Logo
Almanca Portalı
A2
A2Gramer · Fiiller ve Fiil Yapıları

Almanca stellen, stehen, legen, liegen, hängen: Konum Fiilleri Konu Anlatımı, Farkları ve Alıştırmalar

Almanca PortalıGüncellendi: 23 dk okuma
Kısa cevap

Almanca konum fiilleri bir şeyin nerede ve nasıl durduğunu anlatır. stehen, liegen, hängen durum bildirir (dik, yatık, asılı durmak), Wo? sorusuna cevap verir ve Dativ alır. stellen, legen, hängen hareket bildirir (dik koymak, yatırmak, asmak), Wohin? sorusuna cevap verir ve Akkusativ alır: Ich stelle die Vase auf den Tisch. Die Vase steht auf dem Tisch.

stellen / legen / hängen + Akkusativ (Wohin?) → stehen / liegen / hängen + Dativ (Wo?)

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1Almanca Konum Fiilleri Nedir? Stellen ve Stehen Ne Demek?
  2. 2Stellen, Stehen, Legen, Liegen ve Hängen Nasıl Kullanılır?
    1. 2.1Stehen, liegen, hängen: durum ve Dativ
    2. 2.2Stellen, legen, hängen: hareket ve Akkusativ
    3. 2.3Doğru fiili seçmek: üç soru
  3. 3Konum Fiillerinin Çekimi: Präsens ve Perfekt
    1. 3.1Präsens: ich stehe, ich stelle
    2. 3.2Perfekt: hat gestanden mi, hat gestellt mi?
  4. 4Konum Fiilleri Ne Zaman Kullanılır?
  5. 5Hängen Fiili: Hem Asılı Durmak Hem Asmak
  6. 6Sitzen, Setzen ve Stecken: Aynı Mantıkla Çalışan Fiiller
    1. 6.1Sitzen ve setzen: oturmak ve oturtmak
    2. 6.2Sich setzen, sich legen, sich stellen: kişinin kendi hareketi
    3. 6.3Stecken: içine koymak ve içinde durmak
  7. 7Konum Fiilleri ile En Sık Yapılan Hatalar
  8. 8Konum Fiilleri ile sein, es gibt ve sich befinden Farkı
  9. 9Derinleşmek İsteyenlere
  10. 10Konum Fiilleri Alıştırmaları
  11. 11Konum Fiilleri Konu Özeti
  12. 12Konum Fiilleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca Konum Fiilleri Nedir? Stellen ve Stehen Ne Demek?

Türkçede bir eşyanın yerini söylerken çoğu zaman tek bir fiil yeter: “Kitap masada duruyor.”, “Şişe buzdolabında duruyor.”, “Resim duvarda duruyor.” Bir şeyi bir yere götürürken de çoğunlukla “koymak” deriz. Almanca ise eşyanın duruş biçimine bakar: dik mi duruyor, yatık mı, asılı mı? Her duruş için ayrı bir fiil vardır. Bu fiillere Almancada Positionsverben (konum fiilleri) denir.

Konum fiilleri çiftler hâlinde gelir. Çiftin bir üyesi durumu anlatır: şey zaten oradadır ve hareket etmez (Die Vase steht auf dem Tisch. Vazo masanın üstünde duruyor.). Öteki üyesi hareketi anlatır: biri bir şeyi bir yere götürür (Ich stelle die Vase auf den Tisch. Vazoyu masanın üstüne koyuyorum.). Türkçedeki “durmak / koymak” ayrımı burada da var; Almanca yalnızca buna duruş biçimini ekliyor.

Türkçe ve Almanca: aynı fikir, farklı fiiller
TürkçeAlmanca (durum)Almanca (hareket)
(dik) durmak / (dik) koymakstehenstellen
(yatık) durmak / yatırarak koymakliegenlegen
asılı durmak / asmakhängenhängen

Stellen, Stehen, Legen, Liegen ve Hängen Nasıl Kullanılır?

Bütün sistem tek tabloya sığar. Sol sütundaki fiiller bir durumu anlatır ve Wo? (nerede?) sorusuna cevap verir; edattan sonra Dativ gelir. Sağ sütundaki fiiller bir hareketi anlatır ve Wohin? (nereye?) sorusuna cevap verir; edattan sonra Akkusativ gelir. Aşağıdaki başlıklarda önce iki sütunu ayrı ayrı, sonra doğru fiili seçmenin yolunu göreceksin.

Konum fiilleri: durum ve hareket yan yana
DuruşDurum · Wo? · DativHareket · Wohin? · Akkusativ
dikDie Flasche steht auf dem Tisch.Ich stelle die Flasche auf den Tisch.
yatıkDas Handy liegt auf dem Sofa.Ich lege das Handy auf das Sofa.
asılıDie Jacke hängt an der Tür.Ich hänge die Jacke an die Tür.

Durum fiilinin öznesi eşyanın kendisidir; hareket fiilinin öznesi eşyayı koyan kişidir, eşya ise Akkusativ nesne olur.

Almanca konum fiilleri: stellen ile stehen, legen ile liegen, hängen ile hängen; hareket fiilinden durum fiiline
Önce koyarsın (stellen, legen, hängen), sonra şey orada durur (stehen, liegen, hängen)

Stehen, liegen, hängen: durum ve Dativ

Durum fiilleri bir şeyin bir yerde olduğunu ve nasıl durduğunu söyler. Cümlede hareket yoktur, kimse bir şeyi yerinden oynatmaz. stehen dik duran şeyler için (şişe, vazo, dolap, araba), liegen yatık ya da yayılmış duran şeyler için (telefon, anahtar, halı, gazete), hängen bir yere asılı duran şeyler için (resim, ceket, lamba) kullanılır. Bu fiillerin nesnesi yoktur; özne, duran şeyin kendisidir. Yer bildiren edattan sonra Dativ gelir: der → dem, die → der, das → dem, çoğul → den (+ isme -n). Dativ biçimlerinin tamamı Dativ dersinde.

Durum fiilleriyle örnekler (Wo?)
  • Der Schrank steht neben der Tür.Dolap kapının yanında duruyor.
  • Die Schlüssel liegen unter der Zeitung.Anahtarlar gazetenin altında.
  • Der Teppich liegt im Wohnzimmer.Halı oturma odasında serili.
  • Die Lampe hängt über dem Tisch.Lamba masanın üstünde asılı.
  • Wo steht dein Auto? — Vor dem Haus.Araban nerede duruyor? — Evin önünde.

Stellen, legen, hängen: hareket ve Akkusativ

Hareket fiilleri birinin bir şeyi bir yere götürüp bıraktığını anlatır. Cümlede iş yapan bir kişi ve yeri değişen bir eşya vardır. stellen bir şeyi dik koymak, legen bir şeyi yatırarak koymak, hängen bir şeyi asmak demektir. Bu fiiller her zaman bir Akkusativ nesne alır: neyi koyuyorsun? Hedef yer de Wohin? sorusuna cevap verdiği için edattan sonra Akkusativ gelir: der → den, die → die, das → das, çoğul → die. Yani bu cümlelerde iki Akkusativ artikeli görürsün: biri nesnede (eşya), biri edattan sonra (hedef yer). Akkusativ artikellerinin tablosu Akkusativ dersinde.

Hareket fiilleriyle örnekler (Wohin?)
  • Wir stellen den Schrank neben die Tür.Dolabı kapının yanına koyuyoruz.
  • Mehmet legt die Schlüssel unter die Zeitung.Mehmet anahtarları gazetenin altına koyuyor.
  • Anna legt den Teppich ins Wohnzimmer.Anna halıyı oturma odasına seriyor.
  • Ich hänge die Lampe über den Tisch.Lambayı masanın üstüne asıyorum.
  • Wohin stellst du das Fahrrad? — In den Keller.Bisikleti nereye koyuyorsun? — Bodruma.

Doğru fiili seçmek: üç soru

Bir cümle kurarken doğru fiili ve doğru hâli üç soruyla bulabilirsin. Soruları sırayla sor; ilk ikisi fiilin hangi sütundan geleceğini, üçüncüsü hangi duruşun (dik, yatık, asılı) seçileceğini belirler. Dördüncü madde edat kısaltmalarını hatırlatır. Örnek olarak Das Buch ___ auf dem Tisch. ve Ich ___ das Buch auf den Tisch. cümlelerini düşün.

  1. Neyi? sorusunun cevabı var mı? Cümlede yeri değişen bir nesne (das Buch nesne olarak) varsa hareket fiili gelir: stellen, legen, hängen. Nesne yoksa ve özne kendisi duruyorsa durum fiili gelir: stehen, liegen, hängen.
  2. Wo? mu, Wohin? mu? “Nerede?” sorusuna cevap veriyorsan Dativ ve durum fiili; “Nereye?” sorusuna cevap veriyorsan Akkusativ ve hareket fiili. Bu derste göreceğin cümlelerde iki soru aynı sonucu verir; biri ötekini kontrol eder.
  3. Eşya nasıl duruyor? Dik ve tabanı üzerinde duruyorsa stehen/stellen, yatık ya da yere yayılmışsa liegen/legen, bir yere asılıysa hängen.
  4. Kısaltmaları unutma: in + dem → im, an + dem → am, in + das → ins, an + das → ans. Das Buch liegt im Regal. / Ich lege das Buch ins Regal.

Konum Fiillerinin Çekimi: Präsens ve Perfekt

Konum fiillerinin Präsens çekimi kolaydır, hepsi düzenli çekilir. Asıl fark Perfekt’te ortaya çıkar: durum fiilleri düzensiz, hareket fiilleri düzenlidir. Bu bölümde önce şimdiki zamanı, sonra geçmiş zaman biçimlerini göreceksin.

Präsens: ich stehe, ich stelle

Präsens’te dört fiil de normal ekleri alır; kökte ünlü değişmez. Dikkat etmen gereken tek şey, çiftlerin birbirine çok benzemesidir: ich liege (yatıyorum, yatık duruyorum) ile ich lege (yatırıyorum, koyuyorum) arasında tek bir harf fark vardır. ich stehe ile ich stelle de yalnız bir sesle ayrılır. Söylerken ve yazarken bu farka özellikle dikkat et.

stehen, stellen, liegen, legen: Präsens çekimi
Kişistehenstellenliegenlegen
ichstehestelleliegelege
dustehststellstliegstlegst
er/sie/esstehtstelltliegtlegt
wirstehenstellenliegenlegen
ihrstehtstelltliegtlegt
sie/Siestehenstellenliegenlegen

hängen de aynı biçimde çekilir: ich hänge, du hängst, er hängt, wir hängen, ihr hängt, sie/Sie hängen.

Gündelik konuşmada durum fiilleri çoğunlukla üçüncü tekil ve çoğul kişide geçer, çünkü özne bir eşyadır: Der Stuhl steht …, Die Bücher liegen … Hareket fiilleri ise bütün kişilerle kullanılır: Ich lege …, Legst du …?, Wir stellen … İnsanlar için durum fiilleri de her kişiyle gelir: Ich stehe an der Haltestelle. (Durakta bekliyorum.) Hareket fiilleri emir kipi ile de çok kullanılır: Stell die Flasche bitte in den Kühlschrank!, Leg den Schlüssel auf den Tisch!

Perfekt: hat gestanden mi, hat gestellt mi?

Geçmiş zamanda çiftler kolayca ayrılır. Durum fiilleri (stehen, liegen, sitzen ve “asılı durmak” anlamındaki hängen) düzensizdir: Partizip II -en ile biter ve kök değişir (gestanden, gelegen, gehangen). Hareket fiilleri (stellen, legen, setzen ve “asmak” anlamındaki hängen) düzenlidir: ge- … -t kalıbını alır (gestellt, gelegt, gehängt). Standart Almancada hepsi Perfekt’i haben ile kurar. Perfekt’in genel kurallarını Perfekt dersi, stand ve lag gibi Präteritum biçimlerini Präteritum dersi anlatıyor; düzenli ve düzensiz fiillerin genel tablosu fiil haritası sayfasında.

Konum fiillerinin üç biçimi
FiilAnlamPräteritumPerfekt
stehendik durmakstandhat gestanden
stellendik koymakstelltehat gestellt
liegenyatık durmaklaghat gelegen
legenyatırarak koymaklegtehat gelegt
hängenasılı durmakhinghat gehangen
hängenasmakhängtehat gehängt

Durum fiilleri düzensiz (-en), hareket fiilleri düzenli (-t). Präteritum biçimleri yazı dilinde ve hikâyelerde kullanılır; ayrıntısı Präteritum dersinde.

Perfekt ile örnekler
  • Das Fahrrad hat die ganze Nacht vor der Tür gestanden.Bisiklet bütün gece kapının önünde durdu.
  • Ich habe das Fahrrad in den Keller gestellt.Bisikleti bodruma koydum.
  • Dein Handy hat auf dem Sofa gelegen.Telefonun kanepenin üstündeydi.
  • Wer hat mein Handy auf das Sofa gelegt?Telefonumu kanepenin üstüne kim koydu?

Konum Fiilleri Ne Zaman Kullanılır?

Konum fiilleri yalnız masadaki eşyalar için değil, insanlar, binalar, şehirler ve hatta yazılı bilgi için de kullanılır. Aşağıdaki kartlar altı durumu gösteriyor. İlk üçü duruş biçimine göre eşyaları, son üçü bu fiillerin günlük hayattaki öteki görevlerini özetliyor.

Konum fiilleri resimli örnekler: Die Vase steht auf dem Tisch, der Teppich liegt im Flur, das Bild hängt an der Wand
Wo? sorusunun cevabı: dik duran steht, yatık duran liegt, asılı duran hängt

1Dik duran eşyalar: stehen, stellen

Tabanının üzerinde dik duran şeyler: şişe, bardak, fincan, vazo, rafta dizili kitaplar, mobilyalar, ayakkabılar ve park edilmiş araçlar.

  • Die Gläser stehen schon auf dem Tisch.Bardaklar zaten masada duruyor.
  • Die Schuhe stehen vor der Tür.Ayakkabılar kapının önünde.
  • Kannst du die Milch in den Kühlschrank stellen?Sütü buzdolabına koyabilir misin?

2Yatık ya da serili eşyalar: liegen, legen

Düz bir yüzeyde yatan, yayılan ya da dik durmayan şeyler: telefon, anahtar, kalem, gazete, mektup, halı, yastık, çatal bıçak.

  • Der Brief liegt auf dem Schreibtisch.Mektup çalışma masasının üstünde.
  • Die Messer und Gabeln liegen in der Schublade.Bıçaklar ve çatallar çekmecede.
  • Leg bitte das Kissen auf das Sofa!Yastığı lütfen kanepenin üstüne koy!

3Asılı eşyalar: hängen

Bir çiviye, askıya, duvara ya da tavana asılan şeyler: resim, takvim, saat, ceket, perde, tavan lambası.

  • Der Kalender hängt neben dem Fenster.Takvim pencerenin yanında asılı.
  • Deine Jacke hängt im Flur.Ceketin koridorda asılı.
  • Wir hängen die Uhr über die Tür.Saati kapının üstüne asıyoruz.

4İnsanlar ve hayvanlar

Konum fiilleri insanın ve hayvanın duruşunu da anlatır: ayakta (stehen), yatarak (liegen) ya da oturarak (sitzen). Türkçede bu duruşlar “bekliyor”, “yatıyor”, “oturuyor” gibi ayrı fiillerle söylenir.

  • Lukas steht an der Bushaltestelle.Lukas otobüs durağında bekliyor.
  • Meine Oma liegt im Krankenhaus.Büyükannem hastanede yatıyor.
  • Die Katze liegt auf dem Sofa.Kedi kanepenin üstünde yatıyor.

5Şehirler, binalar ve evler: liegen

Bir şehrin, binanın ya da dairenin nerede bulunduğunu söylerken liegen kullanılır. Ev ve otel tanıtımlarında bu kalıbı görürsün.

  • Köln liegt am Rhein.Köln Ren Nehri kıyısındadır.
  • Die Wohnung liegt im dritten Stock.Daire üçüncü kattadır.
  • Das Hotel liegt direkt am Bahnhof.Otel tam istasyonun yanında.

6Yazılı bilgi: Was steht da?

Bir metinde, tabelada ya da belgede bir şey yazıyorsa Almanca bunun için stehen kullanır. Türkçedeki “yazıyor” bu kalıpla karşılanır.

  • Was steht in dem Brief?Mektupta ne yazıyor?
  • Auf dem Schild steht: Rauchen verboten.Tabelada “Sigara içmek yasaktır” yazıyor.
  • Dein Name steht nicht auf der Liste.Adın listede yok.

Hängen Fiili: Hem Asılı Durmak Hem Asmak

Öteki çiftlerde durum ve hareket için iki ayrı fiil var; hängen’de ise iki anlam aynı mastarı paylaşıyor. Das Bild hängt an der Wand. (Resim duvarda asılı.) durumdur; Ich hänge das Bild an die Wand. (Resmi duvara asıyorum.) harekettir. Präsens’te iki fiil aynı çekilir, bu yüzden hangisi olduğunu cümleden anlarsın: nesne var mı ve edattan sonra Dativ mi Akkusativ mi geliyor?

Geçmiş zamanda iki anlam yine ayrılır. Durum anlamındaki hängen düzensizdir (hing, hat gehangen), hareket anlamındaki hängen düzenlidir (hängte, hat gehängt). Kural öteki çiftlerle aynıdır: nesneli cümlede düzenli biçim, nesnesiz cümlede düzensiz biçim.

Almanca hängen fiilinin iki anlamı: Das Bild hängt an der Wand ve Ich hänge das Bild an die Wand, Perfekt gehangen ve gehängt
Aynı mastar, iki fiil: asılı durmak (gehangen) ve asmak (gehängt)
hängen: durum ve hareket
Durum (asılı durmak)Hareket (asmak)
SoruWo? → DativWohin? → Akkusativ
PräsensDas Bild hängt an der Wand.Ich hänge das Bild an die Wand.
PräteritumDas Bild hing an der Wand.Ich hängte das Bild an die Wand.
PerfektDas Bild hat an der Wand gehangen.Ich habe das Bild an die Wand gehängt.
hängen ile kısa diyaloglar
  • Wo ist meine Jacke? — Sie hängt im Flur.Ceketim nerede? — Koridorda asılı.
  • Ich habe sie gestern an den Haken gehängt.Dün askıya astım.
  • Früher hat hier ein Spiegel gehangen.Eskiden burada bir ayna asılıydı.
  • Wer hat das Foto an den Kühlschrank gehängt?Fotoğrafı buzdolabına kim astı?

Sitzen, Setzen ve Stecken: Aynı Mantıkla Çalışan Fiiller

Durum ve hareket ayrımı yalnız üç çiftle sınırlı değil. stellen ve legen’in yanında sitzen–setzen ve stecken de aynı mantıkla çalışır; insanlar kendi hareketlerini ise dönüşlü biçimlerle anlatır. Üçünde de aynı soruları sorarsın: nesne var mı, Wo? mu Wohin? mu?

Sitzen ve setzen: oturmak ve oturtmak

sitzen oturur durumda olmak demektir; durum fiilidir, Wo? sorusuna cevap verir ve Dativ alır. setzen birini ya da bir şeyi oturtmak, bir yere yerleştirmek demektir; hareket fiilidir, nesne alır ve Wohin? sorusuyla Akkusativ ister. Perfekt’te de kural aynıdır: sitzen – saß – hat gesessen (düzensiz), setzen – setzte – hat gesetzt (düzenli). Präsens’te dikkat: kök -tz ile bittiği için du biçimi du sitzt, du setzt olur.

sitzen ve setzen ile örnekler
  • Das Kind sitzt auf dem Stuhl.Çocuk sandalyede oturuyor.
  • Die Mutter setzt das Kind auf den Stuhl.Anne çocuğu sandalyeye oturtuyor.
  • Wir haben zwei Stunden im Wartezimmer gesessen.Bekleme odasında iki saat oturduk.
  • Elif sitzt im Bus am Fenster.Elif otobüste cam kenarında oturuyor.

Sich setzen, sich legen, sich stellen: kişinin kendi hareketi

Bir insan kendini bir yere götürüyorsa hareket fiili dönüşlü zamirle kullanılır: sich setzen (oturmak, oturma hareketi), sich legen (uzanmak), sich stellen (bir yere geçip durmak). Nesne burada dönüşlü zamirdir (mich, dich, sich …), hedef yer yine Akkusativ alır. Hareket bitince sonuç durum fiiliyle söylenir: Ich setze mich auf das Sofa. → Ich sitze auf dem Sofa. Dönüşlü zamirlerin çekimini dönüşlü fiiller dersinde bulabilirsin.

Hareketten duruma
  • Ich setze mich auf das Sofa. → Ich sitze auf dem Sofa.Kanepeye oturuyorum. → Kanepede oturuyorum.
  • Can legt sich ins Bett. → Er liegt im Bett.Can yatağa uzanıyor. → Yatakta yatıyor.
  • Stell dich bitte neben mich! → Jonas steht neben mir.Lütfen yanıma geç! → Jonas yanımda duruyor.
  • Setzen Sie sich bitte!Lütfen oturun!

Stecken: içine koymak ve içinde durmak

stecken bir şeyi dar bir yerin içine sokmak ya da takmak demektir: anahtarı kilide, telefonu cebe, mektubu zarfa. hängen gibi iki anlamı da aynı mastarla taşır. Nesneli cümlede hareket (Wohin? + Akkusativ), nesnesiz cümlede durum (Wo? + Dativ) anlatır. Perfekt’te iki anlam da hat gesteckt olur, bu yüzden hängen’den daha kolaydır.

stecken ile örnekler
  • Ich stecke den Schlüssel ins Schloss.Anahtarı kilide sokuyorum.
  • Der Schlüssel steckt im Schloss.Anahtar kilitte takılı.
  • Lena steckt das Handy in die Tasche.Lena telefonu çantaya koyuyor.
  • Das Geld steckt im Umschlag.Para zarfın içinde.

Konum Fiilleri ile En Sık Yapılan Hatalar

Bu konudaki hataların çoğu Türkçedeki tek fiilden gelir: Türkçede eşya her duruşta “duruyor”, her harekette “konuyor”. Bir de çiftlerin sesçe birbirine çok yakın olması işi zorlaştırır. Aşağıdaki kartlarda doğru biçimi ve hatanın nedenini görebilirsin.

Ich liege das Buch auf den Tisch.

Ich lege das Buch auf den Tisch.

liegen nesne almaz; “kitabı” gibi bir nesne varsa hareket fiili legen gelir. İki fiil tek harfle ayrıldığı için yazarken ve söylerken karışır: liegen durum, legen hareket.

Ich stehe die Flasche auf den Tisch.

Ich stelle die Flasche auf den Tisch.

Türkçede “şişeyi masaya koymak” tek fiille söylenir. Almancada dik koymak stellen’dir; stehen yalnız şişenin kendisi dururken kullanılır: Die Flasche steht auf dem Tisch.

Das Handy liegt auf den Tisch.

Das Handy liegt auf dem Tisch.

Durum fiilleri Wo? sorusuna cevap verir ve Dativ ister: der Tisch → auf dem Tisch. Türkçede “masanın üstünde” -de hâliyle söylenir ve bu yer anlamı Almancada Dativ ile gelir; Dativ’in Türkçedeki adı -e hâli olsa da burada yön değil yer anlatır.

Ich lege das Handy auf dem Tisch.

Ich lege das Handy auf den Tisch.

Hareket fiilinde hedef yer Wohin? sorusuna cevap verir ve Akkusativ alır. Türkçede “masanın üstüne” derken -e ekini kullanırız; Almancada bu yön artikelin değişmesiyle (der → den) gösterilir.

Der Teppich steht im Wohnzimmer.

Der Teppich liegt im Wohnzimmer.

Türkçede “halı salonda duruyor” denir ve “durmak” Almancaya stehen diye çevrilir. Ama halı yere serilidir, dik durmaz; yatık ve yayılmış şeyler için liegen kullanılır.

Das Bild hat an der Wand gehängt.

Das Bild hat an der Wand gehangen.

Cümlede nesne yok, resim kendisi asılı duruyor; bu durum anlamındaki hängen’dir ve düzensiz çekilir: gehangen. gehängt yalnız birinin bir şeyi astığı nesneli cümlede gelir.

Ich habe den Mantel in den Schrank gehangen.

Ich habe den Mantel in den Schrank gehängt.

Nesne (den Mantel) ve Wohin? (in den Schrank) var; bu “asmak” anlamındaki hängen’dir ve düzenli çekilir: gehängt.

Ich sitze mich auf den Stuhl.

Ich setze mich auf den Stuhl.

Türkçede “sandalyeye oturuyorum” da “sandalyede oturuyorum” da aynı fiille kurulur. Almancada oturma hareketi sich setzen + Akkusativ, oturur durumda olmak sitzen + Dativ’dir: Ich sitze auf dem Stuhl.

Konum Fiilleri ile sein, es gibt ve sich befinden Farkı

Bir şeyin yerini söylemenin tek yolu konum fiilleri değildir. sein (olmak), es gibt (var) ve sich befinden (bulunmak) de yer bildirebilir, ama her birinin işi farklıdır. Konum fiili yeri ve duruşu birlikte verir; sein yalnız yeri söyler; es gibt bir şeyin var olduğunu söyler; sich befinden ise resmî üsluptur. Aşağıdaki tablo dördünü yan yana gösteriyor.

Yer bildirmenin dört yolu
YapıÖrnekNe anlatır?
stehen / liegen / hängenDas Handy liegt auf dem Tisch.Yer + duruş; eşyanın yerini ve nasıl durduğunu anlatır
seinDas Handy ist auf dem Tisch.Yalnız yer; özellikle Wo ist …? sorusunda ve kısa cevaplarda
es gibtIm Zimmer gibt es einen Tisch.Bir şeyin var olduğu; genel bilgi, duruş önemsiz
sich befindenDas Büro befindet sich im ersten Stock.Resmî yer bildirimi; tabelada, ilanda, resmî metinde

Günlük konuşmada Wo ist mein Handy? (Telefonum nerede?) diye sorarsın ve Es ist auf dem Tisch. cevabı da doğrudur. Ama bir odayı ya da masanın üstünü anlatırken Almanca konum fiilini tercih eder: Auf dem Tisch liegt ein Buch, daneben steht eine Tasse. (Masanın üstünde bir kitap var, yanında bir fincan duruyor.) Türkçedeki “masanın üstünde bir kitap var” cümlesini Auf dem Tisch gibt es ein Buch. diye çevirmek dilbilgisi açısından yanlış değildir ama Almanca konuşan biri konum fiilini tercih eder. es gibt yapısının nerede kullanıldığını es gibt dersi, sein fiilini ise sein ve haben dersi ayrıntılı anlatıyor. Yön sorularının tamamı (nach, zu, aus, von ile) Wohin, Wo, Woher dersinde.

Derinleşmek İsteyenlere

Güneyde ist gestanden: Perfekt’te sein

Bu derste durum fiillerinin Perfekt’i haben ile verildi: Ich habe gestanden. Güney Almanya’da, Avusturya’da ve İsviçre’de ise stehen, liegen ve sitzen Perfekt’i sein ile kurar: Ich bin gestanden., Er ist im Bett gelegen., Wir sind im Garten gesessen. Bu kullanım o bölgelerde standarttır, hata değildir. Sen Almanya standardını öğreniyorsan haben ile kur; güneyde sein duyarsan şaşırma.

Neden hareket fiilleri düzenli?

stellen, legen, setzen ve “asmak” anlamındaki hängen, anlam bakımından durum fiillerinin “ettirgen” karşılığıdır: legen “yatar hâle getirmek”, setzen “oturur hâle getirmek” demektir. Türkçedeki “oturmak → oturtmak”, “yatmak → yatırmak” ilişkisine benzer. Bu fiiller düzenli çekilir; eski, köklü durum fiilleri (stehen, liegen, sitzen) ise düzensizdir. Bu ilişki Partizip’i hatırlamak için iyi bir dayanaktır.

zur Verfügung stellen ve zur Verfügung stehen

Aynı mantık sabit kalıplarda da devam eder. zur Verfügung stellen bir şeyi birinin kullanımına sunmak (eylem), zur Verfügung stehen kullanıma hazır bulunmak (durum) demektir: Die Firma stellt uns einen Laptop zur Verfügung. (Şirket bize bir dizüstü bilgisayar veriyor.) / Der Raum steht allen Mitarbeitern zur Verfügung. (Oda bütün çalışanların kullanımına açık.) İş yazışmalarında sık geçer.

Başka anlamlar: Das steht dir gut, eine Frage stellen

stehen ve stellen yer dışında da kullanılır. Die Jacke steht dir gut. “Ceket sana yakışıyor.” demektir; Dativ zamirle kurulur. Darf ich eine Frage stellen? (Bir soru sorabilir miyim?) ve Ich stelle den Wecker auf sieben Uhr. (Çalar saati yediye kuruyorum.) cümlelerinde stellen sabit bir kalıbın parçasıdır. Bunları kelime gibi ayrı öğren; yer bildiren anlamla karıştırma.

liegen lassen: bir yerde unutmak

Bir eşyayı bir yerde unuttuğunu söylerken Almanca çoğu zaman liegen lassen ya da stehen lassen der: Ich habe meinen Schirm im Bus liegen lassen. (Şemsiyemi otobüste unuttum.) Wer hat die Tasse hier stehen lassen? (Fincanı burada kim bırakmış?) Perfekt’te liegen gelassen biçimi de doğrudur. lassen fiilinin öteki anlamları lassen dersinde.

Konum Fiilleri Alıştırmaları

Birinci alıştırmada doğru fiili, ikincide edattan sonra gelen artikeli (Dativ mi Akkusativ mi), üçüncüde fiilin doğru biçimini bulacaksın. Her soruda önce “nesne var mı?” ve “Wo? mu Wohin? mu?” sorularını sor.

Çoktan seçmeli

Alıştırma 1: Doğru fiili seç

Durum mu, hareket mi? Cümleye uyan tek doğru biçimi işaretle.

  1. 1

    Dein Handy ___ auf dem Tisch.

  2. 2

    Ich ___ die Vase auf den Tisch.

  3. 3

    ___ das Buch bitte auf den Tisch!

  4. 4

    Der Schrank ___ neben der Tür.

  5. 5

    Lena ___ die Gläser auf den Tisch.

  6. 6

    Köln ___ am Rhein.

  7. 7

    Ich ___ mich auf das Sofa.

Cevap anahtarı
  1. liegt — Nesne yok, telefon kendisi yatık duruyor (auf dem Tisch, Dativ): liegen, er/es → liegt.
  2. stelle — Nesne (die Vase) ve Wohin? (auf den Tisch) var: hareket fiili stellen.
  3. Leg — du ile emir kipi ve nesne (das Buch): legen → Leg!
  4. steht — Nesne yok, Wo? (neben der Tür, Dativ): durum fiili stehen.
  5. stellt — Nesne (die Gläser) var, bardaklar dik konur: stellen. stehen ve liegen nesne almaz.
  6. liegt — Şehirlerin yeri liegen ile söylenir; nesne yok.
  7. setze — Oturma hareketi ve Wohin? (auf das Sofa): sich setzen, ich → setze.
Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 2: Dativ mi Akkusativ mi?

Boşluğa belirli artikelin doğru biçimini yaz. Fiile bak: durum fiilinden sonra Dativ, hareket fiilinden sonra Akkusativ.

  1. 1

    Das Auto steht vor Haus. (das Haus)

  2. 2

    Ich lege den Schlüssel auf Tisch. (der Tisch)

  3. 3

    Das Bild hängt an Wand. (die Wand)

  4. 4

    Wir hängen die Lampe über Tisch. (der Tisch)

  5. 5

    Die Schuhe stehen unter Bett. (das Bett)

  6. 6

    Stell die Milch bitte in Kühlschrank! (der Kühlschrank)

  7. 7

    Die Katze liegt zwischen Kissen. (die Kissen, çoğul)

Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 3: Fiilin doğru biçimini yaz

Parantezdeki fiilin doğru biçimini yaz. Perfekt sorularında Partizip II’yi, Präsens sorularında çekimli fiili yaz.

  1. 1

    Ich habe die Jacke an den Haken . (hängen, Perfekt)

  2. 2

    Die Jacke hat den ganzen Tag an der Tür . (hängen, Perfekt)

  3. 3

    Wohin hast du die Bücher ? (stellen, Perfekt)

  4. 4

    Das Auto hat die ganze Nacht vor dem Haus . (stehen, Perfekt)

  5. 5

    Der Brief hat drei Tage auf dem Tisch . (liegen, Perfekt)

  6. 6

    Anna die Blumen in die Vase. (stellen, Präsens)

  7. 7

    Wo meine Brille? Ich finde sie nicht. (liegen, Präsens)

  8. 8

    Elif hat sich auf das Sofa . (setzen, Perfekt)

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

A2 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

Konum Fiilleri Konu Özeti

  • Almanca eşyanın duruşuna göre ayrı fiil kullanır: dik stehen/stellen, yatık liegen/legen, asılı hängen.
  • Durum fiilleri (stehen, liegen, hängen) nesne almaz, Wo? sorusuna cevap verir ve edattan sonra Dativ ister: Das Buch liegt auf dem Tisch.
  • Hareket fiilleri (stellen, legen, hängen) bir Akkusativ nesne alır, Wohin? sorusuna cevap verir ve edattan sonra Akkusativ ister: Ich lege das Buch auf den Tisch.
  • Perfekt’te durum fiilleri düzensiz (gestanden, gelegen, gehangen), hareket fiilleri düzenlidir (gestellt, gelegt, gehängt); standart Almancada hepsi haben alır.
  • hängen iki anlamı aynı mastarla taşır; nesne varsa “asmak” (gehängt), yoksa “asılı durmak” (gehangen).
  • Aynı mantık sitzen/setzen, stecken ve dönüşlü sich setzen, sich legen, sich stellen için de geçerlidir.
  • liegen şehirlerin ve binaların yerini, stehen yazılı bilgiyi de anlatır: Köln liegt am Rhein., Was steht im Brief?

Konum Fiilleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Stellen ve stehen farkı nedir?

stehen bir şeyin dik durduğunu anlatır, nesne almaz ve Dativ ister: Die Vase steht auf dem Tisch. stellen bir şeyi dik koymak demektir, nesne alır ve Akkusativ ister: Ich stelle die Vase auf den Tisch.

Legen ve liegen farkı nedir?

liegen bir şeyin yatık durduğunu ya da birinin yattığını anlatır: Das Handy liegt auf dem Sofa. legen bir şeyi yatırarak koymaktır: Ich lege das Handy auf das Sofa. Nesne varsa legen, yoksa liegen.

Stehen, liegen ve hängen hangi hâli alır?

Yer bildiren edatla kullanıldıklarında Dativ alırlar, çünkü Wo? (nerede?) sorusuna cevap verirler: auf dem Tisch, an der Wand, im Regal. Hareket fiilleri stellen, legen ve hängen ise Akkusativ alır: auf den Tisch, an die Wand, ins Regal.

hängen fiilinin Perfekt’i gehangen mi, gehängt mi?

İkisi de doğru, ama farklı anlamlarda. Bir şey asılı duruyorsa (nesne yok) hat gehangen: Das Bild hat an der Wand gehangen. Biri bir şeyi asmışsa (nesne var) hat gehängt: Ich habe das Bild an die Wand gehängt.

Setzen ve sitzen farkı nedir?

sitzen oturur durumda olmaktır ve Dativ ister: Ich sitze auf dem Stuhl. setzen birini ya da bir şeyi oturtmaktır; kişi kendisi oturuyorsa sich setzen kullanılır ve Akkusativ gelir: Ich setze mich auf den Stuhl.

Şişe için steht mi denir, liegt mi?

Şişenin o anki duruşuna bağlıdır. Dik duruyorsa Die Flasche steht im Kühlschrank., yatırılmışsa Die Flasche liegt im Kühlschrank. Fiili eşyanın adı değil, duruşu belirler.

Konum fiilleri hangi edatlarla kullanılır?

Çoğunlukla değişken edatlarla: an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen. Bu edatlar durum fiilleriyle Dativ, hareket fiilleriyle Akkusativ alır.

Stellen ve stehen fiillerinin Perfekt’i nasıldır?

stehen düzensizdir: stehen – stand – hat gestanden. stellen düzenlidir: stellen – stellte – hat gestellt. Aynı fark liegen (hat gelegen) ile legen (hat gelegt) arasında da vardır.

Almancada “masanın üstünde bir kitap var” nasıl denir?

Duruşu belli olan eşyalar için konum fiili tercih edilir: Auf dem Tisch liegt ein Buch. “Var” kelimesini es gibt ile çevirmek yerine, eşyanın duruşuna uyan fiili seç: kitap liegt, fincan steht, resim hängt.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

Almanca Portalı

Bu ders Goethe, telc ve ÖSD sınav kapsamlarına ve Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi'ne (CEFR) uygun şekilde hazırlanmıştır. Bir hata görürsen bize yaz.