Logo
Almanca Portalı
A2
A2Gramer · Fiiller ve Fiil Yapıları

Almanca Dönüşlü Fiiller (Reflexive Verben): sich Çekimi, Akkusativ ve Dativ, Liste ve Alıştırmalar

Almanca PortalıGüncellendi: 22 dk okuma
Kısa cevap

Dönüşlü fiiller (Reflexive Verben), yapılan işin özneye geri döndüğü fiillerdir ve sich zamiriyle kullanılır. Türkçedeki “yıkanmak, giyinmek” gibi fiillere benzer. sich kişiye göre değişir: ich mich, du dich, er/sie/es sich, wir uns, ihr euch, sie/Sie sich. Örnek: Ich wasche mich. (Yıkanıyorum.)

Özne + çekimli fiil + mich / dich / sich / uns / euch / sich + …

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1Almanca Dönüşlü Fiiller Nedir? Reflexive Verben Ne Demek?
  2. 2Dönüşlü Zamir sich Nasıl Çekilir? mich, dich, sich Tablosu
  3. 3Dönüşlü Fiil Türleri: Yalnız Dönüşlü, Hem Dönüşlü Hem Değil
    1. 3.1Echte reflexive Verben: yalnız sich ile
    2. 3.2Waschen, anziehen: dönüşlü ve dönüşsüz kullanım
    3. 3.3Reziproke Verben: wir treffen uns
  4. 4Dönüşlü Fiiller Ne Zaman Kullanılır?
  5. 5Cümlede sich Nereye Gelir?
    1. 5.1Ana cümle ve devrik cümle: fiilden hemen sonra
    2. 5.2Modal ve ayrılabilen fiil: sich öne, fiil sona
    3. 5.3Perfekt: dönüşlü fiiller haben alır
    4. 5.4Yan cümle: sich özneden sonra, fiil sonda
    5. 5.5Emir kipi: Beeil dich! Setzen Sie sich!
  6. 6Edatlı Dönüşlü Fiiller: sich freuen auf, sich interessieren für
    1. 6.1sich + edat: günlük hayattan kalıplar
    2. 6.2sich freuen auf ve über: beklenti mi, sevinç mi?
  7. 7Dativ’li Dönüşlü Fiiller: Ich wasche mir die Hände
    1. 7.1Vücut ve giysi: sich die Hände waschen
    2. 7.2Hep Dativ alanlar: sich etwas merken, sich etwas wünschen
  8. 8Almanca Dönüşlü Fiiller ile En Sık Yapılan Hatalar
  9. 9Dönüşlü Zamir ile Kişi Zamiri Farkı: sich mi, ihn mi?
  10. 10Derinleşmek İsteyenlere
  11. 11Almanca Dönüşlü Fiiller Alıştırmaları
  12. 12Almanca Dönüşlü Fiiller Konu Özeti
  13. 13Almanca Dönüşlü Fiiller Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca Dönüşlü Fiiller Nedir? Reflexive Verben Ne Demek?

Bir cümlede işi yapan ile işten etkilenen aynı kişiyse fiil dönüşlüdür. Ich wasche das Auto. (Arabayı yıkıyorum.) cümlesinde yıkanan araba, Ich wasche mich. (Yıkanıyorum.) cümlesinde ise yıkanan benim. Almancada bu “kendini” anlamını fiile bir ek getirerek değil, ayrı bir zamirle verirsin. Bu zamire Reflexivpronomen (dönüşlü zamir) denir; sözlükteki biçimi sich’tir. Bu yüzden dönüşlü fiiller sözlükte ve kelime listelerinde hep sich ile yazılır: sich waschen (yıkanmak), sich freuen (sevinmek), sich beeilen (acele etmek).

Türkçede dönüşlülük çoğu zaman fiile eklenen -n- ya da -In- ekiyle yapılır: yıka-n-mak, tara-n-mak, giy-in-mek. Bazen de “kendini” kelimesi kullanılır: kendini tanıtmak, kendini iyi hissetmek. Almanca ile Türkçe her zaman örtüşmez. sich beeilen (acele etmek), sich erkälten (üşütmek), sich verspäten (gecikmek) Almancada dönüşlüdür, Türkçede değil. Bu fiilleri Türkçeden çevirerek bulamazsın; her birini sich ile birlikte öğrenmen gerekir.

Türkçede ve Almancada dönüşlülük
TürkçeAlmancaDönüşlü mü?
yıkanmaksich waschenikisinde de dönüşlü
giyinmeksich anziehenikisinde de dönüşlü
kendini tanıtmaksich vorstellenikisinde de dönüşlü
acele etmeksich beeilenyalnız Almancada dönüşlü
üşütmeksich erkältenyalnız Almancada dönüşlü
ilgilenmek (bir şeye)sich interessieren fürAlmancada dönüşlü, edatlı

Dönüşlü Zamir sich Nasıl Çekilir? mich, dich, sich Tablosu

Dönüşlü fiil çekilirken yalnız fiil değil, sich de özneye göre değişir. Dönüşlü zamir A2’de çoğunlukla Akkusativ (-i hâli) biçimiyle kullanılır. Aşağıdaki tabloda sich’in kişilere göre biçimlerini ve sich waschen fiilinin tam çekimini görüyorsun.

sich waschen (yıkanmak): Präsens çekimi
KişiDönüşlü zamirÇekimTürkçe
ichmichich wasche michyıkanıyorum
dudichdu wäschst dichyıkanıyorsun
er/sie/essicher wäscht sichyıkanıyor
wirunswir waschen unsyıkanıyoruz
ihreuchihr wascht euchyıkanıyorsunuz
sie/Siesichsie/Sie waschen sichyıkanıyorlar / yıkanıyorsunuz

waschen düzensizdir: du wäschst, er wäscht. Sie (siz) ile de dönüşlü zamir küçük harfle sich yazılır.

  • ich, du, wir, ihr için ayrı bir dönüşlü biçim yoktur; bu kişilerde dönüşlü zamir, kişi zamirinin Akkusativ biçimiyle aynıdır: mich, dich, uns, euch.
  • sich yalnız üçüncü kişilerde (er, sie, es, çoğul sie) ve resmî Sie’de kullanılır. Anlamı “kendini, kendilerini, kendinizi” olur.
  • Fiil kendi kurallarına göre çekilir; sich fiilin çekimini değiştirmez: ich freue mich, du freust dich, sie freut sich.
Almanca dönüşlü zamir sich çekimi: ich mich, du dich, er sie es sich, wir uns, ihr euch, sie Sie sich örnek cümlelerle
Dönüşlü zamir özneye göre değişir; sözlükteki biçim sich’tir

Dönüşlü Fiil Türleri: Yalnız Dönüşlü, Hem Dönüşlü Hem Değil

Dönüşlü fiiller üç grupta toplanır. Bazıları sich olmadan hiç kullanılmaz, bazıları hem bir nesneyle hem de sich ile kullanılabilir, bazılarında ise sich “birbirini” anlamı taşır. Hangi grupta olduğunu bilmek, sich’i ne zaman atabileceğini ve ne zaman atamayacağını gösterir.

Echte reflexive Verben: yalnız sich ile

Bu fiiller sich olmadan kullanılmaz; sich’i yerine başka bir nesne koyamazsın. “Ich beeile” ya da “Ich beeile ihn” diye bir cümle yoktur. Bu grubun Türkçe karşılıkları çoğu zaman dönüşlü değildir, bu yüzden en çok dikkat isteyen gruptur. Bu derste geçen yalnız dönüşlü fiiller: sich beeilen (acele etmek), sich erholen (dinlenmek, kendine gelmek), sich erkälten (üşütmek), sich bedanken (teşekkür etmek), sich verlieben (âşık olmak), sich verspäten (gecikmek), sich schämen (utanmak).

Yalnız dönüşlü kullanılan fiiller
  • Wir müssen uns beeilen, der Zug fährt um acht.Acele etmemiz lazım, tren sekizde kalkıyor.
  • Im Urlaub habe ich mich gut erholt.Tatilde iyice dinlendim.
  • Der Bus verspätet sich heute.Otobüs bugün gecikiyor.
  • Lena hat sich in Jonas verliebt.Lena, Jonas’a âşık oldu.

Waschen, anziehen: dönüşlü ve dönüşsüz kullanım

Bu fiiller hem başka bir nesneyle hem de sich ile kullanılır. İş başka birine ya da bir şeye yapılıyorsa nesne gelir; kişi işi kendine yapıyorsa nesnenin yerine dönüşlü zamir geçer. Türkçede de çoğu zaman aynı ayrım vardır: “çocuğu giydirmek” ile “giyinmek”, “arabayı yıkamak” ile “yıkanmak”. Bu gruptaki fiiller: waschen, anziehen, ausziehen, kämmen, setzen, ärgern, vorstellen, verletzen, langweilen.

Aynı fiil, iki kullanım
  • Ich ziehe das Kind an. / Ich ziehe mich an.Çocuğu giydiriyorum. / Giyiniyorum.
  • Der Lärm ärgert mich. / Ich ärgere mich.Gürültü beni sinirlendiriyor. / Sinirleniyorum.
  • Can stellt seine Frau vor. / Can stellt sich vor.Can karısını tanıtıyor. / Can kendini tanıtıyor.
  • Der Film langweilt die Kinder. / Die Kinder langweilen sich.Film çocukları sıkıyor. / Çocuklar sıkılıyor.

Reziproke Verben: wir treffen uns

Özne çoğulsa (wir, ihr, sie ya da “Anna und Can”) sich bazen “kendini” değil “birbirini” anlamına gelir. Buna karşılıklı (reziprok) kullanım denir. Türkçede bu anlamı “-ş-” ekiyle (görüşmek, tartışmak, anlaşmak) ya da “birbiri” kelimesiyle verirsin. Almancada biçim aynı kalır: wir uns, ihr euch, sie sich. Hangi anlamın kastedildiğini bağlam gösterir.

Karşılıklı anlam: birbirini
  • Wir treffen uns am Samstag im Café.Cumartesi kafede buluşuyoruz.
  • Ayşe und Anna kennen sich seit der Schule.Ayşe ile Anna okuldan beri tanışıyor.
  • Ihr versteht euch sehr gut.Birbirinizle çok iyi anlaşıyorsunuz.
  • Meine Nachbarn streiten sich oft.Komşularım sık sık tartışıyor.
  • Tschüs, wir sehen uns morgen!Hoşça kal, yarın görüşürüz!

Dönüşlü Fiiller Ne Zaman Kullanılır?

Dönüşlü fiiller günlük hayatın her yerinde karşına çıkar: sabah hazırlanırken, duygularını anlatırken, doktorda, iş görüşmesinde. Aşağıdaki kartlar fiilleri konularına göre topluyor; her konuda işine yarayacak birkaç fiil ve örnek var.

Günlük hayatta Almanca dönüşlü fiiller resimli örnekler: Ich beeile mich, Lukas duscht sich, Wir setzen uns auf das Sofa, Elif freut sich über das Geschenk
Sabahtan akşama dönüşlü fiiller: acele etmek, duş almak, oturmak, sevinmek

1Kişisel bakım: sich waschen, sich kämmen, sich rasieren

Kişinin kendi bedenine yaptığı işler dönüşlüdür. Bir yere hazırlanırken yaptığın işlerin çoğu bu gruptadır.

  • Mein Vater rasiert sich jeden Morgen.Babam her sabah tıraş oluyor.
  • Ich dusche mich und dann frühstücke ich.Duş alıyorum, sonra kahvaltı yapıyorum.
  • Zieh dich warm an, es ist kalt draußen!Sıkı giyin, dışarısı soğuk!

2Duygular: sich freuen, sich ärgern, sich fühlen

Duygu ve ruh hâli anlatan birçok fiil Almancada dönüşlüdür. Duyguyu yaşayan kişi öznedir, sich de ona uyar.

  • Wie fühlst du dich heute?Bugün kendini nasıl hissediyorsun?
  • Ich freue mich sehr, dich zu sehen.Seni gördüğüme çok sevindim.
  • Mehmet ärgert sich über die hohe Miete.Mehmet yüksek kiraya sinirleniyor.

3Sağlık: sich erkälten, sich verletzen, sich ausruhen

Doktorda ya da işe gidemediğini haber verirken bu fiilleri kullanırsın. Çoğu zaman Perfekt’te söylenir, çünkü olay olmuştur.

  • Ich habe mich erkältet und bleibe heute zu Hause.Üşüttüm, bugün evde kalıyorum.
  • Jonas hat sich beim Fußball verletzt.Jonas futbolda sakatlandı.
  • Du siehst müde aus. Ruh dich ein bisschen aus!Yorgun görünüyorsun. Biraz dinlen!

4Hareket ve yer: sich setzen, sich legen, sich hinsetzen

Kişinin kendini bir yere koyduğu hareketler dönüşlüdür. Bu fiillerden sonra gelen yer Akkusativ’le (wohin) söylenir; bu ayrımı stellen ve stehen dersinde ayrıntılı görebilirsin.

  • Bitte setzen Sie sich!Lütfen oturun!
  • Elif ist müde und legt sich ins Bett.Elif yorgun, yatağa uzanıyor.
  • Darf ich mich neben dich setzen?Yanına oturabilir miyim?

5Tanışma ve nezaket: sich vorstellen, sich bedanken, sich verabschieden

İş görüşmesinde, kursun ilk gününde ya da bir davette bu fiiller sık geçer. Resmî ortamda Sie ile kullanılırlar.

  • Darf ich mich vorstellen? Mein Name ist Ayşe Demir.Kendimi tanıtabilir miyim? Adım Ayşe Demir.
  • Wir bedanken uns für die Einladung.Davetiniz için teşekkür ederiz.
  • Lukas verabschiedet sich von seinen Kollegen.Lukas iş arkadaşlarıyla vedalaşıyor.

6Buluşma ve ilişki: sich treffen, sich verabreden, sich kennenlernen

Biriyle buluşmayı, sözleşmeyi ya da tanışmayı anlatırken dönüşlü fiil kullanırsın. Özne çoğulsa anlam “birbirini” olur.

  • Wo habt ihr euch kennengelernt?Nerede tanıştınız?
  • Ich habe mich mit Anna für Freitag verabredet.Anna ile cuma için sözleştim.
  • Wann treffen wir uns?Ne zaman buluşuyoruz?

Cümlede sich Nereye Gelir?

sich’in yeri cümle türüne göre değişir, ama temel ilke basittir: dönüşlü zamir çekimli fiile ya da özneye mümkün olduğunca yakın durur. Aşağıda ana cümle, modal ve ayrılabilen fiil, Perfekt, yan cümle ve emir kipi için kuralları tek tek görüyorsun.

Ana cümle ve devrik cümle: fiilden hemen sonra

Ana cümlede çekimli fiil ikinci yerdedir ve sich onun hemen arkasına gelir. Cümle bir zaman ya da yer ifadesiyle başlarsa özne fiilin arkasına geçer (devrik cümle); özne bir zamirse sich, özne zamirinden sonra gelir: Morgen treffen wir uns. Özne bir isimse sich genellikle isimden önce durur: Heute freut sich Anna.

Ana cümlede ve devrik cümlede sich
  • Ich interessiere mich für Musik.Müzikle ilgileniyorum.
  • Am Wochenende erholen wir uns im Garten.Hafta sonu bahçede dinleniyoruz.
  • Jeden Abend kämmt sich das Mädchen vor dem Spiegel.Kız her akşam aynanın önünde taranıyor.
  • Freust du dich auf die Ferien?Tatili dört gözle bekliyor musun?

Cümlede bir modal fiil (müssen, können, wollen…) varsa ikinci yerde modal fiil durur, dönüşlü fiil mastar olarak sona gider. sich ise modal fiilin hemen arkasında, öznenin yanında kalır. Ayrılabilen fiillerde de durum aynıdır: fiilin ön eki sona gider, sich çekimli fiilin arkasında kalır. Bu iki yapının ayrıntılarını modal fiiller ve ayrılabilen fiiller derslerinde bulabilirsin.

Modal ve ayrılabilen fiille sich
  • Du musst dich warm anziehen.Sıkı giyinmen lazım.
  • Ich kann mich heute nicht konzentrieren.Bugün konsantre olamıyorum.
  • Can zieht sich nach der Arbeit um.Can işten sonra üstünü değiştiriyor.
  • Wir ruhen uns nach dem Essen kurz aus.Yemekten sonra biraz dinleniyoruz.

Perfekt: dönüşlü fiiller haben alır

Dönüşlü fiiller Perfekt’te her zaman haben yardımcı fiiliyle çekilir. sich verlieben ya da sich erkälten bir durum değişikliği anlatsa da sein almaz. sich, haben’in hemen arkasına gelir; Partizip II sona gider. Perfekt’in nasıl kurulduğunu Perfekt dersinde ayrıntılı bulabilirsin.

Perfekt’te dönüşlü fiiller
  • Ich habe mich gestern erkältet.Dün üşüttüm.
  • Hast du dich schon angezogen?Giyindin mi?
  • Wir haben uns im Deutschkurs kennengelernt.Almanca kursunda tanıştık.
  • Herr Wagner hat sich bei uns entschuldigt.Bay Wagner bizden özür diledi.

Yan cümle: sich özneden sonra, fiil sonda

weil, dass, wenn gibi bağlaçlarla kurulan yan cümlelerde çekimli fiil sona gider. Dönüşlü zamir ise özne zamirinin hemen arkasında kalır, fiille birlikte sona gitmez. Yan cümlenin genel kurallarını yan cümleler dersinde görebilirsin.

Yan cümlede sich
  • Ich komme heute nicht, weil ich mich nicht gut fühle.Bugün gelmiyorum, çünkü kendimi iyi hissetmiyorum.
  • Ich hoffe, dass du dich schnell erholst.Umarım çabuk iyileşirsin.
  • Wenn wir uns beeilen, schaffen wir den Bus.Acele edersek otobüse yetişiriz.
  • Elif sagt, dass sie sich sehr gefreut hat.Elif çok sevindiğini söylüyor.

Emir kipi: Beeil dich! Setzen Sie sich!

Emir cümlesinde fiil başa gelir, dönüşlü zamir de hemen arkasından. du’ya söylenen emirde zamir dich, ihr’e söylenende euch, Sie’ye söylenende sich olur. du emrinde fiilin sonundaki -e çoğu zaman düşer (Beeil dich!), ama Beeile dich! de doğrudur. Emir cümlelerinin kuruluşunu emir kipi dersinde bulabilirsin.

Emir kipinde dönüşlü fiiller
  • Beeil dich, wir kommen zu spät!Acele et, geç kalıyoruz!
  • Kinder, wascht euch die Hände!Çocuklar, ellerinizi yıkayın!
  • Setzen Sie sich bitte, Frau Yılmaz.Buyurun oturun, Bayan Yılmaz.
  • Freu dich nicht zu früh!Erken sevinme!

Edatlı Dönüşlü Fiiller: sich freuen auf, sich interessieren für

Birçok dönüşlü fiil sabit bir edatla kullanılır. Edat fiilin parçasıdır: anlamı Türkçeden tahmin edilemez, fiille birlikte ezberlenir. Önce günlük hayatta işine yarayacak kalıpları, sonra en çok karıştırılan çift olan sich freuen auf ile sich freuen über farkını göreceksin.

sich + edat: günlük hayattan kalıplar

Aşağıdaki tabloda fiil, edat ve edatın istediği hal birlikte veriliyor. Türkçe karşılıktaki hal ekine bakarak Almanca edatı tahmin etme: “bir şeye ilgi duymak” Türkçede -e hâliyle söylenir, Almancada ise für gelir. Edatla kullanılan fiillerin dönüşlü olmayanlarını da edatlı fiiller dersinde bulabilirsin.

Edatlı dönüşlü fiiller
Fiil + edatHalTürkçeÖrnek
sich interessieren fürAkkusativ-e ilgi duymakCan interessiert sich für Fußball.
sich erinnern anAkkusativ-i hatırlamakErinnerst du dich an den Namen?
sich kümmern umAkkusativ-e bakmak, ilgilenmekElif kümmert sich um ihre Oma.
sich gewöhnen anAkkusativ-e alışmakIch gewöhne mich an das Wetter.
sich ärgern überAkkusativ-e sinirlenmekWir ärgern uns über den Lärm.
sich bewerben umAkkusativ-e başvurmak (işe)Mehmet bewirbt sich um eine Stelle.
sich unterhalten mitDativile sohbet etmekIch unterhalte mich mit meiner Nachbarin.
sich entschuldigen bei … fürDativ / Akkusativ-den … için özür dilemekIch entschuldige mich bei dir für den Fehler.

sich freuen auf ve über: beklenti mi, sevinç mi?

sich freuen iki farklı edatla iki farklı anlam taşır. sich freuen auf + Akkusativ henüz olmamış, beklenen bir şey içindir; Türkçede “… için sabırsızlanmak, dört gözle beklemek” diye çevrilir. sich freuen über + Akkusativ ise olmuş ya da şu an olan bir şeye sevinmektir. Hediye elindeyse über, doğum günün gelecek haftaysa auf kullanırsın.

auf: gelecek / über: olan şey
  • Ich freue mich auf das Wochenende.Hafta sonunu dört gözle bekliyorum.
  • Die Kinder freuen sich auf die Ferien.Çocuklar tatil için sabırsızlanıyor.
  • Ich freue mich über deine Nachricht.Mesajına sevindim.
  • Anna freut sich über das gute Ergebnis.Anna iyi sonuca seviniyor.

Dativ’li Dönüşlü Fiiller: Ich wasche mir die Hände

Şimdiye kadar gördüğün bütün örneklerde dönüşlü zamir Akkusativ’di. Cümlede dönüşlü zamirden başka bir Akkusativ nesne daha varsa (die Hände, die Jacke, den Namen) dönüşlü zamir Dativ’e (-e hâli) geçer. Değişen yalnız iki kişidir: ich için mir, du için dir. Öteki kişilerde biçim aynı kalır. Bu bölüm B1 konusudur; dönüşlü fiilleri bütün olarak görmen için burada.

Dönüşlü zamir: Akkusativ ve Dativ
KişiAkkusativ (nesne yok)Dativ (başka nesne var)
ichmichmir
dudichdir
er/sie/essichsich
wirunsuns
ihreucheuch
sie/Siesichsich

Kalın biçimler Akkusativ’den farklı olanlardır. Kişi zamirlerinin Dativ biçimleriyle (ihm, ihr, ihnen) karıştırma: dönüşlü anlamda üçüncü kişide hep sich gelir.

Dativ’li Almanca dönüşlü fiiller resimli örnekler: Ich putze mir die Zähne, Du kämmst dir die Haare, Er wäscht sich die Hände, Ich ziehe mir die Jacke an
Başka bir nesne varsa dönüşlü zamir Dativ olur: mir, dir

Vücut ve giysi: sich die Hände waschen

Kendi bedenine ya da üstündeki giysiye bir şey yaptığını anlatırken Almanca, Türkçedeki iyelik eki yerine Dativ dönüşlü zamir ve belirli artikel kullanır. Türkçede “ellerimi yıkıyorum” dersin; Almancada en doğal biçim Ich wasche mir die Hände. olur. Ich wasche meine Hände. yanlış değildir, ama beden parçalarında yaygın kalıp Dativ’li olandır. Aynı fiil nesnesiz kullanılınca dönüşlü zamir yeniden Akkusativ olur: Ich wasche mich.

Nesne yok → Akkusativ / nesne var → Dativ
  • Ich kämme mich. / Ich kämme mir die Haare.Taranıyorum. / Saçlarımı tarıyorum.
  • Du ziehst dich an. / Du ziehst dir die Schuhe an.Giyiniyorsun. / Ayakkabılarını giyiyorsun.
  • Ich putze mir jeden Abend die Zähne.Her akşam dişlerimi fırçalıyorum.
  • Lena hat sich beim Kochen den Finger verbrannt.Lena yemek yaparken parmağını yaktı.

Hep Dativ alanlar: sich etwas merken, sich etwas wünschen

Bazı fiiller dönüşlü kullanıldığında hep bir Akkusativ nesneyle gelir; bu yüzden dönüşlü zamirleri hep Dativ’dir. Sözlüklerde bu fiiller sich etwas merken gibi gösterilir; etwas (bir şey) nesnenin yerini tutar. Bu fiillerde ich ile mir, du ile dir kullanırsın.

Dativ dönüşlü zamir isteyen fiiller
  • Ich kann mir den Namen nicht merken.İsmi aklımda tutamıyorum.
  • Was wünschst du dir zum Geburtstag?Doğum gününde ne istiyorsun?
  • Wir können uns keine größere Wohnung leisten.Daha büyük bir eve paramız yetmiyor.
  • Mach dir keine Sorgen!Merak etme! / Endişelenme!
  • Das überlege ich mir noch.Bunu bir düşüneyim.

Almanca Dönüşlü Fiiller ile En Sık Yapılan Hatalar

Dönüşlü fiillerdeki hataların çoğu iki yerden gelir: Türkçede dönüşlü olmayan bir fiilin Almancada dönüşlü olması ve sich’in kişiye göre değiştiğinin unutulması. Aşağıda her hatanın doğrusunu ve nedenini görüyorsun.

Ich beeile, der Kurs beginnt gleich.

Ich beeile mich, der Kurs beginnt gleich.

Türkçede “acele ediyorum” dönüşlü değildir, bu yüzden sich unutulur. sich beeilen yalnız dönüşlü kullanılan bir fiildir; dönüşlü zamir atılamaz.

Ich freue sich auf den Urlaub.

Ich freue mich auf den Urlaub.

Sözlükte fiil sich freuen diye yazıldığı için sich olduğu gibi bırakılır. sich yalnız üçüncü kişide ve Sie’de kullanılır; ich ile dönüşlü zamir mich olur.

Er wäscht ihn.

Er wäscht sich.

Türkçede “yıkanıyor” ile “onu yıkıyor” ayrımı fiil ekiyle yapılır, Almancada ise zamir seçilir. Er wäscht ihn. başka bir erkeği yıkadığı anlamına gelir. Kendini yıkıyorsa üçüncü kişide dönüşlü zamir sich gelir.

Ich bin mich erkältet.

Ich habe mich erkältet.

Üşütmek bir durum değişikliği gibi görünür ve sein ile kurulacağı sanılır. Dönüşlü fiiller Perfekt’te her zaman haben alır.

Morgen wir treffen uns im Park.

Morgen treffen wir uns im Park.

Türkçede cümle başına zaman ifadesi gelse de özne önde kalır. Almancada çekimli fiil ikinci yerdedir; cümle Morgen ile başlarsa özne fiilin arkasına geçer, sich de öznenin arkasına.

Ich wasche mich die Hände.

Ich wasche mir die Hände.

Cümlede dönüşlü zamirden başka bir nesne (die Hände) varsa dönüşlü zamir Dativ olur: ich → mir, du → dir.

Can interessiert sich an Musik.

Can interessiert sich für Musik.

Türkçede “müziğe ilgi duymak” -e hâliyle söylendiği için -e’ye karşılık gelen bir edat aranır. Almancada sich interessieren her zaman für ile kullanılır; edatı fiille birlikte ezberle.

Setzen Sie Sich bitte!

Setzen Sie sich bitte!

Resmî hitap Sie büyük harfle yazıldığı için dönüşlü zamir de büyük yazılır sanılır. Dönüşlü zamir Sie ile kullanılsa bile küçük harfle sich yazılır.

Dönüşlü Zamir ile Kişi Zamiri Farkı: sich mi, ihn mi?

Birinci ve ikinci kişide (mich, dich, uns, euch) dönüşlü zamir ile kişi zamiri aynı göründüğü için fark yalnız üçüncü kişide ve Sie’de ortaya çıkar. Kural şudur: işten etkilenen öznenin kendisiyse sich, başka biriyse kişi zamiri (ihn, sie, es, ihm, ihr, ihnen). Aşağıdaki tablo iki zamir türünü yan yana gösteriyor; kişi zamirlerinin tamamını kişi zamirleri dersinde, hal biçimlerini Akkusativ zamirleri ve Dativ zamirleri derslerinde bulabilirsin.

Kişi zamiri ve dönüşlü zamir yan yana
KişiAkkusativ kişi zamiriAkkusativ dönüşlüDativ kişi zamiriDativ dönüşlü
ichmichmichmirmir
dudichdichdirdir
er/sie/esihn / sie / essichihm / ihr / ihmsich
wirunsunsunsuns
ihreucheucheucheuch
sie/Siesie / Siesichihnen / Ihnensich
Almanca dönüşlü zamir sich ile kişi zamiri ihn ve ihm farkı: Er wäscht sich, Er wäscht ihn, Er wäscht ihm die Hände
Kendisi mi, başkası mı? Üçüncü kişide sich ile kişi zamiri ayrılır

Farkı iki cümle çiftinde görebilirsin: Anna kämmt sich. (Anna taranıyor.) / Anna kämmt sie. (Anna onu tarıyor; örneğin kızını.) Dativ’de de aynısı geçerlidir: Mehmet kauft sich ein Fahrrad. (Mehmet kendine bir bisiklet alıyor.) / Mehmet kauft ihm ein Fahrrad. (Mehmet ona, örneğin oğluna, bir bisiklet alıyor.) Hep aynı soruyu sor: işten etkilenen öznenin kendisi mi?

Derinleşmek İsteyenlere

sich ile selbst aynı şey mi?

Hayır. sich dilbilgisi gereği gelen dönüşlü zamirdir; selbst ise “kendisi, bizzat” anlamında bir vurgu kelimesidir. Er wäscht sich. sıradan bir yıkanma cümlesidir. Er wäscht sich selbst. ise “kendisi yıkanıyor, kimse yardım etmiyor” vurgusu taşır; örneğin hastalıktan sonra ilk kez kendi başına yıkanan biri için söylenir. selbst dönüşlü olmayan cümlelerde de gelir: Ich habe den Kuchen selbst gebacken. (Pastayı kendim yaptım.)

Birbirini: sich mi, einander mı?

Karşılıklı anlam için gündelik dilde sich kullanılır: Wir helfen uns. Bu cümle hem “birbirimize yardım ediyoruz” hem de bağlama göre “kendimize yardım ediyoruz” diye anlaşılabilir. Anlamı netleştirmek için einander (birbirini) kullanılır: Wir helfen einander. einander daha çok yazı dilinde geçer. Edatla birleşince tek kelime olur: miteinander (birbiriyle), nebeneinander (yan yana).

Dönüşlü olunca anlamı değişen fiiller

Bazı fiiller sich alınca bambaşka bir anlam kazanır. verlassen “terk etmek, ayrılmak” demektir; sich verlassen auf ise “-e güvenmek”: Du kannst dich auf mich verlassen. (Bana güvenebilirsin.) handeln “davranmak, ticaret yapmak” demektir; es handelt sich um kalıbı “söz konusu olan … dır” anlamına gelir: Es handelt sich um einen Fehler. (Söz konusu olan bir hatadır.) Bu fiilleri ayrı bir kelime gibi öğren.

Das freut mich: sevinmenin dönüşsüz biçimi

freuen fiili dönüşsüz de kullanılır; o zaman sevinen kişi Akkusativ nesne olur, sevindiren şey özne: Das freut mich. (Buna sevindim.) Dein Besuch freut uns sehr. (Ziyaretine çok sevindik.) Anlam Ich freue mich über deinen Besuch. ile aynıdır; yalnız cümlenin kuruluşu değişir. Tanışırken duyduğun Freut mich! (Memnun oldum!) bu kalıbın kısa biçimidir.

Almanca Dönüşlü Fiiller Alıştırmaları

Birinci alıştırmada sich’in kişilere göre biçimlerini, ikincide Akkusativ mi Dativ mi, dönüşlü mü kişi zamiri mi seçimini, üçüncüde Perfekt, emir kipi ve edatlı kalıpları çalışacaksın. Yanlış çıkan sorularda açıklamayı oku.

Boşluk doldurma

Alıştırma 1: Dönüşlü zamiri yaz

Boşluğa uygun dönüşlü zamiri yaz: mich, dich, sich, uns ya da euch.

  1. 1

    Ich beeile , der Bus kommt gleich.

  2. 2

    Wie fühlst du heute?

  3. 3

    Lukas rasiert jeden Morgen.

  4. 4

    Wir treffen um acht Uhr vor dem Kino.

  5. 5

    Habt ihr im Urlaub gut erholt?

  6. 6

    Frau Yılmaz, setzen Sie bitte!

  7. 7

    Die Kinder freuen auf die Ferien.

Cevap anahtarı
  1. mich — ich → mich
  2. dich — du → dich
  3. sich — Lukas üçüncü tekil kişi (er) → sich
  4. uns — wir → uns
  5. euch — ihr → euch
  6. sich — Sie ile dönüşlü zamir sich; büyük harf değil.
  7. sich — die Kinder = sie (çoğul) → sich
Çoktan seçmeliPremium

Alıştırma 2: Doğru zamiri seç

Başka bir nesne var mı, işten etkilenen öznenin kendisi mi? Ona göre seç.

  1. 1

    Ich putze ___ die Zähne.

  2. 2

    Ich ziehe ___ schnell an, dann gehen wir.

  3. 3

    Das kannst du ___ nicht vorstellen!

  4. 4

    Mehmet wäscht ___ vor dem Essen die Hände. (kendi ellerini)

  5. 5

    Anna ist krank. Ihre Mutter kümmert sich um ___. (Anna’ya)

  6. 6

    Am Samstag fahren wir ans Meer. Ich freue mich schon ___ den Ausflug.

Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 3: Perfekt, emir kipi ve edatlar

Boşluğu parantezdeki ipucuna göre tek kelimeyle doldur. Cümle başında büyük harf kullan.

  1. 1

    Ich mich gestern erkältet. (haben ya da sein, Perfekt)

  2. 2

    dich, der Film beginnt gleich! (sich beeilen, du’ya emir)

  3. 3

    Can interessiert sich Fußball. (edat)

  4. 4

    Erinnerst du dich unseren ersten Lehrer? (edat)

  5. 5

    Kannst du den Namen merken? (dönüşlü zamir)

  6. 6

    Wir haben lange nicht gesehen. (birbirimizi)

  7. 7

    Ich möchte mich die Verspätung entschuldigen. (edat)

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

A2 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

Almanca Dönüşlü Fiiller Konu Özeti

  • Dönüşlü fiillerde işten etkilenen öznenin kendisidir; fiil sözlükte sich ile verilir: sich waschen, sich freuen.
  • sich kişiye göre çekilir: ich mich, du dich, er/sie/es sich, wir uns, ihr euch, sie/Sie sich. Sie ile de küçük harfle sich yazılır.
  • Bazı fiiller yalnız dönüşlü kullanılır (sich beeilen, sich erholen, sich erkälten); bazıları hem nesneyle hem sich ile; çoğul öznede sich “birbirini” anlamı da taşır.
  • sich çekimli fiilin ya da öznenin hemen arkasına gelir; modal fiil, Perfekt ve yan cümlede fiille birlikte sona gitmez.
  • Dönüşlü fiiller Perfekt’te her zaman haben alır: Ich habe mich erkältet.
  • Edatlı dönüşlü fiillerde edat fiille birlikte öğrenilir: sich freuen auf (beklenen şey), sich freuen über (olan şey), sich interessieren für.
  • Başka bir Akkusativ nesne varsa dönüşlü zamir Dativ olur; değişen yalnız ich → mir ve du → dir: Ich wasche mir die Hände.

Almanca Dönüşlü Fiiller Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca dönüşlü fiiller (Reflexive Verben) nedir?

Özne ile nesnenin aynı kişi olduğu, sich zamiriyle kullanılan fiillerdir: sich waschen (yıkanmak), sich anziehen (giyinmek). Bazıları Türkçede dönüşlü değildir: sich beeilen (acele etmek).

Dönüşlü fiiller nasıl çekilir?

Fiil normal kurallarıyla çekilir, sich de özneye göre değişir: ich wasche mich, du wäschst dich, er wäscht sich, wir waschen uns, ihr wascht euch, sie/Sie waschen sich.

sich ne zaman mir ya da dir olur?

Cümlede dönüşlü zamirden başka bir Akkusativ nesne varsa dönüşlü zamir Dativ olur. Bu durumda ich ile mir, du ile dir gelir: Ich putze mir die Zähne. Öteki kişilerde biçim değişmez.

Dönüşlü fiiller Perfekt’te haben mı, sein mı alır?

Her zaman haben alır: Ich habe mich gefreut. Wir haben uns verliebt. Durum değişikliği anlatsalar bile sein kullanılmaz.

Günlük hayatta işime yarayacak dönüşlü fiiller hangileri?

Başlangıç için şu fiiller iyi bir listedir: sich waschen, sich anziehen, sich beeilen, sich freuen, sich fühlen, sich setzen, sich treffen, sich vorstellen, sich erholen, sich erkälten, sich interessieren für, sich erinnern an, sich kümmern um.

Sie ile kullanılırken sich büyük harfle mi yazılır?

Hayır. Resmî hitap Sie büyük yazılır, ama dönüşlü zamir her zaman küçük harfle yazılır: Setzen Sie sich bitte! Haben Sie sich gut erholt?

sich freuen auf ile sich freuen über farkı nedir?

auf, henüz olmamış ve beklenen bir şey içindir: Ich freue mich auf den Urlaub. über ise olmuş ya da şu an olan bir şeye sevinmektir: Ich freue mich über das Geschenk.

Her fiil dönüşlü kullanılabilir mi?

Hayır. Yalnız anlamı buna uygun olan fiiller sich alır. Bazı fiiller hiç dönüşlü olmaz (gehen, schlafen), bazıları yalnız dönüşlü olur (sich beeilen). Hangisi olduğunu sözlükteki sich gösterir.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

Almanca Portalı

Bu ders Goethe, telc ve ÖSD sınav kapsamlarına ve Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi'ne (CEFR) uygun şekilde hazırlanmıştır. Bir hata görürsen bize yaz.