 3: Sade cümleyi öznel modala dönüştür

Birinci cümlenin anlamını koruyan modal fiili ya da fiil grubunu boşluğa yaz. Parantezde verilen bilgiye uy.

  1. 1

    Es heißt, dass der Film sehr spannend ist. → Der Film sehr spannend sein.

  2. 2

    Er behauptet, dass er nichts gewusst hat. → Er nichts gewusst haben.

  3. 3

    Ich bin fast sicher, dass sie im Büro ist. → Sie im Büro sein.

  4. 4

    Es ist unmöglich, dass er das gesagt hat. → Er das nicht gesagt haben.

  5. 5

    Wahrscheinlich ist das Paket schon angekommen. → Das Paket schon angekommen sein. (dürfen)

  6. 6

    Ich vermute, dass er den Bus verpasst . (haben + müssen, doğru sırayla)

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

C1 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

Öznel Modal Fiiller Konu Özeti

  • Modal fiiller öznel kullanımda öznenin zorunluluğunu ya da yeteneğini değil, konuşanın tahminini ya da bilginin kaynağını gösterir.
  • Kesinlik derecesi yaklaşık olarak muss → müsste → dürfte → kann → könnte sırasıyla azalır; imkânsızlık kann nicht ile anlatılır.
  • soll başkalarından duyulan bilgiyi (-mış), will öznenin kendi hakkındaki şüpheli iddiasını bildirir.
  • Şimdiye dair tahminde Infinitiv I, geçmişe dair tahminde Infinitiv II kullanılır: muss gewesen sein, dürfte vergessen haben.
  • Öznel modal Perfekt’e konmaz; hat … müssen yalnız nesnel zorunluluktur. Yan cümlede sıra: vergessen haben muss.
  • Öznel dürfen yalnız dürfte biçiminde vardır; muss nicht “şart değil”, kann nicht “imkânsız” demektir.
  • Haber dilinde soll ve will, rapor ve akademik metinde temkinli dürfte öne çıkar; tartışmada Das mag sein, aber … taviz bildirir.

Öznel Modal Fiiller Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almancada öznel modal fiil nedir?

Modal fiilin öznenin zorunluluğunu, yeteneğini ya da isteğini değil, konuşanın bir durum hakkındaki tahminini ya da başkasından duyduğu bilgiyi bildirdiği kullanımdır. Almancası subjektiver ya da epistemischer Gebrauch der Modalverben’dir: Er muss krank sein. (Hasta olmalı.)

„Er soll reich sein“ ne demek?

“Zenginmiş” ya da “Zengin olduğu söyleniyor” demektir. Buradaki soll, bilginin başkalarından duyulduğunu gösterir; konuşan bunun doğruluğunu üstlenmez. “Zengin olmalı” anlamı için Er muss reich sein. denir.

„Sie dürfte recht haben“ ne anlama gelir?

“Muhtemelen haklıdır” demektir. dürfte, konuşanın büyük bir olasılık gördüğünü ama kesin konuşmaktan kaçındığını gösterir. Bu anlam yalnız dürfte biçiminde vardır; Sie darf recht haben denmez.

Almancada geçmişe dair tahmin nasıl yapılır?

Modal fiil şimdiki zamanda kalır, arkasına Infinitiv II (Partizip II + haben/sein) gelir: Er muss den Zug verpasst haben. (Treni kaçırmış olmalı.) Sie dürfte schon angekommen sein. (Muhtemelen varmıştır.)

Sollen ile wollen arasındaki fark nedir?

İkisi de bir iddiayı aktarır ama kaynak farklıdır. soll: başkaları söylüyor (Er soll krank gewesen sein. Hastaymış.). will: öznenin kendisi söylüyor ve konuşan çoğu zaman mesafeli (Er will krank gewesen sein. Hasta olduğunu iddia ediyor.).

Muss ile müsste arasında tahminde ne fark var?

muss, eldeki işaretlerden çıkarılan neredeyse kesin bir sonuçtur: Er muss zu Hause sein, das Licht brennt. müsste ise bir beklentiye ya da plana dayanır, biraz daha temkinlidir: Er müsste jetzt zu Hause sein. (Şimdiye evde olması lazım.)

„Das kann nicht sein“ ile „Das muss nicht sein“ aynı mı?

Hayır. Das kann nicht sein. “Bu olamaz, imkânsız” demektir. Das muss nicht sein. ise “Buna gerek yok” ya da tahmin anlamında “öyle olmak zorunda değil” demektir; ihtimali açık bırakır.

Öznel modal fiiller Perfekt’te kullanılır mı?

Hayır. Er hat arbeiten müssen. yalnız “çalışmak zorunda kaldı” demektir. Geçmişe dair tahmin için Er muss gearbeitet haben. (Çalışmış olmalı.) kullanılır.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

Almanca Portalı

Bu ders Goethe, telc ve ÖSD sınav kapsamlarına ve Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi'ne (CEFR) uygun şekilde hazırlanmıştır. Bir hata görürsen bize yaz.