Almanca Um … zu ve Damit: Amaç Cümlesi Konu Anlatımı, Örnek Cümleler ve Alıştırmalar
Um … zu ve damit, Almancada amaç bildiren iki yapıdır; Türkçedeki “-mek için” ve “-sın diye, -ması için” anlamını verir. İki cümlenin öznesi aynıysa çoğunlukla um … zu ile mastar kullanılır; özneler farklıysa yalnız damit ile yan cümle kurulur: Ich spreche langsam, damit du mich verstehst.
…, um + … + zu + mastar · …, damit + özne + … + çekimli fiil
Bu derste öğreneceklerin
- 1Um … zu ve Damit Nedir? Almancada Amaç Cümlesi
- 2Um … zu ve Damit Nasıl Kurulur?
- 3Um … zu mu, Damit mi? Aynı ve Farklı Özne Kuralı
- 4Um … zu ve Damit Ne Zaman Kullanılır?
- 5Amaç Cümlesi Cümlede Nerede Durur?
- 6Modal Fiiller, Olumsuzluk ve Geçmiş Zamanla Amaç Cümlesi
- 7Um … zu ve Damit ile En Sık Yapılan Hatalar
- 8Um … zu ile Weil, Zu-Mastar ve Damit Zarfı Farkı
- 9Derinleşmek İsteyenlere
- 10Um … zu ve Damit Alıştırmaları
- 11Um … zu ve Damit Konu Özeti
- 12Um … zu ve Damit Hakkında Sık Sorulan Sorular
Um … zu ve Damit Nedir? Almancada Amaç Cümlesi
Bir şeyi neden yaptığını değil, ne amaçla yaptığını anlatan cümleye Almancada Finalsatz (amaç cümlesi) denir. Bu cümleyi kurmanın iki temel yolu vardır: um … zu ile kurulan mastar grubu ve damit ile başlayan yan cümle. İkisi de “Wozu?” (Ne için? Hangi amaçla?) sorusuna cevap verir: Wozu lernst du Deutsch? — Um in Deutschland zu studieren. (Ne için Almanca öğreniyorsun? — Almanya’da üniversite okumak için.)
Türkçe bu konuda sana iyi bir ipucu verir. Türkçede amaç iki biçimde söylenir: kişi eki almayan “sınavı geçmek için” ve kişi eki alan “sınavı geçmesi için, geçsin diye”. Almancada da durum benzerdir. Kişi eki olmayan “-mek için” yapısının karşılığı çoğunlukla um … zu, kişi eki olan “-mesi için, -sın diye” yapısının karşılığı damit’tir. Fark şu: Türkçede amaç ana fiilden önce gelir (“Geçmek için çalışıyorum.”), Almancada ise genellikle ana cümleden sonra, virgülle ayrılarak gelir.
| Türkçe | Almanca | Kim yapıyor? |
|---|---|---|
| Sınavı geçmek için çalışıyorum. | Ich lerne, um die Prüfung zu bestehen. | aynı kişi (ben) |
| Sınavı geçmem için bana yardım ediyor. | Sie hilft mir, damit ich die Prüfung bestehe. | farklı kişiler (o / ben) |
| Beni anlaman için yavaş konuşuyorum. | Ich spreche langsam, damit du mich verstehst. | farklı kişiler (ben / sen) |
| Çocuklar üşümesin diye pencereyi kapatıyorum. | Ich schließe das Fenster, damit die Kinder nicht frieren. | farklı kişiler (ben / çocuklar) |
Um … zu ve Damit Nasıl Kurulur?
İki yapı aynı işi görür ama farklı kurulur. Um … zu bir mastar grubudur: içinde özne ve çekimli fiil yoktur, fiil en sonda zu + mastar olarak durur. Damit ise tam bir yan cümle açar: kendi öznesi vardır ve çekimli fiil cümlenin en sonuna gider. Aşağıdaki tablo iki yapıyı yan yana gösteriyor; ardından her birinin kuruluşunu ayrı ayrı göreceksin.
| um … zu | damit | |
|---|---|---|
| Yapı | mastar grubu | yan cümle (Nebensatz) |
| Özne | yok (ana cümlenin öznesi geçerli) | var: damit ich / du / er … |
| Fiil | zu + mastar: zu lernen | çekimli fiil: lerne, lernst, lernt |
| Fiilin yeri | en sonda | en sonda |
| Özneler | yalnız aynıysa | aynı da olabilir, farklı da |
| Türkçesi | -mek için | -mesi için, -sın diye |
İki yapıdan önce de virgül konur: …, um … zu … / …, damit …

Um … zu: mastarla amaç bildirmek
Um … zu yapısında um amaç grubunu açar, zu ve mastar grubu kapatır. Nesne, zarf ve edatlı öbekler gibi bütün öteki ögeler um ile zu’nun arasına girer. Bu grupta kimin yaptığı yazılmaz; yapan kişi ana cümlenin öznesidir. Bu yüzden fiil çekilmez: ich, du ya da wir olsun, hep zu lernen, zu finden, zu sparen denir. Türkçedeki “-mek için” de aynı şekilde kişiye göre değişmez.
- Mehmet macht einen Deutschkurs, um eine bessere Stelle zu finden.Mehmet daha iyi bir iş bulmak için Almanca kursuna gidiyor.
- Ich spare jeden Monat Geld, um im Sommer in die Türkei zu fliegen.Yazın Türkiye’ye uçmak için her ay para biriktiriyorum.
- Anna geht zur Ausländerbehörde, um ihren Aufenthaltstitel zu verlängern.Anna oturum iznini uzatmak için yabancılar dairesine gidiyor.
- Wir fahren mit dem Fahrrad zur Arbeit, um fit zu bleiben.Formda kalmak için işe bisikletle gidiyoruz.
Damit: yan cümleyle amaç bildirmek
Damit, weil ve dass gibi yan cümle kuran Almanca bağlaçlar arasındadır; çekimli fiili cümlenin sonuna gönderir. Damit’ten hemen sonra yan cümlenin öznesi gelir, sonra öteki ögeler, en sonda çekimli fiil. Yan cümlede bir modal fiil varsa (örneğin können) asıl fiil mastar hâlinde ondan önce durur ve sona çekimli modal fiil gelir: …, damit ich besser schlafen kann. Ayrılabilen bir fiil yan cümlede ayrılmaz, bitişik yazılır: …, damit der Zug pünktlich ankommt.
- Ich spreche langsam, damit du mich verstehst.Beni anlaman için yavaş konuşuyorum.
- Die Lehrerin schreibt die Regel an die Tafel, damit alle sie sehen können.Öğretmen herkes görebilsin diye kuralı tahtaya yazıyor.
- Wir legen Geld zur Seite, damit unsere Kinder später studieren können.Çocuklarımız ileride üniversite okuyabilsin diye para biriktiriyoruz.
- Lukas gibt seiner Nachbarin den Schlüssel, damit sie die Blumen gießt.Lukas çiçekleri sulasın diye anahtarı komşusuna veriyor.
Ayrılabilen fiiller: um … aufzustehen
Ayrılabilen fiiller um … zu yapısında özel bir biçim alır: zu, önek ile fiil kökünün arasına girer ve hepsi tek kelime olarak yazılır. aufstehen → aufzustehen, anrufen → anzurufen. Ayrılamayan öneklerde (be-, ver-, er-, ent- gibi) ise zu her zaman fiilin önünde ayrı durur: zu verstehen, zu bezahlen. Dönüşlü fiillerde dönüşlülük zamiri um’dan sonra, grubun içinde gelir: um mich anzumelden.
- aufstehen → um früh aufzustehen (erken kalkmak için)
- abholen → um meine Mutter abzuholen (annemi almak için)
- einkaufen → um im Supermarkt einzukaufen (süpermarkette alışveriş yapmak için)
- kennenlernen → um neue Leute kennenzulernen (yeni insanlarla tanışmak için)
- sich anmelden → um mich beim Bürgeramt anzumelden (belediyede ikamet kaydımı yaptırmak için)
- verstehen (ayrılamaz) → um den Text besser zu verstehen (metni daha iyi anlamak için)
- bezahlen (ayrılamaz) → um die Miete zu bezahlen (kirayı ödemek için)
Um … zu mu, Damit mi? Aynı ve Farklı Özne Kuralı
Hangi yapıyı seçeceğini neredeyse her zaman tek bir soru belirler: ana cümlede işi yapan kişi ile amaç cümlesinde işi yapacak kişi aynı mı? Aynıysa iki yapı da doğrudur, ama um … zu daha kısa ve doğaldır. Farklıysa yalnız damit kullanılır. Aşağıda iki durumu ayrı ayrı göreceksin.

Aynı özne: um … zu daha kısa ve doğal
Er lernt viel. ve Er besteht die Prüfung. cümlelerinin öznesi aynı kişidir (er). Bu iki cümleyi amaç anlamıyla birleştirirken ikinci cümlenin öznesini atıp um … zu kurarsın. Aynı öznede damit de dilbilgisel olarak doğrudur, ama özne iki kez söylendiği için cümle uzar; konuşmada ve yazıda bu durumda genellikle um … zu tercih edilir. Türkçede de “geçmesi için çalışıyor” yerine “geçmek için çalışıyor” demek daha doğaldır.
- Er lernt viel, um die Prüfung zu bestehen.Sınavı geçmek için çok çalışıyor. (daha doğal)
- Er lernt viel, damit er die Prüfung besteht.Sınavı geçmesi için çok çalışıyor. (doğru, ama uzun)
- Ich stelle den Wecker, um nicht zu verschlafen.Uyuyakalmamak için çalar saati kuruyorum.
- Ich stelle den Wecker, damit ich nicht verschlafe.Uyuyakalmayayım diye çalar saati kuruyorum.
Farklı özne: yalnız damit
Ana cümlede bir kişi bir şey yapıyor, amaç cümlesinde ise başka bir kişi ya da şey bir şey yapacak ya da bir durum oluşacaksa um … zu kurulamaz; çünkü um … zu grubunda yeni bir özne yazılacak yer yoktur. Bu durumda damit ile yeni özneyi açıkça söylersin. Dikkat: amaç cümlesinin öznesi bir kişi olmak zorunda değildir; es, die Wohnung ya da der Zug gibi bir özne de olabilir.
- Ich erkläre es noch einmal, damit ihr es versteht.Anlayasınız diye bir kez daha açıklıyorum. (ich / ihr)
- Die Mutter kauft ein Buch, damit ihr Sohn mehr liest.Anne, oğlu daha çok okusun diye bir kitap alıyor. (die Mutter / ihr Sohn)
- Wir öffnen das Fenster, damit frische Luft ins Zimmer kommt.Odaya temiz hava girsin diye pencereyi açıyoruz. (wir / frische Luft)
- Ich schließe die Tür, damit es nicht so laut ist.Çok gürültü olmasın diye kapıyı kapatıyorum. (ich / es)
Um … zu ve Damit Ne Zaman Kullanılır?
Amaç cümlesi günlük hayatta pek çok yerde karşına çıkar: bir plandan söz ederken, birinden bir şey isterken, bir kararını açıklarken ya da resmî bir e-posta yazarken. Aşağıdaki kartlar en sık kullanım alanlarını özetliyor.

1Kendi amacını söylemek: um … zu
Bir şeyi kendin, kendi amacın için yapıyorsan um … zu en kısa ve doğal yoldur. Planlardan, kararlardan ve alışkanlıklardan söz ederken sık kullanılır.
- Ich lerne Deutsch, um in Deutschland zu arbeiten.Almanya’da çalışmak için Almanca öğreniyorum.
- Elif steht jeden Tag um sechs Uhr auf, um Sport zu machen.Elif spor yapmak için her gün saat altıda kalkıyor.
- Wir sind nach München gezogen, um näher bei der Familie zu sein.Aileye daha yakın olmak için Münih’e taşındık.
2Başkası için bir şey yapmak: damit
Yaptığın şey başka birinin bir şey yapabilmesi, öğrenmesi ya da rahat etmesi içinse amaç cümlesinin öznesi o kişidir; bu yüzden damit gelir.
- Ich schicke dir die Adresse, damit du den Weg findest.Yolu bulasın diye sana adresi gönderiyorum.
- Der Vater liest laut vor, damit die Kinder einschlafen.Baba, çocuklar uyusun diye onlara sesli okuyor.
- Können Sie bitte lauter sprechen, damit alle Sie hören?Herkes sizi duysun diye daha yüksek sesle konuşabilir misiniz?
3Bir durumun oluşması ya da oluşmaması: damit
Amaç bir kişinin eylemi değil de bir durumsa (gürültü olmasın, yemek soğumasın, tren kaçmasın) amaç cümlesinin öznesi o durumu taşıyan isimdir; yine damit kullanılır.
- Ich decke das Essen zu, damit es nicht kalt wird.Soğumasın diye yemeğin üstünü örtüyorum.
- Mach bitte die Heizung an, damit die Wohnung warm wird.Ev ısınsın diye kaloriferi açar mısın?
4Wozu? sorusuna kısa cevap
Konuşmada “Wozu?” ya da “Warum?” sorusuna ana cümleyi tekrarlamadan yalnız amaç grubuyla cevap verebilirsin. Yazılı metinde genellikle tam cümle kurulur.
- Wozu brauchst du das Wörterbuch? — Um den Brief zu übersetzen.Sözlüğe ne için ihtiyacın var? — Mektubu çevirmek için.
- Warum sprichst du so langsam? — Damit du mich gut verstehst.Neden bu kadar yavaş konuşuyorsun? — Beni iyi anlaman için.
5Resmî e-posta ve dilekçede amaç
Resmî yazışmada bir e-postanın ya da başvurunun amacını belirtirken um … zu sık kullanılır; karşı tarafın bir şey yapmasını istiyorsan damit gelir.
- Ich schreibe Ihnen, um einen Termin zu vereinbaren.Randevu almak için size yazıyorum.
- Anbei sende ich Ihnen meine Unterlagen, damit Sie meinen Antrag bearbeiten können.Başvurumu işleme alabilmeniz için belgelerimi ekte gönderiyorum.
Amaç Cümlesi Cümlede Nerede Durur?
Hem um … zu grubu hem de damit cümlesi ana cümlenin arkasına da, önüne de gelebilir. Arkada durduğunda ana cümlenin sırası değişmez; önde durduğunda ise bütün amaç cümlesi tek bir öge sayılır ve ana cümle fiille başlar.
Ana cümleden sonra: …, um … zu / …, damit
En sık kullanılan sıra budur. Ana cümle her zamanki gibi kurulur (çekimli fiil ikinci sırada), ardından virgül ve amaç cümlesi gelir. Ana cümlede Perfekt ya da modal fiil olsa bile amaç cümlesi bütün ana cümle bittikten sonra başlar; ana cümlenin ikinci fiili (Partizip ya da mastar) virgülden önce kalır.
- Can nimmt den ersten Bus, um pünktlich zu sein.Can vaktinde orada olmak için ilk otobüse biniyor.
- Ich habe den Vermieter angerufen, um nach der Heizung zu fragen.Kaloriferi sormak için ev sahibini aradım.
- Du musst das Formular unterschreiben, damit wir es abschicken können.Gönderebilmemiz için formu imzalaman gerekiyor.
Cümle başında: Um … zu, fiil + özne
Amacı vurgulamak istediğinde amaç cümlesini başa alabilirsin. Bu durumda bütün amaç cümlesi ana cümlenin birinci ögesi olur; virgülden hemen sonra ana cümlenin çekimli fiili, onun arkasından özne gelir. Yani ana cümle bir devrik cümle olur. Türkçede özne başta kalabildiği için burada “Um pünktlich zu sein, Can nimmt …” gibi yanlış bir sıra kurmak kolaydır.
- Um pünktlich zu sein, nimmt Can den ersten Bus.Can vaktinde orada olmak için ilk otobüse biniyor.
- Um die Prüfung zu bestehen, lernt er jeden Abend.Sınavı geçmek için her akşam çalışıyor.
- Damit die Kinder ruhig schlafen können, machen wir die Musik leiser.Çocuklar rahat uyuyabilsin diye müziğin sesini kısıyoruz.
Modal Fiiller, Olumsuzluk ve Geçmiş Zamanla Amaç Cümlesi
Amaç cümlesini doğru kurmak için üç ayrıntıyı daha bilmen gerekiyor: hangi modal fiillerin amaç cümlesine girmediği, olumsuz bir amacın nasıl söylendiği ve geçmişten söz ederken zamanın nerede gösterildiği.
Modal fiiller: wollen, sollen girmez; können girer
Amaç cümlesi zaten bir hedef bildirdiği için wollen ve sollen burada gereksizdir ve doğal bir Almanca cümlede kullanılmaz; Türkçede de “geçsin diye” demek yeter, “geçmek istesin diye” denmez. Können ise “yapabilmek için” anlamını taşır ve iki yapıda da kullanılabilir; izin amacıyla dürfen de görülür: um in Deutschland Auto fahren zu dürfen. Damit cümlesinde sona çekimli können gelir; um … zu’da ise grup zu können ile biter. Modal fiillerin genel kullanımını modal fiiller dersinde bulabilirsin.
- Er lernt viel, damit er die Prüfung besteht.Sınavı geçmesi için çok çalışıyor. (bestehen will değil)
- Ich rufe dich an, damit du Bescheid weißt.Haberin olsun diye seni arıyorum. (wissen sollst değil)
- Mehmet braucht ein Visum, um in Deutschland arbeiten zu können.Mehmet’in Almanya’da çalışabilmek için vizeye ihtiyacı var.
- Wir bleiben noch eine Woche, damit wir die Stadt besser kennenlernen können.Şehri daha iyi tanıyabilmek için bir hafta daha kalıyoruz.
Olumsuz amaç: um nicht … zu, damit … nicht
Bir şeyin olmaması için bir şey yapıyorsan olumsuzluk amaç cümlesinin içine girer. Um … zu grubunda nicht çoğunlukla zu + mastarın hemen önüne gelir: um den Zug nicht zu verpassen. Fiilin yanında bir sıfat varsa nicht sıfatın önüne geçer: um nicht nass zu werden. Damit cümlesinde nicht, yan cümlenin sonundaki fiilden önce durur. Bir isim olumsuzlanıyorsa nicht yerine kein kullanılır: damit wir keine Probleme bekommen. Türkçede bu anlam “-mamak için” ve “-masın diye” ile verilir.
- Wir fahren früh los, um den Zug nicht zu verpassen.Treni kaçırmamak için erken yola çıkıyoruz.
- Lena nimmt einen Regenschirm mit, um nicht nass zu werden.Lena ıslanmamak için yanına şemsiye alıyor.
- Sprich bitte leise, damit das Baby nicht aufwacht.Bebek uyanmasın diye lütfen sessiz konuş.
- Wir melden uns rechtzeitig an, damit wir keine Probleme bekommen.Sorun yaşamamak için kaydımızı zamanında yaptırıyoruz.
Geçmiş zaman: zamanı ana cümle gösterir
Geçmişten söz ederken zamanı ana cümle taşır. Um … zu grubundaki mastar hiç değişmez: Ich bin nach Köln gefahren, um meine Tante zu besuchen. Damit cümlesinde ise fiil çekimlidir ve zamanı gösterir. Ana cümle Präteritum ise damit cümlesi de çoğunlukla Präteritum olur (verstanden, konnten). Ana cümle Perfekt ise amaç hâlâ geçerliyse damit cümlesinde Präsens de kullanılır: Ich habe das Licht angelassen, damit du den Weg findest.
- Ich bin nach Köln gefahren, um meine Tante zu besuchen.Teyzemi ziyaret etmek için Köln’e gittim.
- Jonas hat einen Kredit aufgenommen, um ein Auto zu kaufen.Jonas araba almak için kredi çekti.
- Die Ärztin sprach langsam, damit wir alles verstanden.Doktor her şeyi anlayalım diye yavaş konuştu.
- Wir haben das Licht angelassen, damit die Gäste den Weg finden konnten.Misafirler yolu bulabilsin diye ışığı açık bıraktık.
Um … zu ve Damit ile En Sık Yapılan Hatalar
Amaç cümlesindeki hataların çoğu üç yerden gelir: Türkçede “için” kelimesinin iki yapıya da karşılık gelmesi, Türkçede fiilin yerinin Almancadan farklı olması ve İngilizcedeki “to + fiil” yapısının Almancaya birebir taşınması. Aşağıda doğru biçimi ve hatanın nedenini görebilirsin.
Ich spreche langsam, um du mich zu verstehen.
Ich spreche langsam, damit du mich verstehst.
Türkçede “anlaman için” ile “anlamak için” aynı “için” ile kurulduğu için iki yapı karıştırılır. Ana cümlenin öznesi (ich) ile amaç cümlesinin öznesi (du) farklıdır; um … zu’ya özne giremez, damit gerekir.
Ich lerne Deutsch, um ich in Berlin arbeite.
Ich lerne Deutsch, um in Berlin zu arbeiten.
Um … zu bir yan cümle değil, mastar grubudur: içinde özne ve çekimli fiil olmaz. Özne ana cümleden anlaşılır, fiil zu + mastar olarak sona gelir.
Ich fahre zum Bahnhof, um meine Mutter zu abholen.
Ich fahre zum Bahnhof, um meine Mutter abzuholen.
abholen ayrılabilen bir fiildir; zu önek ile kökün arasına girer ve tek kelime yazılır: abzuholen. zu yalnız ayrılamayan fiillerde (zu bezahlen, zu verstehen) ayrı durur.
Ich gebe dir das Geld, damit du kannst ein Ticket kaufen.
Ich gebe dir das Geld, damit du ein Ticket kaufen kannst.
Damit bir yan cümle bağlacıdır; çekimli fiil (kannst) cümlenin en sonuna gider. Ana cümledeki “fiil ikinci sırada” düzeni yan cümlede geçerli değildir.
Er lernt jeden Tag, damit er die Prüfung bestehen will.
Er lernt jeden Tag, damit er die Prüfung besteht.
Amaç cümlesi zaten bir hedefi anlatır; wollen ve sollen eklemek gereksizdir ve cümleyi bozar. Türkçede de “geçmek istesin diye” denmez, “geçsin diye” denir.
Ich gehe zum Arzt, ein Rezept zu bekommen.
Ich gehe zum Arzt, um ein Rezept zu bekommen.
İngilizcede “I go to the doctor to get a prescription” derken amaç yalnız “to” ile verilir. Almancada amaç bildiren mastar grubu um ile açılır; um düşerse cümle amaç anlamını kaybeder ve yanlış olur.
Um die Prüfung zu bestehen, er lernt jeden Abend.
Um die Prüfung zu bestehen, lernt er jeden Abend.
Türkçede amaçtan sonra özne gelebildiği için bu sıra doğal görünür. Almancada başa alınan amaç cümlesi ana cümlenin birinci ögesidir; ardından hemen çekimli fiil (lernt), sonra özne (er) gelir.
Ich spare Geld für ein Auto zu kaufen.
Ich spare Geld, um ein Auto zu kaufen.
Türkçedeki “almak için” ve İngilizcedeki “for” yüzünden für kullanılır. Almancada für yalnız bir isimle gelir (für ein Auto); fiille amaç um … zu ile söylenir ve öncesine virgül konur.
Um … zu ile Weil, Zu-Mastar ve Damit Zarfı Farkı
Amaç cümlesi üç komşu yapıyla sık karıştırılır: sebep bildiren weil, amaç anlamı taşımayan zu’lu mastar ve “onunla” anlamındaki damit zarfı. Tablo farkları özetliyor; her birinin açıklaması aşağıda.
| Yapı | Soru | Örnek | Türkçesi |
|---|---|---|---|
| um … zu / damit | Wozu? (Ne amaçla?) | Ich lerne, um hier zu arbeiten. | Burada çalışmak için öğreniyorum. |
| weil | Warum? (Neden?) | Ich lerne, weil ich hier arbeite. | Burada çalıştığım için öğreniyorum. |
| zu + mastar | Was? (Neyi?) | Ich habe vor, hier zu arbeiten. | Burada çalışmayı planlıyorum. |
| damit (zarf) | Womit? (Neyle?) | Das ist mein Laptop. Damit arbeite ich. | Bu benim dizüstü bilgisayarım. Onunla çalışıyorum. |

Um … zu ile weil: amaç mı, sebep mi?
Weil bir sebep bildirir: eylemin arkasında zaten var olan bir durum. Um … zu ve damit ise bir amaç bildirir: eylemden sonra gerçekleşmesi istenen bir şey. Ich lerne Deutsch, weil ich in Berlin arbeite. cümlesinde kişi zaten Berlin’de çalışıyor; Ich lerne Deutsch, um in Berlin zu arbeiten. cümlesinde ise orada çalışmak bir hedef. Türkçede ikisi de “için” ile çevrilebildiği için (“çalıştığım için” / “çalışmak için”) karışır. Sebep cümlelerini weil, denn ve deshalb dersinde ayrıntılı bulabilirsin.
- Ayşe bleibt zu Hause, weil sie krank ist.Ayşe hasta olduğu için evde kalıyor. (sebep)
- Ayşe bleibt zu Hause, um sich auszuruhen.Ayşe dinlenmek için evde kalıyor. (amaç)
- Ich nehme ein Taxi, weil es regnet.Yağmur yağdığı için taksiye biniyorum. (sebep)
- Ich nehme ein Taxi, damit ich nicht zu spät komme.Geç kalmayayım diye taksiye biniyorum. (amaç)
Um … zu ile zu-mastar: amaç mı, tamamlayıcı mı?
Bazı fiil ve kalıplardan sonra um olmadan yalnız zu ile mastar gelir: vorhaben, versuchen, vergessen, Lust haben, es ist wichtig gibi. Bu mastar amaç bildirmez, fiilin neyi anlattığını tamamlar; “Neyi?” sorusuna cevap verir. Um … zu ise ana cümle kendi başına tamamken ona bir amaç ekler. Kısa bir test: cümleye “Wozu?” (ne amaçla?) sorusu uyuyorsa amaçtır ve um … zu gelir; “Was?” (neyi?) sorusu uyuyorsa tamamlayıcıdır ve um gelmez. Ne zaman dass, ne zaman zu kullanılacağını da dass mı, zu mu dersinde görebilirsin.
- Ich habe vergessen, die Miete zu bezahlen.Kirayı ödemeyi unuttum. (neyi unuttun?)
- Ich gehe zur Bank, um die Miete zu bezahlen.Kirayı ödemek için bankaya gidiyorum. (ne amaçla?)
- Lena versucht, mehr Deutsch zu sprechen.Lena daha çok Almanca konuşmaya çalışıyor. (neyi deniyor?)
- Lena geht in ein Café, um mit Deutschen zu sprechen.Lena Almanlarla konuşmak için bir kafeye gidiyor. (ne amaçla?)
Damit bağlacı ile damit zarfı: fiile bak
Damit zarf olarak mit + es/das anlamına gelir: “onunla, bununla”. Bu kullanımda damit ana cümlenin bir ögesidir; cümlenin başında durduğunda arkasından hemen çekimli fiil gelir (fiil ikinci sırada), cümlenin ortasında ya da sonunda da durabilir (Was machst du damit?). Bağlaç olan damit ise yan cümle açar ve çekimli fiil en sona gider. Yani damit’ten sonra hemen fiil geliyorsa zarf, çekimli fiil cümlenin sonundaysa amaç bağlacıdır. Zarf olan damit ve benzerleri (dafür, darauf, womit) da- ve wo- kelimeleri dersinde anlatılıyor.
- Ich habe einen neuen Laptop. Damit arbeite ich schneller.Yeni bir dizüstü bilgisayarım var. Onunla daha hızlı çalışıyorum. (zarf)
- Ich kaufe einen neuen Laptop, damit ich schneller arbeite.Daha hızlı çalışayım diye yeni bir dizüstü bilgisayar alıyorum. (bağlaç)
- Was machst du damit?Onunla ne yapıyorsun? (zarf)
- Bist du damit einverstanden?Bunu kabul ediyor musun? (zarf, einverstanden sein mit)
Derinleşmek İsteyenlere
Zu … um … zu ve genug …, um … zu: amaç değil sonuç
Um … zu bazı kalıplarda amaç değil, sonuç ya da sınır bildirir. zu + sıfat, um … zu “… yapamayacak kadar” anlamına gelir: Er ist zu müde, um noch zu arbeiten. (Çalışamayacak kadar yorgun.) sıfat + genug, um … zu ise “… yapacak kadar” demektir: Sie ist alt genug, um allein zu reisen. (Tek başına seyahat edecek kadar büyük.) Bu kalıplarda da özne genellikle ana cümleyle aynıdır. Sonuç bildiren öteki yapıları sonuç cümleleri dersinde bulabilirsin.
Kısa yol: für + isim ve zum + mastardan isim
Amaç bazen bir fiil cümlesi yerine kısa bir isim öbeğiyle de söylenir. für bir isimle gelir: Ich brauche das Geld für die Miete. (Parayı kira için istiyorum.) zum ise büyük harfle yazılan, isimleşmiş bir mastarla kullanılır: Ich brauche eine Brille zum Lesen. (Okumak için gözlüğe ihtiyacım var.) Das Wasser ist nicht zum Trinken. (Bu su içmek için değil.) Bu kısa yapılar özellikle eşyaların ne işe yaradığını anlatırken doğaldır; nesneli uzun bir amaçta ise um … zu kullanılır.
Damit ile so dass: amaç mı, sonuç mu?
Damit bir niyeti anlatır: kişi bir şeyin olmasını ister. so dass (ya da bitişik sodass) ise gerçekten ortaya çıkan bir sonucu anlatır, niyet içermez. Ich habe laut gesprochen, damit mich alle hörten. (Herkes duysun diye yüksek sesle konuştum.) / Ich habe laut gesprochen, sodass mich alle gehört haben. (Yüksek sesle konuştum, böylece herkes beni duydu.) İkinci cümlede Perfekt kullanılabilir, çünkü sonuç gerçekleşmiştir.
Edilgen cümleden sonra um … zu
Kural olarak um … zu grubunun öznesi ana cümlenin öznesidir. Resmî ve yazılı dilde edilgen bir ana cümleden sonra da um … zu görülür: Die Straße wird gesperrt, um die Brücke zu reparieren. (Köprüyü onarmak için yol kapatılıyor.) Burada köprüyü yolun kendisi değil, cümlede adı geçmeyen yetkililer onaracaktır. Bu kullanımı tanıman yeterli; kendi cümlelerinde özne açık değilse damit ile özneyi yazmak daha güvenlidir: …, damit die Firma die Brücke reparieren kann.
Statt … zu ve ohne … zu ile benzerlik
Um … zu, aynı biçimde kurulan üç mastar grubundan biridir. statt ve ohne ile kurulan gruplar da aynı kurala uyar: başta edat, sonda zu + mastar, öznesiz ve virgülle: Er ging, ohne sich zu verabschieden. (Vedalaşmadan gitti.) Statt zu lernen, sieht er fern. (Ders çalışacağına televizyon izliyor.) Ayrılabilen fiillerde zu yine araya girer: ohne anzurufen.
Um … zu ve Damit Alıştırmaları
Birinci alıştırmada bağlacı seçecek, ikincide um … zu grubunun fiilini, üçüncüde damit cümlesinin çekimli fiilini yazacaksın. Sorularda önce özneye ve cümlenin sonundaki fiil biçimine bak.
Alıştırma 1: um mu, damit mi?
Doğru kelimeyi seç. Cümlenin sonundaki fiile ve özneye bak.
- 1
Ich spare Geld, ___ ein Auto zu kaufen.
- 2
Ich erkläre es noch einmal, ___ ihr es versteht.
- 3
Anna geht früh ins Bett, ___ morgen fit zu sein.
- 4
Wir machen die Musik leiser, ___ das Baby schlafen kann.
- 5
___ pünktlich zu sein, nimmt Can den ersten Bus.
- 6
___ die Kinder nicht frieren, kauft Elif ihnen warme Jacken.
- 7
Lukas schreibt sich alles auf, ___ nichts zu vergessen.
Cevap anahtarı
- um — Sonda zu kaufen (zu + mastar) var ve özne aynı: um … zu.
- damit — Özneler farklı (ich / ihr) ve sonda çekimli fiil (versteht) var: damit.
- um — zu sein ile biten öznesiz grup: um … zu.
- damit — Yeni özne (das Baby) ve sonda çekimli fiil (kann): damit.
- Um — Başta öznesiz zu + mastar grubu: Um … zu. Ardından ana cümle devrik (nimmt Can).
- Damit — Amaç cümlesinin öznesi die Kinder, ana cümlenin öznesi Elif: damit.
- um — Özne aynı (Lukas) ve sonda zu vergessen: um … zu.
Alıştırma 2: um … zu grubunu tamamla
Parantezdeki fiili um … zu grubuna uygun biçimde yaz. Ayrılabilen fiillerde zu araya girer ve tek kelime yazılır; öteki fiillerde iki kelime yazarsın (zu + mastar).
- 1
Ich fahre zum Bahnhof, um meine Mutter . (abholen)
- 2
Er lernt jeden Tag, um die B1-Prüfung . (bestehen)
- 3
Sie geht zum Bürgeramt, um sich . (anmelden)
- 4
Wir stehen um sechs Uhr auf, um den Zug nicht . (verpassen)
- 5
Ich schreibe Ihnen, um einen Termin . (vereinbaren)
- 6
Mehmet braucht ein Visum, um in Deutschland arbeiten . (können)
- 7
Jonas kommt am Samstag, um uns beim Umzug . (helfen)
Alıştırma 3: damit cümlesinin fiilini yaz
Parantezdeki fiili damit cümlesine uygun çekimle tek kelime olarak yaz. Parantezde zaman belirtilmemişse Präsens kullan.
- 1
Ich spreche langsam, damit du mich . (verstehen)
- 2
Wir schließen das Fenster, damit es nicht so kalt . (werden)
- 3
Ich gebe dir meine Nummer, damit du mich anrufen . (können)
- 4
Der Arzt verschreibt ihm ein Medikament, damit die Schmerzen . (aufhören)
- 5
Damit ihr den Weg , schicke ich euch die Adresse. (finden)
- 6
Die Lehrerin sprach sehr deutlich, damit die Schüler sie . (verstehen, Präteritum)
- 7
Elif kocht heute, damit ihr Mann sich nach der Arbeit . (ausruhen)
Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları
B1 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.
- Okuma çalışmalarıKısa metni oku, anlama sorularını cevapla3 ücretsiz
17 Premium - Dinleme çalışmalarıSesli metni dinle, ne anladığını göster3 ücretsiz
17 Premium - Yazma çalışmalarıBoşlukları doldur, kendi cümlelerini yaz3 ücretsiz
17 Premium - Konuşma çalışmalarıCümleleri sesli söyle, telaffuzunu ölç3 ücretsiz
17 Premium
Um … zu ve Damit Konu Özeti
- Um … zu ve damit amaç bildirir ve “Wozu?” sorusuna cevap verir; Türkçesi “-mek için” ve “-mesi için, -sın diye”.
- Um … zu bir mastar grubudur: özne yoktur, sonda zu + mastar durur. Ayrılabilen fiillerde zu araya girer: abzuholen.
- Damit bir yan cümle açar: kendi öznesi vardır ve çekimli fiil en sona gider: damit du mich verstehst.
- Özneler aynıysa iki yapı da doğrudur, um … zu daha doğaldır; özneler farklıysa yalnız damit kullanılır.
- Amaç cümlesine wollen ve sollen girmez; können girebilir: um arbeiten zu können, damit wir … können.
- Amaç cümlesi başa gelirse ana cümle fiille başlar: Um pünktlich zu sein, nimmt Can den Bus. İki yapıdan önce de virgül konur.
- Weil sebep, um … zu amaç bildirir; damit zarf olarak “onunla” demektir; cümle başındaysa arkasından hemen çekimli fiil gelir.
Um … zu ve Damit Hakkında Sık Sorulan Sorular
Almanca um zu ne demek?
Almanca damit ne demek?
Um zu ile damit arasındaki fark nedir?
Um zu cümlesinde fiil nereye gelir?
Damit cümlesinde fiil nereye gelir?
Um zu ve damit cümle başına gelebilir mi?
Um zu ve damit’ten önce virgül konur mu?
Um zu ile weil arasındaki fark nedir?
Amaç cümlesinde wollen ya da sollen kullanılır mı?
Benzer dersler
- B1Almanca zu ile Mastar (Infinitiv mit zu) Konu Anlatımı: zu’nun Yeri, brauchen … zu, Örnekler ve Alıştırmalar
- B1Almanca (An)statt … zu, Ohne … zu ve Ohne dass Konu Anlatımı: “Yerine” ve “-meden” Cümleleri, Örnekler ve Alıştırmalar
- A2Almanca Yan Cümle (Nebensatz) Konu Anlatımı: Fiil Neden Sona Gider? Bağlaçlar, Örnekler ve Alıştırmalar
- B2Almanca dass mı, zu mu? dass Cümlesi ile zu ile Mastar Arasında Seçim: Kurallar, Örnekler ve Alıştırmalar
- A2Almanca weil, denn, deshalb Konu Anlatımı: Sebep ve Sonuç Bildirme, darum, deswegen, nämlich, Örnekler ve Alıştırmalar
- A2Almanca Bağlaçlar Konu Anlatımı: Eşit Bağlaçlar, Yan Cümle ve Bağlaç Zarfları, Tablo, Örnekler ve Alıştırmalar
