Logo
Almanca Portalı
C2
C2Gramer · Yazım ve Üslup

Almanca Metin Bağdaşıklığı (Kohäsion ve Kohärenz): Gönderim, Bağlaç Zarfları ve Bilgi Sırası, Örnekler ve Alıştırmalar

Almanca PortalıGüncellendi: 28 dk okuma
Kısa cevap

Metin bağdaşıklığı, cümlelerin birbirine bağlanıp tek bir metin oluşturmasıdır. Almancada biçimsel bağa Kohäsion (zamir, artikel, bağlaç zarfı, tekrar), anlam bütünlüğüne Kohärenz denir. Temel ilke: bilinen bilgiyle başla, yeni bilgiyi sona doğru koy, öncekini zamirle ya da işaret sözcüğüyle an: Die Stadt baut eine Brücke. Sie soll 2028 fertig sein.

bilinen bilgi (Vorfeld) + fiil + … + yeni bilgi · gönderim: isim → zamir / dies- / da-Wort

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1Metin Bağdaşıklığı Nedir? Kohäsion ve Kohärenz
  2. 2Almancada Metin Bağdaşıklığı Nasıl Sağlanır?
    1. 2.1Referenz: zamir, artikel ve da-kelimesiyle gönderim
    2. 2.2Wiederaufnahme: tekrar, eş anlamlı ve özetleyen isim
    3. 2.3Konnektoren: cümleler arasındaki anlam ilişkisi
    4. 2.4Ellipse ve Substitution: eksiltme ve yerine koyma
  3. 3Bağdaşıklık Araçları Ne Zaman Kullanılır? Metin Türlerine Göre
  4. 4Thema-Rhema: Almancada Bilgi Sırası ve Vorfeld
    1. 4.1Lineare Progression: yeni bilgi sonraki konu olur
    2. 4.2Durchlaufendes Thema: aynı konu sürer
    3. 4.3Abgeleitete Themen: üst konudan alt konulara
  5. 5Kohärenz: Paragraf, Konu Cümlesi ve Metin Düzenleyiciler
    1. 5.1Themensatz: paragrafın konu cümlesi
    2. 5.2Textorganisatoren: zunächst, im Folgenden, abschließend
  6. 6Kopuk Bir Metin Bağdaşık Hâle Nasıl Getirilir?
  7. 7Metin Bağdaşıklığında En Sık Yapılan Hatalar
  8. 8Bağlaç, Bağlaç Zarfı ve da-Kelimesi Farkı: weil, denn, daher, dadurch
  9. 9Derinleşmek İsteyenlere
  10. 10Metin Bağdaşıklığı Alıştırmaları
  11. 11Metin Bağdaşıklığı Konu Özeti
  12. 12Metin Bağdaşıklığı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Metin Bağdaşıklığı Nedir? Kohäsion ve Kohärenz

Bir metin, art arda dizilmiş doğru cümlelerden ibaret değildir. Okur her yeni cümlede bir öncekine bir köprü arar: aynı kişiden mi söz ediliyor, bu cümle öncekinin sonucu mu, karşıtı mı? Almanca metin dilbiliminde (Textlinguistik) bu köprülerin iki katmanı ayrılır. Kohäsion (bağdaşıklık) yüzeydeki dilbilgisel ve sözcüksel bağlardır: zamirler, artikeller, bağlaç zarfları, tekrar edilen ya da yerine başka sözcük konan isimler. Kohärenz (tutarlılık) ise anlam düzeyindeki bütünlüktür: cümlelerin aynı konu etrafında, mantıklı bir sırayla ilerlemesi.

İki katman birbirinden bağımsız olarak bozulabilir. Biçimce sıkı bağlanmış bir metin anlamca dağınık olabilir; tersine, hiçbir bağlantı sözcüğü taşımayan iki cümle de okurun dünya bilgisi sayesinde kusursuz bir bütün oluşturabilir. Aşağıdaki ilk örnekte her cümle bir öncekinden bir sözcük alıyor ama metin hiçbir yere varmıyor; ikinci örnekte ise sebep ilişkisi hiçbir bağlaçla söylenmediği hâlde açıkça anlaşılıyor.

Kohäsion ile Kohärenz ayrı şeylerdir
  • Ich habe ein Fahrrad gekauft. Das Fahrrad ist rot. Rot ist auch die Farbe der Feuerwehr. Die Feuerwehr kam gestern zu spät.Bir bisiklet aldım. Bisiklet kırmızı. Kırmızı itfaiyenin de rengidir. İtfaiye dün geç geldi. (bağ var, bütünlük yok)
  • Lukas kam eine Stunde zu spät. Auf der Autobahn hatte es einen Unfall gegeben.Lukas bir saat geç geldi. Otoyolda kaza olmuştu. (bağlaç yok, ama sebep açık)

Türkçe ile Almanca bu konuda önemli bir noktada ayrılır. Türkçede özne fiil ekinden anlaşıldığı için cümlede çoğu zaman düşer: “Elif eve geldi. Hemen yattı.” Almancada ise çekimli fiilin kural olarak açık bir öznesi bulunur (emir kipi ve öznesiz edilgen cümleler hariç), bu yüzden aynı kişi her cümlede yeniden anılır: Elif kam nach Hause. Sie legte sich sofort hin. Türkçede artikel de yoktur; Almancada ise belirli artikel tek başına “bu isim daha önce geçti ya da biliniyor” sinyali verir. Kısacası Almancada bağdaşıklığın önemli bir kısmı dilbilgisi kurallarıyla görünür kılınır.

Kohäsion ve Kohärenz karşılaştırması
Kohäsion (bağdaşıklık)Kohärenz (tutarlılık)
Düzeymetnin yüzeyi: biçim ve sözcükmetnin anlamı: konu ve mantık
Araçlarzamir, artikel, bağlaç zarfı, tekrar, eksiltmekonu birliği, bilgi sırası, paragraf düzeni, dünya bilgisi
Bozuluncaokur kimden ya da neden söz edildiğini kaçırırokur metnin neye vardığını anlamaz
Örnek… eine Brücke. Sie …Er kam zu spät. Es hatte einen Unfall gegeben.

Almancada Metin Bağdaşıklığı Nasıl Sağlanır?

Kohäsion dört ana araçla kurulur: gönderim (Referenz), sözcüksel yeniden anma (Wiederaufnahme), bağlantı sözcükleri (Konnektoren) ve eksiltme ile yerine koyma (Ellipse, Substitution). Beşinci araç bilgi sırasıdır; ona sonraki bölümlerde ayrıca yer veriliyor. Aşağıdaki tablo araçları bir arada gösteriyor.

Bağdaşıklığın araçları
AraçNe yapar?Örnek
Referenz (gönderim)önceki ya da sonraki öğeyi zamir, artikel, da-Wort ile anarDie Brücke ist alt. Sie wird saniert.
Wiederaufnahme (yeniden anma)aynı şeyi tekrar, eş anlamlı ya da özetleyen isimle anar… beschlossen. Diese Entscheidung …
Konnektoren (bağlantı)iki cümle arasındaki anlam ilişkisini adlandırırEs regnete. Deshalb fiel das Spiel aus.
Ellipse, Substitutiontekrar eden öğeyi düşürür ya da kısa bir sözcükle karşılarAnna kommt mit, Jonas nicht.
Bilgi sırası (Thema-Rhema)bilinen bilgiyi başa, yeniyi sona yerleştirir… eine Bäckerei. Die Bäckerei öffnet um sechs.
Almanca metin bağdaşıklığının araçları: gönderim, yeniden anma, bağlaç zarfı ve eksiltme örnekleri
Cümleleri birbirine bağlayan dört araç

Referenz: zamir, artikel ve da-kelimesiyle gönderim

Gönderim, metinde daha önce geçmiş bir öğeyi (Anapher, geriye gönderim) ya da az sonra gelecek bir öğeyi (Katapher, ileriye gönderim) kısa bir sözcükle anmaktır. Geriye gönderim çok daha sıktır: Gestern habe ich Frau Keller getroffen. Sie arbeitet jetzt bei einer Bank. İleriye gönderim okurda merak uyandırır ve vurgu yaratır: Das hätte ich nie gedacht: Jonas hat gekündigt. Gönderimin üç dalı var: zamir seçimi, artikelle çağrışım yoluyla gönderim ve da-kelimeleri.

Personal- ve Demonstrativpronomen: er mi, der mi?

Almancada gönderim için iki zamir dizisi vardır. Kişi zamiri (er, sie, es) genellikle cümlenin öznesine ya da metnin o anki ana konusuna döner. Vurgusuz işaret zamiri (der, die, das) ise çoğunlukla en son anılan ve konu olmayan öğeyi alır. Bu yüzden iki erkekten söz edilen bir cümlede er belirsiz kalabilir, der ya da yazı dilinde dieser belirsizliği giderir. Bir cümlenin bütününe ya da bir olaya gönderim için ise cinsiyetsiz das ya da dies kullanılır, isimle uyumlu diese değil.

Zamir seçimi gönderimi belirler
  • Lukas wollte mit Jonas sprechen, aber der hatte keine Zeit.Lukas, Jonas'la konuşmak istedi ama Jonas'ın vakti yoktu. (der = Jonas)
  • Lukas wollte mit Jonas sprechen, aber er hatte keine Zeit.Lukas, Jonas'la konuşmak istedi ama vakti yoktu. (belirsiz: er Lukas da olabilir, Jonas da)
  • Die Ärztin überwies die Patientin an eine Kollegin; diese war auf Allergien spezialisiert.Doktor hastayı bir meslektaşına sevk etti; o meslektaş alerji uzmanıydı. (diese = en son anılan)
  • Elif hat die Prüfung bestanden. Das freut mich sehr.Elif sınavı geçti. Buna çok sevindim. (das = cümlenin bütünü)

Assoziative Anapher: eine Wohnung → die Küche

Belirli artikel yalnız daha önce birebir geçmiş bir ismi değil, önceki bir isimden çıkarılabilen parçayı da işaretler. Bir ev anıldıysa mutfağı, banyosu, kirası artık “bilinen” sayılır ve ilk anışta bile der, die, das alır. Buna çağrışımlı gönderim (assoziative Anapher) denir. Türkçede bu bağ çoğu zaman iyelik ekiyle kurulur (“mutfağı”); Almancada ise belirli artikel yeterlidir, iyelik sözcüğü gerekmez. Artikelin temel işlevlerini belirli ve belirsiz artikel dersinde bulabilirsin.

Çağrışımla gelen belirli artikel
  • Wir haben gestern eine Wohnung besichtigt. Die Küche war leider winzig.Dün bir daire gezdik. Mutfağı ne yazık ki minicikti.
  • Mehmet hat sich ein gebrauchtes Auto gekauft. Der Motor macht schon Geräusche.Mehmet ikinci el bir araba aldı. Motoru şimdiden ses yapıyor.
  • Im Hof stand ein Lieferwagen. Der Fahrer rauchte eine Zigarette.Avluda bir kamyonet duruyordu. Şoförü sigara içiyordu.

Pronominaladverbien: dadurch, dabei, darin

da(r)- + edat biçimindeki sözcükler (dadurch, dabei, darin, danach, dafür) cansız bir ismi ya da önceki cümlenin bütününü edatla birlikte anar; kişiye gönderim için ise edat + zamir kullanılır (mit ihm). Dadurch “bu yolla, bu sayede”, dabei “bunu yaparken, bu sırada” ya da “oysa”, darin “bunun içinde” anlamı verir. Edat, fiilin ya da sıfatın istediği edattan gelir: sich beschweren über → darüber. Biçimlerini ve soru karşılıklarını da- ve wo- kelimeleri dersinde ayrıntılı bulacaksın.

Önceki cümleyi ya da ismi anan da-kelimeleri
  • Die Firma hat ihre Preise deutlich erhöht. Dadurch hat sie viele Stammkunden verloren.Şirket fiyatlarını belirgin biçimde artırdı. Bunun sonucunda birçok sadık müşterisini kaybetti.
  • Wir haben lange über den Umzug gesprochen. Dabei ging es vor allem um die Kosten.Taşınma hakkında uzun uzun konuştuk. Konuşmada asıl mesele masraflardı.
  • Vielen Dank für Ihre Nachricht. Darin fragen Sie nach den Öffnungszeiten.Mesajınız için teşekkür ederiz. Mesajınızda çalışma saatlerini soruyorsunuz.

Wiederaufnahme: tekrar, eş anlamlı ve özetleyen isim

Zamir yalnız kısa mesafede güvenlidir; araya başka isimler girince ya da yeni paragrafa geçince aynı şey bir isimle yeniden anılır. Bunun üç yolu var. Tekrar (Rekurrenz): aynı isim belirli artikelle yinelenir. Eş anlamlı ya da üst kavram: der Elektrobus → das Fahrzeug. Özetleyen isim: önceki cümlenin bütünü diese Entscheidung, dieser Schritt, das Problem gibi bir isimle toplanır. Özetleyen isim C1–C2 düzeyindeki yazı dilinin önemli araçlarından biridir; aynı zamanda olaya bir yorum da katar (dieser Fehler ile dieser Schritt aynı olayı farklı değerlendirir).

Aynı şeyi yeniden anmak
  • Der Stadtrat hat die Schließung des Hallenbads beschlossen. Diese Entscheidung stößt bei vielen Eltern auf Kritik.Belediye meclisi kapalı yüzme havuzunun kapatılmasına karar verdi. Bu karar birçok ebeveynin eleştirisini çekiyor.
  • Die Gemeinde kauft zwanzig Elektrobusse. Die Fahrzeuge sollen ab Herbst im Einsatz sein.Belediye yirmi elektrikli otobüs alıyor. Araçların sonbahardan itibaren hizmete girmesi planlanıyor.
  • Die Firma hat ihren Sitz nach Hamburg verlegt. Dieser Schritt war lange vorbereitet worden.Şirket merkezini Hamburg'a taşıdı. Bu adım uzun zamandır hazırlanıyordu.

Konnektoren: cümleler arasındaki anlam ilişkisi

Bağlantı sözcükleri iki cümlenin arasındaki ilişkiye bir ad verir: ekleme, karşıtlık, sebep-sonuç, karşın, zaman sırası. Metin bağdaşıklığında ağırlıklı yeri bağlaç zarfları tutar (Konjunktionaladverbien): yeni bir ana cümle başlatırlar ve Vorfeld'e geldiklerinde fiil hemen ardından gelir: Die Mieten steigen. Deshalb ziehen viele Familien aufs Land. Aynı sözcük Mittelfeld'de de durabilir; o zaman Vorfeld bilinen bir öğeye kalır: Viele Familien ziehen deshalb aufs Land. Bütün listeyi ve anlam farklarını bağlaç zarfları dersi anlatıyor.

Anlam ilişkisine göre bağlaç zarfları
İlişkiBağlaç zarflarıÖrnek
Eklemeaußerdem, zudem, darüber hinausDas Hotel liegt zentral. Außerdem ist es günstig.
Karşıtlıkjedoch, allerdings, hingegen, dagegenDie Lage ist gut. Die Zimmer sind jedoch klein.
Sonuçdeshalb, daher, folglich, somitDer Zug fiel aus. Daher kam ich zu spät.
Karşıntrotzdem, dennoch, gleichwohlEs war kalt. Trotzdem gingen wir schwimmen.
Zaman sırasızunächst, anschließend, schließlichZunächst füllen Sie das Formular aus.

Ellipse ve Substitution: eksiltme ve yerine koyma

Bir öğe bağlamdan açıkça anlaşılıyorsa tekrarlanmaz. Ellipse, tekrar eden öğenin hiç söylenmemesidir: Anna hat das Angebot angenommen, Jonas nicht. Substitution ise uzun bir parçanın kısa bir sözcükle karşılanmasıdır: bütün bir fiil öbeği das tun ya da es ile, bir yan cümle das ya da so ile anılır. Her iki araç da metni hızlandırır, ama ancak okur eksik parçayı tek bir yoldan tamamlayabiliyorsa işe yarar. Ayrıntılı kuralları eksiltili cümleler dersinde bulacaksın.

Eksiltme ve yerine koyma
  • Ich wollte ihm helfen, konnte es aber nicht.Ona yardım etmek istedim ama edemedim.
  • Wir wollten früher losfahren, und das haben wir auch getan.Daha erken yola çıkmak istedik ve öyle de yaptık.
  • Er behauptet, er habe alles bezahlt. Das stimmt nicht.Her şeyi ödediğini iddia ediyor. Bu doğru değil.
  • Kommt Lena morgen? – Ich glaube schon.Lena yarın geliyor mu? – Sanırım geliyor.

Bağdaşıklık Araçları Ne Zaman Kullanılır? Metin Türlerine Göre

Araçlar aynıdır, ama her metin türü onları farklı bir oranda kullanır. Tartışma metni karşıtlık ve ekleme bağlarına, haber metni özetleyen isimlere, akademik metin metin içi göndergelere, anlatı zaman sırasına dayanır. Aşağıdaki kartlar hangi türde hangi bağın öne çıktığını gösteriyor; hangi sözcüğün hangi resmiyet düzeyine uyduğunu da üslup düzeyleri dersinde bulabilirsin.

Metin türüne göre Almanca bağdaşıklık örnekleri: mektupta darin, haberde das Feuer, akademik metinde im Folgenden, anlatıda danach
Her metin türünün öne çıkan bir bağ aracı var

1Tartışma metni (Erörterung): görüş ve karşı görüş

Argümanlar sıralanır, karşı görüş ayrıca işaretlenir ve sonuç bir sonuç bağıyla bağlanır. İkili kalıplar ve “buna ek olarak” bağları belirgindir.

  • Einerseits spart Homeoffice Zeit, andererseits fehlt der Kontakt zu den Kollegen.Bir yandan evden çalışmak zaman kazandırır, öte yandan iş arkadaşlarıyla temas eksik kalır.
  • Hinzu kommt, dass viele Wohnungen zu klein für ein Arbeitszimmer sind.Buna bir de birçok dairenin çalışma odası için fazla küçük olması ekleniyor.
  • Dem lässt sich entgegenhalten, dass Videokonferenzen vieles ersetzen.Buna karşı, video konferansların birçok şeyin yerini tuttuğu öne sürülebilir.

2Haber ve rapor (Bericht): özetleyen isim

Olay ilk cümlede verilir, sonraki cümleler onu özetleyen isimlerle sürdürür. Kişi zamiri yerine çoğu zaman kurum ya da rol adı tekrarlanır.

  • Am Montagabend brannte eine Lagerhalle. Das Feuer war gegen 22 Uhr gelöscht.Pazartesi akşamı bir depo yandı. Yangın saat 22 sularında söndürüldü.
  • Die Polizei sperrte die Straße. Die Ermittlungen dauern an.Polis yolu trafiğe kapattı. Soruşturma sürüyor.

3Akademik metin: metin içi göndergeler

Metin kendi bölümlerine gönderme yapar ve bulgular özetleyen isimlerle bağlanır. Terimler değiştirilmez.

  • Wie im vorigen Abschnitt gezeigt wurde, hängt der Effekt vom Alter ab.Önceki bölümde gösterildiği gibi etki yaşa bağlıdır.
  • Diese Ergebnisse deuten darauf hin, dass die Methode zuverlässig ist.Bu bulgular yöntemin güvenilir olduğuna işaret ediyor.
  • Im Folgenden werden die Daten im Einzelnen dargestellt.Aşağıda veriler ayrıntılı olarak sunulmaktadır.

4Resmî yazışma: önceki yazıya bağlanmak

Mektup ya da e-posta, karşı tarafın yazısına ve önceki görüşmeye gönderimle başlar. da-kelimeleri ve “wie … besprochen” kalıbı öne çıkar.

  • Vielen Dank für Ihr Schreiben vom 3. Mai. Darin bitten Sie um weitere Unterlagen.3 Mayıs tarihli yazınız için teşekkür ederiz. Yazınızda ek belge talep ediyorsunuz.
  • Wie telefonisch besprochen, sende ich Ihnen den Vertrag im Anhang.Telefonda konuştuğumuz gibi sözleşmeyi ekte gönderiyorum.

5Anlatı (Erzählung): zaman sırası

Olaylar zaman bağlarıyla sıralanır; aynı kişi uzun süre kişi zamiriyle anılır, çünkü anlatının ana konusu odur.

  • Sie stieg aus dem Bus. Danach ging sie langsam die Straße hinauf.Otobüsten indi. Sonra yavaş yavaş caddeden yukarı yürüdü.
  • Kaum war sie zu Hause, da klingelte das Telefon.Eve girer girmez telefon çaldı.

6Sunum ve konuşma: konu geçişleri

Dinleyen metni geri saramaz; bu yüzden konuşmacı nerede olduğunu açıkça söyler, bölümleri adlandırır ve sonda özetler.

  • Damit komme ich zum zweiten Punkt.Böylece ikinci noktaya geçiyorum.
  • Wie ich eingangs erwähnt habe, sind die Kosten gestiegen.Başta belirttiğim gibi masraflar arttı.

Thema-Rhema: Almancada Bilgi Sırası ve Vorfeld

Her cümlede bir öğe okurun zaten bildiği şeydir (Thema), bir öğe de yeni söylenen şeydir (Rhema). Almanca bu iki öğeyi söz diziminde ayırır: bilinen bilgi çoğunlukla cümle başına, yani Vorfeld'e gelir; yeni ve vurgulu bilgi Mittelfeld'in sonuna, fiilin ikinci parçasına yakın yere kayar. Bir öncekinin Rhema'sı ya da Thema'sı sonrakinin Vorfeld'ine bağlandığında cümleler genellikle daha akıcı okunur. Sözcük sırasının bu ayrıntısını Vorfeld ve Nachfeld dersinde de bulacaksın; burada metin düzeyindeki üç akış biçimine bakıyoruz.

Almanca Thema-Rhema bilgi akışının üç biçimi: doğrusal ilerleme, sabit konu ve alt konulara ayrılma
Bilinen bilgi başa, yeni bilgi sona: üç akış biçimi

Lineare Progression: yeni bilgi sonraki konu olur

Doğrusal ilerlemede bir cümlenin yeni bilgisi sonraki cümlenin konusu olur ve Vorfeld'e geçer. Okur her cümlede bir adım ileri götürülür; tarif, açıklama ve yer betimlemesi için en doğal akıştır. Zincirin halkaları çoğunlukla belirli artikel ya da dieser ile kurulur.

Rhema → sonraki Thema
  • In der Altstadt liegt ein kleiner Marktplatz. Dieser Platz ist von alten Fachwerkhäusern umgeben. Die Häuser stammen aus dem 17. Jahrhundert.Eski şehirde küçük bir pazar meydanı var. Bu meydanın çevresi eski yarı ahşap evlerle çevrili. Evler 17. yüzyıldan kalma.
  • Für den Antrag brauchen Sie eine Meldebescheinigung. Die bekommen Sie im Bürgeramt.Başvuru için ikametgâh belgesine ihtiyacınız var. Onu Bürgeramt’tan (vatandaş hizmetleri bürosu) alırsınız.

Durchlaufendes Thema: aynı konu sürer

Sabit konulu akışta bütün cümleler aynı Thema'dan söz eder; her cümle ona yeni bir bilgi ekler. Konu tanıtımı, kişi portresi ve kurum tanıtımı böyle ilerler. Burada kişi zamiri en doğal araçtır; Vorfeld'de hep aynı öğe durduğu için metin tekdüze olmasın diye zaman zaman bir zarf ya da nesne başa alınır, Thema da Mittelfeld'in başında kalır.

Aynı Thema, yeni Rhema
  • Die Ausländerbehörde befindet sich im dritten Stock. Sie ist montags bis donnerstags geöffnet. Termine vergibt sie nur online.Yabancılar dairesi üçüncü katta. Pazartesiden perşembeye açık. Randevuyu yalnız internetten veriyor.
  • Ayşe arbeitet seit zehn Jahren als Pflegerin. Sie hat zwei Kinder und lebt in Köln. Seit Kurzem macht sie eine Weiterbildung.Ayşe on yıldır bakıcı olarak çalışıyor. İki çocuğu var ve Köln'de yaşıyor. Kısa süredir bir mesleki eğitim alıyor.

Abgeleitete Themen: üst konudan alt konulara

Türetilmiş konularda ilk cümle bir üst konu (Hyperthema) koyar, sonraki cümlelerin her biri onun bir parçasını Vorfeld'e alır. Bağ, parçaların üst konuya ait olmasından gelir; bu yüzden parçalar ilk anışta belirli artikelle söylenir (çağrışımlı gönderim). Betimleme, karşılaştırma ve rapor metinlerinde sık görülür.

Üst konu ve parçaları
  • Die neue Wohnung hat viele Vorteile. Die Küche ist modern, das Bad wurde gerade renoviert, und der Balkon geht nach Süden.Yeni dairenin birçok avantajı var. Mutfağı modern, banyosu yeni yenilendi, balkonu da güneye bakıyor.
  • Der Kurs besteht aus drei Teilen. Der erste Teil behandelt die Grammatik, der zweite das Schreiben, der dritte die mündliche Prüfung.Kurs üç bölümden oluşuyor. Birinci bölüm dilbilgisini, ikincisi yazmayı, üçüncüsü sözlü sınavı ele alıyor.

Kohärenz: Paragraf, Konu Cümlesi ve Metin Düzenleyiciler

Cümleler arası bağ yerinde olsa bile metin bir plan izlemiyorsa okur yolunu kaybeder. Tutarlılığı metin düzeyinde iki şey taşır: her paragrafın tek bir ana fikri ve bu fikri açan bir konu cümlesi olması, bir de metnin kendi düzenini açıkça söyleyen düzenleyici ifadeler.

Themensatz: paragrafın konu cümlesi

Bilgilendirici ve tartışmacı Almanca metinde paragrafın (der Absatz, -¨e) ana fikri söyleyen bir cümleyle açılması beklenir; sonraki cümleler onu gerekçelendirir, örnekler ya da sınırlar. Yeni paragrafın ilk cümlesi bir önceki paragrafa da bağlanır: ya özetleyen bir isimle (Dieses Problem …) ya da bir geçiş kalıbıyla. Paragraf başında kişi zamiriyle açmak risklidir; okur zamirin neye döndüğünü bir önceki paragrafta aramak zorunda kalır.

Paragraf açan konu cümleleri
  • Ein weiterer Vorteil des Homeoffice liegt in der Flexibilität. Wer zu Hause arbeitet, kann seinen Tag freier einteilen.Evden çalışmanın bir başka avantajı esneklikte yatıyor. Evde çalışan, gününü daha serbestçe düzenleyebilir.
  • Vor diesem Hintergrund stellt sich die Frage, wie Schulen reagieren sollen.Bu çerçevede okulların nasıl tepki vermesi gerektiği sorusu ortaya çıkıyor.
  • Dieses Problem betrifft nicht nur Großstädte.Bu sorun yalnız büyük şehirleri ilgilendirmiyor.

Textorganisatoren: zunächst, im Folgenden, abschließend

Metin düzenleyiciler içerikten değil metnin kendisinden söz eder: neyin önce, neyin sonra geleceğini, hangi bölüme dönüldüğünü söyler. Uzun metinde okurun yükünü azaltırlar; kısa bir e-postada ise gereksiz ağırlık yaparlar. Bir kısmı yer belirten metin içi göndergelerdir (oben, unten, im Folgenden), bir kısmı sıra bildirir (zunächst, anschließend, abschließend), bir kısmı da açıklama ya da özet olduğunu haber verir (mit anderen Worten, kurz gesagt).

  • Giriş ve plan: Im Folgenden möchte ich zeigen, dass … (Aşağıda … olduğunu göstermek istiyorum.) Zunächst gehe ich auf die Ursachen ein. (Önce nedenlere değineceğim.)
  • Geri gönderim: Wie oben erwähnt, … (Yukarıda belirtildiği gibi …) Das zuvor genannte Beispiel zeigt … (Daha önce anılan örnek gösteriyor ki …)
  • Açıklama: Mit anderen Worten: … (Başka bir deyişle …) Das heißt, … (Yani …)
  • Örnek: So zeigt etwa eine Umfrage, dass … (Örneğin bir anket … olduğunu gösteriyor.)
  • Bitiş: Abschließend lässt sich festhalten, dass … (Son olarak … olduğu söylenebilir.) Zusammenfassend … (Özetle …)

Kopuk Bir Metin Bağdaşık Hâle Nasıl Getirilir?

Araçları tek tek bilmek yetmez; asıl beceri, dağınık bir taslağı gözden geçirip bağları yerine koymaktır. Aşağıdaki ilk metindeki cümlelerin her biri dilbilgisi açısından doğru, ama metin bir liste gibi okunuyor. İkinci metin aynı bilgileri taşıyor; yalnız projenin amacını belirten kısa bir ayrıntı eklendi ve bağlar kuruldu.

Önce: kopuk taslak
  • Die Stadt hat im vergangenen Jahr ein neues Radwegenetz eröffnet. Radwege kosten viel Geld. Das Radwegenetz hat 40 Millionen Euro gekostet. Die Bürger waren skeptisch. Es gibt heute weniger Staus. Mehr Menschen fahren Rad.Şehir geçen yıl yeni bir bisiklet yolu ağı açtı. Bisiklet yolları çok paraya mal olur. Bisiklet yolu ağı 40 milyon avroya mal oldu. Vatandaşlar kuşkuluydu. Bugün daha az trafik sıkışıklığı var. Daha çok insan bisiklete biniyor.
Sonra: bağdaşık metin
  • Im vergangenen Jahr hat die Stadt ein neues Radwegenetz eröffnet. Das Projekt, das rund 40 Millionen Euro kostete, sollte vor allem den Autoverkehr in der Innenstadt verringern. Viele Bürgerinnen und Bürger standen dem Vorhaben zunächst skeptisch gegenüber. Inzwischen hat sich das Bild jedoch gewandelt: Es gibt spürbar weniger Staus, und auf den neuen Wegen sind deutlich mehr Menschen unterwegs.Şehir geçen yıl yeni bir bisiklet yolu ağı açtı. Yaklaşık 40 milyon avroya mal olan proje, her şeyden önce şehir merkezindeki araç trafiğini azaltmayı amaçlıyordu. Birçok vatandaş başta bu girişime kuşkuyla bakıyordu. Oysa artık tablo değişti: Trafik sıkışıklığı gözle görülür biçimde azaldı ve yeni yollarda çok daha fazla insan var.

Gözden geçirmede yapılan değişiklikleri bir kontrol listesine çevirebilirsin. Kendi metnini yazdıktan sonra bu sırayla oku; her adımda bir tür bağı ararsın. Aynı bilgiyi farklı yapılarla yeniden kurma alıştırmaları için cümle dönüştürme dersine de bakabilirsin.

  1. Konu dışı cümleyi çıkar: “Radwege kosten viel Geld.” genel bir yargı ve metnin konusundan sapıyor; çıkarıldı. Maliyet bilgisi ilgi cümlesiyle (das rund 40 Millionen Euro kostete) asıl cümleye taşındı.
  2. Tekrarı özetleyen isimle değiştir: “Das Radwegenetz” üçüncü kez değil, das Projekt ve das Vorhaben olarak anıldı.
  3. Vorfeld'i bilinen bilgiye ver: İkinci cümle bilinen öğeyle (Das Projekt) başlıyor; yeni bilgi (Autoverkehr) cümlenin sonunda.
  4. Anlam ilişkisini adlandır: Kuşku ile bugünkü durum arasındaki karşıtlık zunächst … inzwischen … jedoch ile görünür kılındı.
  5. Birbirine ait sonuçları birleştir: Trafiğin azalması ve bisikletlilerin artması aynı gelişmenin iki yüzü; iki nokta ve und ile tek cümlede toplandı.

Metin Bağdaşıklığında En Sık Yapılan Hatalar

Bağdaşıklık hataları çoğu zaman tek cümlede görünmez; cümle kendi içinde doğrudur, bozukluk iki cümlenin arasında çıkar. Bir kısmı Türkçede özne düşmesi ve artikel yokluğu gibi yapı farklarından, bir kısmı da bağlantı sözcüklerinin dilbilgisi türünü karıştırmaktan gelir.

Mein Bruder arbeitet in München. Ist Ingenieur.

Mein Bruder arbeitet in München. Er ist Ingenieur.

Türkçede “Mühendis.” demek yeter, çünkü kişi fiil ekinden anlaşılır. Almancada çekimli fiilin öznesi kural olarak düşmez; aynı kişi zamirle yeniden anılır. Özne ancak eşit bağlaçla (und, aber, oder) bağlanan iki ana cümlede ikinci kez düşebilir: Er arbeitet in München und ist Ingenieur.

Wir haben eine Wohnung gefunden. Eine Wohnung liegt sehr zentral.

Wir haben eine Wohnung gefunden. Die Wohnung liegt sehr zentral.

Türkçede artikel olmadığı için ikinci anış da “daire” olarak kalır. Almancada daha önce geçen isim belirli artikel alır; eine başka bir daireden söz edildiğini düşündürür.

Die Mieten steigen. Deshalb viele Familien ziehen aufs Land.

Die Mieten steigen. Deshalb ziehen viele Familien aufs Land.

Türkçedeki “Bu yüzden birçok aile …” sırası taşınmış. deshalb bir bağlaç zarfıdır ve Vorfeld'i doldurur; fiil hemen ardından ikinci sıraya gelir.

Das Angebot klingt gut. Aber ist es zu teuer.

Das Angebot klingt gut. Aber es ist zu teuer.

aber, und, denn eşit bağlaçtır ve sıfır konumda durur; sıralamayı değiştirmez. allerdings ya da jedoch ile ise devrik sıra gelir: Allerdings ist es zu teuer.

Elif hat die Prüfung bestanden. Diese freut mich sehr.

Elif hat die Prüfung bestanden. Das freut mich sehr.

diese dişil bir isme döner ve burada die Prüfung diye anlaşılır (“sınav beni sevindiriyor”). Bir olayın ya da cümlenin bütününe cinsiyetsiz das ya da dies ile gönderilir.

Die Wohnung ist klein und laut. Deshalb haben wir sie genommen.

Die Wohnung ist klein und laut. Trotzdem haben wir sie genommen.

Bağlantı sözcüğü ilişkiyi adlandırır ve yanlış ad yanlış anlam üretir. Olumsuz özelliklere rağmen alınan karar bir karşın ilişkisidir: trotzdem, dennoch.

Außerdem ist zudem auch der Preis zu hoch.

Außerdem ist der Preis zu hoch.

Bağı güçlendirmek için aynı anlamdaki sözcükleri yığmak (außerdem, zudem, auch) metni ağırlaştırır. Her ilişki için tek bir sözcük yeter.

Die Brücke ist alt. Er wird saniert.

Die Brücke ist alt. Sie wird saniert.

Türkçedeki “o” cinsiyetsizdir, her isme dönebilir. Almancada zamir önceki ismin cinsiyetine uyar: die Brücke dişil olduğu için sie gerekir. Zamiri Türkçedeki gibi seçmek ya da ismi artikelsiz ezberlemek bu hataya götürür.

Bağlaç, Bağlaç Zarfı ve da-Kelimesi Farkı: weil, denn, daher, dadurch

Aynı anlam ilişkisi Almancada dört ayrı dilbilgisi türüyle kurulabilir ve her biri fiili başka bir yere koyar. weil bir alt bağlaçtır: yan cümle açar, fiil sona gider. denn eşit bağlaçtır: iki ana cümleyi bağlar, sıralamayı değiştirmez. daher bir bağlaç zarfıdır: yeni cümlenin Vorfeld'ini doldurur, fiil hemen ardından gelir. dadurch bir da-kelimesidir: önceki cümleyi araç ya da yol olarak anar ve yine Vorfeld'de durur. Yan cümle düzenini yan cümle kuralları, und, aber, denn grubunu da eşit bağlaçlar dersinde bulabilirsin.

Aynı sebep-sonuç ilişkisi, dört yapı
TürSözcükFiilin yeriÖrnek
Alt bağlaç (Subjunktion)weil, dayan cümlenin sonundaJonas blieb zu Hause, weil er krank war.
Eşit bağlaç (Konjunktion)denndeğişmez (sıfır konum)Jonas blieb zu Hause, denn er war krank.
Bağlaç zarfıdaher, deshalbhemen ardından (2. sıra)Jonas war krank. Daher blieb er zu Hause.
da-kelimesidadurchhemen ardından (2. sıra)Jonas schlief zu wenig. Dadurch war er unkonzentriert.
Almanca weil, denn ve daher ile aynı sebep ilişkisi: yan cümle, eşit bağlaç ve bağlaç zarfında fiilin yeri
Aynı ilişki, üç yapı, üç ayrı fiil yeri

Metin bağdaşıklığı açısından fark yalnız söz diziminde değildir. weil ve denn iki bilgiyi tek cümlede birleştirir; daher ve dadurch ise iki ayrı cümle arasında köprü kurar ve okura bir nefes alanı bırakır. dadurch ayrıca sonucun bir yol ya da araçla ortaya çıktığını söyler; yalın bir sebep için daher daha yerindedir. Ana cümlede yan cümleyi önceden haber veren es ve da-kelimelerini (Ich freue mich darauf, dass …) korrelat yapıları dersinde bulacaksın.

Derinleşmek İsteyenlere

Isotopie: anlam alanı zinciri

Bir metindeki sözcüklerin aynı anlam alanına ait olması da bağ kurar; metin dilbiliminde buna Isotopie denir. das Krankenhaus, die Station, die Ärztin, die Visite, die Patientin gibi sözcükler hiçbir zamir ya da bağlaç kullanılmadan da okura aynı sahnede olduğunu hissettirir. Yazarken anlam alanını bir anda değiştirmek, bağlaç doğru olsa bile metni kopuk gösterir.

und ile özne eksiltmesi: ne zaman olmaz?

Eşit bağlaçla bağlanan iki ana cümlenin öznesi aynıysa ikinci özne düşebilir: Sie kam nach Hause und legte sich sofort hin. İkinci cümle kendi Vorfeld'ini bir zarfla doldurursa (dann, deshalb) özne yazılmak zorundadır: Sie kam nach Hause, und dann legte sie sich sofort hin. Türkçeden farklı olarak bu eksiltme yalnız bağlaçla birleşen cümlelerde olur; noktadan sonra başlayan yeni cümlede özne düşmez.

Zamirin menzili: paragraf sınırında ismi yenile

Kişi zamiri, kendisine en yakın uygun ismi bulmaya çalışan okurla birlikte çalışır. Araya aynı cinsiyetten başka bir isim girdiğinde ya da yeni paragrafa geçildiğinde zamir yerine isim yenilenir: Die Firma … Die Konkurrenz … Die Firma reagierte schnell. Bu, tekrardan kaçınmaktan daha önemlidir.

Bağlaçsız bağ: iki nokta ve noktalı virgül

Almancada iki nokta (der Doppelpunkt) sonrasında bir açıklama, sonuç ya da örnek geldiğini haber verir ve bir bağlaç zarfının işini görebilir: Das Ergebnis war eindeutig: Die Methode funktioniert. Noktalı virgül (das Semikolon) ise birbirine yakın iki ana cümleyi nokta kadar ayırmadan bağlar. İkisi de bağlantı sözcüklerinin yığılmasını önler.

Nominalstil ve bağdaşıklık

Yazı dili bir önceki cümlenin fiilini sonraki cümlede isme çevirerek bağ kurmayı sever: Die Preise sind gestiegen. Der Anstieg trifft vor allem Familien. Bu, özetleyen ismin en sık görülen biçimidir ve isim üslubu dersinde anlatılan dönüşümlerle doğrudan ilgilidir.

Metin Bağdaşıklığı Alıştırmaları

Birinci alıştırmada iki cümle arasındaki bağı seçeceksin, ikincisinde parantezdeki ipucuna göre bağ sözcüğünü yazacaksın, üçüncüsünde bilgi sırasını, zamir seçimini ve fiilin yerini çalışacaksın.

Çoktan seçmeli

Alıştırma 1: Doğru bağı seç

İki cümleyi anlamca ve dilbilgisi açısından doğru bağlayan seçeneği işaretle.

  1. 1

    Die Firma hat ihre Preise erhöht. ___ hat sie viele Kunden verloren.

  2. 2

    Die Wohnung ist klein und laut. ___ haben wir sie genommen, denn die Miete ist niedrig.

  3. 3

    Elif hat die Prüfung bestanden. ___ freut mich sehr.

  4. 4

    Wir haben gestern eine Wohnung besichtigt. ___ Küche war leider sehr klein.

  5. 5

    Die Mieten steigen seit Jahren. Viele Familien ziehen ___ aufs Land.

  6. 6

    Zunächst stellen wir die Methode vor. ___ werden die Ergebnisse diskutiert.

Cevap anahtarı
  1. Dadurch — Müşteri kaybı fiyat artışının sonucudur; dadurch önceki cümleyi yol ya da sebep olarak anar.
  2. Dennoch — Olumsuz özelliklere rağmen alınan karar: karşın ilişkisi, dennoch.
  3. Das — Cümlenin bütününe (sınavı geçmesi) cinsiyetsiz das ile gönderilir; diese ve sie bir isme (die Prüfung ya da Elif) döner.
  4. Die — Çağrışımlı gönderim: dairenin mutfağı artık bilinen bir öğedir ve belirli artikel alır.
  5. deshalb — Mittelfeld'de yalnız bağlaç zarfı durabilir; obwohl ve weil yan cümle açar.
  6. Anschließend — zunächst … anschließend: önce … ardından. zuvor “daha önce” demektir ve sırayı tersine çevirir.
Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 2: Bağ sözcüğünü yaz

Boşluğa parantezdeki ipucuna uyan tek sözcüğü yaz. Cümle başında büyük harf kullan.

  1. 1

    Wir haben lange über das Projekt gesprochen. ging es vor allem um die Kosten. (da-kelimesi: bu sırada)

  2. 2

    Viele Bewerber hatten keine Berufserfahrung. hatten fast alle ein abgeschlossenes Studium. (h- ile başlayan bağlaç zarfı: buna karşılık)

  3. 3

    Zuerst haben wir den Vertrag gelesen, haben wir ihn unterschrieben. (da-kelimesi: bundan sonra)

  4. 4

    Das Hotel liegt direkt am Strand. ist es nicht teuer. (ekleme; a- ile başlar)

  5. 5

    Ich habe dich gestern dreimal angerufen. Hast du nicht bemerkt? (önceki cümlenin bütününü anan, d- ile başlayan zamir)

  6. 6

    Die Firma hat ihren Sitz nach Hamburg verlegt. Schritt war lange vorbereitet worden. (önceki cümleyi özetleyen, dies- ile başlayan işaret sözcüğü)

Çoktan seçmeliPremium

Alıştırma 3: Bilgi sırası, zamir ve fiilin yeri

Metne en uygun devamı ya da dilbilgisi açısından doğru biçimi seç.

  1. 1

    Im Erdgeschoss befindet sich eine Bäckerei. ___

  2. 2

    Das Angebot klingt gut. Aber ___ zu teuer.

  3. 3

    Das Angebot klingt gut. Allerdings ___ zu teuer.

  4. 4

    Lukas traf Jonas im Park. ___ war gerade aus dem Urlaub zurück. (Jonas kastediliyor, belirsizlik kalmasın)

  5. 5

    In der Studie wurden 120 Probanden befragt. ___ waren zwischen 18 und 30 Jahre alt. (bilimsel metin)

  6. 6

    Die Ergebnisse widersprechen der Hypothese eindeutig. ___ muss sie verworfen werden.

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

C2 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

Metin Bağdaşıklığı Konu Özeti

  • Kohäsion metnin yüzeyindeki bağlardır (zamir, artikel, bağlaç zarfı, tekrar, eksiltme); Kohärenz anlam bütünlüğüdür. Biri ötekini garanti etmez.
  • Kişi zamiri (er, sie, es) çoğunlukla özneye ya da ana konuya, işaret zamiri (der, dieser) en son anılana döner; bir olayın bütününe das / dies ile gönderilir.
  • Daha önce geçen ya da önceki bir isimden çıkarılabilen öğe belirli artikel alır: eine Wohnung → die Küche.
  • Özetleyen isim (diese Entscheidung, dieser Schritt) önceki cümleyi toplar; bilimsel metinde terim ise değiştirilmez.
  • Bağlaç zarfları Vorfeld'de fiili ikinci sıraya alır (Deshalb ziehen …); aber, und, denn sırayı değiştirmez, weil fiili sona gönderir.
  • Bilinen bilgi (Thema) Vorfeld'e, yeni bilgi (Rhema) cümlenin sonuna doğru gelir; metin doğrusal, sabit konulu ya da alt konulara ayrılan bir akış izler.
  • Her paragraf bir konu cümlesiyle açılır ve önceki paragrafa bağlanır; uzun metinde zunächst, im Folgenden, abschließend gibi düzenleyiciler okura yol gösterir.

Metin Bağdaşıklığı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almancada metin bağdaşıklığı nedir?

Cümlelerin zamir, artikel, bağlantı sözcükleri, tekrar ve bilgi sırası yoluyla birbirine bağlanarak tek bir metin oluşturmasıdır. Almancada biçimsel bağa Kohäsion, anlam bütünlüğüne Kohärenz denir.

Kohäsion ile Kohärenz arasındaki fark nedir?

Kohäsion yüzeydeki dilbilgisel ve sözcüksel bağlardır: Sie, deshalb, diese Entscheidung. Kohärenz ise metnin anlamca bir bütün olması, aynı konu etrafında mantıklı ilerlemesidir. Bağlaçsız bir metin tutarlı, bağlaçlarla dolu bir metin de tutarsız olabilir.

Almanca akıcı bir metin nasıl yazılır?

Cümleye mümkün olduğunca bilinen bir öğeyle başla ve onu öncekine bağla; yeni bilgiyi sona doğru koy. Tekrar eden isimleri zamir ya da özetleyen isimle an, cümleler arasındaki ilişkiyi tek bir bağlaç zarfıyla adlandır, her paragrafı bir konu cümlesiyle aç.

Almancada er ile der zamiri arasında gönderim farkı var mı?

Evet. er çoğunlukla öznenin ya da metnin ana konusunun yerini tutar; vurgusuz der ise en son anılan, konu olmayan kişiyi seçer. Lukas rief Jonas an, aber der war nicht da. cümlesinde der açıkça Jonas'tır. der konuşmada daha doğaldır; yazı dilinde aynı işi dieser görür.

Bağlaç zarfından sonra fiil nereye gelir?

Bağlaç zarfı Vorfeld'deyse fiil hemen ardından, ikinci sıraya gelir: Deshalb bleibe ich zu Hause. Zarf Mittelfeld'de de durabilir: Ich bleibe deshalb zu Hause. aber, und, oder, denn ise sıfır konumda durur ve sırayı değiştirmez.

Almanca bir metinde aynı kelimeyi tekrar etmek hata mı?

Her zaman değil. Gazete ve anlatıda eş anlamlı ya da özetleyen isimle çeşitleme doğaldır. Bilimsel, hukuki ve teknik metinde ise tanımlanan terim aynen tekrar edilir; eş anlamlı kullanmak başka bir şeyden söz edildiği izlenimini verir.

Thema-Rhema ne demek?

Thema cümlenin okurca bilinen öğesi, Rhema yeni bilgisidir. Almancada Thema çoğunlukla Vorfeld'de, Rhema Mittelfeld'in sonunda yer alır. Metin, bir cümlenin Rhema'sı sonrakinin Thema'sı olarak ya da aynı Thema sürdürülerek ilerler.

Paragraf başında zamir kullanılır mı?

Kullanılabilir ama risklidir. Yeni paragrafta okur zamirin neye döndüğünü önceki paragrafta aramak zorunda kalır. Paragraf başında ismi yenilemek ya da özetleyen bir isimle açmak (Dieses Problem …) daha açıktır.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

Almanca Portalı

Bu ders Goethe, telc ve ÖSD sınav kapsamlarına ve Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi'ne (CEFR) uygun şekilde hazırlanmıştır. Bir hata görürsen bize yaz.