Almanca Yazım Kuralları (Rechtschreibung): Büyük Harf, ß ve ss, Bitişik ve Ayrı Yazım, Örnekler ve Alıştırmalar
Almanca yazım kuralları (Rechtschreibung), kelimelerin resmî kurallara göre nasıl yazılacağını belirler. Dört ana alan vardır: büyük ve küçük harf, ß ile ss ayrımı, bitişik ve ayrı yazım, kısa çizgi. En bilinen kural, bütün isimlerin ve isimleşmiş kelimelerin büyük harfle başlamasıdır: das Lesen (okuma), heute Abend (bu akşam).
İsim ve isimleşmiş kelime büyük · uzun ünlüden sonra ß, kısa ünlüden sonra ss · yeni anlam doğarsa bitişik
Bu derste öğreneceklerin
- 1Almanca Yazım Kuralları Nedir? Rechtschreibung ve 2006 Reformu
- 2Almancada Büyük Harf Kuralları (Groß- und Kleinschreibung)
- 3Almancada ß ve ss Ne Zaman Kullanılır?
- 4Almancada Bitişik ve Ayrı Yazım (Getrennt- und Zusammenschreibung)
- 5Bileşik İsimlerde Kısa Çizgi: E-Mail, Tee-Ei, 18-Jährige
- 6Satır Sonunda Kelime Bölme (Worttrennung)
- 7Eski Yazım Güncel Yazıma Nasıl Dönüştürülür?
- 8Almanca Yazım Kuralları ile En Sık Yapılan Hatalar
- 9Das, Dass ve Was Farkı
- 10Derinleşmek İsteyenlere
- 11Almanca Yazım Kuralları Alıştırmaları
- 12Almanca Yazım Kuralları Konu Özeti
- 13Almanca Yazım Kuralları Hakkında Sık Sorulan Sorular
Almanca Yazım Kuralları Nedir? Rechtschreibung ve 2006 Reformu
Rechtschreibung (yazım, imla), Almanca konuşulan ülkelerde ortak kabul edilen resmî yazım düzenidir. Bugünkü kurallar 1996’da başlayan yazım reformuna dayanır; reform 2006’da kapsamlı biçimde gözden geçirildi ve okullarda, resmî dairelerde bu hâliyle uygulanır. Kuralların resmî metnine amtliches Regelwerk (resmî kural kitabı) denir. Bu metni Almanya, Avusturya, İsviçre ve Almancanın resmî dil olduğu öteki bölgelerden temsilcilerin oluşturduğu Rat für deutsche Rechtschreibung (Alman Yazım Konseyi) hazırlar ve zaman zaman günceller.
Türkçede yazım kurallarına Türk Dil Kurumunun yazım kılavuzuyla bakarız; Almancada bu işi resmî kural kitabı ve ona uyan sözlükler görür. Yaygın başvuru kaynaklarından biri Duden sözlüğüdür. İki yazımın da doğru kabul edildiği yerlerde Duden birini önerir; ama öteki biçim de yanlış sayılmaz. Bu derste önce dört ana alanı göreceksin, sonra eski yazımı yenisine çevirmeyi ve sık karıştırılan das ile dass ayrımını.
| Alan | Almanca adı | Temel soru | Örnek |
|---|---|---|---|
| Büyük ve küçük harf | Groß- und Kleinschreibung | Kelime isim gibi mi kullanılıyor? | das Lesen, heute Abend |
| ß ve ss | s-Schreibung | Önceki ünlü uzun mu, kısa mı? | Fuß, Fluss |
| Bitişik ve ayrı yazım | Getrennt- und Zusammenschreibung | Birleşince yeni bir anlam doğuyor mu? | schwer fallen / schwerfallen |
| Kısa çizgi | Schreibung mit Bindestrich | Okumayı kolaylaştırıyor ya da kısaltma içeriyor mu? | E-Mail, Tee-Ei |
Almancada Büyük Harf Kuralları (Groß- und Kleinschreibung)
Türkçede büyük harf cümle başında ve özel adlarda kullanılır. Almancada bunlara ek olarak bütün isimler büyük harfle başlar. Asıl zorluk, bir kelimenin o cümlede isim gibi kullanılıp kullanılmadığını görmektir: aynı kelime bir cümlede büyük, ötekinde küçük yazılabilir. Aşağıdaki beş başlık bu kararı verdiren durumları tek tek ele alıyor.

Nomen ve isimleşmiş kelimeler: das Lesen, etwas Neues
Gerçek isimler her zaman büyük harfle başlar: der Vertrag (sözleşme), die Wohnung (daire), das Ergebnis (sonuç). Fiil, sıfat ya da başka bir kelime isim gibi kullanıldığında da büyük yazılır; buna Substantivierung (isimleştirme) denir. İsimleşmeyi gösteren işaretler önündeki artikel, edat ile kaynaşmış artikel (beim, zum, im) ve etwas, nichts, viel, wenig, alles gibi miktar kelimeleridir. Sıfatların isim olarak çekimini sıfattan isim yapma dersinde ayrıntılı görebilirsin.
- Das Rauchen ist im ganzen Gebäude verboten.Binanın tamamında sigara içmek yasaktır.
- Beim Ausfüllen des Formulars hat mir meine Nachbarin geholfen.Formu doldururken komşum bana yardım etti.
- Gibt es etwas Neues von der Ausländerbehörde?Yabancılar dairesinden yeni bir haber var mı?
- Im Allgemeinen antwortet die Firma innerhalb einer Woche.Firma genellikle bir hafta içinde cevap veriyor.
- Ich wünsche dir für die Prüfung alles Gute.Sınavın için sana başarılar dilerim.
Dikkat: am + en üstünlük kalıbı isimleşme sayılmaz ve küçük yazılır: Elif spricht in der Gruppe am besten Deutsch. (Grupta en iyi Almancayı Elif konuşuyor.) Buna karşılık artikelli biçim büyük yazılır: Das Beste an der Stelle ist das Team. (İşin en iyi yanı ekip.)
Zaman ifadeleri: heute Abend, montags
Günün bölümleri (Morgen, Mittag, Abend, Nacht) ve gün adları isimdir; heute, gestern, morgen gibi zarflardan sonra da isim olarak kalır ve büyük yazılır. Aynı kelimeler sonlarına -s alıp “her … , … ları” anlamında zarf olunca küçük yazılır. morgen (yarın) bir zarftır; der Morgen (sabah) ise isimdir. Bu yüzden “yarın sabah” morgen Morgen diye yazılabilir; morgen früh de aynı anlamda kullanılır.
- Wir telefonieren heute Abend.Bu akşam telefonda konuşuruz.
- Gestern Nacht hat es stark geregnet.Dün gece çok yağmur yağdı.
- Die Praxis ist mittwochs nur vormittags geöffnet.Muayenehane çarşambaları yalnız öğleden önce açık.
- Am Montagabend habe ich Deutschkurs.Pazartesi akşamı Almanca kursum var.
- Ich arbeite abends oft von zu Hause.Akşamları sık sık evden çalışırım.
Sie, Ihnen, Ihr: hitapta büyük harf
Resmî hitap zamiri Sie ve bütün biçimleri (Ihnen, Ihr, Ihre) cümlenin neresinde olursa olsun büyük yazılır. Bu kural anlam ayırır: küçük sie “o (kadın)” ya da “onlar” demektir. Samimi hitap du, dich, dir, dein küçük yazılır; yalnız mektup ve e-postada, okura saygı göstermek için büyük yazmak da doğrudur: Ich danke Dir für Deine Hilfe. Mektupta hitap satırı virgülle biter ve metin küçük harfle sürer, çünkü cümle aslında devam eder. Mektup dilinin öteki farklarını resmî ve gündelik üslup dersinde bulabilirsin.
- Können Sie mir die Unterlagen bis Freitag schicken?Belgeleri bana cumaya kadar gönderebilir misiniz?
- Vielen Dank für Ihre schnelle Antwort.Hızlı cevabınız için çok teşekkürler.
- Können sie morgen kommen?Yarın gelebilirler mi? (küçük sie: onlar)
- Sehr geehrte Frau Schneider, ich schreibe Ihnen wegen meiner Bewerbung.Sayın Schneider Hanım, başvurum nedeniyle size yazıyorum.
Sıfatlar ve özel adlar: deutsch, das Schwarze Meer
Sıfatlar Almancada küçük yazılır; milliyet ve dil bildiren sıfatlar da buna dahildir: die deutsche Sprache (Alman dili), türkischer Tee (Türk çayı). Dilin adı isim olarak kullanılınca büyük yazılır: auf Deutsch, Sie lernt Türkisch. Bir sıfat özel adın parçasıysa büyük yazılır: das Schwarze Meer (Karadeniz), die Vereinigten Staaten. Şehir adından türeyen ve -er ile biten sıfatlar ise her zaman büyük harfle başlar ve çekilmez: der Hamburger Hafen, die Münchner U-Bahn.
- Der Vertrag ist nur auf Deutsch verfügbar.Sözleşme yalnız Almanca olarak mevcut.
- Mehmet hat die türkische und die deutsche Staatsangehörigkeit.Mehmet’in Türk ve Alman vatandaşlığı var.
- Trabzon liegt am Schwarzen Meer.Trabzon Karadeniz kıyısında.
- Wir haben eine Hafenrundfahrt im Hamburger Hafen gemacht.Hamburg limanında bir liman turu yaptık.
Küçük yazılan isim kökenliler: leid, schuld, trotz
Bazı kelimeler isimden gelir ama belirli kalıplarda isim özelliğini yitirmiştir; bu kalıplarda küçük yazılır. En sık karşılaşacağın örnekler sein, werden, bleiben ile kullanılan schuld, angst, schade, fiille birleşmiş leidtun ve isimden türemiş edatlardır (dank, trotz, laut, statt). Aynı kelime artikelle ya da haben ile isim olarak kullanılınca yine büyük yazılır: Er ist schuld. ama Er hat Schuld. (ikisi de “Suç onda.”).
- Es tut mir leid, dass ich mich so spät melde.Bu kadar geç haber verdiğim için üzgünüm.
- Mir ist angst und bange. / Ich habe Angst.İçimi korku sardı. / Korkuyorum.
- Es ist schade, dass du nicht kommen kannst.Gelemeyecek olman yazık.
- Laut Mietvertrag muss ich drei Monate vorher kündigen.Kira sözleşmesine göre üç ay önceden fesih bildirmem gerekiyor.
- Dank deiner Hilfe habe ich die Wohnung bekommen.Senin yardımın sayesinde daireyi aldım.
Almancada ß ve ss Ne Zaman Kullanılır?
Almancada sert (ötümsüz) “s” sesi üç biçimde yazılabilir: ß, ss ya da tek s. Hangisinin geleceğini büyük ölçüde önceki ünlünün uzunluğu belirler. Bu yüzden kuralı uygulamak için kelimeyi doğru telaffuz etmek gerekir; uzun ve kısa ünlüleri okunuş kuralları dersinde çalışabilirsin. Aşağıdaki kartlar kuralı ve ondan çıkan durumları sırayla gösteriyor.

1Uzun ünlü ya da çift ünlüden sonra: ß
Önceki ünlü uzunsa ya da ei, au, eu gibi bir çift ünlüyse ve s sesi kelimenin bütün biçimlerinde sert kalıyorsa ß yazılır.
- Die Straße ist wegen Bauarbeiten gesperrt.Yol, inşaat çalışmaları nedeniyle kapalı.
- Mein Fuß tut nach dem Laufen weh.Koşudan sonra ayağım ağrıyor.
- Wie heißt der neue Kollege?Yeni iş arkadaşının adı ne?
- Die Fenster sind von außen schmutzig.Pencereler dışarıdan kirli.
2Kısa ünlüden sonra: ss
Önceki ünlü kısaysa ss yazılır. Reformdan önce kelime sonunda ve ünsüz önünde burada da ß yazılıyordu; 1996 reformundan beri yazılmıyor.
- Der Fluss fließt durch die ganze Stadt.Nehir bütün şehrin içinden akıyor.
- Ich muss den Antrag bis Montag abgeben.Dilekçeyi pazartesiye kadar teslim etmem gerekiyor.
- Möchtest du noch eine Tasse Tee?Bir fincan çay daha ister misin?
3Ses başka biçimde yumuşuyorsa: tek s
Kelime sonundaki sert s, çoğulda ya da çekimde yumuşak (ötümlü) s’ye dönüşüyorsa tek s yazılır. -nis eki ve Bus gibi birkaç kelime tekilde tek s, çoğulda ss alır. Birkaç kısa işlev kelimesi de kısa ünlüye rağmen tek s ile yazılır: das, was, es, bis, uns.
- das Haus – die Häuser, das Glas – die Gläserev – evler, bardak – bardaklar
- das Ergebnis – die Ergebnissesonuç – sonuçlar
- der Bus – die Busseotobüs – otobüsler
4Aynı fiilin çekiminde ß ve ss değişimi
Bir fiilin biçimlerinde ünlünün uzunluğu değişirse yazım da değişir. Kuralı bilmek, düzensiz fiillerin üç biçimini doğru yazmanı sağlar.
- wissen – ich weiß – ich wusste – ich habe gewusstbilmek: kısa i → çift ünlü ei → kısa u
- essen – ich aß – ich habe gegessenyemek: Präteritum’da uzun a
- schließen – ich schloss – ich habe geschlossenkapatmak: uzun ie → kısa o
5ß ile ss anlam ayırdığında
Bazı kelime çiftleri yalnız ß ve ss ile ayrılır. Yanlış harf, yazdığın cümlenin anlamını değiştirir.
- Kaffee ist in Maßen gesund.Kahve ölçülü içildiğinde sağlıklıdır.
- Die Touristen kamen in Massen.Turistler akın akın geldi.
- Auf dem See trieb ein Floß. / Der Bach floss ruhig dahin.Gölde bir sal sürükleniyordu. / Dere sakin sakin akıyordu. (uzun o ve kısa o)
6Büyük harfle yazımda: SS ya da ẞ
Bütünü büyük harfle yazılan başlık ve tabelalarda ß yerine SS yazılır. 2017’den beri büyük ß (ẞ) da resmî olarak kullanılabilir.
- HAUPTSTRASSE / HAUPTSTRAẞEAna Cadde (tabelada)
- GROẞE PAUSE / GROSSE PAUSEUzun teneffüs (okul ilanında)
Almancada Bitişik ve Ayrı Yazım (Getrennt- und Zusammenschreibung)
Almancada iki kelimenin bitişik mi ayrı mı yazılacağını tek bir ilke yönetir: kelimeler kendi anlamlarını koruyorsa ayrı, birleşince yeni ve tek bir anlam doğuyorsa bitişik yazılır. Türkçedeki “ayrı yazılan birleşik kelimeler” listesi gibi ezber gerektiren bir sistem değildir; çoğu durumda anlamı düşünerek doğru kararı verebilirsin. Aşağıda fiil öbeklerinin üç türünü ve kalıplaşmış zarfları göreceksin.

Fiil + fiil: spazieren gehen, kennenlernen
İki fiil yan yana geldiğinde kural olarak ayrı yazılır: spazieren gehen (yürüyüşe çıkmak), schwimmen lernen (yüzmeyi öğrenmek). İkinci fiil bleiben ya da lassen ise ve öbek mecaz anlam taşıyorsa bitişik yazım da doğrudur: sitzen bleiben düz anlamda “oturmaya devam etmek”tir; okulda “sınıfta kalmak” anlamında sitzen bleiben de sitzenbleiben de yazılabilir. kennen lernen / kennenlernen (tanışmak) için de iki yazım kabul edilir.
- Nach dem Essen gehen wir noch spazieren.Yemekten sonra biraz yürüyüşe çıkıyoruz.
- Bitte bleiben Sie sitzen, bis der Zug hält.Lütfen tren durana kadar oturun.
- Lukas ist in der siebten Klasse sitzen geblieben / sitzengeblieben.Lukas yedinci sınıfta kaldı.
- Ich habe Anna im Integrationskurs kennengelernt.Anna’yla uyum kursunda tanıştım.
İsim + fiil: Rad fahren, teilnehmen
İsim ile fiil genellikle ayrı yazılır ve isim büyük harfle başlar: Rad fahren, Auto fahren, Klavier spielen, Schlange stehen (kuyrukta beklemek). İsim kendi anlamını yitirip fiille kaynaşmışsa öbek bitişik yazılır ve isim küçük harfe döner: teilnehmen (katılmak), stattfinden (gerçekleşmek), leidtun (üzgün olmak). Bu bitişik fiiller cümlede ayrılabilen fiiller gibi davranır; ön kısım sona gider ama küçük harfle kalır.
- Am Wochenende fahren wir am Rhein Rad.Hafta sonu Ren kıyısında bisiklete biniyoruz.
- Vor dem Bürgeramt mussten wir eine Stunde Schlange stehen.Nüfus müdürlüğünün önünde bir saat kuyrukta beklemek zorunda kaldık.
- Ich nehme nächste Woche an einem Bewerbungstraining teil.Gelecek hafta bir iş başvurusu eğitimine katılıyorum.
- Die Infoveranstaltung findet online statt.Bilgilendirme toplantısı çevrim içi yapılıyor.
Sıfat + fiil: schwer fallen ve schwerfallen
Sıfat ile fiil düz anlamda kullanılıyorsa ayrı yazılır. Öbek yeni, mecaz bir anlam kazanmışsa bitişik yazılır. Pratik bir test var: kelimeleri tek tek çevirdiğinde anlam çıkıyorsa (kötü + düşmek) ayrı, çıkmıyorsa (zor gelmek) bitişik yaz. Sıfat bir sonucu anlatıyorsa ayrı yazılır: blau streichen (maviye boyamak), sauber machen (temizlemek). Bu test kaba bir kılavuzdur; kararsız kalırsan güncel bir sözlüğe bak.
| Ayrı: düz anlam | Bitişik: yeni anlam |
|---|---|
| Er ist auf dem Eis schwer gefallen. (Buzda kötü düştü.) | Die Entscheidung ist mir schwergefallen. (Karar vermek bana zor geldi.) |
| Sie hat bei der Präsentation frei gesprochen. (Sunumda notsuz konuştu.) | Das Gericht hat ihn freigesprochen. (Mahkeme onu beraat ettirdi.) |
| Jonas hat den Bericht sehr gut geschrieben. (Jonas raporu çok iyi yazdı.) | Die Bank hat mir den Betrag gutgeschrieben. (Banka tutarı hesabıma geçirdi.) |
Tablodaki bitişik fiiller de çekimli cümlede ayrılır: Das fällt mir schwer. (Bu bana zor geliyor.) Ayrılan sıfat küçük harfle yazılır ve yine fiilin ön eki gibi davranır. Bitişik yazım yalnız mastarda, Partizip II’de ve yan cümlede fiil sonda birleşik kaldığında görünür: …, weil mir das schwerfällt.
Kalıplaşmış zarflar: zurzeit, wie viel, irgendwann
Birçok zarf ve bağlaç tek kelime olarak yazılır: zurzeit (şu sıralar), irgendwann (bir ara), stattdessen (onun yerine), trotzdem (yine de). Bazıları ise ayrı yazılır: so viel, zu viel, gar nicht, vor allem. irgendwann, irgendwo, irgendwer gibi irgend ile kurulan kelimeler bitişiktir; irgendetwas / irgend etwas gibi birkaçında iki yazım da doğrudur. Ayrıntısını irgend ile kurulan kelimeler dersinde bulabilirsin. Bazı öbeklerde iki yazım da doğrudur: sodass / so dass, infrage / in Frage, aufgrund / auf Grund, anstelle / an Stelle.
- Die Stelle ist zurzeit leider nicht besetzt.Pozisyon şu sıralar maalesef boş.
- Zur Zeit der Römer war Köln eine wichtige Stadt.Romalılar zamanında Köln önemli bir şehirdi. (zaman dilimi: ayrı)
- Wie viel kostet die Monatskarte?Aylık abonman kartı ne kadar?
- Ich habe irgendwo gelesen, dass die Mieten steigen.Kiraların arttığını bir yerde okudum.
Bileşik İsimlerde Kısa Çizgi: E-Mail, Tee-Ei, 18-Jährige
Almanca bileşik isimler boşluksuz, tek kelime olarak yazılır: das Krankenhaus (hastane), der Deutschkurs (Almanca kursu), der Arbeitsvertrag (iş sözleşmesi). Türkçede tamlamalar çoğu zaman iki kelimedir (“Almanca kursu”, “iş sözleşmesi”); Almancada araya boşluk koymak yazım hatasıdır. Bileşiklerin artikel ve kuruluş kurallarını bileşik isimler dersinde bulabilirsin. Kısa çizgi (Bindestrich) yalnız belirli durumlarda kullanılır:
- Kısaltma ve tek harfle: die U-Bahn (metro), die E-Mail, die Kfz-Versicherung (araç sigortası; Kfz = Kraftfahrzeug, motorlu taşıt).
- Rakamla: ein 18-jähriger Schüler (18 yaşında bir öğrenci), die 18-Jährige (18 yaşındaki kız), 3-mal. Yazıyla yazıldığında çizgi gelmez: achtzehnjährig, dreimal.
- Üç aynı harf yan yana geldiğinde: üç harf de yazılır, okumayı kolaylaştırmak için çizgi de konabilir: die Schifffahrt / Schiff-Fahrt (denizcilik), das Teeei / Tee-Ei (çay süzgeci).
- Öbekten kurulan bileşikler: bütün parçalar çizgiyle bağlanır: das Kopf-an-Kopf-Rennen (başa baş yarış), die Mund-zu-Mund-Beatmung (suni solunum).
- Ortak parçayı tekrar etmemek için: Ein- und Ausgang (giriş ve çıkış), Haupt- und Nebensätze (ana ve yan cümleler). Bu çizgiye Ergänzungsstrich (tamamlama çizgisi) denir.
- Uzun ve okunması zor bileşiklerde isteğe bağlı: die Mehrzweck-Sporthalle (çok amaçlı spor salonu); burada çizgi zorunlu değildir, okuru düşünerek konur.
Satır Sonunda Kelime Bölme (Worttrennung)
Elle yazılan metinlerde ve sınav kâğıtlarında kelimeyi satır sonunda bölmen gerekebilir. Almancada kelime, yavaş okunduğunda ortaya çıkan hecelere göre bölünür: Fens-ter, Woh-nung, Ar-beits-ver-trag. Bileşik kelimeler önce parçalarından bölünür: Kran-ken-haus, Haus-tür. Bilmen gereken başlıca kurallar şunlar:
- İki ünlü arasındaki tek ünsüz yeni satıra geçer: ma-len, Rei-se. Birden çok ünsüz varsa yalnız sonuncusu geçer: Kis-te, Fens-ter. Eski kuraldaki “st bölünmez” ilkesi artık geçerli değildir.
- ch, sch, ck ve ph tek ses sayılır ve bölünmez: la-chen, Ta-sche, Zu-cker, Stro-phe.
- Kelimenin başında ya da sonundaki tek ünlü ayrılmaz: Abend satırın sonunda “A-” diye bölünmez, Ofen de “O-fen” diye bölünmez.
- Çift ünlüler ve çift sesli harfler (ei, au, eu, aa, ee) bölünmez: Bau-er, Tee-kan-ne.
Eski Yazım Güncel Yazıma Nasıl Dönüştürülür?
Eski kitaplarda, ikinci el sözlüklerde ve bazı kurum metinlerinde reform öncesi yazımla karşılaşabilirsin. Kendi metninde ise güncel yazımı kullanmalısın. Aşağıdaki tablo eski biçimi yeni biçime dönüştürmeyi gösteriyor; her satırdaki değişiklik bu derste anlatılan bir kurala dayanır.
| Eski yazım | Güncel yazım | Dayandığı kural |
|---|---|---|
| der Kuß, der Schluß, naß | der Kuss, der Schluss, nass | Kısa ünlüden sonra ss |
| ein bißchen, der Streß | ein bisschen, der Stress | Kısa ünlüden sonra ss |
| die Schiffahrt | die Schifffahrt | Üç aynı harf korunur |
| radfahren | Rad fahren | İsim + fiil ayrı |
| heute abend, im allgemeinen | heute Abend, im Allgemeinen | İsimleşmiş kelime büyük |
| in bezug auf | in Bezug auf | İsim büyük |
| der Tip, numerieren, plazieren | der Tipp, nummerieren, platzieren | Kök kelimeyle uyum (tippen, Nummer, Platz) |
| der Stengel, rauh | der Stängel, rau | Kök kelimeyle uyum (Stange, blau gibi) |
| Mektupta zorunlu Du, Dein | du, dein (mektupta Du, Dein de doğru) | Samimi hitap küçük |
Bir metni güncel yazıma çevirirken önce ß içeren kelimelere bak: ünlü kısaysa ß, ss olur; uzunsa ß kalır. Straße, Fuß, groß, heißen değişmez. Sonra zaman ifadeleri ve isimleşmiş kelimeler gelir; en son da birleşik fiillerin ayrı yazılıp yazılmayacağını anlamına göre kontrol et. Örnek bir dönüşüm: eski yazımla ein bißchen Streß → güncel yazımla ein bisschen Stress.
Almanca Yazım Kuralları ile En Sık Yapılan Hatalar
Yazım hatalarının bir kısmı Türkçenin yazım alışkanlıklarından, bir kısmı da aynı okunan biçimlerden gelir. Aşağıdaki kartlarda her hatanın doğrusunu ve nereden kaynaklandığını görebilirsin.
Ich habe heute keine Zeit zum lernen.
Ich habe heute keine Zeit zum Lernen.
Türkçede “öğrenmek için” derken fiil fiil olarak kalır. Almancada zum (= zu dem) artikel içerir; artikelden sonra gelen fiil isimleşmiştir ve büyük yazılır.
Ich trinke gern Türkischen Tee.
Ich trinke gern türkischen Tee.
Türkçede milliyet bildiren kelimeler büyük yazılır (“Türk çayı”). Almancada milliyet sıfatı küçük yazılır; yalnız dilin adı isim olarak kullanılınca büyük olur: Ich lerne Türkisch.
Können sie mir bitte einen Termin geben?
Können Sie mir bitte einen Termin geben?
Türkçede “siz” küçük harfle yazılır. Almancada resmî hitap Sie her yerde büyük yazılır; küçük sie “onlar” anlamına geldiği için cümle “Bana randevu verebilirler mi?” olur.
Sehr geehrter Herr Wagner, Ich bewerbe mich um die Stelle als Buchhalter.
Sehr geehrter Herr Wagner, ich bewerbe mich um die Stelle als Buchhalter.
Türkçe mektupta hitaptan sonra yeni paragraf büyük harfle başlar. Almancada hitap satırı virgülle biter ve cümle sürüyor sayılır; ilk kelime isim ya da Sie değilse küçük yazılır.
Ich glaube, das die Wohnung zu teuer ist.
Ich glaube, dass die Wohnung zu teuer ist.
das ile dass aynı okunur. Yan cümleyi başlatan bağlaç her zaman dass ile yazılır; das yerine dieses ya da welches konabiliyorsa das doğrudur.
Ich besuche seit März einen Deutsch Kurs.
Ich besuche seit März einen Deutschkurs.
Türkçede “Almanca kursu” iki ayrı kelimedir. Almancada iki isimden kurulan bileşik isim tek kelime yazılır; araya boşluk konmaz.
Die Prüfung ist mir schwer gefallen.
Die Prüfung ist mir schwergefallen.
Türkçede “zor gelmek” iki kelimeyle söylenir. Almancada schwerfallen “düşmek” anlamını yitirip “zor gelmek” anlamı kazandığı için bitişik yazılır.
Viele Grüsse aus Köln
Viele Grüße aus Köln
Klavyede ß bulunmadığında ss yazmak kolaydır ve İsviçre’de doğrudur. Almanya’da Gruß, Grüße uzun ünlü taşıdığı için ß ile yazılır.
Das, Dass ve Was Farkı
Yazımda en çok karıştırılan üç kelime das, dass ve was’tır. İlk ikisi aynı okunur, üçüncüsü ise bazı ilgi cümlelerinde das’ın yerini alır. Ayrımı kelimenin cümledeki görevi belirler; kural ezberlemek yerine aşağıdaki değiştirme testini kullan. Bağlacın bütün kullanımlarını dass bağlacı dersinde, ilgi zamirlerini ilgi cümleleri dersinde bulabilirsin.
| Kelime | Görevi | Test | Örnek |
|---|---|---|---|
| das | Artikel ya da işaret zamiri | dieses / dies konabilir | Das ist mir neu. (Bu benim için yeni.) |
| das | İlgi zamiri (nötr isimden sonra) | welches konabilir | Das Formular, das du brauchst, liegt hier. (İhtiyacın olan form burada.) |
| dass | Bağlaç: yan cümle başlatır | dieses / welches konamaz | Ich hoffe, dass alles klappt. (Umarım her şey yolunda gider.) |
| was | İlgi zamiri: alles, nichts, etwas, das ve en üstünlükten sonra | önünde alles, nichts, etwas ya da en üstünlük var | Alles, was du sagst, stimmt. (Söylediğin her şey doğru.) |

Test bir cümlede şöyle işler: Ich weiß, ___ das Amt montags geschlossen ist. Boşluğa welches koyamazsın, çünkü önünde bir isim yok; bu yüzden bağlaç gelir: dass. Das ist das Beste, ___ mir passieren konnte. cümlesinde ise en üstünlükten sonra ilgi zamiri was olur. Yazıda en üstünlükten sonra was kullan. Bütün bir önceki cümleye gönderme yapan was de aynı biçimde yazılır: Er kam zu spät, was mich geärgert hat. (Geç geldi, bu da beni kızdırdı.)
Derinleşmek İsteyenlere
Soyadlarında oe, ue ve ss neden görülür?
Kişi ve aile adları resmî yazım reformuna tabi değildir; nüfus kaydında nasıl yazılıyorsa öyle kalır. Bu yüzden Mueller, Schroeder ya da Weiss gibi soyadlarında ö, ü veya ß yerine oe, ue ya da ss görebilirsin; bu bir hata değildir. Ortak isim ve sıfatlarda ise ä, ö, ü yerine ae, oe, ue yazmak yalnız harfin bulunmadığı yerlerde (eski sistemler, internet adresleri) kullanılan bir yedek çözümdür.
Büyük ß (ẞ) nereden çıktı?
ß uzun süre yalnız küçük harf olarak vardı; büyük harfle yazımda SS kullanılıyordu. Ancak bu çözüm bazı adlarda belirsizlik yaratıyordu: büyük harfle yazılmış WEISS soyadının Weiß mi Weiss mi olduğu anlaşılmıyordu. 2017’de büyük ß (ẞ) resmî kurallara girdi. Bugün iki yazım da doğrudur: STRASSE ve STRAẞE.
Yabancı kökenli kelimelerde iki yazım
Yabancı kökenli kelimelerin bir kısmı zamanla Almanca yazıma uyar. ph yerine f yazılan kelimeler buna örnektir: das Foto, das Telefon. Bazılarında iki biçim de kabul edilir: der Delfin / Delphin, die Grafik / Graphik. Yeni bir kelimede emin değilsen güncel bir sözlüğe bak; sözlük kabul edilen biçimleri ve önerilen biçimi gösterir.
Kişi adından türeyen sıfatlar: das ohmsche Gesetz
Kişi adlarından türeyen sıfatlar küçük harfle ve kesme işaretsiz yazılır: das ohmsche Gesetz (Ohm kanunu). Adın kendisini öne çıkarmak istersen büyük harf ve kesme işareti de doğrudur: das Ohm’sche Gesetz.
Avusturya’da farklı kelimeler, aynı kurallar
Avusturya resmî kural kitabını Almanya ile birlikte uygular; büyük harf, ß ve bitişik yazım kuralları aynıdır. Farklar daha çok kelime düzeyindedir: Avusturya’da der Jänner (ocak ayı) ve die Matura (lise bitirme sınavı) yaygındır. Bu kelimeler yazım hatası değil, bölgesel standart biçimlerdir.
Almanca Yazım Kuralları Alıştırmaları
Birinci alıştırmada büyük ve küçük harfi, ikincide ß, ss ve tek s ayrımını, üçüncüde bitişik ve ayrı yazımı ve das, dass, was ayrımını çalışacaksın. Her soruda cümlenin anlamını düşünerek karar ver; yanlış çıkan sorularda açıklamayı oku.
Alıştırma 1: Büyük mü, küçük mü?
Cümleye uyan doğru yazımı seç.
- 1
Wir sehen uns heute ___ im Café.
- 2
Die Bibliothek ist ___ geschlossen. (her pazartesi)
- 3
Zu deinem Geburtstag wünsche ich dir alles ___.
- 4
Es tut mir ___, dass ich den Termin vergessen habe.
- 5
Sehr geehrter Herr Wagner, ___ möchte mich für die Stelle bewerben.
- 6
Wie heißt dieses Wort auf ___?
- 7
Gestern haben wir den ___ Hafen besichtigt.
Cevap anahtarı
- Abend — heute, gestern, morgen gibi zarflardan sonra gelen günün bölümü isimdir: heute Abend.
- montags — -s ile biten ve “her pazartesi” anlamı veren zaman zarfı küçük yazılır.
- Gute — alles, etwas, nichts gibi kelimelerden sonra gelen sıfat isimleşir ve büyük yazılır.
- leid — leidtun fiilinin parçası küçük yazılır: Es tut mir leid.
- ich — Hitap virgülle biter; metin küçük harfle sürer.
- Deutsch — auf Deutsch kalıbında dilin adı isimdir ve büyük yazılır.
- Hamburger — Şehir adından -er ile türeyen sıfatlar büyük yazılır ve çekilmez.
Alıştırma 2: ß, ss ya da s?
Boşluğa Almanya’daki yazıma göre ß, ss ya da s yaz. Önceki ünlünün uzun mu kısa mı olduğuna ve kelimenin başka biçimlerine bak.
- 1
Nach der langen Wanderung tut mir der Fu weh.
- 2
Im Sommer ist der Flu fast trocken.
- 3
Ich wei leider nicht, wann der Zug ankommt.
- 4
Wir hoffen, da die Wohnung noch frei ist.
- 5
Gestern haben wir in einem griechischen Restaurant gegeen.
- 6
Meine Eltern wohnen in einem kleinen Hau am Stadtrand.
- 7
Mittags a er meistens nur einen Salat.
- 8
Die Ergebnie der Umfrage kommen nächste Woche.
Alıştırma 3: Bitişik, ayrı ve das, dass, was
Cümleye uyan doğru yazımı seç. Bitişik ve ayrı yazımda anlamı düşün.
- 1
Die Entscheidung, nach Deutschland zu ziehen, ist mir nicht ___. (zor gelmek)
- 2
Bei gutem Wetter wollen wir am Wochenende ___.
- 3
Der Workshop wird dieses Jahr online ___.
- 4
Ich habe meinen Schlüssel ___ verloren, vielleicht im Bus.
- 5
Ich denke, ___ der Termin verschoben wird.
- 6
Das Buch, ___ du mir geliehen hast, ist sehr spannend.
- 7
Alles, ___ er erzählt hat, stimmt.
Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları
C1 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.
- Okuma çalışmalarıKısa metni oku, anlama sorularını cevapla3 ücretsiz
17 Premium - Dinleme çalışmalarıSesli metni dinle, ne anladığını göster3 ücretsiz
17 Premium - Yazma çalışmalarıBoşlukları doldur, kendi cümlelerini yaz3 ücretsiz
17 Premium - Konuşma çalışmalarıCümleleri sesli söyle, telaffuzunu ölç3 ücretsiz
17 Premium
Almanca Yazım Kuralları Konu Özeti
- Güncel Almanca yazım 1996’da başlayıp 2006’da gözden geçirilen reforma dayanır; kuralları Rat für deutsche Rechtschreibung belirler.
- Bütün isimler ve isimleşmiş kelimeler büyük yazılır: das Lesen, etwas Neues, heute Abend. -s ile biten zaman zarfları, milliyet sıfatları ve leid, schuld, dank gibi kalıplar küçük kalır.
- Resmî hitap Sie, Ihnen, Ihr her yerde büyük yazılır; mektupta hitaptan sonra metin küçük harfle sürer.
- Uzun ünlü ve çift ünlüden sonra ß (Fuß, heißen), kısa ünlüden sonra ss (Fluss, dass), ses başka biçimde yumuşuyorsa tek s (Haus – Häuser).
- Kelimeler kendi anlamını koruyorsa ayrı (Rad fahren, schwer fallen), yeni anlam doğarsa bitişik yazılır (teilnehmen, schwerfallen).
- Bileşik isimler boşluksuz yazılır; kısa çizgi kısaltma, rakam, üç aynı harf ve öbekten kurulan bileşiklerde kullanılır.
- Bağlaç dass, artikel ve ilgi zamiri das; alles, nichts, etwas ve en üstünlükten sonra was.
Almanca Yazım Kuralları Hakkında Sık Sorulan Sorular
Almancada hangi kelimeler büyük harfle yazılır?
Almancada ß ne zaman, ss ne zaman yazılır?
ß yerine ss yazmak yanlış mı?
Das ve dass farkı nedir?
Heute Abend mı, heute abend mı yazılır?
Kennenlernen bitişik mi ayrı mı yazılır?
Almanca yazım reformu ne zaman yapıldı?
Mektupta du ve dein büyük mü yazılır?
Benzer dersler
- B2Almanca Noktalama İşaretleri ve Virgül Kuralları: Komma, Punkt, Anführungszeichen, Örnekler ve Alıştırmalar
- A2Almanca dass Bağlacı Konu Anlatımı: -dığını, -mesini Anlamı, Cümle Yapısı, Örnekler ve Alıştırmalar
- A2Almanca Bileşik İsimler (Komposita): Artikel, Çoğul, Bağlama Sesleri, Örnekler ve Alıştırmalar
- B1Almanca Sıfattan İsim Yapma: der Deutsche, das Gute, etwas Neues; Çekim Tablosu, Örnekler ve Alıştırmalar
- C2Avusturya ve İsviçre Almancası: Almanya Almancasından Gramer, Yazım ve Kelime Farkları
- A1Almanca Ayrılabilen Fiiller (Trennbare Verben) Konu Anlatımı: Ön Ekler, Liste, Örnek Cümleler ve Alıştırmalar
