Logo
Almanca Portalı
C1
C1Gramer · Bağlaçlar ve Yan Cümleler

Almanca Korrelat Konu Anlatımı: es ve da(r)- Kelimeleri ile Yan Cümle (Ich freue mich darauf, dass…), Örnekler ve Alıştırmalar

Almanca PortalıGüncellendi: 25 dk okuma
Kısa cevap

Korrelat, ana cümlede arkadan gelecek yan cümleyi önceden haber veren kelimedir. Özne ya da nesne cümlesinde es, edatlı fiillerde da(r)- + edat kullanılır: Ich freue mich darauf, dass du kommst. (Gelmeni dört gözle bekliyorum.) Türkçede yan cümleye eklenen hal ekinin (gelmeni, gelmene) işini Almancada korrelat görür; yan cümle başa geçince es düşer.

Ana cümle + es / da(r)-Präposition … , dass / ob / w- / zu + Infinitiv

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1Almancada Korrelat Nedir? Yan Cümleyi Haber Veren Kelime
  2. 2Korrelat Nasıl Kurulur? es, da(r)- ve Zarf Korrelatları
    1. 2.1es: özne ve nesne cümlesine işaret
    2. 2.2da(r)- + edat: edatlı nesneye işaret
    3. 2.3deshalb, dann, so: zarf korrelatları
  3. 3Korrelat Ne Zaman Kullanılır?
  4. 4Korrelat Zorunlu mu, İsteğe Bağlı mı?
    1. 4.1Zorunlu korrelat: finden es, rechnen damit
    2. 4.2İsteğe bağlı korrelat: sich freuen (darüber), dass
    3. 4.3Korrelat almayan fiiller: sagen, denken, wissen
  5. 5Yan Cümle Başa Gelince Korrelat Ne Olur?
    1. 5.1es düşer: Dass du kommst, freut mich
    2. 5.2da(r)- kalır: Dass du kommst, darauf freue ich mich
  6. 6Korrelat Hangi Yan Cümlelerle Kullanılır?
    1. 6.1dass ve zu ile mastar: olgu ve eylem
    2. 6.2ob ve w- soruları: açık soruya işaret
    3. 6.3wenn: koşul ve dilek bildiren yan cümle
  7. 7Korrelatlı Cümle Nasıl Dönüştürülür? İsimden Yan Cümleye
  8. 8Korrelat ile En Sık Yapılan Hatalar
  9. 9Korrelat es, Yer Tutucu es ve Zamir es Farkı
  10. 10Derinleşmek İsteyenlere
  11. 11Almanca Korrelat Alıştırmaları
  12. 12Almanca Korrelat Konu Özeti
  13. 13Almanca Korrelat Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almancada Korrelat Nedir? Yan Cümleyi Haber Veren Kelime

Bir yan cümle, ana cümlede bir öğenin yerini tutabilir: özne, nesne ya da edatlı nesne olabilir. Ich freue mich auf deinen Besuch. cümlesinde “auf deinen Besuch” bir edatlı nesnedir. Aynı içeriği yan cümleyle söylemek istersen edat yan cümleye doğrudan bağlanamaz; “auf, dass…” diye bir yapı yoktur. Bunun yerine ana cümleye edatın da(r)- biçimi konur: Ich freue mich darauf, dass du mich besuchst. İşte bu darauf, yan cümlenin ana cümledeki temsilcisidir. Almanca dilbilgisinde buna Korrelat (karşılık kelimesi) ya da Bezugswort denir.

Türkçede aynı işi yan cümlenin kendisi görür: fiil isimleşir ve hal ekini doğrudan alır. “Gelmene seviniyorum”, “Geleceğini biliyorum”, “Gelmenden korkuyorum” derken ek, isimleşmiş fiile yapışır. Almancada yan cümle (dass, ob, zu ile mastar) ek alamaz; fiilin istediği edat ya da hal ana cümlede bir yer tutucuyla gösterilir. Bu yüzden Türkçe düşünerek kurulan cümlelerde korrelat çoğu zaman eksik kalır.

Türkçedeki ek, Almancadaki korrelat
TürkçeAlmancaKorrelat
Geldiğine seviniyorum.Ich freue mich darüber, dass du gekommen bist.darüber (sich freuen über)
Aramasını bekliyorum.Ich warte darauf, dass er anruft.darauf (warten auf)
İşini kaybetmekten korkuyor.Sie hat Angst davor, ihre Stelle zu verlieren.davor (Angst haben vor)
Dürüst olmanı önemli buluyorum.Ich finde es wichtig, dass du ehrlich bist.es (Akkusativ nesnesi)
Herkesin gelmesi beni sevindiriyor.Es freut mich, dass alle kommen.es (özne)

Korrelat Nasıl Kurulur? es, da(r)- ve Zarf Korrelatları

Korrelatlar yan cümlenin ana cümlede hangi görevi üstlendiğine göre üç gruba ayrılır. Yan cümle özne ya da Akkusativ nesnesiyse es, edatlı nesneyse da(r)- + edat, sebep, koşul ya da sonuç gibi bir zarf görevi görüyorsa deshalb, dann, so gibi bir zarf kullanılır. Hepsinde ortak düzen aynıdır: korrelat ana cümlenin içinde durur, yan cümle virgülden sonra gelir.

Korrelat türleri bir bakışta
Yan cümlenin göreviKorrelatÖrnek
Özne (Subjektsatz)esEs ist wichtig, dass wir pünktlich sind.
Akkusativ nesnesi (Objektsatz)esIch finde es schade, dass du gehst.
Edatlı nesne (Präpositionalobjekt)da(r)- + edatWir haben damit gerechnet, dass es regnet.
Genitiv nesnesidessenIch bin mir dessen bewusst, dass es schwer wird.
Zarf (sebep, koşul, sonuç)deshalb, dann, soIch komme nur dann, wenn du mich einlädst.

Korrelat ana cümlede, yan cümle virgülden sonra. Yan cümle dass, ob, bir soru kelimesi (wie, wer, was…), wenn ya da zu ile mastar olabilir.

Almanca korrelat türleri: özne ve nesne cümlesinde es, edatlı nesnede da(r)- kelimesi, zarf korrelatı so
Dört korrelat türü: es, es, da(r)- ve zarf

es: özne ve nesne cümlesine işaret

Korrelat es, yan cümle ana cümlenin öznesi ya da Akkusativ nesnesi olduğunda kullanılır. Görünüşte aynı kelimedir, ama iki durumda davranışı biraz farklıdır; bu yüzden ikisine ayrı bakmak işini kolaylaştırır.

Özne cümlesi: Es freut mich, dass …

Duygu bildiren fiiller (freuen, ärgern, wundern, stören), sein + sıfat (wichtig, klar, möglich, schade) ve gelingen, fallen, gefallen gibi fiillerde gerçek özne yan cümledir. Ana cümlenin başına es gelir, yan cümle sona alınır. Bu yapı Türkçede çoğunlukla “…-mesi beni sevindiriyor”, “…-mesi önemli” diye karşılanır.

Özne cümlesine işaret eden es
  • Es freut mich, dass du die Stelle bekommen hast.İşe alınmana sevindim.
  • Es ist noch nicht klar, ob der Kurs stattfindet.Kursun yapılıp yapılmayacağı henüz belli değil.
  • Es fällt mir schwer, früh aufzustehen.Erken kalkmak bana zor geliyor.
  • Es ist ihr gelungen, eine Wohnung in München zu finden.Münih’te bir daire bulmayı başardı.

Nesne cümlesi: Ich finde es gut, dass …

Yan cümle Akkusativ nesnesi olduğunda es, ana cümlenin orta alanında (çekimli fiilden sonra) durur. Özellikle finden + sıfat, halten für, es satthaben, bedauern, ablehnen ve genießen bu yapıyla kullanılır. Türkçede “…-mesini iyi buluyorum”, “…-mesinden bıktım” gibi karşılanır.

Nesne cümlesine işaret eden es
  • Ich finde es gut, dass ihr euch gemeldet habt.Haber vermeniz iyi oldu.
  • Wir halten es für richtig, die Entscheidung zu verschieben.Kararı ertelemeyi doğru buluyoruz.
  • Mehmet hat es satt, jeden Tag im Stau zu stehen.Mehmet her gün trafikte beklemekten bıktı.
  • Ich bedaure es, dass ich nicht früher Bescheid gesagt habe.Daha önce haber vermediğim için üzgünüm.

da(r)- + edat: edatlı nesneye işaret

Edatlı fiillerde (warten auf, sich erinnern an, Angst haben vor, rechnen mit) nesne bir yan cümleyse edat da- ile birleşir. Edat sesli harfle başlıyorsa araya -r- girer: da + auf → darauf, da + an → daran. Ünsüzle başlayan edatlarda r girmez: da + mit → damit, da + vor → davor. Edatı fiil belirler; o yüzden her edatlı fiili edatıyla birlikte öğrenmen gerekir. Bu kelimelerin yapısını da- ve wo- kelimeleri dersinde, fiil listesini edatlı fiiller dersinde ayrıntılı bulabilirsin.

Sık kullanılan edatlı fiiller ve korrelatları
Fiil + edatKorrelatÖrnek
warten aufdaraufIch warte darauf, dass die Post kommt.
sich erinnern andaranIch erinnere mich daran, wie wir uns kennengelernt haben.
rechnen mitdamitNiemand hat damit gerechnet, dass es so schnell geht.
abhängen vondavonEs hängt davon ab, wie viel Zeit wir haben.
sich kümmern umdarumWer kümmert sich darum, dass die Kinder abgeholt werden?
sich beschweren überdarüberDie Mieter beschweren sich darüber, dass die Heizung nicht funktioniert.
Angst haben vordavorElif hat Angst davor, die Prüfung nicht zu bestehen.
sich entschließen zudazuEr hat sich dazu entschlossen, in Wien zu studieren.

deshalb, dann, so: zarf korrelatları

Sebep, koşul, sonuç ve araç bildiren yan cümlelerde de ana cümlede bir korrelat zarfı kullanılabilir. Bu korrelat çoğu zaman isteğe bağlıdır; kullanıldığında yan cümlenin anlattığı şeyi vurgular: “başka bir nedenle değil, tam da bu nedenle”. Sebep bildiren yapıları sebep cümleleri, so … dass yapısını sonuç cümleleri dersinde ayrıca bulabilirsin.

Zarf korrelatları
  • Ich bin nur deshalb gekommen, weil du mich darum gebeten hast.Yalnızca sen rica ettin diye geldim.
  • Wenn du Fragen hast, dann melde dich einfach.Sormak istediğin bir şey olursa bana yazman yeterli.
  • Der Vortrag war so lang, dass einige Zuhörer gegangen sind.Sunum o kadar uzundu ki bazı dinleyiciler çıkıp gitti.
  • Dadurch, dass sie jeden Tag übt, macht sie schnell Fortschritte.Her gün çalışarak hızla ilerliyor.

Korrelat Ne Zaman Kullanılır?

Korrelat, bir düşünceyi isim yerine bütün bir cümleyle anlatmak istediğin her yerde karşına çıkar. Aşağıdaki kartlar en sık kullanıldığı altı durumu özetliyor; zorunlu olup olmadığı ve yan cümle türleri sonraki bölümlerde.

Almanca korrelat da(r)- örnekleri: Es kommt darauf an, Es lag daran, sich darum kümmern, darauf bestehen
Edatlı fiilin edatı da(r)- kelimesine dönüşür ve yan cümleye işaret eder

1Duygu ve değerlendirme bildirirken: Es freut mich, Ich finde es …

Bir olay karşısında ne hissettiğini ya da onu nasıl değerlendirdiğini söylerken olayı yan cümleyle anlatırsın.

  • Es ärgert mich, dass der Zug schon wieder Verspätung hat.Trenin yine rötar yapması beni sinirlendiriyor.
  • Ich finde es toll, dass du Türkisch lernst.Türkçe öğrenmen harika.

2Bekleme, umut ve korku: darauf, davor

Beklenen, umulan ya da korkulan şey bir olaysa edatlı fiil yan cümleye korrelatla bağlanır.

  • Wir freuen uns schon darauf, euch im Sommer zu besuchen.Yazın sizi ziyaret etmeyi şimdiden dört gözle bekliyoruz.
  • Viele Mieter haben Angst davor, dass die Miete steigt.Birçok kiracı kiranın artmasından korkuyor.

3Bir şeyin neye bağlı olduğunu söylerken: darauf ankommen, davon abhängen

Sonucun bir koşula ya da açık bir soruya bağlı olduğunu anlatan kalıplarda korrelat hiç düşmez.

  • Es kommt darauf an, ob wir rechtzeitig fertig werden.Zamanında bitirip bitiremeyeceğimize bağlı.
  • Ob ich die Stelle annehme, hängt davon ab, wie viel sie zahlen.İşi kabul edip etmeyeceğim, ne kadar ödeyeceklerine bağlı.

4Konuyu ve amacı adlandırırken: Es geht darum, …

Toplantıda, sunumda ya da e-postada asıl meselenin ne olduğunu söylemenin kalıbıdır.

  • Es geht darum, eine Lösung für alle zu finden.Mesele herkes için bir çözüm bulmak.
  • Heute geht es darum, wie wir das Budget verteilen.Bugünkü konu bütçeyi nasıl paylaştıracağımız.

5Sebebi ve koşulu vurgularken: deshalb, weil … / nur dann, wenn …

Başka bir neden ya da koşul olmadığını, tam da bunun geçerli olduğunu vurgulamak istediğinde zarf korrelatı eklersin.

  • Ich habe mich deshalb beworben, weil mich das Thema interessiert.Başvurmamın nedeni konunun ilgimi çekmesi.
  • Der Vertrag ist nur dann gültig, wenn beide Seiten unterschreiben.Sözleşme ancak iki taraf da imzalarsa geçerlidir.

6Resmî yazışmada bilgi ve rica: darauf hinweisen, darum bitten

Resmî e-postalarda ve mektuplarda bir şeyi hatırlatırken ya da rica ederken bu kalıplar çok işe yarar.

  • Wir möchten Sie darauf hinweisen, dass die Frist am 30. Juni endet.Sürenin 30 Haziran’da dolduğunu hatırlatmak isteriz.
  • Wir bitten Sie darum, die Unterlagen vollständig einzureichen.Belgeleri eksiksiz teslim etmenizi rica ederiz.

Korrelat Zorunlu mu, İsteğe Bağlı mı?

Korrelatın kullanılıp kullanılmayacağını büyük ölçüde fiil belirler. Bazı fiillerde korrelat olmadan cümle yanlıştır, bazılarında korrelat yalnız vurgu katar, bazılarında ise hiç kullanılmaz. Kesin bir kural listesi yoktur; aşağıdaki üç grup sık kullanılan fiiller için yol gösterir, emin olmadığın fiilde sözlükteki örnek cümlelere bak.

Zorunlu korrelat: finden es, rechnen damit

Bu fiil ve kalıplarda korrelat atlanırsa cümle eksik kalır. Özellikle finden / halten für + sıfat, es satthaben, es kommt darauf an, es liegt daran, es geht darum, rechnen mit, sich verlassen auf, abhängen von ve bestehen auf korrelatsız kullanılmaz. Ortak noktaları şu: korrelat olmadan fiilin anlamı ya tamamlanmaz ya da değişir.

Korrelatın atlanamadığı cümleler
  • Ich halte es für unwahrscheinlich, dass er heute noch anruft.Bugün içinde arayacağını olası görmüyorum.
  • Du kannst dich darauf verlassen, dass ich pünktlich bin.Dakik olacağıma güvenebilirsin.
  • Das liegt daran, dass die Software veraltet ist.Bunun sebebi yazılımın eski olması.
  • Der Kunde besteht darauf, dass wir den Termin einhalten.Müşteri tarihe uymamızda ısrar ediyor.

İsteğe bağlı korrelat: sich freuen (darüber), dass

Bir grup fiilde korrelat kullanılabilir de, kullanılmayabilir de; anlam değişmez, korrelat yalnız yan cümleyi biraz daha öne çıkarır. Bunlar arasında sich freuen über, sich ärgern über, sich wundern über, sich erinnern an, Angst haben vor, überzeugt sein von ve bedauern var. Özne cümlelerinde de es, ana cümlenin başında değilse çoğu zaman düşebilir: Mich freut (es), dass…

Korrelatlı ya da korrelatsız, ikisi de doğru
  • Ich freue mich (darüber), dass ihr gekommen seid.Geldiğinize sevindim.
  • Er erinnert sich nicht (daran), wo er das Auto geparkt hat.Arabayı nereye park ettiğini hatırlamıyor.
  • Ich bin (davon) überzeugt, dass wir das schaffen.Bunu başaracağımıza inanıyorum.
  • Heute ist (es) mir klar geworden, dass ich umziehen muss.Bugün taşınmam gerektiğini anladım.

Korrelat almayan fiiller: sagen, denken, wissen

Söyleme, düşünme ve bilme fiillerinde (sagen, erzählen, behaupten, denken, meinen, glauben, wissen, hoffen) dass cümlesi doğrudan fiile bağlanır. Bu fiillerin nesnesi zaten bir içeriktir; araya es koymaya gerek yoktur ve normal anlatımda konmaz. Ana cümle doğrudan virgülle yan cümleye geçer.

Korrelatsız nesne cümleleri
  • Ich denke, dass wir den Termin verschieben sollten.Bence randevuyu ertelemeliyiz.
  • Lukas sagt, dass er morgen später kommt.Lukas yarın daha geç geleceğini söylüyor.
  • Weißt du, ob die Bibliothek heute geöffnet ist?Kütüphane bugün açık mı, biliyor musun?
  • Wir hoffen, dass alles gut geht.Her şeyin yolunda gitmesini umuyoruz.
Almanca korrelat zorunlu mu: zorunlu es ve damit, isteğe bağlı es ve daran, korrelatsız denken, yan cümle başta
Korrelatı fiil belirler; yan cümle başa geçince es düşer

Yan Cümle Başa Gelince Korrelat Ne Olur?

Almanca cümlede yan cümle de ana cümlenin ilk yerine (Vorfeld) geçebilir. Bu durumda es ile da(r)- kelimesi farklı davranır: es kaybolur, da(r)- kelimesi ise kalabilir ve yan cümleyi ana cümlede yeniden anar.

es düşer: Dass du kommst, freut mich

es korrelatı, sona atılmış yan cümlenin yerini tutar. Yan cümle başa geçince tutulacak yer kalmaz ve es düşer. Çekimli fiil yine ikinci sırada olur, yani yan cümleden hemen sonra gelir. Bu kural hem özne hem nesne cümlesindeki es için geçerlidir: Ich finde es gut, dass… cümlesi de Dass…, finde ich gut. olur.

Yan cümle sonda ve başta
Yan cümle sondaYan cümle başta
Es freut mich, dass du kommst.Dass du kommst, freut mich.
Es ist unklar, ob er zusagt.Ob er zusagt, ist unklar.
Ich finde es schade, dass ihr umzieht.Dass ihr umzieht, finde ich schade.
Es ist wichtig, pünktlich zu sein.Pünktlich zu sein ist wichtig.

da(r)- kalır: Dass du kommst, darauf freue ich mich

Edatlı nesnede durum farklıdır: edat fiilin bir parçasıdır ve yan cümleye takılamaz. Yan cümle başa alındığında edat bilgisini taşıyan da(r)- kelimesi ana cümlenin başında, yan cümleden hemen sonra tekrar gelir. Bu yapı yan cümleyi güçlü biçimde vurgular; nötr sıra yan cümlenin sonda kalmasıdır.

Başa alınan yan cümle ve da(r)- kelimesi
  • Dass du endlich kommst, darauf freue ich mich sehr.Sonunda gelecek olmanı dört gözle bekliyorum.
  • Ob wir genug Geld haben, davon hängt alles ab.Her şey yeterince paramız olup olmamasına bağlı.
  • Wie die Prüfung abläuft, darüber wissen wir noch nichts.Sınavın nasıl geçeceği hakkında henüz bir şey bilmiyoruz.

Korrelat Hangi Yan Cümlelerle Kullanılır?

Korrelatın arkasından gelen yan cümle her zaman dass cümlesi değildir. Ne anlatmak istediğine göre bir olgu (dass), bir eylem (zu ile mastar), açık bir soru (ob, wie, wer…) ya da bir koşul (wenn) gelebilir. Korrelat aynı kalır, yalnız yan cümlenin türü değişir.

dass ve zu ile mastar: olgu ve eylem

Yan cümlenin öznesi ana cümleninkinden farklıysa dass cümlesi, aynıysa çoğu zaman zu ile mastar kullanılır. Korrelat ikisinde de değişmez. Bu seçimin ayrıntılarını dass mı zu mu dersinde, iki yapının kendisini dass cümleleri ve zu ile mastar derslerinde bulabilirsin.

Aynı korrelat, iki yan cümle türü
  • Ich freue mich darauf, dass du mich besuchst.Beni ziyaret etmeni dört gözle bekliyorum. (farklı özne: dass)
  • Ich freue mich darauf, dich zu besuchen.Seni ziyaret etmeyi dört gözle bekliyorum. (aynı özne: zu)
  • Es ist wichtig, dass die Kinder genug schlafen.Çocukların yeterince uyuması önemli.
  • Es ist wichtig, genug zu schlafen.Yeterince uyumak önemli.

ob ve w- soruları: açık soruya işaret

Konu henüz cevabı bilinmeyen bir soruysa yan cümle ob ya da bir soru kelimesiyle (wie, wer, was, wann, wo) kurulur. Bu yapılar özellikle darauf ankommen, davon abhängen, darüber sprechen, sich darüber informieren gibi fiillerle sık kullanılır. Soru cümlelerinin yapısını dolaylı sorular dersinde ayrıca bulabilirsin.

Korrelat + ob / soru kelimesi
  • Es kommt darauf an, ob das Wetter mitspielt.Havanın izin verip vermeyeceğine bağlı.
  • Wir haben lange darüber gesprochen, wer die Kosten trägt.Masrafları kimin karşılayacağını uzun uzun konuştuk.
  • Informieren Sie sich bitte vorher darüber, welche Unterlagen Sie brauchen.Lütfen hangi belgelere ihtiyacınız olduğunu önceden öğrenin.

wenn: koşul ve dilek bildiren yan cümle

Gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmayan ya da istenen bir durumdan söz ederken korrelatlı ana cümleden sonra dass yerine wenn gelebilir. Özellikle Konjunktiv II ile kurulan dilek ve nezaket cümlelerinde (Es wäre schön, wenn…, Ich fände es gut, wenn…) bu yapı çok yaygındır. dass ile wenn arasındaki fark şu: dass gerçekleşmiş ya da kesin bir olguya, wenn bir olasılığa işaret eder.

wenn ile kurulan yan cümleler
  • Es wäre schön, wenn du am Wochenende Zeit hättest.Hafta sonu vaktin olsa çok güzel olurdu.
  • Ich fände es gut, wenn wir uns öfter treffen würden.Daha sık görüşsek iyi olur diye düşünüyorum.
  • Ich freue mich, dass du da bist. / Ich freue mich, wenn du kommst.Burada olmana seviniyorum. / Gelirsen sevinirim.

Korrelatlı Cümle Nasıl Dönüştürülür? İsimden Yan Cümleye

C1 düzeyinde metin okurken ve yazarken aynı içeriği iki biçimde görürsün: edatlı fiil + isim öbeği (Nominalstil) ya da korrelat + yan cümle (Verbalstil). Akademik metin, resmî yazı ve haber dili çoğunlukla isim öbeğini; konuşma ve anlaşılır anlatım yan cümleyi tercih eder. Dönüştürürken edat değişmez, yalnız biçim değişir: isim öbeğindeki edat, yan cümlede da(r)- kelimesine dönüşür. İsim öbeğiyle kurulan yazı dilini Nominalstil dersinde ayrıntılı bulabilirsin.

İsim öbeği ve korrelatlı yan cümle yan yana
İsim öbeğiyle (Nominalstil)Korrelat + yan cümle (Verbalstil)
Wir rechnen mit einer Verspätung des Zuges.Wir rechnen damit, dass der Zug Verspätung hat.
Der Kunde besteht auf sofortiger Zahlung.Der Kunde besteht darauf, dass sofort gezahlt wird.
Die Firma hat sich zur Senkung der Preise entschlossen.Die Firma hat sich dazu entschlossen, die Preise zu senken.
Sie beschwerte sich über den Lärm der Nachbarn.Sie beschwerte sich darüber, dass die Nachbarn laut waren.
Der Erfolg hängt von der Qualität der Vorbereitung ab.Der Erfolg hängt davon ab, wie gut man sich vorbereitet.
Die schnelle Lösung des Problems ist wichtig.Es ist wichtig, dass das Problem schnell gelöst wird.

Dönüştürmenin dört adımı var: (1) fiilin edatını bul (rechnen mit), (2) edatı da(r)- kelimesine çevir (damit), (3) isim öbeğindeki ismi fiile çevir (Verspätung → Verspätung haben, Zahlung → zahlen, Senkung → senken), (4) yan cümlenin öznesi ana cümleninkiyle aynıysa zu ile mastar, farklıysa ya da belirsizse dass kullan. Tersine dönüştürürken de aynı yolu geriye doğru izlersin: darauf, dass sofort gezahlt wird → auf sofortiger Zahlung.

Korrelat ile En Sık Yapılan Hatalar

Korrelat hatalarının çoğu iki kaynaktan gelir: Türkçede yan cümle hal ekini doğrudan aldığı için korrelata gerek duyulmaması ve İngilizcede edatın doğrudan fiilimsiye bağlanabilmesi (“I'm looking forward to seeing you”) ya da that cümlesinden önce genellikle kullanılmaması (“I insist that…”). Aşağıda her hatanın doğru biçimini ve nedenini görebilirsin.

Ich freue mich auf, dass du kommst.

Ich freue mich darauf, dass du kommst.

Edat bir yan cümleye doğrudan bağlanamaz. Türkçede “gelmene” diye ek doğrudan yan cümleye yapışır; Almancada edat ana cümlede da(r)- ile birleşerek kalır: auf → darauf.

Ich finde wichtig, dass wir darüber reden.

Ich finde es wichtig, dass wir darüber reden.

Türkçede “konuşmamızı önemli buluyorum” derken ayrı bir nesne kelimesi yoktur. Almancada finden + sıfat kalıbında Akkusativ nesnesinin yerini es tutar ve atlanamaz.

Dass du kommst, freut es mich.

Dass du kommst, freut mich.

Korrelat es, sona atılmış yan cümlenin yerini tutar. Yan cümle başa geçince tutulacak yer kalmaz; es düşer, fiil yan cümleden hemen sonra gelir.

Ich warte dafür, dass er anruft.

Ich warte darauf, dass er anruft.

İngilizcedeki “wait for” yüzünden für seçilir. Korrelatın edatı her zaman fiilin kendi edatıdır: warten auf → darauf.

Wir haben nicht gerechnet, dass es so teuer wird.

Wir haben nicht damit gerechnet, dass es so teuer wird.

Türkçede “bu kadar pahalı olacağını beklemiyorduk” derken edat yoktur. rechnen “beklemek, hesaba katmak” anlamını yalnız mit ile taşır; korrelat damit zorunludur.

Ich denke es, dass er recht hat.

Ich denke, dass er recht hat.

denken, meinen, sagen, glauben, wissen gibi düşünme ve söyleme fiillerinde dass cümlesi doğrudan fiile bağlanır; araya es konmaz.

Es kommt an, ob wir genug Zeit haben.

Es kommt darauf an, ob wir genug Zeit haben.

ankommen tek başına “varmak” demektir. “… bağlı olmak” anlamı yalnız es kommt darauf an kalıbıyla gelir; darauf atlanırsa cümlenin anlamı bozulur.

Ich habe mich gewöhnt, früh aufzustehen.

Ich habe mich daran gewöhnt, früh aufzustehen.

Türkçede “erken kalkmaya alıştım” derken ek doğrudan fiilimsiye eklenir. Almancada sich gewöhnen an fiilinin edatı ana cümlede daran olarak kalır; atlanırsa cümle eksik olur.

Korrelat es, Yer Tutucu es ve Zamir es Farkı

Almancada es birçok görevde karşına çıkar ve hepsi aynı görünür. Korrelatı doğru kullanmak için onu iki komşusundan ayırman gerekir: yalnız cümle başını dolduran yer tutucu es ve bir ismin yerine geçen zamir es. Aradaki farkı en iyi gösteren test, es’in ne zaman düştüğüdür.

Üç es’in karşılaştırması
Neye işaret eder?ÖrnekNe zaman düşer?
Korrelat esSondaki yan cümleyeEs freut mich, dass du kommst. / Mich freut (es), dass du kommst.Yan cümle başa geçince düşer; özne cümlesinde, orta alandaysa çoğu zaman isteğe bağlıdır.
Yer tutucu es (Vorfeld-es)Hiçbir şeye; yalnız ilk yeri doldururEs kamen viele Gäste. → Viele Gäste kamen.Başka bir öğe başa geçince her zaman düşer; yalnız cümle başında durur.
Zamir esdas artikelli bir ismeDas Buch? Ich habe es schon gelesen.Düşmez; ismin yerini tutar.

Kısa bir kontrol: es’in arkasında virgül ve bir yan cümle varsa büyük olasılıkla korrelattır. Fiil es’e değil arkadan gelen çoğul özneye uyuyorsa (Es kamen viele Gäste) yer tutucudur. Önceki cümlede das artikelli bir isim varsa ya da es önceki cümlede söylenene işaret ediyorsa (Ich weiß es.) zamirdir. es’in kişisiz kullanımı (Es regnet) dahil bütün görevlerini es kullanımı dersinde bulabilirsin. Benzer bir ayrım da(r)- kelimelerinde de var: Ich warte darauf, dass… bir korrelattır, Ich warte auf ihn. ise kişiye işaret eden edat + zamirdir.

Derinleşmek İsteyenlere

Genitiv ve Dativ korrelatı: dessen, dem

Az sayıdaki Genitiv nesneli kalıplarda korrelat dessen olur: Ich bin mir dessen bewusst, dass die Aufgabe schwierig ist. (Görevin zor olduğunun farkındayım.) Bu kalıpta dessen isteğe bağlıdır; Ich bin mir bewusst, dass… da doğrudur, dessen daha resmî ve vurgulu durur. Dativ nesneli bazı fiillerde ise korrelat olarak dem kullanılabilir: Ich stimme dem zu, was du gesagt hast. Burada arkadan gelen yan cümle bir ilgi cümlesidir (was).

insofern, als ve dadurch, dass: iki parçalı bağlayıcılar

Bazı korrelat zarfları belirli bir bağlaçla sabit bir çift kurar. insofern …, als bir kısıtlama bildirir: Das Ergebnis ist insofern überraschend, als niemand damit gerechnet hatte. (Sonuç şu bakımdan şaşırtıcı: kimse bunu beklemiyordu.) dadurch …, dass ise yolu ve aracı anlatır: Sie hat dadurch Zeit gespart, dass sie mit dem Fahrrad gefahren ist. (Bisikletle giderek zaman kazandı.) Bu çiftler yazı dilinde yerleşiktir; metni bağlayan başka yapılar için bağlayıcılar dersine bakabilirsin.

Korrelatı başa almak: vurgu için

Korrelat da ana cümlenin başına geçebilir; bu durumda yan cümle yine sonda kalır ve korrelat güçlü bir vurgu taşır: Darauf kommt es an, dass alle mitmachen. (Önemli olan herkesin katılması.) Darum geht es mir, dass wir ehrlich miteinander sind. (Benim için mesele birbirimize karşı dürüst olmamız.) Korrelat es ise bu biçimde vurgu taşıyamaz; cümle başındaki es zaten olağan sıradır.

Yan cümle neden sona gelir?

Almancada uzun ve ağır öğeler cümlenin sonuna, ikinci fiil parçasından sonraki alana (Nachfeld) kayma eğilimindedir. Bir yan cümlenin ana cümlenin ortasına girmesi anlamayı zorlaştırır: Ich habe mich, dass du angerufen hast, gefreut. kurulmaz. Korrelat bu sorunu çözer: edat ya da nesne bilgisi ana cümlenin ortasında kısa bir kelimeyle kalır, yan cümlenin kendisi sona taşınır: Ich habe mich darüber gefreut, dass du angerufen hast. Türkçede ise ağır öğeler yüklemden önce, cümlenin içinde durur; bu yüzden Almanca dizilişe alışmak zaman alır.

Almanca Korrelat Alıştırmaları

Birinci alıştırmada parantezdeki fiile göre doğru da(r)- kelimesini yazacaksın. İkincide korrelatın gerekip gerekmediğine ve hangisinin geleceğine karar vereceksin. Üçüncüde isim öbeklerini ve cümle başını dönüştüreceksin.

Boşluk doldurma

Alıştırma 1: da(r)- kelimesini yaz

Parantezdeki fiilin edatına göre boşluğa doğru korrelatı yaz (darauf, daran, damit …).

  1. 1

    Ich freue mich schon , dass du nächste Woche kommst. (sich freuen auf)

  2. 2

    Wir haben lange gesprochen, wer die Kosten übernimmt. (sprechen über)

  3. 3

    Sie hat nicht gerechnet, dass die Prüfung so schwer ist. (rechnen mit)

  4. 4

    Der Erfolg hängt ab, wie gut wir vorbereitet sind. (abhängen von)

  5. 5

    Kannst du dich kümmern, dass die Miete pünktlich überwiesen wird? (sich kümmern um)

  6. 6

    Er erinnert sich nicht mehr , wo er den Schlüssel hingelegt hat. (sich erinnern an)

  7. 7

    Viele Eltern haben Angst , dass ihre Kinder zu viel Zeit am Handy verbringen. (Angst haben vor)

Cevap anahtarı
  1. darauf — auf sesli harfle başlar: da + r + auf = darauf.
  2. darüber — über → darüber; arkadan bir soru cümlesi (wer) geliyor.
  3. damit — mit ünsüzle başlar, araya r girmez: damit.
  4. davon — abhängen von → davon ab.
  5. darum — um → darum.
  6. daran — an → daran; burada korrelat isteğe bağlı, ama ipucu onu istiyor.
  7. davor — vor → davor.
Çoktan seçmeliPremium

Alıştırma 2: Doğru seçeneği işaretle

Cümlenin doğru olması için gereken seçeneği seç. Korrelat gerekmiyorsa “(boş bırak)” seçeneğini işaretle.

  1. 1

    Ich finde ___ unfair, dass nur wir am Wochenende arbeiten müssen.

  2. 2

    Dass der Zug ausgefallen ist, ärgert ___ sehr.

  3. 3

    Es kommt ___ an, ob das Wetter mitspielt.

  4. 4

    Das liegt ___, dass die Heizung falsch eingestellt ist.

  5. 5

    Ich meine ___, dass wir früher anfangen sollten.

  6. 6

    Ich bin ___, dass wir das Projekt verschieben.

  7. 7

    Wir haben uns ___ geeinigt, die Kosten zu teilen.

Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 3: Dönüştür ve tamamla

İlk cümleyle aynı anlamı taşıyacak şekilde boşluğu tek kelimeyle doldur. Cümle başında büyük harf kullan.

  1. 1

    Ich bestehe auf einer schriftlichen Bestätigung. → Ich bestehe , dass ich eine schriftliche Bestätigung bekomme.

  2. 2

    Wir rechnen mit einer Verspätung des Zuges. → Wir rechnen damit, der Zug Verspätung hat.

  3. 3

    Die Entscheidung hängt von der Höhe des Budgets ab. → Die Entscheidung hängt davon ab, viel Geld wir haben.

  4. 4

    Es ist noch unklar, ob er kommt. → er kommt, ist noch unklar.

  5. 5

    Ständig auf den Bus zu warten nervt mich. → Ich habe satt, ständig auf den Bus zu warten.

  6. 6

    Er hat sich zu einem Studium im Ausland entschlossen. → Er hat sich entschlossen, im Ausland zu studieren.

  7. 7

    Wir sind uns der Gefahr bewusst. → Wir sind uns bewusst, dass es gefährlich ist. (Genitiv korrelatı)

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

C1 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

Almanca Korrelat Konu Özeti

  • Korrelat, ana cümlede arkadan gelen yan cümleyi haber veren kelimedir; kendi başına çevrilmez.
  • Yan cümle özne ya da Akkusativ nesnesiyse es, edatlı nesneyse da(r)- + edat (darauf, daran, damit), Genitiv nesnesiyse dessen kullanılır.
  • Edatı fiil belirler: warten auf → darauf, rechnen mit → damit. Sesli harfle başlayan edatlarda araya -r- girer.
  • Bazı fiillerde korrelat zorunludur (finden es, es kommt darauf an, rechnen damit), bazılarında isteğe bağlıdır (sich freuen darüber), sagen, denken, wissen gibi fiillerde genellikle kullanılmaz.
  • Yan cümle başa geçince es düşer (Dass du kommst, freut mich.); da(r)- kelimesi vurgu için kalabilir (…, darauf freue ich mich.).
  • Korrelattan sonra dass, zu ile mastar, ob, bir soru kelimesi ya da wenn gelebilir.
  • Edatlı isim öbeği (mit einer Verspätung) korrelatlı yan cümleye (damit, dass der Zug Verspätung hat) dönüştürülebilir; yazı dili isim öbeğini, konuşma yan cümleyi tercih eder.

Almanca Korrelat Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca korrelat nedir?

Ana cümlede, arkadan gelecek yan cümleyi önceden haber veren kelimedir. Es freut mich, dass… cümlesindeki es ve Ich warte darauf, dass… cümlesindeki darauf birer korrelattır. Yan cümlenin ana cümledeki görevini (özne, nesne, edatlı nesne) gösterirler.

Darauf, dass ne demek?

Tek başına bir anlamı yoktur; auf edatı isteyen bir fiilin yan cümleye bağlanmış hâlidir. Ich freue mich darauf, dass du kommst. “Gelmeni dört gözle bekliyorum.” demektir. Türkçede bu işi yan cümledeki hal eki görür: gelmeni, gelmene.

Korrelat es ne zaman kullanılmaz?

Yan cümle cümlenin başına geçtiğinde es düşer: Dass du kommst, freut mich. Ayrıca sagen, denken, meinen, glauben, wissen gibi söyleme ve düşünme fiillerinde dass cümlesinden önce es konmaz: Ich glaube, dass…

Darauf mı daran mı, hangi korrelatı seçeceğimi nasıl bilirim?

Korrelatın edatı fiilin kendi edatıdır. Yan cümlenin yerine bir isim koyup cümleyi kur: Ich warte auf den Bus. ise korrelat darauf, Ich erinnere mich an den Urlaub. ise daran olur. Bu yüzden edatlı fiilleri her zaman edatlarıyla birlikte öğrenmek gerekir.

Korrelat zorunlu mu?

Fiile göre değişir. finden + sıfat, es kommt darauf an, es liegt daran, rechnen mit, sich verlassen auf gibi kalıplarda zorunludur. sich freuen über, sich erinnern an, Angst haben vor gibi fiillerde isteğe bağlıdır. Emin olmadığın fiilde sözlükteki örnek cümlelere bak.

Korrelattan sonra dass mı yoksa zu ile mastar mı gelir?

İkisi de gelebilir. Yan cümlenin öznesi ana cümleninkiyle aynıysa genellikle zu ile mastar (Ich freue mich darauf, dich zu sehen.), farklıysa dass (Ich freue mich darauf, dass du kommst.) kullanılır.

Korrelat es ile Es regnet’teki es aynı mı?

Hayır. Es regnet’teki es kişisiz öznedir ve hiçbir zaman düşmez. Korrelat es ise arkadan gelen bir yan cümleye işaret eder ve yan cümle başa geçince kaybolur.

Ich freue mich darüber ile Ich freue mich darauf arasındaki fark nedir?

sich freuen über olmuş ya da şu an olan bir şeye sevinmektir: Ich freue mich darüber, dass du gekommen bist. sich freuen auf ise gelecekteki bir şeyi sevinçle beklemektir: Ich freue mich darauf, dass du nächste Woche kommst.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

Almanca Portalı

Bu ders Goethe, telc ve ÖSD sınav kapsamlarına ve Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi'ne (CEFR) uygun şekilde hazırlanmıştır. Bir hata görürsen bize yaz.