Logo
Almanca Portalı
B2
B2Gramer · Bağlaçlar ve Yan Cümleler

Almanca dass mı, zu mu? dass Cümlesi ile zu ile Mastar Arasında Seçim: Kurallar, Örnekler ve Alıştırmalar

Almanca PortalıGüncellendi: 27 dk okuma
Kısa cevap

Almancada “-dığını, -mesini, -meyi” anlamı veren tamamlayıcı cümle iki yolla kurulur: dass ile yan cümle ya da zu ile mastar. Seçimi özne belirler: işi yapan kişi ana cümleden anlaşılıyorsa (aynı özne ya da nesne = özne) zu, özneler farklıysa dass gelir: Ich hoffe, bald zu kommen. / Ich hoffe, dass du bald kommst.

aynı özne / nesne = özne → … zu + Infinitiv · farklı özne → dass + özne … + çekimli fiil

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1dass Cümlesi ve zu ile Mastar Nedir?
  2. 2dass mı zu mu? Özneye Göre Seçim Kuralı
    1. 2.1Aynı özne: zu ile mastar daha doğal
    2. 2.2Nesne = özne: raten, bitten, erlauben
    3. 2.3Genel özne: Es ist wichtig, … zu …
    4. 2.4Farklı özne: yalnız dass
  3. 3dass Cümlesi zu ile Mastara Nasıl Dönüştürülür?
    1. 3.1Ayrılabilen fiiller: anzurufen, umzuziehen
    2. 3.2Modal fiiller ve werden: arbeiten zu können
    3. 3.3Dönüşlü fiiller: mich zu beeilen, sich zu beeilen
    4. 3.4Birden çok mastar: zu her fiilde
  4. 4dass ve zu ile Mastar Ne Zaman Kullanılır?
  5. 5Yalnız dass Alan Fiiller: Söylemek, Algılamak, Bilmek
    1. 5.1Söyleme fiilleri: sagen, erzählen, mitteilen
    2. 5.2Algı fiilleri: sehen, hören, bemerken
    3. 5.3Bilme fiilleri: wissen, erfahren
  6. 6Zaman Farkı: zu machen mı, gemacht zu haben mı?
    1. 6.1Infinitiv Präsens: aynı anda ya da sonra
    2. 6.2Infinitiv Perfekt: önce olan iş
  7. 7Edatlı Fiillerde dass ve zu: darauf, daran, davor
  8. 8dass ve zu ile Mastarda En Sık Yapılan Hatalar
  9. 9dass, zu ile Mastar, um … zu ve ob Farkı
  10. 10Derinleşmek İsteyenlere
  11. 11dass ve zu ile Mastar Alıştırmaları
  12. 12dass ve zu ile Mastar Konu Özeti
  13. 13dass ve zu ile Mastar Hakkında Sık Sorulan Sorular

dass Cümlesi ve zu ile Mastar Nedir?

Ich hoffe … (Umuyorum …), Ich habe vergessen … (Unuttum …), Es ist wichtig … (Önemli …) gibi cümleler tek başına eksik kalır: neyi umduğunu, neyi unuttuğunu söylemen gerekir. Bu eksik yeri dolduran cümleye tamamlayıcı cümle denir. Almancada bu cümle iki biçimde kurulur. dass-Satz kendi öznesi ve çekimli fiili olan bir yan cümledir; fiil sona gider. Infinitiv mit zu (zu ile mastar) ise öznesizdir; fiil çekime girmez, zu ile birlikte mastar hâlinde sonda durur.

Türkçede de benzer bir ayrım vardır. “Sınavı geçmeyi umuyorum.” cümlesinde geçecek olan da benim; fiilde kişi eki yoktur. “Senin sınavı geçmeni umuyorum.” cümlesinde ise başka bir kişi vardır ve bunu -n- iyelik eki gösterir. Almancada kişi eki taşımayan “-meyi” yapısının karşılığı zu ile mastar, kişiyi gösteren “-meni, -diğini” yapısının karşılığı çoğu zaman dass cümlesidir.

Türkçe ve Almanca tamamlayıcı cümle
DurumTürkçeAlmanca
Aynı kişi, yapılacak işSınavı geçmeyi umuyorum.Ich hoffe, die Prüfung zu bestehen.
Başka kişi, yapılacak işSenin sınavı geçmeni umuyorum.Ich hoffe, dass du die Prüfung bestehst.
Bilinen olguSenin sınavı geçtiğini biliyorum.Ich weiß, dass du die Prüfung bestanden hast.

dass mı zu mu? Özneye Göre Seçim Kuralı

Seçim yaparken sorman gereken tek soru şu: Yan cümledeki işi kim yapıyor ve bu kişi ana cümlede var mı? zu ile mastarın öznesi yoktur; işi yapan kişi ana cümleden okunur. Ana cümleden okunabiliyorsa zu ile mastar kurulur, okunamıyorsa dass cümlesi gerekir. Aşağıdaki dört durum bu soruya verilen dört cevaptır.

Dört durumda dass ve zu
DurumAna cümlezu ile mastardass cümlesi
Aynı özneIch hoffe, …bald zu kommen (doğal)dass ich bald komme (doğru ama ağır)
Nesne = özneIch rate dir, …früher zu gehen (doğal)dass du früher gehst (doğru ama ağır)
Genel özneEs ist wichtig, …pünktlich zu sein (herkes için)dass du pünktlich bist (belli kişi)
Farklı özneIch hoffe, …kurulamazdass du bald kommst

Söyleme, algı ve bilme fiilleri (sagen, hören, wissen …) bu tablonun dışındadır: özne aynı olsa da standart yapı dass cümlesidir.

Almanca dass mı zu mu seçim kuralı: aynı özne, nesne özne ve es ist ile zu; farklı özne ile dass
İşi yapan kişi ana cümlede belliyse zu, değilse dass

Aynı özne: zu ile mastar daha doğal

Ana cümlenin öznesi yan cümledeki işi de yapıyorsa zu ile mastar kurulur. Ich hoffe, dass ich die Prüfung bestehe. cümlesi dilbilgisel olarak doğrudur, ama aynı kişi iki kez söylendiği için ağır durur; Almanca bunu Ich hoffe, die Prüfung zu bestehen. diye kısaltır. hoffen, versuchen, vorhaben, beschließen, vergessen, sich freuen, anfangen ve aufhören bu kalıpta en çok kullanılan fiillerdir.

Özne aynı: zu ile mastar
  • Wir haben vor, im Sommer nach Izmir zu fliegen.Yazın İzmir’e uçmayı planlıyoruz.
  • Can hat beschlossen, einen Deutschkurs zu besuchen.Can bir Almanca kursuna gitmeye karar verdi.
  • Elif versucht, jeden Tag eine Stunde Deutsch zu lernen.Elif her gün bir saat Almanca öğrenmeye uğraşıyor.
  • Ich freue mich, Sie kennenzulernen.Sizinle tanıştığıma memnun oldum.

Nesne = özne: raten, bitten, erlauben

Ana cümlede bir nesne varsa ve yan cümledeki işi bu kişi yapıyorsa da zu ile mastar kurulur. Der Arzt rät mir. Ich soll weniger Kaffee trinken. cümlelerinde kahveyi az içecek olan, ana cümledeki mir (bana) kişisidir; bu yüzden Der Arzt rät mir, weniger Kaffee zu trinken. denir. Bu grupta Dativ nesneli raten, empfehlen, erlauben, verbieten, vorschlagen ve Akkusativ nesneli bitten, auffordern, zwingen, überreden fiilleri vardır. Hepsi öneri, rica, izin, yasak ya da zorlama bildirir.

Nesne işi yapıyor
  • Der Arzt hat mir geraten, weniger Kaffee zu trinken.Doktor bana daha az kahve içmemi tavsiye etti.
  • Die Vermieterin bittet uns, den Müll richtig zu trennen.Ev sahibi bizden çöpleri doğru ayırmamızı rica ediyor.
  • Die Lehrerin hat die Schüler aufgefordert, leiser zu sein.Öğretmen öğrencilerden daha sessiz olmalarını istedi.
  • Mein Chef hat mir erlaubt, heute früher zu gehen.Şefim bugün erken çıkmama izin verdi.

Genel özne: Es ist wichtig, … zu …

Es ist wichtig (önemli), es ist möglich (mümkün), es ist verboten (yasak), es fällt mir schwer (bana zor geliyor) gibi kalıplarda iş çoğu zaman herkes için söylenir; yan cümlenin öznesi man (insan, kişi) olurdu. Bu durumda zu ile mastar kurulur. Ana cümlede bir Dativ kişi varsa (es fällt mir schwer) işi o kişi yapar. Belli bir başka kişiden söz ediyorsan dass gelir: Es ist wichtig, dass du die Miete pünktlich zahlst.

Genel özne ve belli kişi
  • Es ist wichtig, die Miete pünktlich zu zahlen.Kirayı zamanında ödemek önemli.
  • Im Zug ist es verboten, zu rauchen.Trende sigara içmek yasak.
  • Es fällt mir schwer, Briefe vom Amt zu verstehen.Resmî daireden gelen mektupları anlamak bana zor geliyor.
  • Es ist wichtig, dass du die Miete pünktlich zahlst.Kirayı zamanında ödemen önemli.

Farklı özne: yalnız dass

Yan cümledeki işi ana cümlede hiç geçmeyen ya da özne veya nesne olmayan bir kişi yapıyorsa zu ile mastar kurulamaz, çünkü mastar grubunda bu kişiyi gösterecek yer yoktur. Dikkat: Ich hoffe, die Prüfung zu bestehen. dilbilgisel bir cümledir, ama “benim geçmemi” anlatır. “Senin geçmeni” demek istiyorsan dass şarttır: Ich hoffe, dass du die Prüfung bestehst.

Özneler farklı: dass
  • Ich hoffe, dass es dir bald besser geht.Umarım yakında iyileşirsin.
  • Wir freuen uns, dass ihr uns besucht.Bizi ziyaret etmenize seviniyoruz.
  • Mehmet erwartet, dass sein Sohn mehr im Haushalt hilft.Mehmet oğlunun ev işlerine daha çok yardım etmesini bekliyor.
  • Ich habe Angst, dass wir den Zug verpassen.Treni kaçıracağımızdan korkuyorum.

dass Cümlesi zu ile Mastara Nasıl Dönüştürülür?

Aynı özne ya da nesne = özne durumunda dass cümlesini zu ile mastara çevirmek dört adımlık bir iştir. Ich hoffe, dass ich die Stelle bekomme. cümlesiyle adımları izle:

  1. dass ve özne çıkar: dass ich → (yok).
  2. Çekimli fiil mastara döner ve önüne zu gelir: bekomme → zu bekommen. Grup yine fiille biter.
  3. Öteki öğeler yerinde kalır: nesne, zarf ve nicht aynı sırayla durur: dass ich heute nicht arbeite → heute nicht zu arbeiten.
  4. Virgül: dass cümlesinden önce virgül her zaman konur. zu ile mastar grubunda virgül çoğu zaman isteğe bağlıdır, ama koymak okumayı kolaylaştırır; grup bir isme ya da ana cümledeki es, darauf gibi bir kelimeye bağlıysa virgül zorunludur.

Sonuç: Ich hoffe, die Stelle zu bekommen. Basit fiilde iş bu kadar. Ayrılabilen fiil, modal fiil, dönüşlü fiil ve birden çok mastar ise birer ek kural getirir; bunlar aşağıdaki dört başlıkta.

Ayrılabilen fiiller: anzurufen, umzuziehen

Ayrılabilen fiillerde zu, ön ek ile kökün arasına girer ve fiil tek kelime olarak yazılır: anrufen → anzurufen, umziehen → umzuziehen. be-, ver-, er-, ent-, ge- gibi ayrılmayan ön ekli fiillerde ise zu her zamanki gibi önde ve ayrı durur: zu bekommen, zu verstehen. Hangi ön ekin ayrıldığını ayrılabilen fiiller dersinde tekrar edebilirsin.

Ön ekli fiillerde zu
  • Ich habe vergessen, meine Mutter anzurufen.Annemi aramayı unuttum.
  • Wir haben vor, nächstes Jahr umzuziehen.Gelecek yıl taşınmayı planlıyoruz.
  • Ich hoffe, die Stelle zu bekommen.İşi almayı umuyorum.
  • Er versucht, die Regeln zu verstehen.Kuralları anlamaya çalışıyor.

dass cümlesinde bir modal fiil varsa (dass ich arbeiten kann), dönüştürünce asıl fiil mastarda kalır, zu modal fiilin önüne gelir ve modal en sonda durur: arbeiten zu können. Edilgen çatıdaki werden de aynı şekilde davranır: dass ich eingeladen werde → eingeladen zu werden. Türkçede “çalışabilmeyi”, “çağrılmayı” tek kelimedir; Almancada sıra asıl fiil + zu + yardımcı fiildir.

Modal ve werden ile
  • Sie hofft, bald als Krankenpflegerin arbeiten zu können.Yakında hemşire olarak çalışabilmeyi umuyor.
  • Ich bin froh, nicht mehr so früh aufstehen zu müssen.Artık bu kadar erken kalkmak zorunda olmadığıma seviniyorum.
  • Er hofft, zum Vorstellungsgespräch eingeladen zu werden.İş görüşmesine çağrılmayı umuyor.

Dönüşlü fiiller: mich zu beeilen, sich zu beeilen

zu ile mastarda özne görünmez, ama dönüşlü zamir bu gizli özneye uyar. İşi ich yapıyorsa mich, er ya da sie yapıyorsa sich, wir yapıyorsa uns gelir. Nesne = özne kalıbında zamir nesneye uyar: Ich bitte dich, dich zu beeilen. Zamirlerin listesi dönüşlü fiiller dersinde.

Dönüşlü zamir gizli özneye uyar
  • Ich habe versprochen, mich zu beeilen.Acele edeceğime söz verdim.
  • Lena hat vergessen, sich für den Kurs anzumelden.Lena kursa kaydolmayı unuttu.
  • Vergiss nicht, dich bei Oma zu bedanken.Büyükannene teşekkür etmeyi unutma.
  • Wir haben beschlossen, uns öfter zu treffen.Daha sık buluşmaya karar verdik.

Birden çok mastar: zu her fiilde

Bir ana cümleye und ya da oder ile bağlanmış iki veya daha fazla mastar grubu geliyorsa zu her mastarda tekrar edilir. Türkçede “öğrenmeye ve dinlemeye” derken ek de her fiile gelir; Almancada da zu düşürülmez. Ayrılabilen fiilde zu yine ön ekin arkasına girer.

zu tekrarı
  • Ich versuche, jeden Tag neue Wörter zu lernen und deutsche Nachrichten zu hören.Her gün yeni kelimeler öğrenmeye ve Almanca haber dinlemeye çalışıyorum.
  • Vergiss nicht, die Fenster zuzumachen und das Licht auszuschalten.Pencereleri kapatmayı ve ışığı söndürmeyi unutma.

dass ve zu ile Mastar Ne Zaman Kullanılır?

Hangi yapının geleceğini özne belirler, ama hangi fiillerden sonra tamamlayıcı cümle geldiğini bilmek de seçimi hızlandırır. Aşağıdaki kartlar bu fiilleri anlam gruplarına ayırıyor; her kartta zu ve dass seçiminin nasıl yapıldığını görebilirsin.

Günlük hayattan dass ve zu ile mastar örnekleri: kapıyı kilitlemeyi unutmak, su içmek, yağmur haberi ve otobüs
Günlük cümlelerde zu ve dass: işi kimin yaptığına bak

1Umut, plan ve karar: hoffen, vorhaben, beschließen

Kendi planını anlatıyorsan zu ile mastar, başkasından beklediğin bir şeyi anlatıyorsan dass gelir.

  • Ich habe vor, den Führerschein in Deutschland zu machen.Ehliyeti Almanya’da almayı düşünüyorum.
  • Wir hoffen, dass unsere Tochter einen Kitaplatz bekommt.Kızımızın kreşte yer bulmasını umuyoruz.

2Rica, öneri, izin ve yasak: bitten, raten, verbieten

İşi ana cümledeki nesne yapar; bu yüzden zu ile mastar kurulur. Resmî rica cümlelerinde de bu kalıp kullanılır.

  • Die Ärztin hat mir verboten, schwer zu heben.Doktor ağır kaldırmamı yasakladı.
  • Darf ich Sie bitten, das Formular hier zu unterschreiben?Formu burada imzalamanızı rica edebilir miyim?

3Duygu ve tepki: sich freuen, froh sein, leidtun

Duygu kendi yaptığın bir şeye bağlıysa zu, başkasının yaptığı ya da başına gelen bir şeye bağlıysa dass gelir.

  • Es tut mir leid, Sie zu stören.Sizi rahatsız ettiğim için kusura bakmayın.
  • Ich bin froh, dass du wieder gesund bist.Yeniden sağlığına kavuştuğuna sevindim.

4Değerlendirme: es ist wichtig, möglich, schade

Genel bir yargıda zu ile mastar, belli kişilerden söz ederken dass kurulur.

  • Ist es möglich, den Kurs auch online zu besuchen?Kursa çevrim içi katılmak da mümkün mü?
  • Es ist schade, dass ihr nicht länger bleiben könnt.Daha uzun kalamamanız üzücü.

5Söylemek, duymak, bilmek: dass

Bir bilgiyi, haberi ya da fark ettiğin bir olguyu aktarırken özne aynı olsa da dass gelir.

  • Die Nachbarin hat erzählt, dass sie bald in Rente geht.Komşu kadın yakında emekli olacağını anlattı.
  • Ich habe gelesen, dass die Mieten in Hamburg wieder steigen.Hamburg’da kiraların yine arttığını okudum.

6Unutmak ve hatırlamak: yapılacak iş mi, olgu mu?

vergessen ve sich erinnern iki yapıyı da alır ve anlam değişir: zu ile “yapmayı”, dass ile “olduğunu” anlatır.

  • Ich habe vergessen, den Termin abzusagen.Randevuyu iptal etmeyi unuttum.
  • Ich habe vergessen, dass heute Feiertag ist.Bugünün tatil olduğunu unuttum.
  • Erinnerst du dich daran, dass wir uns in Köln kennengelernt haben?Köln’de tanıştığımızı hatırlıyor musun?

Yalnız dass Alan Fiiller: Söylemek, Algılamak, Bilmek

Seçim kuralının önemli bir sınırı var: bazı fiiller özne aynı olsa bile zu ile mastar almaz. Bunlar bir işi değil, bir bilgiyi ya da olguyu aktaran fiillerdir. Üç grupta toplanırlar; bu gruplarda özne aynı da olsa farklı da olsa standart yapı dass cümlesidir (glauben ve behaupten gibi sınırdaki fiiller bu bölümün sonundaki kutuda).

Söyleme fiilleri: sagen, erzählen, mitteilen

sagen (söylemek), erzählen (anlatmak), antworten (cevap vermek), berichten (haber vermek), mitteilen (bildirmek) ve erklären (açıklamak) bir bilgiyi aktarır. Bu anlamda kullanıldıklarında aynı özneyle de dass kurulur: “Jonas sagt, keine Zeit zu haben.” yerine Jonas sagt, dass er keine Zeit hat. denir. Haberlerde ve resmî metinlerde aynı bilgi dass olmadan Konjunktiv I ile de verilir: Er sagt, er habe keine Zeit. Bu yapıyı dolaylı anlatım dersinde bulabilirsin.

Söyleme fiilleriyle dass
  • Jonas sagt, dass er am Wochenende keine Zeit hat.Jonas hafta sonu vakti olmadığını söylüyor.
  • Ich habe dem Vermieter mitgeteilt, dass ich im März ausziehe.Ev sahibine mart ayında evden çıkacağımı bildirdim.
  • Elif hat geantwortet, dass sie mit dem Angebot einverstanden ist.Elif teklife razı olduğunu yanıtladı.

Algı fiilleri: sehen, hören, bemerken

sehen (görmek), hören (duymak), bemerken ve merken (fark etmek), lesen (okumak) ve feststellen (tespit etmek) bir olguyu algıladığını anlatır; bu olgu dass cümlesiyle verilir. sehen ve hören bir de nesne + yalın mastar kalıbıyla kullanılır: Ich höre die Kinder im Hof spielen. (Çocukların avluda oynadığını duyuyorum.) Burada zu yoktur; bu kalıp zu’suz mastar dersinde anlatılıyor.

Algı fiilleriyle dass
  • Ich habe bemerkt, dass ich meinen Ausweis zu Hause vergessen habe.Kimliğimi evde unuttuğumu fark ettim.
  • Wir haben gesehen, dass im Treppenhaus das Licht brennt.Merdiven boşluğunda ışığın yandığını gördük.
  • Hast du gehört, dass die Bäckerei an der Ecke schließt?Köşedeki fırının kapanacağını duydun mu?

Bilme fiilleri: wissen, erfahren

wissen (bilmek) ve erfahren (öğrenmek, haber almak) bir bilginin sende olduğunu ya da sana ulaştığını anlatır. Türkçede “Erken kalkmam gerektiğini biliyorum.” dediğin cümle Almancada zu ile kurulamaz: Ich weiß, dass ich früh aufstehen muss. wissen’in zu ile kullanıldığı ayrı bir anlam da vardır (“becermek”); onu “Derinleşmek İsteyenlere” bölümünde bulacaksın.

Bilme fiilleriyle dass
  • Ich weiß, dass ich mehr üben muss.Daha çok pratik yapmam gerektiğini biliyorum.
  • Wir haben erfahren, dass unser Antrag genehmigt worden ist.Başvurumuzun onaylandığını öğrendik.
  • Weißt du, dass Can morgen Geburtstag hat?Can’ın yarın doğum günü olduğunu biliyor musun?
Almancada yalnız dass alan fiil grupları: söyleme fiilleri sagen, algı fiilleri hören ve bilme fiilleri wissen örnekleri
Bilgi ve olgu aktaran fiiller: özne aynı da olsa dass

Zaman Farkı: zu machen mı, gemacht zu haben mı?

dass cümlesinde zamanı çekimli fiil gösterir: dass ich bestehe, dass ich bestanden habe. zu ile mastarda çekimli fiil olmadığı için zaman, mastarın biçimiyle gösterilir. İki biçim var: işin ana cümleyle aynı anda ya da sonra olduğunu gösteren Infinitiv Präsens ve işin daha önce olduğunu gösteren Infinitiv Perfekt.

Infinitiv Präsens: aynı anda ya da sonra

Bildiğin biçim zu + Infinitiv, ana cümledeki fiille aynı anda olan ya da ondan sonra olacak işi anlatır. Gelecek için ayrıca werden kullanılmaz: söz verdiğin, umduğun, planladığın iş zaten ileride olacaktır. Er verspricht, morgen zu kommen. cümlesi “yarın geleceğine söz veriyor” demektir.

Aynı anda ya da sonra
  • Ich freue mich, heute hier zu sein.Bugün burada olmaktan mutluyum.
  • Wir hoffen, im Herbst eine größere Wohnung zu finden.Sonbaharda daha büyük bir ev bulmayı umuyoruz.
  • Er verspricht, morgen pünktlich zu kommen.Yarın vaktinde geleceğine söz veriyor.

Infinitiv Perfekt: önce olan iş

İş ana cümleden önce olduysa Partizip II + zu haben ya da Partizip II + zu sein kurulur. haben ile sein’in seçimi Perfekt’teki gibidir: hareket ve durum değişikliği bildiren fiiller (kommen, reisen, umziehen) sein, ötekiler haben alır. Türkçede bu fark “geçtiğim için”, “geldiğim için” gibi geçmiş ekiyle görünür. Edilgen biçimler (eingeladen worden zu sein) ileri mastar yapıları dersinde.

Önce olan iş
  • Ich bin froh, die Prüfung bestanden zu haben.Sınavı geçtiğim için mutluyum.
  • Es tut mir leid, so spät gekommen zu sein.Bu kadar geç geldiğim için özür dilerim.
  • Mehmet erinnert sich nicht, den Vertrag unterschrieben zu haben.Mehmet sözleşmeyi imzaladığını hatırlamıyor.
  • Lena ist stolz, allein nach Japan gereist zu sein.Lena Japonya’ya tek başına gittiği için gurur duyuyor.
zu ile mastarda zaman: şimdi ve sonra için zu sehen, önce olan iş için geschafft zu haben ve gekommen zu sein
Zamanı mastarın biçimi gösterir: zu sehen, gesehen zu haben

Edatlı Fiillerde dass ve zu: darauf, daran, davor

sich freuen auf (dört gözle beklemek), sich gewöhnen an (alışmak), denken an (aklında tutmak), Angst haben vor (korkmak) gibi edatlı fiiller bir isimle değil de bir cümleyle tamamlanacaksa ana cümleye da(r) + edat kelimesi gelir: darauf, daran, davor. Yan cümle yine aynı kurala uyar: özne aynıysa zu ile mastar, farklıysa dass. sich freuen’de edat anlamı değiştirir: sich freuen auf gelecekteki bir şeye, sich freuen über olmuş ya da olan bir şeye sevinmektir. Bazı fiillerde bu da-kelimesi atlanabilir, bazılarında zorunludur; bunun ayrıntısı korrelat dersinde.

da-kelimesi + dass ya da zu
  • Ich freue mich darauf, dich am Wochenende zu sehen.Hafta sonu seni görmeyi dört gözle bekliyorum.
  • Ich freue mich darüber, dass du die Wohnung bekommen hast.Daireyi tutabildiğine sevindim.
  • Can hat sich daran gewöhnt, früh aufzustehen.Can erken kalkmaya alıştı.
  • Elif hat Angst davor, die Prüfung nicht zu bestehen.Elif sınavı geçememekten korkuyor.
  • Denk bitte daran, dass morgen der Handwerker kommt.Yarın ustanın geleceğini lütfen unutma.

dass ve zu ile Mastarda En Sık Yapılan Hatalar

Bu konudaki hataların çoğu Türkçedeki ek sisteminden gelir: Türkçede kişiyi, zamanı ve yeteneği fiilin sonuna eklenen eklerle gösterirsin. Almancada bu bilgiler ya dass cümlesindeki özneye ve çekimli fiile ya da mastar grubundaki zu, haben, sein ve modal fiile dağılır.

Ich hoffe, du bald gesund zu werden.

Ich hoffe, dass du bald gesund wirst.

Türkçede “senin iyileşmeni” derken kişiyi iyelik eki gösterir. zu ile mastarda özneye yer yoktur; özneler farklıysa dass cümlesi kurulur ve fiil çekime girer.

Ich hoffe, dass bald zu kommen.

Ich hoffe, bald zu kommen.

dass bir yan cümle açar ve özne ile çekimli fiil ister; zu ile mastar ise öznesizdir. İki yapı aynı cümlede birleştirilmez: ya dass ich bald komme ya da bald zu kommen.

Ich weiß, morgen früher kommen zu müssen.

Ich weiß, dass ich morgen früher kommen muss.

Türkçede “gelmem gerektiğini biliyorum” bir fiilimsiyle kurulduğu için zu’ya çevirmek kolay görünür. Ama wissen bir bilgiyi aktarır ve özne aynı olsa da dass ister.

Ich habe vergessen, dich zu anrufen.

Ich habe vergessen, dich anzurufen.

Ayrılabilen fiilde zu ön ek ile kökün arasına girer ve tek kelime yazılır: an + zu + rufen → anzurufen.

Ich hoffe, bald zu können arbeiten.

Ich hoffe, bald arbeiten zu können.

Türkçede “çalışabilmeyi” tek kelimedir ve yetenek eki fiilin sonundadır. Almancada asıl fiil önce gelir, zu + modal fiil en sonda durur.

Ich möchte, zu Hause zu bleiben.

Ich möchte zu Hause bleiben.

Türkçede “kalmak istiyorum” cümlesi “gelmeyi umuyorum” ile aynı biçimde kurulur. Almancada möchten ve wollen modal fiildir: zu almaz, virgül de gelmez. Başkası için dass kurulur: Ich möchte, dass du hier bleibst.

Ich habe die Prüfung gestern gemacht. Ich bin froh, sie zu bestehen.

Ich habe die Prüfung gestern gemacht. Ich bin froh, sie bestanden zu haben.

Türkçede “geçtiğim için” geçmişi ekle gösterir. Almancada zu bestehen şimdiki ya da gelecekteki işi anlatır; önce olmuş iş için Partizip II + zu haben gerekir.

Er hat versprochen, mich zu beeilen.

Er hat versprochen, sich zu beeilen.

Türkçede “acele etmeye” derken kişi eki yoktur. Almancada dönüşlü zamir mastarın gizli öznesine uyar: acele edecek olan er olduğu için sich gelir.

dass, zu ile Mastar, um … zu ve ob Farkı

dass cümlesi ve zu ile mastar fiilin tamamlayıcısıdır: ana cümleden çıkarırsan cümle eksik kalır (Ich versuche … neyi?). um … zu ise amaç bildirir ve çıkarıldığında ana cümle yine tamdır (Ich lerne Deutsch.). ob de dass gibi bir içerik cümlesi açar, ama içerik kesin değil, evet ya da hayır diye cevaplanacak bir sorudur. Aşağıdaki tablo dördünü yan yana koyuyor.

Dört yapı: tamamlayıcı, amaç ve soru
YapıNe anlatır?TürkçesiÖrnek
dass + yan cümlekesin içerik, olgu-dığını, -mesiniIch weiß, dass er heute kommt.
zu + Infinitivyapılacak iş (özne ana cümlede)-meyi, -mesiniIch versuche, pünktlich zu kommen.
um … zuamaç-mek içinIch lerne Deutsch, um in Berlin zu studieren.
ob + yan cümlebelirsiz içerik, evet/hayır-ıp -madığınıIch weiß nicht, ob er heute kommt.

En sık karışan ikili zu ile mastar ve um … zu’dur, çünkü ikisinde de mastar zu ile biter. Ayırmanın yolu fiile bakmaktır: versuchen, vorhaben, vergessen bir tamamlayıcı ister, um gelmez. Ich lerne Deutsch ise kendi başına tamdır; “neden?” sorusunun cevabı um … zu ile eklenir. Amaç cümlesinin bütün kuralları um … zu ve damit dersinde, ob ile kurulan cümleler dolaylı soru dersinde anlatılıyor.

Derinleşmek İsteyenlere

versprechen: nesne var ama işi özne yapar

Nesne = özne kuralının bilinen bir istisnası versprechen’dir (söz vermek). Ich verspreche dir, pünktlich zu sein. cümlesinde ana cümlede dir (sana) nesnesi vardır, ama vaktinde olacak olan sen değil, bensin. Karşılaştır: Ich bitte dich, pünktlich zu sein. (Vaktinde olmanı rica ediyorum: işi sen yaparsın.) drohen (tehdit etmek) ve anbieten (teklif etmek) fiillerinde de işi çoğu zaman özne yapar: Meine Kollegin hat mir angeboten, mich nach Hause zu fahren. (Meslektaşım beni eve bırakmayı teklif etti.)

wissen + zu: … -meyi bilmek, becermek

wissen bilgi anlamında zu almaz. Ama wissen + zu ile mastar “bir şeyi yapmayı bilmek, becermek” anlamında kullanılır ve daha çok yazı dilinde geçer: Sie weiß sich zu helfen. (Başının çaresine bakmayı bilir.) Er weiß gutes Essen zu schätzen. (İyi yemeğin kıymetini bilir.) Bu kalıp bir yeteneği anlatır; bir olguyu aktarmak için yine dass gerekir.

sagen + nesne + zu: talimat aktarmak

sagen bilgi aktarırken dass ister. Bir kişiye ne yapması gerektiğini söylediğini anlatıyorsan, yani sagen bir talimat bildiriyorsa, nesne + zu ile mastar da kurulabilir: Der Arzt hat mir gesagt, viel zu trinken. (Doktor bana bol sıvı içmemi söyledi.) Konuşmada aynı anlam daha çok sollen ile verilir: Der Arzt hat gesagt, ich soll viel trinken. Anlamı karıştırma: Er sagt, dass er viel trinkt. bir talimat değil, bir bilgidir.

Cümle başında dass ve zu: Dass du gekommen bist, freut mich

Tamamlayıcı cümle bazen ana cümlenin öznesidir. Bu cümle sona gelirse başa es konur: Es freut mich, dass du gekommen bist. Cümle başa alınırsa es düşer ve ana cümle çekimli fiille başlar: Dass du gekommen bist, freut mich sehr. Aynı şey zu ile mastar için de geçerlidir: Es ist bei diesem Termin wichtig, pünktlich zu sein. → Pünktlich zu sein ist bei diesem Termin wichtig. Başa alınan yapı vurguyu bu içeriğe taşır ve daha çok yazıda kullanılır.

dass ve zu ile Mastar Alıştırmaları

Birinci alıştırmada iki cümleyi doğru yapıyla birleştireceksin. İkincide mastarı ön ek, modal fiil, zaman ve dönüşlü zamirle birlikte doğru biçimde yazacaksın. Üçüncüde yalnız dass alan fiilleri ve zaman farkını ayırt edeceksin.

Çoktan seçmeli

Alıştırma 1: İki cümleyi birleştir

İki cümleyi anlamı değiştirmeden birleştiren tek doğru seçeneği işaretle.

  1. 1

    Ich hoffe. Ich finde bald eine Wohnung. → ___

  2. 2

    Ich hoffe. Du findest bald eine Wohnung. → ___

  3. 3

    Der Arzt rät mir. Ich soll weniger Zucker essen. → ___

  4. 4

    Es ist wichtig. Man trennt den Müll. → ___

  5. 5

    Lena hat erzählt. Ihre Schwester zieht nach Köln um. → ___

  6. 6

    Ich freue mich. Ihr kommt am Samstag. → ___

Cevap anahtarı
  1. Ich hoffe, bald eine Wohnung zu finden. — Özne aynı (ich): zu ile mastar. dass ile zu birlikte kullanılmaz, mastar grubunda özne de olmaz.
  2. Ich hoffe, dass du bald eine Wohnung findest. — Özneler farklı (ich / du): dass. İlk seçenek dilbilgisel ama ev bulacak kişi “ben” olur, anlam değişir.
  3. Der Arzt rät mir, weniger Zucker zu essen. — Nesne = özne (mir): zu ile mastar. sollen’in anlamını raten zaten taşıdığı için mastara alınmaz.
  4. Es ist wichtig, den Müll zu trennen. — Genel özne (man): zu ile mastar, man düşer.
  5. Lena hat erzählt, dass ihre Schwester nach Köln umzieht. — erzählen bir bilgiyi aktarır ve taşınacak kişi ana cümlede yok (farklı özne): dass. İlk seçenekte taşınan Lena olurdu, anlam değişir.
  6. Ich freue mich, dass ihr am Samstag kommt. — Sevinen ich, gelecek olan ihr: özneler farklı, dass.
Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 2: Mastarı doğru biçimde yaz

Boşluğa parantezdeki ipucuna göre gereken kelimeleri yaz (zu dahil). Yalnız boşluğa gelecek kısmı yaz.

  1. 1

    Ich habe vergessen, dich . (anrufen)

  2. 2

    Wir haben vor, im Mai . (umziehen)

  3. 3

    Er versucht, die Regeln . (verstehen)

  4. 4

    Sie hofft, bald als Ingenieurin arbeiten . (können)

  5. 5

    Ich bin froh, die Prüfung schon bestanden . (haben)

  6. 6

    Es tut mir leid, so spät . (kommen, önce olmuş iş)

  7. 7

    Vergiss nicht, das Licht . (ausschalten)

  8. 8

    Ich habe beschlossen, mehr zu bewegen. (sich bewegen, özne ich)

Çoktan seçmeliPremium

Alıştırma 3: dass mı, zu mu?

Ana cümledeki fiile ve parantezdeki Türkçe anlama bak; tek doğru devamı işaretle.

  1. 1

    Ich weiß, ___ (Daha çok pratik yapmam gerektiğini biliyorum.)

  2. 2

    Mein Chef hat mir erlaubt, ___ (Şefim cuma günleri evden çalışmama izin verdi.)

  3. 3

    Ich verspreche dir, ___ (Sana yarın vaktinde geleceğime söz veriyorum.)

  4. 4

    Hast du gesehen, ___ (Kapının açık olduğunu gördün mü?)

  5. 5

    Sie ist stolz, ___ (Sınavı ilk denemede geçtiği için gurur duyuyor.)

  6. 6

    Ich freue mich darauf, ___ (Seni haftaya görmeyi dört gözle bekliyorum.)

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

B2 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

dass ve zu ile Mastar Konu Özeti

  • dass cümlesi kendi öznesi ve çekimli fiili olan yan cümledir; zu ile mastar öznesizdir ve fiil çekime girmez.
  • Seçimi özne belirler: aynı özne, nesne = özne ve genel özne (es ist …) durumunda zu ile mastar; farklı özne durumunda yalnız dass.
  • Aynı özneyle dass da doğrudur ama ağırdır; yazı dilinde zu ile mastar tercih edilir.
  • Söyleme (sagen, erzählen), algı (sehen, hören, bemerken) ve bilme (wissen, erfahren) fiilleri özne aynı olsa da dass ister; glauben ve behaupten zu da alabilir.
  • Dönüştürürken: dass ve özne düşer; ayrılabilen fiilde anzurufen, modal fiilde arbeiten zu können, dönüşlü fiilde zamir gizli özneye uyar, zu her mastarda tekrar edilir.
  • Önce olmuş iş için Infinitiv Perfekt kullanılır: bestanden zu haben, gekommen zu sein.
  • Edatlı fiillerde ana cümleye darauf, daran, davor gibi bir da-kelimesi gelir; seçim kuralı değişmez.

dass ve zu ile Mastar Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almancada dass ile zu arasındaki fark nedir?

dass, öznesi ve çekimli fiili olan bir yan cümle açar: Ich hoffe, dass du kommst. zu ile mastarda özne yoktur, işi yapan kişi ana cümleden anlaşılır: Ich hoffe, bald zu kommen. Anlam çoğu zaman aynıdır; fark, işi kimin yaptığının nasıl gösterildiğindedir.

dass ne zaman, zu ne zaman kullanılır?

Yan cümledeki işi ana cümlenin öznesi ya da nesnesi yapıyorsa veya iş herkes için söyleniyorsa zu ile mastar kurulur. İşi başka bir kişi yapıyorsa dass kurulur. sagen, hören, wissen gibi bilgi ve olgu aktaran fiillerden sonra standart yapı dass cümlesidir.

Özne aynıysa dass kullanılabilir mi?

Evet, Ich hoffe, dass ich die Prüfung bestehe. dilbilgisel olarak doğrudur ve konuşmada kurulur. Ama aynı kişi iki kez söylendiği için ağır durur; özellikle yazıda Ich hoffe, die Prüfung zu bestehen. tercih edilir.

Hangi fiillerden sonra zu ile mastar kullanılmaz?

Söyleme (sagen, erzählen, mitteilen), algı (sehen, hören, bemerken) ve bilme (wissen, erfahren) fiilleri bilgi aktarırken dass ister. Modal fiiller (können, müssen, wollen, möchten) ise mastarı zu olmadan alır; bu konu modal fiiller dersinde.

zu ile mastar Türkçeye nasıl çevrilir?

Çoğu zaman “-meyi, -mayı, -mek” ile: Ich versuche, pünktlich zu sein. (Vaktinde olmaya çalışıyorum.) Nesne = özne kalıbında “-mesini” ile: Ich bitte dich, leiser zu sein. (Daha sessiz olmanı rica ediyorum.) Önce olmuş işte “-diği için, -diğini”: Er behauptet, nichts gesehen zu haben. (Hiçbir şey görmediğini iddia ediyor.)

Ayrılabilen fiillerde zu nereye gelir?

Ön ek ile kökün arasına girer ve fiil tek kelime yazılır: aufstehen → aufzustehen, anrufen → anzurufen, einkaufen → einzukaufen. be-, ver-, er- gibi ayrılmayan ön eklerde zu önde ve ayrıdır: zu bekommen, zu verstehen.

Geçmiş zamanda zu ile mastar nasıl kurulur?

Ana cümleden önce olmuş iş için Partizip II + zu haben ya da zu sein kullanılır: Ich bin froh, die Prüfung bestanden zu haben. Es tut mir leid, zu spät gekommen zu sein. haben ile sein’in seçimi Perfekt’teki gibidir.

dass cümlesinden önce virgül konur mu?

Evet, dass cümlesi ana cümleden her zaman virgülle ayrılır: Ich weiß, dass du recht hast. zu ile mastar grubunda virgül çoğu zaman isteğe bağlıdır; grup bir isme ya da ana cümledeki es, darauf gibi bir kelimeye bağlıysa zorunludur.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

Almanca Portalı

Bu ders Goethe, telc ve ÖSD sınav kapsamlarına ve Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi'ne (CEFR) uygun şekilde hazırlanmıştır. Bir hata görürsen bize yaz.