Logo
Almanca Portalı
B2
B2Gramer · Kipler ve Çatı

Almanca Dolaylı Anlatım ve Konjunktiv I Konu Anlatımı: Indirekte Rede, Çekim Tablosu, Örnekler ve Alıştırmalar

Almanca PortalıGüncellendi: 24 dk okuma
Kısa cevap

Dolaylı anlatım (indirekte Rede), birinin sözünü tırnak kullanmadan aktarmaktır; Türkçedeki “hasta olduğunu söyledi” yapısına karşılık gelir. Almancada yazı dilinde bunun için Konjunktiv I kullanılır: Er sagt, er sei krank. Konjunktiv I biçimi bildirme kipiyle aynıysa yerine Konjunktiv II gelir: Sie sagen, sie hätten keine Zeit.

sagen / erklären … , + Subjekt + Konjunktiv I (sei, habe, werde, komme) + …

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1Almanca Dolaylı Anlatım (Indirekte Rede) Nedir?
  2. 2Konjunktiv I Nasıl Yapılır? Çekim Tablosu
    1. 2.1Düzenli çekim: mastar kökü + -e, -est, -e
    2. 2.2Sein, haben, werden: en sık üç fiil
  3. 3Konjunktiv I Ne Zaman Konjunktiv II’ye Döner?
    1. 3.1Konjunktiv II ile değiştirme: hätten, kämen, müssten
    2. 3.2Würde + mastar: Konjunktiv II de çakışınca
  4. 4Dolaylı Anlatımda Zamanlar: Şimdi, Geçmiş ve Gelecek
    1. 4.1Gegenwart: er sei, er habe (aynı anda olan)
    2. 4.2Vergangenheit: er habe gemacht, er sei gekommen
    3. 4.3Zukunft: er werde kommen, sie würden kommen
  5. 5Dolaylı Anlatım Ne Zaman Kullanılır?
  6. 6Cümle Türlerine Göre Dolaylı Anlatım
    1. 6.1Bildirme cümlesi: dass ile ve dass olmadan
    2. 6.2W-Fragen: soru kelimesi korunur
    3. 6.3Ja/Nein-Fragen: ob ile aktarma
    4. 6.4Imperativ: sollen ve mögen ile aktarma
  7. 7Dolaylı Anlatımda Zamir, Zaman ve Yer Değişir
    1. 7.1Zamirler: ich → er/sie, mein → sein/ihr
    2. 7.2Zaman ve yer: morgen → am nächsten Tag
  8. 8Haber Dilinde Dolaylı Anlatım: Giriş Fiilleri ve Uzun Aktarma
    1. 8.1Giriş fiilleri: sagen, erklären, behaupten
    2. 8.2Uzun aktarma: giriş fiili olmadan Konjunktiv I
  9. 9Dolaylı Anlatım ile En Sık Yapılan Hatalar
  10. 10Konjunktiv I, Konjunktiv II ve sollen Farkı
  11. 11Derinleşmek İsteyenlere
  12. 12Dolaylı Anlatım Alıştırmaları
  13. 13Dolaylı Anlatım Konu Özeti
  14. 14Dolaylı Anlatım Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca Dolaylı Anlatım (Indirekte Rede) Nedir?

Birinin söylediğini iki yoldan aktarabilirsin. Doğrudan anlatımda (direkte Rede) söz olduğu gibi, tırnak içinde verilir: Mehmet sagt: „Ich bin krank.“ Dolaylı anlatımda (indirekte Rede) ise söz senin cümlene katılır; zamirler değişir, tırnak kalkar: Mehmet sagt, er sei krank. (Mehmet hasta olduğunu söylüyor.) Bu ikinci cümledeki sei, sein fiilinin Konjunktiv I biçimidir.

Türkçede dolaylı anlatımı fiile -dığını, -eceğini gibi ekler getirerek yaparız: “Hasta olduğunu söyledi.” Bir de rivayet ekimiz var: “Hastaymış.” dediğimizde bilgiyi başkasından duyduğumuzu, kendimizin doğrulamadığını belirtiriz. Almancadaki Konjunktiv I işlev bakımından bu -mış ekine yakındır: fiilin biçimi, sözün konuşana değil aktarılan kişiye ait olduğunu gösterir. Bu yüzden haber metinlerinde tek başına bir cümle bile, önünde “dedi” olmadan, aktarma olarak okunur: Die Linie 5 fahre ab Montag wieder. (5 numaralı hat pazartesiden itibaren yeniden çalışacakmış.)

Doğrudan ve dolaylı anlatım yan yana
Doğrudan anlatımDolaylı anlatım
BildirmeAnna sagt: „Ich habe keine Zeit.“Anna sagt, sie habe keine Zeit.
SoruCan fragt: „Wo ist der Bahnhof?“Can fragt, wo der Bahnhof sei.
EmirDie Ärztin sagt: „Bleiben Sie im Bett!“Die Ärztin sagt zu Mehmet, er solle im Bett bleiben.

Konjunktiv I Nasıl Yapılır? Çekim Tablosu

Konjunktiv I’in çekimi Almancadaki en düzenli çekimlerden biridir. Bütün fiiller aynı ekleri alır; tek gerçek istisna sein’dır. Önce genel kuralı, sonra sein, haben ve werden fiillerini göreceksin.

Düzenli çekim: mastar kökü + -e, -est, -e

Mastardan -en (ya da -n) atılır, kalan köke -e, -est, -e, -en, -et, -en ekleri gelir. Kök hiç değişmez: Präsens’te sesli harf değiştiren fiiller (fahren → er fährt, nehmen → er nimmt) Konjunktiv I’de mastarın sesli harfini korur: er fahre, er nehme. Modal fiiller de aynı yolu izler: er könne, er müsse, er wolle. wissen de düzenli çekilir: er wisse.

Konjunktiv I: machen, fahren, können
Kişimachenfahrenkönnen
ichmachefahrekönne
dumachestfahrestkönnest
er/sie/esmachefahrekönne
wirmachenfahrenkönnen
ihrmachetfahretkönnet
sie/Siemachenfahrenkönnen

Er/sie/es biçimi -t değil -e ile biter: er macht → er mache. Haber metinlerinde karşına çoğunlukla bu biçim çıkar.

Düzenli çekimle örnekler
  • Lukas sagt, er mache gerade eine Pause.Lukas şu an mola verdiğini söylüyor.
  • Der Busfahrer sagt, der Bus fahre heute nur bis zum Rathaus.Şoför, otobüsün bugün yalnız belediye binasına kadar gittiğini söylüyor.
  • Elif schreibt, sie könne erst um acht kommen.Elif ancak sekizde gelebileceğini yazıyor.
  • Der Kollege behauptet, er wisse nichts davon.İş arkadaşı bundan haberi olmadığını iddia ediyor.

Sein, haben, werden: en sık üç fiil

sein Konjunktiv I’de bütün kişilerde kendine özgü biçimler alır ve hiçbir biçimi bildirme kipiyle karışmaz; bu yüzden dolaylı anlatımın en güvenilir fiilidir. haben ve werden ise genel kurala uyar. Bu üç fiil aynı zamanda geçmiş ve gelecek zamanın yardımcı fiilleri olduğu için dolaylı anlatımda neredeyse her metinde karşına çıkar.

Konjunktiv I: sein, haben, werden
Kişiseinhabenwerden
ichseihabewerde
duseist / seiesthabestwerdest
er/sie/esseihabewerde
wirseienhabenwerden
ihrseiethabetwerdet
sie/Sieseienhabenwerden

sein’ın ich ve er/sie/es biçimleri eksizdir: ich sei, er sei. Dikkat: wir seien, sie seien (seien sonda -en ile).

Almanca Konjunktiv I biçimleri: sein → sei, haben → habe, werden → werde, können → könne ve dolaylı anlatım örnekleri
Dolaylı anlatımda en sık dört biçim: sei, habe, werde, könne

Konjunktiv I Ne Zaman Konjunktiv II’ye Döner?

Dolaylı anlatımın amacı, okura “bu söz aktarılıyor” işaretini vermektir. Konjunktiv I biçimi bildirme kipiyle aynıysa bu işaret kaybolur: Sie sagen, sie haben keine Zeit. cümlesindeki haben hem Indikativ hem Konjunktiv I olabilir. Yazı dilinde bu durumda iki adımlı bir yedek kural uygulanır.

Konjunktiv II ile değiştirme: hätten, kämen, müssten

Konjunktiv I biçimi Präsens’le çakışıyorsa yerine Konjunktiv II biçimi kullanılır. haben, sein, düzensiz fiillerin çoğu ve Umlaut alan modal fiiller Konjunktiv II’de kendine özgü bir biçim alır (hätte, wäre, käme, müsste), bu yüzden aktarma işareti geri gelir. Bu biçimlerin nasıl kurulduğunu Konjunktiv II dersinde ayrıntılı bulabilirsin.

Çakışma ve Konjunktiv II
  • „Wir haben keine Zeit.“ → Sie sagen, sie hätten keine Zeit.Vakitlerinin olmadığını söylüyorlar.
  • „Ich komme später.“ → Ich habe ihr geschrieben, ich käme später.Ona sonra geleceğimi yazdım.
  • „Wir müssen sparen.“ → Die Nachbarn sagen, sie müssten sparen.Komşular tasarruf etmek zorunda olduklarını söylüyor.
  • „Wir wissen es nicht.“ → Sie antworteten, sie wüssten es nicht.Bilmediklerini söylediler.

Würde + mastar: Konjunktiv II de çakışınca

Düzenli fiillerin Konjunktiv II biçimi Präteritum’la aynıdır: sie arbeiteten hem “çalıştılar” hem “çalışsalardı” olabilir. Konjunktiv II de ayırt edici değilse son çare würde + mastar yapısıdır. Gelecek zamanda da aynı yol izlenir: sie werden çakıştığı için sie würden kullanılır.

Würde ile aktarma
  • „Wir arbeiten viel.“ → Die Studenten sagen, sie würden viel arbeiten.Öğrenciler çok çalıştıklarını söylüyor.
  • „Wir kaufen ein neues Auto.“ → Sie erzählen, sie würden ein neues Auto kaufen.Yeni bir araba alacaklarını anlatıyorlar.
  • „Wir werden umziehen.“ → Mats und Nele sagen, sie würden im Herbst umziehen.Mats ve Nele sonbaharda taşınacaklarını söylüyor.
Konjunktiv I çakışınca Konjunktiv II ve würde: er habe, sie haben, sie hätten, sie würden arbeiten dolaylı anlatım örnekleri
Ayırt edici biçimi seç: önce Konjunktiv I, çakışırsa Konjunktiv II, o da çakışırsa würde
  1. Konjunktiv I biçimi Präsens’ten farklıysa onu kullan: er habe, er komme, sie sei.
  2. Aynıysa Konjunktiv II biçimine geç: sie hätten, sie kämen, ich müsste.
  3. Konjunktiv II de Präteritum’la aynıysa würde + mastar kullan: sie würden arbeiten.

Dolaylı Anlatımda Zamanlar: Şimdi, Geçmiş ve Gelecek

Konjunktiv I’de zaman sayısı azdır: şimdi, geçmiş ve gelecek için birer biçim vardır. Hangisinin seçileceğini giriş fiilinin zamanı değil, aktarılan sözün zamanı belirler. Er sagt, er sagte ya da er hat gesagt demen arkadaki fiili değiştirmez.

Gegenwart: er sei, er habe (aynı anda olan)

Aktarılan söz Präsens’teyse dolaylı anlatımda Konjunktiv I’in yalın biçimi kullanılır. Giriş fiili geçmişte olsa bile bu değişmez; İngilizcedeki gibi zaman bir adım geriye kaydırılmaz. “He said he was ill” cümlesinin Almanca karşılığı Er sagte, er sei krank. olur.

Şimdiki zamanı aktarmak
  • „Ich bin müde.“ → Jonas sagte, er sei müde.Jonas yorgun olduğunu söyledi.
  • „Die Wohnung ist zu teuer.“ → Ayşe meint, die Wohnung sei zu teuer.Ayşe evin çok pahalı olduğunu düşünüyor.
  • „Ich rufe gerade meine Mutter an.“ → Lena sagt, sie rufe gerade ihre Mutter an.Lena şu an annesini aramakta olduğunu söylüyor.

Vergangenheit: er habe gemacht, er sei gekommen

Konjunktiv I’de tek bir geçmiş biçimi vardır: habe / sei + Partizip II. Asıl söz Präteritum’da, Perfekt’te ya da Plusquamperfekt’te olsun, hepsi bu biçimle aktarılır. haben mi sein mi geleceği, fiilin Perfekt’te hangi yardımcı fiili aldığına bağlıdır: gehen, kommen, fahren, bleiben sein alır.

Geçmişi aktarmak
  • „Ich war krank.“ → Er sagte, er sei krank gewesen.Hasta olduğunu söyledi. (geçmişte)
  • „Ich habe den Vertrag unterschrieben.“ → Oskar sagte, er habe den Vertrag unterschrieben.Oskar sözleşmeyi imzaladığını söyledi.
  • „Ich bin spät nach Hause gekommen.“ → Melis erzählte, sie sei spät nach Hause gekommen.Melis eve geç geldiğini anlattı.
  • „Wir haben nichts gehört.“ → Die Nachbarn sagten, sie hätten nichts gehört.Komşular hiçbir şey duymadıklarını söyledi.

Zukunft: er werde kommen, sie würden kommen

Gelecekten söz eden cümle werde + mastar ile aktarılır. werden de ich, wir, sie/Sie kişilerinde Präsens’le çakıştığı için bu kişilerde würde gelir. Almancada gelecek çoğu zaman Präsens’le de anlatıldığından, asıl cümle Präsens’teyse dolaylı anlatımda da Konjunktiv I Präsens yeterlidir. werden’in bildirme kipindeki kullanımını gelecek zaman dersinde bulabilirsin.

Geleceği aktarmak
  • „Ich werde nach Hamburg fahren.“ → Klara sagt, sie werde nach Hamburg fahren.Klara Hamburg’a gideceğini söylüyor.
  • „Wir werden das Haus verkaufen.“ → Die Nachbarn sagen, sie würden das Haus verkaufen.Komşular evi satacaklarını söylüyor.
  • „Ich komme morgen vorbei.“ → Can sagte, er komme am nächsten Tag vorbei.Can ertesi gün uğrayacağını söyledi.
Dolaylı anlatımda Konjunktiv I zamanları: er sei krank, er sei krank gewesen, er werde kommen örnekleri
Üç zaman, üç biçim: sei, sei gewesen / habe gemacht, werde + mastar
Doğrudan anlatımdaki zaman → Konjunktiv I
Doğrudan anlatımDolaylı anlatımKalıp
„Ich arbeite.“er arbeiteKonjunktiv I
„Ich arbeitete.“ / „Ich habe gearbeitet.“er habe gearbeitethabe / sei + Partizip II
„Ich hatte gearbeitet.“er habe gearbeitethabe / sei + Partizip II
„Ich werde arbeiten.“er werde arbeitenwerde + mastar

Üç geçmiş zaman (Präteritum, Perfekt, Plusquamperfekt) dolaylı anlatımda tek biçimde birleşir.

Dolaylı Anlatım Ne Zaman Kullanılır?

Konjunktiv I her yerde aynı sıklıkta duyulmaz. Gazete, haber, resmî yazı ve akademik metinde olağan biçimdir; günlük konuşmada ise yerini çoğunlukla bildirme kipine ya da Konjunktiv II’ye bırakır. Aşağıdaki kartlar başlıca kullanım alanlarını özetliyor.

Almanca dolaylı anlatım resimli örnekler: doktor, telefon, mikrofon ve şemsiye ile Konjunktiv I cümleleri
Kim ne dedi? Konjunktiv I sözün aktarıldığını gösterir

1Haber ve gazete dili

Haberci, sözün kendisine değil kaynağa ait olduğunu Konjunktiv I ile gösterir. Böylece bilgiyi kendi adına doğrulamış olmaz.

  • Der Wetterdienst teilte mit, es werde am Wochenende kühler.Meteoroloji hafta sonu havanın serinleyeceğini bildirdi.
  • Ein Sprecher der Stadt sagte, die Brücke sei ab Juni wieder offen.Belediye sözcüsü köprünün hazirandan itibaren yeniden açık olacağını söyledi.

2Resmî yazı, tutanak ve rapor

Toplantı tutanaklarında, iş yazışmalarında ve raporlarda kimin ne dediği tarafsız biçimde kaydedilir.

  • Frau Weber erklärte, das Projekt könne im März beginnen.Bayan Weber projenin martta başlayabileceğini açıkladı.
  • Der Kunde teilte mit, die Lieferung sei unvollständig gewesen.Müşteri teslimatın eksik geldiğini bildirdi.

3Akademik metin ve alıntı

Bir yazarın görüşünü kendi cümlenle aktarırken Konjunktiv I, görüşün o yazara ait olduğunu açıkça belirtir.

  • Die Autorin vertritt die These, Mehrsprachigkeit fördere das Lernen.Yazar, çok dilliliğin öğrenmeyi desteklediği tezini savunuyor.
  • Die Forscher kommen zu dem Schluss, Bewegung verbessere das Gedächtnis.Araştırmacılar hareketin hafızayı güçlendirdiği sonucuna varıyor.

4Mesafe koymak: iddiayı aktarmak

Bir iddiayı aktarıp doğruluğunu üstlenmek istemediğinde Konjunktiv I, “bunu o söylüyor” anlamı katar.

  • Der Vermieter behauptet, die Heizung sei längst repariert.Ev sahibi kaloriferin çoktan tamir edildiğini iddia ediyor.
  • Er sagt, er habe die E-Mail nie bekommen.E-postayı hiç almadığını söylüyor.

5Günlük konuşma: Indikativ ya da Konjunktiv II

Arkadaşla konuşurken Konjunktiv I resmî ve kitabi durur. Bunun yerine bildirme kipi ya da Konjunktiv II kullanılır.

  • Lena hat gesagt, sie kommt später.Lena sonra geleceğini söyledi.
  • Er meinte, er hätte keine Lust.Canının istemediğini söyledi.

Cümle Türlerine Göre Dolaylı Anlatım

Aktarılan söz bir bildirme, bir soru ya da bir emir olabilir. Her birinin aktarılma kalıbı farklıdır, ama Konjunktiv I kuralı hepsinde aynı kalır.

Bildirme cümlesi: dass ile ve dass olmadan

Bildirme cümlesini iki yoldan aktarabilirsin. dass kullanırsan bir yan cümle kurarsın ve çekimli fiil sona gider. dass kullanmazsan aktarılan kısım ana cümle gibi davranır, fiil ikinci sırada kalır. İkisi de doğrudur; dass’sız biçim haber dilinde de yaygındır ve Konjunktiv I burada aktarmanın tek işaretidir. dass cümlelerinin genel kurallarını dass bağlacı dersinde bulabilirsin.

dass ile ve dass olmadan
  • Klara sagt, dass sie Durst habe.Klara susadığını söylüyor. (fiil sonda)
  • Klara sagt, sie habe Durst.Klara susadığını söylüyor. (fiil ikinci sırada)
  • Der Arzt meint, dass die Operation nicht nötig sei.Doktor ameliyatın gerekli olmadığı görüşünde.
  • Der Arzt meint, die Operation sei nicht nötig.Doktor ameliyatın gerekli olmadığı görüşünde.

W-Fragen: soru kelimesi korunur

Soru kelimeli bir soru (wer, was, wo, wann, warum, wie) aktarılırken soru kelimesi aynen kalır ve bağlaç görevi görür; arkasından gelen kısım yan cümledir, fiil sona gider. Giriş fiili olarak çoğunlukla fragen, wissen wollen ya da sich erkundigen kullanılır. Bu yapının bildirme kipindeki biçimini dolaylı soru cümleleri dersinde görebilirsin.

Soru kelimeli soruları aktarmak
  • „Wann beginnt der Kurs?“ → Sie fragte, wann der Kurs beginne.Kursun ne zaman başladığını sordu.
  • „Warum ist der Zug verspätet?“ → Ein Fahrgast wollte wissen, warum der Zug verspätet sei.Bir yolcu trenin neden geciktiğini öğrenmek istedi.
  • „Wie viel kostet die Wohnung?“ → Mehmet erkundigte sich, wie viel die Wohnung koste.Mehmet evin kira bedelinin ne kadar olduğunu sordu.

Ja/Nein-Fragen: ob ile aktarma

Evet-hayır soruları aktarılırken başa ob (-ip -mediğini) gelir; dass burada kullanılmaz. Bu da bir yan cümledir, fiil sona gider. Türkçede “gelip gelmeyeceğini sordu” diye kurduğumuz yapının karşılığıdır.

Evet-hayır sorularını aktarmak
  • „Hat Peter Zeit?“ → Klara fragt, ob Peter Zeit habe.Klara Peter’in vaktinin olup olmadığını soruyor.
  • „Ist die Praxis am Samstag geöffnet?“ → Er fragte, ob die Praxis am Samstag geöffnet sei.Muayenehanenin cumartesi açık olup olmadığını sordu.
  • „Kommen Sie mit?“ → Die Kollegin fragte, ob wir mitkämen.İş arkadaşı bizim de gelip gelmeyeceğimizi sordu.

Imperativ: sollen ve mögen ile aktarma

Emir ya da rica cümlesi doğrudan aktarılamaz; bunun yerine sollen fiilinin Konjunktiv I biçimi kullanılır: er solle, sie solle. Rica daha kibarsa mögen tercih edilir: er möge. Bu ikinci biçim resmî ve biraz eski üsluplu durur. Emir cümlesinin kendisini emir kipi dersinde çalışabilirsin.

Emir ve ricayı aktarmak
  • „Trink viel Wasser!“ → Klara sagt zu Heidi, sie solle viel Wasser trinken.Klara Heidi’ye bol su içmesini söylüyor.
  • „Kommen Sie bitte morgen wieder!“ → Die Beamtin sagte, ich solle am nächsten Tag wiederkommen.Memur ertesi gün tekrar gelmemi söyledi.
  • „Rufen Sie mich bitte zurück!“ → Herr Schulz bat, man möge ihn zurückrufen.Bay Schulz kendisinin geri aranmasını rica etti.

Dolaylı Anlatımda Zamir, Zaman ve Yer Değişir

Söz başka birinin ağzından, başka bir zamanda ve yerde aktarıldığında yalnız fiil değil, kişiyi, zamanı ve yeri gösteren kelimeler de değişir. Türkçede de “Yarın geleceğim.” sözünü bir hafta sonra “Ertesi gün geleceğini söyledi.” diye aktarırız.

Zamirler: ich → er/sie, mein → sein/ihr

Konuşanın kendisi için kullandığı ich, mich, mein gibi kelimeler, aktaran kişinin bakış açısına göre değişir. Söyleyen erkekse er, sein; kadınsa sie, ihr gelir. Sana söylenen du ise aktarırken çoğu zaman ich olur. İyelik kelimesi değişirken ek de korunur: meinen Schlüssel → seinen Schlüssel.

Zamirlerin değişmesi
  • Elif: „Mein Bruder ist krank.“ → Elif sagt, ihr Bruder sei krank.Elif erkek kardeşinin hasta olduğunu söylüyor.
  • Jonas: „Ich habe meinen Schlüssel verloren.“ → Jonas sagt, er habe seinen Schlüssel verloren.Jonas anahtarını kaybettiğini söylüyor.
  • Anna zu mir: „Du kannst mein Fahrrad nehmen.“ → Anna sagte, ich könne ihr Fahrrad nehmen.Anna bisikletini alabileceğimi söyledi.

Zaman ve yer: morgen → am nächsten Tag

Söz aynı gün ve aynı yerde aktarılıyorsa zaman ve yer kelimeleri değişmeyebilir. Aradan zaman geçmişse ya da başka bir yerde aktarıyorsan bu kelimeleri o ana göre uyarlarsın; aksi hâlde “morgen” okurun yarınını gösterir ve yanlış anlaşılır.

Zaman ve yer kelimeleri sonradan aktarılınca
Doğrudan anlatımDolaylı anlatım (sonradan)Türkçe
heutean diesem Tago gün
morgenam nächsten Tag / am folgenden Tagertesi gün
gesternam Tag davor / am Vortagbir gün önce
jetztin dem Moment / damalso anda / o zaman
hierdortorada
Zaman ve yer kelimelerini uyarlamak
  • „Ich bin gestern angekommen.“ → Lena sagte, sie sei am Vortag angekommen.Lena bir gün önce geldiğini söyledi.
  • „Ich bleibe hier.“ → Der Gast sagte, er bleibe dort.Misafir orada kalacağını söyledi.

Haber Dilinde Dolaylı Anlatım: Giriş Fiilleri ve Uzun Aktarma

Konjunktiv I’i en çok okuyacağın yer haber metinleridir. Burada iki şey önemlidir: sözü hangi fiille aktardığın ve uzun bir açıklamayı cümle cümle nasıl sürdürdüğün.

Giriş fiilleri: sagen, erklären, behaupten

sagen her yerde kullanılır, ama haber ve rapor dilinde sözün türünü gösteren daha anlamlı fiiller seçilir. Giriş fiili kendi başına bir yorum taşıyabilir: behaupten (iddia etmek) sözün tartışmalı olduğunu ima eder, betonen (vurgulamak) ise önemini öne çıkarır. Bu fiiller dolaylı anlatımın dilbilgisini değiştirmez; arkalarından yine Konjunktiv I gelir.

  • erklären (açıklamak), mitteilen (bildirmek), berichten (aktarmak, haber vermek): tarafsız aktarma.
  • betonen (vurgulamak), versichern (temin etmek): söyleyenin altını çizdiği söz.
  • behaupten (iddia etmek), bestreiten (yalanlamak, kabul etmemek): tartışmalı söz.
  • fragen, wissen wollen, sich erkundigen (bilgi almak): soru aktarma.
  • bitten (rica etmek), auffordern (çağrıda bulunmak): emir ve rica aktarma.
Farklı giriş fiilleriyle
  • Die Firma versicherte, die Arbeitsplätze seien sicher.Şirket iş yerlerinin güvencede olduğunu temin etti.
  • Der Fahrer bestritt, dass er zu schnell gefahren sei.Sürücü hızlı gittiğini kabul etmedi.
  • Die Schule teilte mit, der Unterricht falle am Freitag aus.Okul cuma günü dersin yapılmayacağını bildirdi.

Uzun aktarma: giriş fiili olmadan Konjunktiv I

Bir açıklama birkaç cümle sürüyorsa her cümlenin başına “sagte er” koymazsın. Giriş fiili bir kez gelir, ardından gelen cümleler yalnız Konjunktiv I sayesinde aktarma olarak okunur. Arada bir cümle bildirme kipine geçerse, o cümle artık habercinin kendi sözü sayılır. Türkçedeki -mış ekinin metin boyunca sürmesine benzer: “Toplantı ertelenmiş, yeni tarih henüz belli değilmiş.”

Birkaç cümlelik aktarma
  • Die Schulleiterin erklärte, das Gebäude werde im Sommer renoviert.Okul müdürü binanın yazın yenileneceğini açıkladı.
  • Der Unterricht finde in dieser Zeit in Containern statt.Dersler bu süre içinde konteynerlerde yapılacakmış.
  • Die Eltern seien bereits informiert worden.Velilere çoktan bilgi verilmiş.

Dolaylı Anlatım ile En Sık Yapılan Hatalar

Dolaylı anlatımdaki hataların çoğu üç yerden gelir: kelime sırası, İngilizcedeki zaman kaydırma alışkanlığı ve Konjunktiv I’in hangi kişilerde ayırt edici olduğunu bilmemek. Aşağıdaki kartlarda doğru biçimi ve hatanın nedenini görebilirsin.

Klara sagt, sie Durst habe.

Klara sagt, sie habe Durst.

Türkçede fiil sonda olduğu için aktarılan kısımda da fiili sona atmak doğal gelir. Ama dass kullanılmazsa aktarılan kısım ana cümle gibidir ve fiil ikinci sırada kalır. Fiil yalnız dass, ob ya da soru kelimesinden sonra sona gider.

Er sagt, dass er sei krank.

Er sagt, dass er krank sei.

dass bir yan cümle başlatır; Konjunktiv I olsa bile çekimli fiil yan cümlenin sonuna gider.

„Ich bin krank.“ → Er sagte, er sei krank gewesen.

„Ich bin krank.“ → Er sagte, er sei krank.

İngilizcede “He said he was ill” derken zaman geriye kaydırılır. Almancada giriş fiilinin zamanı arkadaki fiili etkilemez; asıl söz şimdiki zamandaysa Konjunktiv I de şimdiki zamanda kalır. sei krank gewesen “daha önce hastaymış” demektir.

Der Busfahrer sagt, der Bus fähre nur bis zum Rathaus.

Der Busfahrer sagt, der Bus fahre nur bis zum Rathaus.

Präsens’teki er fährt biçimi akla geldiği için Umlaut Konjunktiv I’e taşınıyor. Konjunktiv I mastarın kökünden yapılır, sesli harf değişmez: fahren → er fahre. führe ise Konjunktiv II’dir.

Die Kinder sagen, sie habe Hunger.

Die Kinder sagen, sie hätten Hunger.

Çoğul öznede de fiil çoğul çekilir; habe tekil biçimdir. Çoğul Konjunktiv I sie haben ise Präsens’le aynı olduğu için yazı dilinde Konjunktiv II hätten kullanılır.

Er fragte, ob ich habe Zeit.

Er fragte, ob ich Zeit hätte.

ob bir yan cümle başlatır, fiil sona gider. Ayrıca ich habe Präsens’le aynı olduğundan aktarmada Konjunktiv II hätte tercih edilir.

„Bleiben Sie im Bett!“ → Die Ärztin sagte, ich bleibe im Bett.

„Bleiben Sie im Bett!“ → Die Ärztin sagte, ich solle im Bett bleiben.

Emir cümlesi düz bildirme gibi aktarılırsa anlam değişir: ich bleibe im Bett “yatakta kalıyorum” demektir. Emir ve öğüt solle ile aktarılır.

Anna sagte: „Ich bin müde.“ → Anna sagte, ich sei müde.

Anna sagte, sie sei müde.

Doğrudan anlatımdaki ich, aktarırken söyleyen kişiye göre değişir. ich kalırsa cümle “benim yorgun olduğumu söyledi” anlamına gelir.

Konjunktiv I, Konjunktiv II ve sollen Farkı

Duyduğun bir bilgiyi Almancada başka yollarla da aktarabilirsin. Konjunktiv I sözü tarafsız biçimde aktarır. Konjunktiv II asıl olarak gerçek dışını anlatır, dolaylı anlatımda ise yedek biçimdir. sollen ise giriş fiili olmadan “… olduğu söyleniyor” anlamı verir; bu kullanımı öznel modal fiiller dersinde ayrıntılı bulabilirsin.

Aynı bilgi, dört biçim
YapıÖrnekAnlam ve kullanım
IndikativEr sagt, er ist krank.Aktarma, ama işaret yok; konuşma dilinde olağan.
Konjunktiv IEr sagt, er sei krank.Tarafsız aktarma; yazı ve haber dili.
Konjunktiv IIEr sagt, er wäre krank.Konuşmada aktarma; yazıda yalnız Konjunktiv I çakışınca.
sollenEr soll krank sein.Hastaymış, öyle söyleniyor; kaynak belirtilmez.

Konjunktiv II’nin asıl görevi dolaylı anlatım değildir: Wenn er krank wäre, würde er nicht kommen. (Hasta olsaydı gelmezdi.) cümlesinde aktarılan bir söz yoktur, gerçek dışı bir durum vardır. Geçmişteki gerçek dışı durumlar ve pişmanlıklar için Konjunktiv II’de geçmiş dersine bakabilirsin. sollen ile kurulan cümlede ise kimin söylediği belli değildir; Konjunktiv I’de kaynak çoğunlukla giriş fiiliyle açıkça verilir.

Derinleşmek İsteyenlere

du ve ihr biçimleri neden pek kullanılmaz?

du kommest, ihr kommet gibi biçimler Präsens’ten farklıdır, yani kurala göre kullanılabilir. Ama bugün çok eski üsluplu duyulur; Konjunktiv II karşılıkları (du kämest) da öyle. Bu yüzden ikinci kişiye aktarma çoğunlukla konuşmada geçer ve bildirme kipiyle yapılır: Sie hat gesagt, du kommst zu spät. Haber metinlerinde aktarılan kişi çoğunlukla üçüncü kişi olduğu için bu sorun az çıkar.

Konjunktiv II şüphe mi gösterir?

Konjunktiv I ayırt edici olduğu hâlde Konjunktiv II seçilirse, bu bazen aktaranın söze şüpheyle baktığı izlenimini verir: Er sagt, er wäre krank. Ama günlük konuşmada Konjunktiv II çoğunlukla böyle bir anlam taşımadan, yalnız aktarma için kullanılır. Yazı dilinde izlenecek yol, yukarıdaki üç adımlı kuraldır.

laut ve zufolge ile kaynak gösterme

Kaynağı cümle başında bir edatla da verebilirsin: Laut Polizeibericht (polis raporuna göre), dem Bericht zufolge (rapora göre). Bu yapılardan sonra bildirme kipi de, Konjunktiv I de görülür: Laut Polizeibericht wurde niemand verletzt. / Laut Polizeibericht sei niemand verletzt worden. Kaynak edatla zaten belirtildiği için bildirme kipi de yeterlidir.

Konjunktiv I yalnız dolaylı anlatımda mı kullanılır?

Hayır. Bazı kalıplaşmış dilek ve talimatlarda da geçer: Es lebe die Freundschaft! (Yaşasın dostluk!), yemek tariflerinde Man nehme drei Eier. (Üç yumurta alınır.), matematikte Gegeben sei ein Dreieck. (Bir üçgen verilmiş olsun.) Bunlar C2 düzeyinde Konjunktiv I’in özel kullanımları dersinde ele alınıyor.

Dolaylı Anlatım Alıştırmaları

Birinci alıştırmada Konjunktiv I çekimini, ikincide yazı dilinde doğru biçimi seçmeyi (Konjunktiv I, Konjunktiv II ya da würde), üçüncüde soru, emir, zamir ve zaman kelimelerini çalışacaksın. Yanlış çıkan sorularda açıklamayı oku.

Boşluk doldurma

Alıştırma 1: Konjunktiv I biçimini yaz

Parantezdeki fiilin Konjunktiv I biçimini yaz.

  1. 1

    Der Kollege sagt, er heute im Homeoffice. (sein)

  2. 2

    Anna sagt, sie am Wochenende keine Zeit. (haben)

  3. 3

    Der Wetterdienst meldet, es morgen regnen. (werden)

  4. 4

    Mehmet sagt, er gut Deutsch sprechen. (können)

  5. 5

    Lukas behauptet, er nichts davon. (wissen)

  6. 6

    Der Busfahrer sagt, der Bus heute nicht bis zum Bahnhof. (fahren)

Cevap anahtarı
  1. sei — sein → er sei
  2. habe — haben → sie habe (tekil); hat bildirme kipidir.
  3. werde — Gelecek: werde + mastar
  4. könne — Modal fiil: kök könn- + e → er könne
  5. wisse — wissen düzenli çekilir: er wisse (weiß değil).
  6. fahre — Konjunktiv I’de Umlaut yok: er fahre (fährt değil).
Çoktan seçmeliPremium

Alıştırma 2: Yazı dilinde doğru biçim

Yazı dilinin kuralına göre seç: Konjunktiv I ayırt ediciyse onu, Präsens’le aynıysa Konjunktiv II’yi, o da ayırt edici değilse würde’yi.

  1. 1

    „Wir haben Hunger.“ → Die Kinder sagen, sie ___ Hunger.

  2. 2

    „Ich bin krank.“ → Ich habe dem Chef geschrieben, ich ___ krank.

  3. 3

    „Wir werden im Sommer umziehen.“ → Die Nachbarn sagen, sie ___ im Sommer umziehen.

  4. 4

    „Ich habe den Vertrag unterschrieben.“ → Oskar sagte, er ___ den Vertrag unterschrieben.

  5. 5

    „Ich bin gestern angekommen.“ → Lena sagte, sie ___ am Vortag angekommen.

  6. 6

    „Wir arbeiten viel.“ → Die Studenten sagen, sie ___ viel arbeiten.

Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 3: Soru, emir, zamir ve zaman

Doğrudan anlatımı dolaylı anlatıma çevir; boşluğa tek kelime yaz.

  1. 1

    Sie fragt: „Wo ist der Bahnhof?“ → Sie fragt, wo der Bahnhof . (sein)

  2. 2

    Er fragt: „Kommt Lena mit?“ → Er fragt, Lena mitkomme.

  3. 3

    Die Ärztin sagt: „Trinken Sie viel Wasser!“ → Die Ärztin sagt, ich viel Wasser trinken. (sollen)

  4. 4

    Elif sagt: „Mein Bruder ist krank.“ → Elif sagt, Bruder sei krank.

  5. 5

    Jonas sagt: „Ich habe meinen Schlüssel verloren.“ → Jonas sagt, er habe Schlüssel verloren.

  6. 6

    Lukas sagte am Freitag: „Ich rufe dich morgen an.“ → Lukas sagte, er rufe mich am Tag an.

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

B2 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

Dolaylı Anlatım Konu Özeti

  • Dolaylı anlatım birinin sözünü tırnaksız aktarır; Almanca yazı dilinde bunun için Konjunktiv I kullanılır: Er sagt, er sei krank.
  • Konjunktiv I mastar kökü + -e, -est, -e, -en, -et, -en ile çekilir; Umlaut ve sesli harf değişimi olmaz: er fahre, er könne. sein özeldir: sei, seien.
  • Konjunktiv I Präsens’le aynıysa Konjunktiv II gelir (sie hätten); o da ayırt edici değilse würde + mastar (sie würden arbeiten).
  • Zamanlar: şimdi er sei, geçmiş er habe gemacht / er sei gekommen, gelecek er werde kommen. Giriş fiilinin zamanı arkadaki fiili değiştirmez.
  • Bildirme dass ile (fiil sonda) ya da dass’sız (fiil ikinci sırada); W-soruları soru kelimesiyle, evet-hayır soruları ob ile; emirler solle / möge ile aktarılır.
  • Zamirler ve zaman–yer kelimeleri aktaranın bakış açısına göre değişir: mein → sein/ihr, morgen → am nächsten Tag.
  • Konjunktiv I yazı ve haber dilinin biçimidir; günlük konuşmada bildirme kipi ya da Konjunktiv II daha doğaldır.

Dolaylı Anlatım Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca Konjunktiv I nedir?

Fiilin, başkasının sözünü aktardığını gösteren kipidir. En çok dolaylı anlatımda kullanılır: Sie sagt, sie habe keine Zeit. (Vakti olmadığını söylüyor.) Zaman değil kiptir; şimdi, geçmiş ve gelecek için ayrı biçimleri vardır.

Almancada dolaylı anlatım nasıl yapılır?

Giriş fiilinden (sagen, erklären, fragen) sonra virgül gelir, aktarılan söz zamirleri uyarlanarak Konjunktiv I ile yazılır: „Ich komme.“ → Er sagt, er komme. İstersen dass kullanırsın; o zaman fiil sona gider: Er sagt, dass er komme.

Konjunktiv I nasıl çekilir?

Mastarın köküne -e, -est, -e, -en, -et, -en eklenir: ich mache, du machest, er mache, wir machen, ihr machet, sie machen. sein düzensizdir: ich sei, du seist, er sei, wir seien, ihr seiet, sie seien.

Konjunktiv I ve Konjunktiv II farkı nedir?

Konjunktiv I başkasının sözünü aktarır: Er sagt, er sei krank. Konjunktiv II gerçek dışı durumları, dilekleri ve kibar ricaları anlatır: Wenn ich Zeit hätte, … Dolaylı anlatımda Konjunktiv II yalnız Konjunktiv I bildirme kipiyle çakışınca yedek olarak kullanılır.

Konjunktiv I ne zaman Konjunktiv II olur?

Konjunktiv I biçimi Präsens’le aynı olduğunda. Bu çoğunlukla ich, wir ve sie/Sie kişilerinde olur: sie haben → sie hätten, wir kommen → wir kämen. Konjunktiv II de Präteritum’la aynıysa würde + mastar kullanılır.

Dolaylı anlatımda geçmiş zaman nasıl aktarılır?

habe / sei + Partizip II ile. Präteritum, Perfekt ve Plusquamperfekt hepsi bu tek biçimle aktarılır: „Ich war krank.“ → Er sagte, er sei krank gewesen.

Emir cümlesi dolaylı anlatıma nasıl çevrilir?

sollen’in Konjunktiv I biçimiyle: „Komm pünktlich!“ → Sie sagte, ich solle pünktlich kommen. Daha kibar ve resmî bir rica için mögen kullanılır: …, ich möge pünktlich kommen.

Konjunktiv I konuşmada kullanılır mı?

Günlük konuşmada az kullanılır; kitabi ve resmî duyulur. Konuşmada genellikle bildirme kipi (Er hat gesagt, er ist krank.) ya da Konjunktiv II (…, er wäre krank.) tercih edilir. Konjunktiv I’i asıl haberlerde, raporlarda ve resmî yazılarda görürsün.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

Almanca Portalı

Bu ders Goethe, telc ve ÖSD sınav kapsamlarına ve Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi'ne (CEFR) uygun şekilde hazırlanmıştır. Bir hata görürsen bize yaz.