Logo
Almanca Portalı
B2
B2Gramer · Fiiller ve Fiil Yapıları

Almanca Nomen-Verb-Verbindungen: İsim-Fiil Birleşimleri Konu Anlatımı, Liste ve Alıştırmalar

Almanca PortalıGüncellendi: 24 dk okuma
Kısa cevap

Nomen-Verb-Verbindungen (isim-fiil birleşimleri), anlamı asıl olarak isimden gelen ve fiili kalıba göre sabit olan ifadelerdir: eine Entscheidung treffen (karar vermek), in Frage kommen (söz konusu olmak). Türkçedeki “karar vermek, soru sormak” gibidir, ama fiil Türkçeden çevrilerek bulunamaz; her kalıp bütün olarak öğrenilir. Resmî yazı dilinde özellikle sık geçer.

(Präposition +) Nomen + Funktionsverb: eine Frage stellen · zur Verfügung stellen

Bu derste öğreneceklerin
  1. 1Nomen-Verb-Verbindungen Nedir?
  2. 2Nomen-Verb-Verbindungen Nasıl Kurulur?
    1. 2.1Nomen im Akkusativ: eine Frage stellen
    2. 2.2Präposition + Nomen: zur Verfügung stellen
  3. 3Nomen-Verb-Verbindungen Ne Zaman Kullanılır?
  4. 4Sık Kullanılan Nomen-Verb-Verbindungen Listesi
    1. 4.1stellen ve stehen: Frage, Antrag, Verfügung
    2. 4.2nehmen: Rücksicht, Stellung, Abschied
    3. 4.3treffen, machen, geben: karar, öneri, haber
    4. 4.4leisten, üben, finden, ziehen: resmî kalıplar
  5. 5bringen ve kommen, stellen ve stehen: Etken ve Edilgen Anlam
  6. 6Nomen-Verb-Verbindungen Cümlede Nasıl Kullanılır?
    1. 6.1Ana cümle, Perfekt ve modal fiil: isim sonda
    2. 6.2Yan cümle ve Passiv: fiil en sonda
    3. 6.3Olumsuzluk: nicht mi, kein mi?
  7. 7Nomen-Verb-Verbindungen ile En Sık Yapılan Hatalar
  8. 8Nomen-Verb-Verbindungen ile Basit Fiil Farkı
  9. 9Derinleşmek İsteyenlere
  10. 10Nomen-Verb-Verbindungen Alıştırmaları
  11. 11Nomen-Verb-Verbindungen Konu Özeti
  12. 12Nomen-Verb-Verbindungen Hakkında Sık Sorulan Sorular

Nomen-Verb-Verbindungen Nedir?

Bir Nomen-Verb-Verbindung, bir isim ile bir fiilin birlikte tek bir anlam kurduğu kalıptır. Bu kalıplarda anlamın ağırlığı isimdedir; fiil ise kendi asıl anlamını büyük ölçüde kaybeder ve yalnız cümleyi kuran bir “iş fiili” gibi çalışır. Bu yüzden dilbilgisi kitaplarında bu fiillere Funktionsverb (işlev fiili) denir. eine Frage stellen kalıbında stellen “koymak, yerleştirmek” demek değildir; bütün kalıp “soru sormak” demektir. Aynı şekilde eine Entscheidung treffen “bir kararla karşılaşmak” değil, “karar vermek”tir.

Türkçe bu yapıya aslında çok yakındır: “karar vermek, soru sormak, yardım etmek, başvuruda bulunmak, yürürlüğe girmek” de isim-fiil birleşimleridir. Zorluk, iki dilin farklı fiiller seçmesinden doğar. Türkçede “karar vermek” derken Almancada eine Entscheidung treffen, “başvuru yapmak” derken einen Antrag stellen denir. Fiili Türkçeden kelime kelime çevirirsen Almanca kulağa yanlış gelir. Aşağıdaki tablo farkı yan yana gösteriyor.

Türkçe ve Almanca isim-fiil birleşimleri
TürkçeAlmanca kalıpTürkçedeki fiilAlmancadaki fiil
karar vermekeine Entscheidung treffenvermektreffen
soru sormakeine Frage stellensormakstellen
başvuruda bulunmakeinen Antrag stellenbulunmakstellen
öneride bulunmakeinen Vorschlag machenbulunmakmachen
vedalaşmakAbschied nehmen—nehmen
yürürlüğe girmekin Kraft tretengirmektreten

Kalıpların çoğunun yanında aynı ya da yakın anlamlı bir basit fiil de bulunur: eine Entscheidung treffen ≈ entscheiden, eine Frage stellen ≈ fragen. Basit fiil konuşmada daha sık duyulur, isim-fiil birleşimi ise resmî yazıda, haberde, iş yazışmasında ve makam dilinde daha sık karşına çıkar. Bazı kalıpların ise hiç basit fiil karşılığı yoktur ya da basit fiil aynı anlamı vermez; bunları aşağıda ayrıca göreceksin.

Nomen-Verb-Verbindungen Nasıl Kurulur?

Nomen-Verb-Verbindungen iki ana biçimde kurulur. Birinci türde isim, fiilin Akkusativ (-i hâli) nesnesidir: eine Frage stellen. İkinci türde isim bir edatla birlikte gelir ve edat ile artikel çoğu zaman kaynaşmıştır: zur Verfügung stellen, in Frage kommen. Her iki türde de çekimli fiil cümlenin ikinci yerinde durur, isim kısmı sona doğru gider.

İki tür Nomen-Verb-Verbindung
TürYapıÖrnekYakın basit fiil
Akkusativ ismiNomen + Verbeine Entscheidung treffenentscheiden
Akkusativ ismiNomen + VerbKritik üben (an + Dat.)kritisieren
Edat + isimPräposition + Nomen + Verbzur Verfügung stellenbereitstellen
Edat + isimPräposition + Nomen + Verbin Betracht ziehenerwägen
Edat + isimPräposition + Nomen + Verbin Kraft tretengültig werden

Edatlı kalıplarda edat ile artikel çoğu zaman kaynaşır: zu + der = zur, zu + dem = zum, in + das = ins.

Almanca Nomen-Verb-Verbindungen örnekleri: eine Frage stellen, einen Vorschlag machen, ein Versprechen geben
Anlamı isim taşır; fiil Türkçedeki karşılığına göre değil, kalıba göre seçilir

Nomen im Akkusativ: eine Frage stellen

Bu türde isim fiilin nesnesidir ve çoğu zaman bir artikel alır: eine Frage, einen Antrag, die Verantwortung. Bazı kalıplarda isim artikelsiz kullanılır: Abschied nehmen, Rücksicht nehmen, Kritik üben. Kalıp başka bir nesne ya da edatlı tümleç de isteyebilir: Ich stelle dir eine Frage. (Dativ), einen Antrag auf Kindergeld stellen. Bu türde isim genellikle sıfatla nitelenebilir ve çoğul yapılabilir: eine schwere Entscheidung treffen, viele Fragen stellen.

Akkusativ ismiyle kurulan kalıplar
  • Nach langer Diskussion haben wir endlich eine Entscheidung getroffen.Uzun bir tartışmadan sonra sonunda karar verdik.
  • Darf ich Ihnen eine Frage stellen?Size bir soru sorabilir miyim?
  • Sie hat beim Jobcenter einen Antrag auf Unterstützung gestellt.Jobcenter’da destek başvurusunda bulundu.
  • Die Kunden üben scharfe Kritik an den neuen Preisen.Müşteriler yeni fiyatları sert bir dille eleştiriyor.

Präposition + Nomen: zur Verfügung stellen

Bu türde isim bir edatla birlikte sabit bir öbek kurar: zur Verfügung, in Frage, in Kraft, unter Druck, zum Ausdruck. Bu öbek ayrılabilen fiillerin öneki gibi davranır ve cümlenin sonuna gider. Edat ve artikel değiştirilemez: “zu der Verfügung” ya da “in die Frage” denmez. İsme sıfat eklemek de çoğu kalıpta mümkün değildir; birkaç kalıplaşmış istisna dışında (zur freien Verfügung) öbek olduğu gibi kullanılır.

Edatlı kalıplar
  • Die Firma stellt allen Mitarbeitern einen Laptop zur Verfügung.Şirket bütün çalışanlarına bir dizüstü bilgisayar sağlıyor.
  • Ein Umzug nach München kommt für uns nicht in Frage.Münih’e taşınmak bizim için söz konusu değil.
  • Wir ziehen auch eine Teilzeitstelle in Betracht.Yarı zamanlı bir işi de göz önünde bulunduruyoruz.
  • Die neue Hausordnung tritt am 1. März in Kraft.Yeni bina yönetmeliği 1 Mart’ta yürürlüğe giriyor.
  • Anlam isimde: stellen, nehmen, bringen, kommen gibi fiiller kalıp içinde asıl anlamlarını büyük ölçüde kaybeder.
  • Fiil sabittir: aynı anlamı veren başka bir fiil konamaz; eine Entscheidung treffen doğru, “eine Entscheidung machen” yanlıştır.
  • Edat ve artikel sabittir: zur Verfügung, in Frage, zum Ausdruck öbekleri değişmez.
  • Tümleçler korunur: kalıbın istediği edat birlikte öğrenilir: Rücksicht nehmen auf + Akk., Kritik üben an + Dat., Stellung nehmen zu + Dat.

Nomen-Verb-Verbindungen Ne Zaman Kullanılır?

Basit fiil varken neden isim-fiil birleşimi kullanılır? Bunun birkaç nedeni var: resmî bir üslup, basit fiilin karşılamadığı bir anlam, isme sıfat ekleme ihtiyacı ya da edilgen ve süreç anlamı. Üslup açısından şunu bil: bu kalıpların çoğu yazı dilinde, resmî mektupta, haberde ve iş yazışmasında doğaldır; günlük konuşmada ise birçoğunun yerine basit fiil tercih edilir. Ama bazı kalıplar konuşmada da tamamen yerleşmiştir. Aşağıdaki kartlar başlıca kullanım durumlarını gösteriyor.

Almanca isim-fiil birleşimleri resimli örnekler: eine Frage stellen, eine Diagnose stellen, eine Vereinbarung treffen, Abschied nehmen
Soru sormak, teşhis koymak, anlaşma yapmak, vedalaşmak: Almancada her birinin kendi fiili var

1Resmî yazı, makam ve iş dili

Dilekçe, resmî mektup, şirket duyurusu ve makam yazışmalarında isim-fiil birleşimleri basit fiilden daha sık kullanılır.

  • Sie können den Antrag auch online stellen.Başvuruyu internet üzerinden de yapabilirsiniz.
  • Die Stadt stellt den Anwohnern kostenlose Parkplätze zur Verfügung.Belediye mahalle sakinlerine ücretsiz park yeri sağlıyor.
  • Wir bitten Sie, bis zum 15. März Stellung zu nehmen.15 Mart’a kadar görüş bildirmenizi rica ediyoruz.

2Basit fiil yoksa ya da aynı anlamı vermiyorsa

Bazı kalıpların karşılığı olan basit bir fiil yoktur; bazılarında basit fiil anlamı tam vermez. Bu durumda kalıp zorunludur.

  • Für die Stelle kommen nur zwei Bewerberinnen in Frage.Bu iş için yalnızca iki aday söz konusu.
  • Für die günstige Miete nehmen wir den langen Arbeitsweg in Kauf.Ucuz kira için uzun iş yolunu göze alıyoruz.
  • Bei dieser Entscheidung spielt Geld keine Rolle.Bu kararda para önemli değil.

3İsmi sıfatla nitelemek için

Kalıptaki isme bir sıfat ekleyerek basit fiille söylemesi zor bir ayrıntı verebilirsin.

  • Wir haben eine schwierige Entscheidung getroffen.Zor bir karar verdik.
  • Mehmet hat einen wichtigen Beitrag zum Projekt geleistet.Mehmet projeye önemli bir katkıda bulundu.
  • Lena hat einen sehr guten Vorschlag gemacht.Lena çok iyi bir öneride bulundu.

4Edilgen ya da süreç anlamı için

kommen, finden, stehen, geraten gibi fiillerle kurulan kalıplar, işi kimin yaptığını söylemeden bir şeyin olduğunu anlatır; anlamca edilgen cümleye yakındır.

  • In der Besprechung kam auch das Gehalt zur Sprache.Toplantıda maaş konusu da açıldı.
  • Diese Regel findet bei Teilzeitkräften keine Anwendung.Bu kural yarı zamanlı çalışanlara uygulanmıyor.
  • Nach dem Unfall geriet die kleine Firma in Schwierigkeiten.Kazadan sonra küçük şirket zor duruma düştü.

5Bir sürecin başlangıcını ya da sonunu göstermek için

Bazı edatlı kalıplar bir işin başladığını, ilerlediğini ya da bittiğini vurgular.

  • Endlich kommt das Projekt in Gang.Sonunda proje başlıyor.
  • Wir wollen den Umbau bis Juni zum Abschluss bringen.Tadilatı haziran ayına kadar tamamlamak istiyoruz.

6Günlük konuşmada yerleşmiş kalıplar

Bazı isim-fiil birleşimleri resmî değildir; arkadaş arasında da her gün kullanılır.

  • Sag mir Bescheid, wenn du Hilfe brauchst.Yardıma ihtiyacın olursa bana haber ver.
  • Mach dir keine Sorgen, das klappt schon.Merak etme, olur o iş.
  • Ein Kredit kommt für uns nicht in Frage.Kredi çekmek bizim için söz konusu değil.

Sık Kullanılan Nomen-Verb-Verbindungen Listesi

Kalıpları fiillerine göre gruplamak ezberi kolaylaştırır, çünkü aynı fiil benzer türden isimlerle bir araya gelir. Aşağıdaki listeler B2 düzeyinde sık karşılaşacağın kalıpları dört grupta topluyor. Her tabloda kalıp, varsa yakın anlamlı basit fiil ve Türkçesi yer alıyor.

stellen ve stehen: Frage, Antrag, Verfügung

stellen en verimli işlev fiillerinden biridir. Soru, başvuru, talep ve teşhis gibi isimlerle Akkusativ kalıpları; zur Verfügung, zur Diskussion, in Frage gibi öbeklerle edatlı kalıplar kurar. stehen ise aynı öbeklerle bir durumu anlatır: bir şey hazırdır, tartışılmaktadır, baskı altındadır.

stellen ve stehen ile kalıplar
KalıpYakın basit fiilTürkçe
eine Frage stellenfragensoru sormak
einen Antrag stellen (auf + Akk.)beantragenbaşvuruda bulunmak
eine Forderung stellenforderntalepte bulunmak
eine Diagnose stellendiagnostizierenteşhis koymak
in Frage stellenbezweifelnsorgulamak, şüpheyle bakmak
zur Verfügung stellenbereitstellensağlamak, kullanıma sunmak
zur Diskussion stellen—tartışmaya açmak
zur Verfügung stehenverfügbar seinkullanıma hazır olmak
unter Druck stehen—baskı altında olmak
stellen ve stehen ile örnekler
  • Sie hat einen Antrag auf Elterngeld gestellt.Ebeveyn parası için başvuruda bulundu.
  • Die Chefin stellt den neuen Plan zur Diskussion.Yönetici yeni planı tartışmaya açıyor.
  • Niemand stellt deine Arbeit in Frage.Kimse senin işini sorgulamıyor.
  • Für Fragen stehe ich Ihnen gern zur Verfügung.Sorularınız için memnuniyetle hizmetinizdeyim.

nehmen: Rücksicht, Stellung, Abschied

nehmen ile kurulan kalıpların çoğunda isim artikelsizdir ve kalıp bir edatlı tümleç ister. Bu kalıplarda “almak” anlamı neredeyse hiç kalmaz: Rücksicht nehmen “saygı göstermek”, Stellung nehmen “görüş bildirmek” demektir. in Anspruch nehmen ve in Kauf nehmen edatlı türün örnekleridir.

nehmen ile kalıplar
KalıpYakın basit fiilTürkçe
Rücksicht nehmen (auf + Akk.)—saygı göstermek, düşünmek
Stellung nehmen (zu + Dat.)sich äußerngörüş bildirmek
Abschied nehmen (von + Dat.)sich verabschiedenvedalaşmak
Einfluss nehmen (auf + Akk.)beeinflussenetkilemek
in Anspruch nehmennutzenyararlanmak; (zaman) almak
in Kauf nehmen—göze almak, katlanmak
zur Kenntnis nehmen—bilgi edinmek, not etmek
Platz nehmensich setzenoturmak (resmî)
nehmen ile örnekler
  • Bitte nehmen Sie Rücksicht auf die Nachbarn.Lütfen komşuları düşünün.
  • Die Schulleiterin hat zu den Beschwerden Stellung genommen.Okul müdürü şikâyetler hakkında görüş bildirdi.
  • Die Renovierung nimmt viel Zeit in Anspruch.Tadilat çok zaman alıyor.
  • Bitte nehmen Sie Platz, der Arzt kommt gleich.Lütfen oturun, doktor birazdan geliyor.

treffen, machen, geben: karar, öneri, haber

Bu üç fiil Türkçeden çeviri yaparken kolayca karışır, çünkü Türkçedeki “vermek, yapmak, etmek” ile Almancadaki seçim çoğu zaman örtüşmez. treffen karar ve anlaşma için, machen öneri ve ilerleme için, geben cevap, haber ve tavsiye için kullanılır. Kalıbı tek tek öğrenmek dışında güvenilir bir kural yoktur.

treffen, machen ve geben ile kalıplar
KalıpYakın basit fiilTürkçe
eine Entscheidung treffenentscheidenkarar vermek
eine Vereinbarung treffenvereinbarenanlaşmaya varmak
Vorbereitungen treffenvorbereitenhazırlık yapmak
einen Vorschlag machenvorschlagenöneride bulunmak
Fortschritte machenvorankommenilerleme kaydetmek
sich Sorgen machen (um + Akk.)sich sorgenendişelenmek
eine Antwort gebenantwortencevap vermek
Bescheid geben / sageninformierenhaber vermek
einen Rat gebenratentavsiye vermek
sich Mühe gebensich bemühençaba göstermek
treffen, machen ve geben ile örnekler
  • Wir müssen noch einige Vorbereitungen für die Hochzeit treffen.Düğün için daha birkaç hazırlık yapmamız gerekiyor.
  • Elif hat im Deutschkurs große Fortschritte gemacht.Elif Almanca kursunda büyük ilerleme kaydetti.
  • Gib mir bitte Bescheid, wenn du angekommen bist.Vardığında bana lütfen haber ver.
  • Der Schüler gibt sich wirklich Mühe.Öğrenci gerçekten çaba gösteriyor.

leisten, üben, finden, ziehen: resmî kalıplar

Bu grubun kalıpları özellikle yazı dilinde, haberde ve resmî metinlerde karşına çıkar. leisten katkı ve yardım için kullanılır; üben bu grupta eleştiri için geçer (Geduld üben, Zurückhaltung üben gibi başka kalıpları da vardır). finden ile kurulan Anwendung finden ve Zustimmung finden gibi kalıplar edilgen anlam taşır: bir şey uygulanır, onay görür.

leisten, üben, finden, ziehen ve tragen ile kalıplar
KalıpYakın basit fiilTürkçe
Hilfe leistenhelfenyardım etmek (erste Hilfe leisten: ilk yardım yapmak)
einen Beitrag leisten (zu + Dat.)beitragenkatkıda bulunmak
Widerstand leistensich wehrendirenmek
Kritik üben (an + Dat.)kritisiereneleştirmek
eine Lösung findenlösençözüm bulmak
Anwendung findenangewendet werdenuygulanmak
Zustimmung finden—onay görmek, kabul görmek
in Betracht ziehenerwägengöz önünde bulundurmak
Verantwortung tragen / übernehmenverantwortlich seinsorumluluk taşımak / üstlenmek
Resmî kalıplarla örnekler
  • Jeder kann einen Beitrag zum Umweltschutz leisten.Herkes çevrenin korunmasına katkıda bulunabilir.
  • Der Vorschlag hat bei allen Kollegen Zustimmung gefunden.Öneri bütün iş arkadaşlarından onay gördü.
  • Die Projektleiterin trägt die Verantwortung für das Budget.Bütçenin sorumluluğu proje yöneticisinde.

bringen ve kommen, stellen ve stehen: Etken ve Edilgen Anlam

Edatlı kalıplarda aynı isim öbeği farklı fiillerle birleşerek farklı bakış açıları anlatabilir. bringen, setzen ve stellen birinin bir şeyi başlattığını ya da sağladığını gösterir (etken anlam). kommen, geraten ve treten bir şeyin kendiliğinden olduğunu ya da başladığını anlatır; işi yapan kişi söylenmez, bu yüzden anlam edilgene yaklaşır. stehen ve sein ise ortaya çıkan durumu gösterir. Bu ilişki bütün kalıplarda tam değildir, bazı hücreler boş kalır; aşağıdaki tablo düzenli eşleşmeleri gösteriyor.

Aynı öbek, farklı bakış: etken, süreç, durum
Biri yapar (etken)Olur, başlar (süreç)Durumdadır
zur Sprache bringenzur Sprache kommen—
zum Ausdruck bringenzum Ausdruck kommen—
zum Abschluss bringenzum Abschluss kommen—
in Gang setzen / bringenin Gang kommen—
zur Verfügung stellen—zur Verfügung stehen
zur Diskussion stellen—zur Diskussion stehen
unter Druck setzenunter Druck geratenunter Druck stehen
in Gefahr bringenin Gefahr geratenin Gefahr sein
in Kraft setzenin Kraft tretenin Kraft sein
Nomen-Verb-Verbindungen etken ve edilgen anlam: zur Sprache bringen ve kommen, zur Verfügung stellen ve stehen
bringen ve stellen biri yapar; kommen bir şey olur; stehen durumu anlatır
Aynı öbekle farklı bakış
  • Can hat das Problem in der Sitzung zur Sprache gebracht.Can sorunu toplantıda dile getirdi.
  • Das Problem ist in der Sitzung zur Sprache gekommen.Sorun toplantıda dile getirildi.
  • Der neue Chef setzt das Team unter Druck.Yeni yönetici ekibi baskı altına alıyor.
  • Das Team steht seit Wochen unter Druck.Ekip haftalardır baskı altında.
  • Zu viel Stress bringt deine Gesundheit in Gefahr.Fazla stres sağlığını tehlikeye atar.

Nomen-Verb-Verbindungen Cümlede Nasıl Kullanılır?

Bir isim-fiil birleşimi cümlede ayrılabilen bir fiil gibi davranır: çekimli fiil kendi yerine, kalıbın isim kısmı sona doğru gider. Bu bölümde ana cümleyi, yan cümleyi ve olumsuz cümleyi ayrı ayrı göreceksin; üçünde de mantık Almanca cümle yapısının genel kuralıyla aynıdır.

Nomen-Verb-Verbindung in Kraft treten cümlede: Präsens, Perfekt, modal fiil ve yan cümlede fiilin yeri
in Kraft treten dört cümlede: isim kısmı hep fiil öbeğinin yanında, sonda

Ana cümle, Perfekt ve modal fiil: isim sonda

Ana cümlede çekimli fiil ikinci sıradadır, edatlı öbek ise cümlenin en sonuna gider; tıpkı ayrılabilen fiillerdeki önek gibi. Perfekt’te ve modal fiilli cümlede sonda iki parça yan yana durur: isim kısmı ve Partizip II ya da mastar. Perfekt’in yardımcı fiili kalıptaki fiile bağlıdır: treffen, stellen, nehmen haben alır; kommen, treten, geraten sein alır. Akkusativ kalıplarında isim de genellikle sona yakın durur, zaman ve yer bildiren kelimeler araya girer.

Ana cümlede isim kısmının yeri
  • Das Gesetz tritt im Mai in Kraft.Yasa mayısta yürürlüğe giriyor.
  • Das Gesetz ist im Mai in Kraft getreten.Yasa mayısta yürürlüğe girdi.
  • Wir haben gestern mit dem Vermieter eine Vereinbarung getroffen.Dün ev sahibiyle bir anlaşma yaptık.
  • Sie müssen den Antrag bis Freitag stellen.Başvuruyu cuma gününe kadar yapmanız gerekiyor.

Yan cümle ve Passiv: fiil en sonda

Yan cümlede çekimli fiil en sona geçer ve isim kısmı onun hemen önünde kalır: …, weil das Gesetz im Mai in Kraft tritt. Yan cümle kurallarını yan cümleler dersinde ayrıntılı bulabilirsin. Akkusativ kalıpları edilgen çatıya da girer; bu durumda isim cümlenin öznesi olur: Die Entscheidung wurde gestern getroffen. Edatlı kalıplarda öbek yerinde kalır, yalnız fiil Passiv biçimini alır. Edilgen yapının kuruluşu için edilgen çatı dersine bakabilirsin.

Yan cümlede ve Passiv’de
  • Ich weiß nicht, ob diese Wohnung für uns in Frage kommt.Bu dairenin bizim için uygun olup olmadığını bilmiyorum.
  • Es ist wichtig, auf ältere Fahrgäste Rücksicht zu nehmen.Yaşlı yolcuları düşünmek önemli.
  • Die Entscheidung wurde gestern getroffen.Karar dün verildi.
  • Den Mitarbeitern wird ein Laptop zur Verfügung gestellt.Çalışanlara bir dizüstü bilgisayar sağlanıyor.

Olumsuzluk: nicht mi, kein mi?

Olumsuz cümlede seçim kalıbın türüne bağlıdır. İsim belirsiz artikelle (eine Entscheidung) geliyorsa kein kullanılır: keine Entscheidung treffen. Belirli artikelli isimde (die Entscheidung) nicht gelir: die Entscheidung nicht treffen. Edatlı öbeklerde isim olumsuzlanamaz, olumsuzluk fiil öbeğine aittir; bu yüzden nicht gelir ve öbeğin önünde durur: nicht in Frage kommen, nicht zur Verfügung stehen. Artikelsiz isimli kalıplarda tek bir kural yoktur: keine Rücksicht nehmen denir, ama nicht Stellung nehmen denir; bunları olumsuz biçimiyle birlikte öğren. Genel kurallar için nicht ve kein dersine bakabilirsin.

kein ve nicht ile olumsuz kalıplar
  • Wir haben noch keine Entscheidung getroffen.Henüz bir karar vermedik.
  • Er nimmt keine Rücksicht auf seine Mitbewohner.Ev arkadaşlarını hiç düşünmüyor.
  • Das kommt nicht in Frage!Bu kesinlikle olmaz!
  • Der Raum steht am Montag nicht zur Verfügung.Salon pazartesi günü kullanılamıyor.

Nomen-Verb-Verbindungen ile En Sık Yapılan Hatalar

Bu konudaki hataların çoğu, fiilin Türkçeden ya da İngilizceden çevrilmesinden gelir. Bir kısmı da kalıbın cümledeki yerinden ve olumsuzluktan kaynaklanır. Her kartta doğru biçimi ve hatanın nedenini görebilirsin.

Wir müssen bis Freitag eine Entscheidung geben.

Wir müssen bis Freitag eine Entscheidung treffen.

Türkçede “karar vermek” dendiği için geben seçilir; İngilizcedeki “make a decision” da “machen”e götürür. Almancada karar için fiil treffen’dir.

Darf ich Ihnen eine Frage fragen?

Darf ich Ihnen eine Frage stellen?

Türkçede “soru sormak” deriz, İngilizcede de “ask a question”. Almancada Frage ile fragen aynı cümlede kullanılmaz; ya eine Frage stellen ya da yalnız Darf ich Sie etwas fragen? denir.

Ich möchte beim Amt einen Antrag machen.

Ich möchte beim Amt einen Antrag stellen.

Türkçede “başvuru yapmak” dendiği için machen akla gelir. Resmî başvuru için fiil stellen’dir. Evlenme teklifi ise ayrı bir kalıptır: einen Heiratsantrag machen.

Die Kunden machen Kritik an den Preisen.

Die Kunden üben Kritik an den Preisen.

Türkçedeki “eleştiri yapmak” kalıbı machen’e götürür. Almancada eleştiri için fiil üben’dir ve tümleç an + Dativ ile gelir. Konuşmada kısaca Die Kunden kritisieren die Preise. da denir.

Die Firma stellt zur Verfügung allen Mitarbeitern einen Laptop.

Die Firma stellt allen Mitarbeitern einen Laptop zur Verfügung.

Türkçede “kullanıma sunmak” bir bütün olduğu için öbeği fiilin yanına koymak doğal gelir. Almancada edatlı öbek ayrılabilen fiilin öneki gibi cümlenin sonuna gider.

Das kommt kein in Frage.

Das kommt nicht in Frage.

Türkçede “söz konusu değil” derken olumsuzluk isme bağlı gibi görünür. Almancada edatlı öbekteki isim kein ile olumsuzlanamaz; olumsuzluğu nicht verir.

Darf ich Sie etwas in Frage stellen?

Darf ich Sie etwas fragen?

in Frage stellen “soru sormak” değil, “sorgulamak, şüpheyle bakmak” demektir: Er stellt meine Kompetenz in Frage. Soru sormak için fragen ya da eine Frage stellen kullanılır.

Ich habe mit meinen Eltern Abschied genommen.

Ich habe von meinen Eltern Abschied genommen.

Türkçede “ailemle vedalaştım” derken “ile” kullanılır. Abschied nehmen kalıbı ise von + Dativ ister; aynı şey sich von jemandem verabschieden için de geçerlidir.

Nomen-Verb-Verbindungen ile Basit Fiil Farkı

Kalıpların çoğunun bir basit fiil karşılığı vardır, ama bu karşılık her zaman aynı anlamı ve aynı yapıyı vermez. Bazen fark yalnız üsluptadır, bazen anlam tamamen değişir, bazen de kalıp ile basit fiil farklı hâl ister. Aşağıdaki tablo bu üç durumu bir arada gösteriyor.

Nomen-Verb-Verbindung ve basit fiil karşılaştırması
KalıpBasit fiilFark
eine Entscheidung treffenentscheidenAnlam aynı; kalıpta isim sıfatla nitelenebilir: eine schnelle Entscheidung treffen.
dir eine Frage stellendich fragenAnlam aynı, hâl farklı: kalıpta kişi Dativ, fragen’de Akkusativ.
in Frage stellenfragenAnlam farklı: in Frage stellen “sorgulamak, şüphe etmek” demektir.
zur Sprache bringensprechenAnlam farklı: zur Sprache bringen “bir konuyu gündeme getirmek”tir.
Rücksicht nehmen aufberücksichtigenYakın ama farklı: Rücksicht nehmen başkalarını düşünmek, saygı göstermektir; berücksichtigen bir şeyi hesaba katmaktır.
Abschied nehmen vonsich verabschiedenAbschied nehmen çoğu zaman daha ağırbaşlı bir vedayı anlatır; sich verabschieden günlük konuşmada her durumda kullanılır.
Hilfe leistenhelfenHilfe leisten resmîdir ve çoğu zaman acil durumda kullanılır: erste Hilfe leisten.

Yazı yazarken her basit fiili isim-fiil birleşimine çevirmek metni ağırlaştırır; Almanca yazı dilinde de aşırı isimleştirme metni ağır ve yapay gösterebilir. İsimlerle yoğun kurulmuş resmî dili nominal üslup dersinde, hangi ortamda hangi üslubun doğal olduğunu ise resmî ve gündelik üslup dersinde bulabilirsin. Fiillerin genel haritası için Almanca fiiller sayfasına bakabilirsin.

Derinleşmek İsteyenlere

Funktionsverbgefüge, Nomen-Verb-Verbindung, Kollokation: terimler

Terimler kaynaktan kaynağa değişir. Bazı dilbilgisi kitapları Funktionsverbgefüge adını yalnız fiilin anlamını büyük ölçüde yitirdiği kalıplara (özellikle zur Sprache bringen, in Kraft treten gibi edatlı türe) verir; eine Frage stellen gibi kalıpları daha geniş Nomen-Verb-Verbindung başlığı altında toplar. Zähne putzen (diş fırçalamak) ya da Kaffee kochen (kahve yapmak) gibi kelime ikilileri ise Kollokationdur: fiil kendi anlamını korur, yalnız isimle sık birlikte geçer. Öğrenci için pratik sonuç aynıdır: fiili isimle birlikte ezberlemek.

in Frage mi, infrage mi?

Yazım kurallarına göre iki biçim de doğrudur: in Frage stellen / infrage stellen, in Frage kommen / infrage kommen. Resmî metinlerde ve gazetelerde iki yazımı da görürsün. Bir metin içinde birini seçip hep onu kullanmak yeterlidir. Diğer edatlı öbekler (zur Verfügung, in Kraft, in Betracht) ayrı yazılır.

Kalıp ne kadar sabit? Artikel, çoğul ve sıfat

Akkusativ kalıplarında isim çoğu zaman esnektir: artikel değişebilir (die Entscheidung / eine Entscheidung), çoğul yapılabilir (Entscheidungen treffen, Fragen stellen) ve sıfat alabilir (große Rücksicht nehmen). Edatlı kalıplarda ise öbek donmuştur: zur Verfügung yerine “zu den Verfügungen” denmez, in Betracht sıfat almaz. Birkaç kalıplaşmış genişleme vardır (zur freien Verfügung, in vollem Umfang in Anspruch nehmen); bunlar da kalıp olarak öğrenilir.

Bir isim, birden fazla fiil

Bazı isimler birden fazla fiille kalıp kurar ve anlam hafifçe değişir. Verantwortung tragen sorumluluğun birinde olduğunu, Verantwortung übernehmen birinin sorumluluğu üstlendiğini anlatır. eine Entscheidung treffen yanında yazı dilinde eine Entscheidung fällen da kullanılır. Maßnahmen treffen ile Maßnahmen ergreifen (önlem almak) ikisi de doğrudur. Yeni bir isimle karşılaştığında sözlükte hangi fiillerle kullanıldığına bakmak bu yüzden önemlidir.

Nomen-Verb-Verbindungen Alıştırmaları

Birinci alıştırmada kalıbın doğru fiilini seçeceksin. İkincide edatlı öbeğin edatını, üçüncüde kalıbın ismini ve olumsuzluğu yazacaksın. Yanlış yaptığın sorularda açıklamayı oku ve kalıbı listeden bir kez daha tekrar et.

Çoktan seçmeli

Alıştırma 1: Doğru fiili seç

Boşluğa kalıbın fiilini getiren seçeneği işaretle.

  1. 1

    Sie hat beim Amt einen Antrag auf Wohngeld ___.

  2. 2

    Nach langer Diskussion haben wir endlich eine Entscheidung ___.

  3. 3

    Darf ich Ihnen eine Frage ___?

  4. 4

    Bitte ___ Sie Rücksicht auf die anderen Fahrgäste.

  5. 5

    Kannst du mir ___, wann du ankommst?

  6. 6

    Die Schulleiterin hat zu den Vorwürfen noch nicht Stellung ___.

  7. 7

    Die neue Regel ___ am 1. Januar in Kraft.

Cevap anahtarı
  1. gestellt — Resmî başvuru: einen Antrag stellen.
  2. getroffen — Karar vermek: eine Entscheidung treffen.
  3. stellen — Frage ile fragen birlikte kullanılmaz: eine Frage stellen.
  4. nehmen — Rücksicht nehmen auf + Akkusativ.
  5. Bescheid geben — Haber vermek: Bescheid geben (ya da Bescheid sagen).
  6. genommen — Görüş bildirmek: Stellung nehmen zu + Dativ.
  7. tritt — Yürürlüğe girmek: in Kraft treten.
Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 2: Edatı yaz

Boşluğa edatı ya da edat ile artikelin kaynaşmış biçimini (zur, zum gibi) yaz.

  1. 1

    Die Firma stellt allen Mitarbeitern ein Diensthandy Verfügung.

  2. 2

    Ein Umzug nach München kommt für uns nicht Frage.

  3. 3

    In der Sitzung kam auch das Thema Homeoffice Sprache.

  4. 4

    Mit diesem Geschenk bringt er seinen Dank Ausdruck.

  5. 5

    Vor der Prüfung stehen viele Studierende stark Druck.

  6. 6

    Wir sollten auch eine zweite Lösung Betracht ziehen.

  7. 7

    Nach drei Jahren haben wir das Projekt erfolgreich Abschluss gebracht.

Boşluk doldurmaPremium

Alıştırma 3: Kalıbın ismini ve olumsuzluğu yaz

Parantezdeki basit fiilin anlamını veren kalıbın ismini yaz. Olumsuzluk sorularında nicht ya da kein’in doğru biçimini yaz. İsimleri büyük harfle başlat.

  1. 1

    Lena hat in der Besprechung einen guten gemacht. (vorschlagen)

  2. 2

    Der Arzt konnte noch keine stellen. (diagnostizieren)

  3. 3

    Viele Eltern üben an den neuen Schulzeiten. (kritisieren)

  4. 4

    Am Bahnhof nahmen sie voneinander. (sich verabschieden)

  5. 5

    Diese Regel findet hier keine . (angewendet werden)

  6. 6

    Mit ihrer Spende hat sie einen wichtigen geleistet. (beitragen)

  7. 7

    Das kommt in Frage! (olumsuz)

  8. 8

    Wir haben noch Entscheidung getroffen. (olumsuz)

Dört yönden pekiştir

Okuma, dinleme, yazma ve konuşma çalışmaları

B2 seviyesinde her becerinin ücretsiz çalışmaları var, kalanı Premium üyelere açık. Konuyu metinle, sesle ve kendi cümlelerinle pekiştir.

Nomen-Verb-Verbindungen Konu Özeti

  • Nomen-Verb-Verbindungen, anlamı isimden gelen ve fiili sabit olan kalıplardır: eine Entscheidung treffen, in Frage kommen.
  • İki türü vardır: Akkusativ ismiyle (eine Frage stellen) ve edat + isimle (zur Verfügung stellen).
  • Fiil Türkçeden çevrilerek bulunamaz: karar vermek → eine Entscheidung treffen; kalıbı edatı ve hâliyle birlikte ezberle.
  • Çekimli fiil ikinci sıradadır, kalıbın isim kısmı ayrılabilen fiilin öneki gibi sona gider; yan cümlede fiil en sondadır.
  • bringen, setzen, stellen etken anlam; kommen, geraten, treten süreç ve edilgen anlam; stehen, sein durum anlatır.
  • Belirsiz artikelli isimler kein ile, edatlı öbekler ve belirli artikelli isimler nicht ile olumsuzlanır; artikelsiz isimli kalıplar tek tek öğrenilir.
  • Kalıplar en çok resmî yazı dilinde kullanılır; basit fiil her zaman aynı anlamı vermez (in Frage stellen ≠ fragen).

Nomen-Verb-Verbindungen Hakkında Sık Sorulan Sorular

Almanca Nomen-Verb-Verbindungen nedir?

Bir isim ile bir fiilin birlikte tek bir anlam kurduğu kalıplardır. Anlamın ağırlığı isimdedir, fiil kalıba göre sabittir: eine Entscheidung treffen (karar vermek), zur Verfügung stellen (sağlamak).

Funktionsverbgefüge ne demek?

Kalıptaki fiilin kendi anlamını büyük ölçüde kaybettiği, yalnız cümleyi kurmaya yaradığı isim-fiil birleşimlerine verilen dilbilgisi terimidir. Bu fiillere Funktionsverb (işlev fiili) denir: stellen, nehmen, bringen, kommen gibi.

Nomen-Verb-Verbindungen ezberlemek gerekir mi?

Evet. Hangi ismin hangi fiille kullanılacağını gösteren genel bir kural yoktur; kalıbı istediği edat ve hâlle birlikte öğrenmek gerekir. Fiile göre gruplanmış listeler ve kalıbı örnek cümlede tekrar etmek ezberi kolaylaştırır.

Sık kullanılan Nomen-Verb-Verbindungen hangileri?

Günlük ve resmî dilde sık karşılaşacağın kalıplardan bazıları: eine Frage stellen, einen Antrag stellen, eine Entscheidung treffen, einen Vorschlag machen, Bescheid geben, Rücksicht nehmen, zur Verfügung stellen, in Frage kommen, in Kraft treten.

in Frage kommen ne demek?

“Söz konusu olmak, mümkün olmak” demektir: Für die Stelle kommen zwei Bewerber in Frage. Olumsuz biçimi Das kommt nicht in Frage! “Bu kesinlikle olmaz!” anlamında kullanılır. in Frage stellen ise “sorgulamak” demektir.

Nomen-Verb-Verbindungen konuşmada kullanılır mı?

Bir kısmı kullanılır: Bescheid sagen, sich Sorgen machen, Das kommt nicht in Frage günlük konuşmanın parçasıdır. Ama einen Antrag stellen, Stellung nehmen, in Betracht ziehen gibi kalıplar daha çok yazı dilinde ve resmî ortamda geçer; konuşmada çoğu zaman basit fiil tercih edilir.

Olumsuz cümlede nicht mi kein mi kullanılır?

Kalıptaki isim belirsiz artikelliyse kein: keine Entscheidung treffen. Edatlı öbeklerde ve belirli artikelli isimde nicht: nicht zur Verfügung stehen, nicht in Frage kommen. Artikelsiz isimli kalıplar değişir (keine Rücksicht nehmen, ama nicht Stellung nehmen), bunları tek tek öğrenmek gerekir.

Her basit fiil yerine Nomen-Verb-Verbindung kullanılabilir mi?

Hayır. Her fiilin isim-fiil karşılığı yoktur ve olanların hepsi aynı anlamı vermez. Ayrıca metinde gereğinden fazla isim-fiil birleşimi kullanmak üslubu ağırlaştırır. Anlam ve üslup gerektiriyorsa kalıbı, gerekmiyorsa basit fiili seç.
Dersi bitirdin mi?Tamamlandı olarak işaretle; ders listesinde nerede kaldığını hep gör.

Benzer dersler

Pratik yap

Almanca Portalı

Bu ders Goethe, telc ve ÖSD sınav kapsamlarına ve Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi'ne (CEFR) uygun şekilde hazırlanmıştır. Bir hata görürsen bize yaz.